Skip to main content

Full text of "Macrobii Ambrosii Theodosii Opera Quae Supersunt ..."

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 



'v;; ^^ 



M53 



C~mBRARY 3 

SGilYCKSrcT DFHHIiIFflRDTfl 












LIBRHRY FttHB, 





MACROBn 
AMBROSU THEODOSn 

y. C. BT IHL. 

SATURNALIORUM 

LIBRI VII. 



EXCVSSIS EXEMPIiARIBUS TAM MAIfU EXARATI8 9UAM TYPI8 

DE8CRIPTI8 emehdayit: APPARATUM CRITICUM, ADHOTATIOHES, 

CUM AlilORUM 8ELECTA8 TUM 8UA8, ADIECIT 

LUDOYICUS IANUS. 



ACCBDUBIT INDiCBS. 



QUEDLINBUR6I ET LIPSIAE 

TYPI8 BT SUMPTIBU8 GODOFRBDI BA88II. 

MDCCCIiir. 



MACROBn 
AMBROSn THEODOSn 

¥• C. BT IIIL. 

O P E R A 

qUAB SUPBRSUNT. 



EXCU88I8 EXEMPLARIB178 TAH MANU BXA1IATI8 ^UAH TirPI8 
DE8CRIPTIS EMENDAYIT: PR0LE60MEHA, APPARATUM CRITICUM, 
AD1IOTATIOHE8, CUM ALIORUM 8ELECTA8 TUM 8UA8, IIIDICB89UB 

ADIECIT 

LUDOyiCUS lANUS. 



VOLUMBN n. 

SATURNALIORUM LIRRI m BT INDICB8. 




QUEDLINBUR6I ET LIPSUE 

TYPI8 BT eUMPTIBUS CIODOFRBDI BA88II. 

MOCCCLII. 



SftTKR-h 



if^\ 



/f2. 



PRABfATIO. 



^ltenim Macrobii mei ?oIumen qaum edebam, eodem illo anno 
sperabam hoc alterum me esse absolutnrum: interiectum est qua- 
driennium, quo quidem quadriennio facta sunt quae (ieri posse ne- 
gabam. His temporibus buius Yoluminis confectionem aliquantulum 
esse retardatam non iverim infitias; at minus certe quam rei dif- 
ficultate et mora a typographo iniecta. Nam ego nnilum tempus 
intermisi nisi aliquot anni MDGGGXLIX. menses, quibus infirma 
prohibebar valetudine, eoque ipso anno primae plagulae prelo sunt 
subiectae, neque umquam frustra quae describeret a me petivit typo- 
graphus; ipse saepius, semel ne monito quidem me per semestre spa- 
tium, cessayit. 

De re ipsa non multa habeo quae dicam: nam de editionis 
condicione et forma egi in primi voluminis praefatione, de apparatu 
critico in prolegomenis pag. hx%x sqq. Hic auctus est iis quae 
praeter excerpta e codice Borbonico (N) commemorata ibidem 
pag. LxxxTii. ad me misit, quae est eius liberalitas, H. Kbilids ex- 
scripta ex eodem illo codice ^), e Mediceo codice YHI. plutei 



•*) Collatis cnm edit. Bipont. hit Satarnalioram partibat; I, 7, §§ 8e, 
8T; I, 10, 3; I, 17, §§ 10, 20; II, 9, 17; II, 7, §§ 8 et 9—11; III, 16, 18, 
— 17, 14; Teterom Latlnoram poetariim ▼ersibo* VI, 1, 8. — 5, 5. De- 
■criptionl codicis qnae legitar prolegg. p. lxxxvii. addenda tnnt haecce: 
liihrl !n codice Borbonico non tnnt ditCfncti, sod nova linett a maiore lit- 
tera incipit in verbit: Aecentaqut (sic) »orie (I, 7, 28); Quae de libero pa- 
tre (I, 19, 1); Satttmu$ ipse Cl> 22, 8); Sicubi (sic) modettua (II, 1, 1); Hat 
tot interpretationi» ambagCH (111,2,12); Sermone mooetur {\\\ 1, I); Posl haee 
(V , I , 1); Hic (VI, 1, 1), hoc qnidem lor.o prnemiiisi« Yerbig: FIKIT DE 
HI6 QVE VIRG1L. A GR£CIS TKAXI T. DE HiS Q. \ VETERIBVS LA 
TIN18 MARO TRANSTVLIT; Primis mensibu» (sic, VH, 1, 1). In libru 
VI inde a cap. 1, § 8. verba Virgilii et veteram poetarum binis coliimiiiii 



l/(:930 



VI PRARFATIO. 

LI (M) *), e Palatino 886. (V, i. e. Vaticano) *), c Reginensi 



inter se opponuntur. Vocabula «aepe cohaerent; «criptnra ett nitida; com- 
pcndia rnra. 

*) Qui est meus Ml., prolcf^^. p. lxxxiv. Cum editione Riviana (?S) 
contnlit V. D. Sat. I, 2, I.-6, 9; 1, T, 36.-8,5; I, 10,3 — 9et 16; II, 42; 
16, 18; II, 7, 1 — 11; III, 10, 7; 13, 7-9; U, 5.— 18, 12. et totuni 
librum VI. 

*) Codex membranaceut formae quadratae tcc. X. praeter alia com- 
plura continet inde a fol. CXKV. excerpta quaedam e Satnrnaliornm librit 
1-UI. Quae ibi leg^ontur fere omnia contulit V. D. cnm edit. Bipont. In- 
•criptio ett: £X LIBRO MACROBII SATVRKAL1VM EXCERPTVM DE 
SERVIS. Sequuntur verba: loeone an werio cet. I, II, 2 — 43. inserta ante 
§ 35. intcriptione: ANCILLAS ETIAM FORTIA FACTA FECISSE COM- 
MEMORAT; II, 1, 7.-2, 17; 4, 25. 7, II; III, 13, 11 et 12; 14, 5., inde 
a vcrbit adeo el ipte, usqiie ad libri finem, cni •ubtcribitur: MACROBII 
TIIEODOSIl V. CONVIVIORVM SECVNDl EXPLICIT. Hoc ergo codice 
potaveris It. Pontanum potnisse uti ad probanda tna commenta, de quibut 
vid. prolegg. p. xxxii teq. : at nunierut II. in hoc codice, ut in P (cf. pro- 
\egg. p. I.XXX1I.), videtnr etiie referfndut ad ordinem dierum. Praeterea 
idem V. D. in bibliotheca Vaticana vidit hos codicet: 

o) Palatinum 1575., membr. form. max. sec. XV. „Ianoccii Manetti'% 
in qiio legitnr inscriptio: Macrobii Theodoeii viri iUustrissimi Satvmaliorum 
liber primun ineipit felidiery et subscriptio: Maerobii Theodosii F. C ef inl. 
convioiorum tertii diei liber feliciter expliciU Sequitur Ciceronie Somninm 
ScipionU cum Commentariis Macrobii. 

6) Vaticanom 8417. membr. formae minlmae aec. XIV. Inicriptio: 
Macrobii TheodoBii vc, et ilL eonvioiorum primi diei Saturnaliorum ineipit /e- 
liciter; tubtcriptio: Maerobii Theodotii ve. et inl. eonviviorum tercii diei. 

c) Urbinatem 1214. membr. formao maxiinae tec. XV. elegantietime 
•criptntn Inscriptio: MACROBII THEODOSII VIRI ILLVSTRIS SATVR- 
NALIORVM LIBER I.; ■ubfcriptio: M. THEODOSII V. C. ET ILL. CON- 
VIVIORVM TERTII DIEI EXPLICIT FELICITER. 

(f) Ottobonianum 1197. „Ex bibliotheca Serenittimae Reginae Nan. 
1820.'^ membr. formae qnadratae tec. XIV. Continet Commentarioa in 
Somninm Scipionis et Saturnaliorum librom %1I. cum intcriptione: Li6er 
Macrobii viri consularia incipit^ et cuin aubtcriptione: Macrobii TheodoaU viri 
eoMularii et i2Iusaru (sic) coneieiomm fertu diei Satumaliorum liber expHeit, 

e) Ottobonianom 1747. membr. formae maximae tec XV. Inscrip- 
tio: Macrobii Theodoni Satumaliorum liber primu» incipit ad Euetaekium 
fiiium, et «nbscriptio : Maerobii Theodoaii Satumaliorum liber eeptimue et «/- 
limus explicit Fl ianuarii MCCCCXLV. Bononiae per me lohannem olim (or- 
din.?) Benedicti de Florentia, 

/) Ottoboniannm 1935. membr. formae qoadratae eec. XIV. Conti- 
net foliia LXIII. partee qnaedam Satarnaliorom tine ulla snbfcriptione. 

g') Ottobonianum 2047. meiubr. formae maximae aec. XV. Inacrip- 
tio (fol. CXLIV.): Maerobiua in Satumalibua, Qui et dieitur cena pltyorum 
(philosophorum?); ■nbfcriptio: MacrobU vi. el. ei illuairia eonviviomm lertii 
diei. 



PEAEFATIO. VII 

1650. (R) *]. Iq scriptoris verbis emendandis eam secutus sum ra- 
tionem quam exposui in illa praefatione p. xi. , in Graecis fere ubi- 
que nisus auctoritate codicis P. Coniecturae in his et in veterum 
Latinorum scriptorum poetarumque verbis rarissime me indulsisse 
vix est quod moneam, quum in lali scriptore non tam quaeratur 
quae sit illorum fragmentorum vera forma, quam quae fuerit in iis 
exemplaribus quae ille habuerit ante oculos: neque ego satis calleo 
artem metricam satisve instructus sum subsidiis ad illa fragmenta 
penitus emendanda necessariis. ^) Sic, quum numeri non raro vitiis 



A) Ottobonianum 2053. „Alla«Dipt*% roenibr. formae qnadratae tcc. 
XIV. ¥el \V. Subfcrtptio : Maerobii Theodotii viri iUutiriuimi conviviorum 
tertii diei Uber expUeit. 

*} Hic codex merabr. formae qii&ilra(ao tec. X. binie colnmnif ezaratus 
inde a folio XLI. continet Saturnaliorum libroe I-III. oroisoif prirola Ter- 
bit: MultaB variaique in hae vita^ et libro If. addita tnbecriptione: MA- 
CROBU TIIEODOSIl V. C. ET INL. CONVIVIOKVM PRIMI D1£I SA- 
TVRNALIORViVI EXPLICIT, libro 111. ttintummodo: ExpUciU 

In eadem bibliotlieca V. D. vidit codicee: 

a) Reginensem 1647. niembr. formae qnadratae tec. XV. „Collegii 
Soc'** letu Olomneii; Catal. mscr. 1604.'* Inscriptio: Macrohii Theodotii 
iiber pronuf inetpil de Satumalibue, Ultima Satnrnaliorum verba leguntur 
fol. CLIH. Fol. CLV. aeqnitur Uber VII. utqne ad c. 12, § 29. 

6) Reginentem 1983. chart. formae maximae sec. XV. Subtcriptiu: 
MACROBII THEODOSII VIRI CONSVLARIS ET ILLVSTUIS CONVIVIO- 
RVM TERTII DIEI FINIT. 

PataTii denique In bibliotheca Sti. Antonii vidit fragmentum VI. fo- 
liorura oec. X., qnod incipit a Terbia: MACROBII AMBROSII TUEODOSII 
QVIKCIES CSVLIS (i. e. V. C.) £T INLVSTRIS AD EVSTATIVM FILIVM 
SVVM SATVRNALIORVM LIB. INCIPIT. Deinde idem per plura in- 
fert ideo SatumaUbut taUum eommertiorum (I, 11, 60.) et desinit in verba 
(I, 15, 20.): iiiitia inensiiim id e Kalendae huie deae eoneeeravit felieiter. 

^)Quttin omnia lam typie erant deecripta, mihi in manua venit Eduardi 
Mnnkii liber qni inccribitur de fabnlis Atellania C^ipe. 1840). Ibi 
p. 143 sq. iuTeni Pomponii vertna qui legnntnr Sat. VI, 4, 13. eic conati- 
tutoa: 

y^eem deduede oportety d( videanlur miUieri» 
vMa. — lube modo d^eratur mtnun tenuem et tinnulam 
vdeem ego reddam. 
Ibidem legitur fragmentom e Gallit Transalpinia CSat. VI, 9, 4.) et 
p. 146. fragmentom fabulae qnae inscribitnr Maevia CSat. I, 4, 22.) tine 
ulla discrepantia, sed ad hoc alterum fragmentum adnotatur vocem diee 
bie pro nna computari tyllaba. Fragmentum Novii CSat. I, 10, 8.) p. 184. 
mutato ordine verborum legitur: 

0'Um veniunt ixtpectata eiptem SaturndUa; 
et fragmentum Mnmmii CSat. I, 10, 8.) qucm Memminm s. Mnmminm dicit 
Unnkiua, p. 186.: 



VIII FRAHPATIO. 

laboreDt, ne polui quidem ad eos indicandos addere, ut ad^tet, ac- 
centus. De loco Plautiuo qui legitur Sat. III, 16, 2. nuper consuiui 
F. RiTfCHBLiuif, qui quae pro csgregia sua humanitate mecum com- 
municaYit non possum quin hic ponam. 

Yersus illos Baccariae (stc nomen fabulae esae scribendum) ait 
Vir Glarissimus vulgo haberi pro Satumiis et eius generis versus 
sic fere posse constitui: 

Qtiis mMaiist tanta for\tun» affecim ikmquam 

Qumm ego «tific sum qu&iuM venlri\haic portdtur pdmpaf 

Vti hic qui mihi acipenser | Idtnit in mari dntehac 

Eiua idtua in idtebraa reddam \ dSntibus et mdlia. 

Sed quum omnino verisimile non esset Plautum composuisse 
versus Satumios, nec vehementiore, immo leviore, opus esset immu- 
tatione, ut efficerentur optimi septenarii iambici, quo metro illum 
poetam saepissime usum esse constaret, sic potius hos versus videri 
esse scribendos: 

Quia M mortalis tdm bona fortuna affectus umqtiam 

Quam ego nunc sum^ quoius haec [ddpsiiis] ventri portatur pdmpa? 

Vei hice qui mihi in mari — acipenser iatuit dntehac, 

In idtebras eius redddm iatus meis dentibus et mdlis, 

Bona fortwna similiter legi in Aulularia (1,3, 22.), apud Gice- 
ronem (in Verr. IV, 3, 7.), saepeque in inscriptionibus F. B. Vel 
(v. 3.) idem essc ac veltU et legi vel htc sic etiam alias, ut Mc- 
naech. V, 2, 119. In ultimo versu minus probandam esse verbo- 
nim collocationem: £tia in huAras redddm latm, A voce niaiit- 
buSf quae falso legeretur apud Macrobium, nimis remotum esse 
maxiUis: vix illi aetati tribui possc mandtbtdis^ sed etiam malis fa- 
cile in illam vocem potuisse mutari: dentihus producta ultima syl- 
laba apud Plautum non csse reprchendendum. 

Adnotationem largiorem flagitaverunt res in Saturnaliorum 
libris tractalae; sed tamen servavi quam mihi proposueram ratio- 
nem. Interpretabar potius, veterum scriptorum plerumque ver- 
bis, quantum valebat curta supellex, ea quae scripsit Macrobius, 
quam anxie quaerebam, essentne vera quae doceret: quod si voluis- 
sem ubique facere, vix invenissem fmem, in rebus mythologicis 
praesertim et in interpretationibus verboram Virgilii: sed id genus 
quao aliis locis essent ab aliis disputata non omittebam consulto ^\ 



\ostri maioreti, vdluli bcne mulia inftiiuere^ hoc optime, 
a frigoe $ummo fecere dies s^ptem Satumdtia. 
'^) Ail Sut. V, 18, 2 «qq RildRS ifl qiiod niiperriiiie (Nciic Jalir!». f. Pliii. 



PRARFATIO. IX 

In Yolumiais L praefationo p. tiij. commemor^Ti ednotatioEie» 
ia margine editionis Londinensis exempli quod est in bibliotheoa 
publica Dorpatensl adscriptas, quas ad me misit M. L. MaEGEvi* 
9ua. Maximam vir doctissimus impendit operam adnotationibus 
illis describendisy additis numeris paginarum et versuum editionis 
Zeunianae quam me habere cognoverat: ego vero nusquam earum 
feci mentionem. Quod cur factum sit, non possum hic non dicere, 
quin aut neghgens esse Tidear aut ingratus. Litteras mihi datas 
anno MOCGCXLI. in aliud tempus reservans condidi, vel potius^ 
ut Gty abdidiy ita ut meas adnotationes conscripturus ipse non re- 
pererim, nec nisi nuperrime in eas inciderim. Antea si eas ha- 
bmssem, haud exigua opera essem liberatus in quaerendis ^irgi- 
lianis locis, quos in Satumaliorum libri IV. aliqua parte non in- 
dicavit Zeunius, et in emendando libello de difierentiis et socie- 
tatibus Graeci Latinique verbi, in quo destitutus eram paene omni« 
bus subsidiis. Gonscriptae sunt iliae adnotationes , si fides habenda 
est I. A. Noesseltio, penes quem olim erat illud editionis Londinen- 
sis exemplum, ab loanne Alberto Fabricio, quod quidem, ut 
ait ille, et manus sive scriptura prodit et index scriptorum quos 
citaverat Macrobius, quamquam hic longe locupletior est eo quem 
reperies in Fabrioii Bibl. Lat. T. III. p. 137 sq. ^) Quae de indice 
dixit scriptorum, ea fateor me nescire quid velint: refragari ea 
potius quam sufFragari illi opinioni vidit Mercklinus, qui quidem 
subiecit legi in fronte libri ab eadem manu scripta nonnulla de 
fragmentis Macrobii quae omnino congruerent cum iis quae legeren- 
tur in Fabricii Bibi. Lat III, p. 186. Idem aliud deprehendit ve- 
stigium quo indagaretur illarum adnotationum auctor. Adscripsil 
enim hic ad Sat. Y, 13, 25: „Vide quae dixi ad Long. p. 39.''; sed 
de Longo aut de Longino quidquam scripsisse Fabricium non ma- 
^s quam ego habuit compertum Meroklinus. Continent autem 



II. Pii9d. Su|i|il, XVII, |i. 618) bene obaervavit R. Klotzint, Vir|(iliuiu iu 
Georgiooruiu exordio dixiMe: 

Pocvlaquo inveniis Acheloia miscuii uvia 
iiou propterea, nt vult Macrobiue, quod Graeci Dodonaei oracuU auctoritate 
moti eaeiie Acheleuno pro goayie aqoa poaniseent, eed propterea qiiod prope 
liuar. flovinm iuTentae eeeent uvae. 

^) Editionie V., ut videtnr; nam in edit. |V. ownino non legitqr liic 
in^ex et tn editione ab Emestio digesta et ancta legitnr vol. III, p. 186 
■^q, Cf« pru.ef. Fubric. voK I, p. XLiii. Cctcrum notandum eni Fabricium 
suuin iudiceiu «criptoram non eumpeisse ex editione liondinenei, qua qui 
hae adnotationce •cripeit uaus eet, «ed ei praemieiese verba: Ex editione 
h, haaei Ponlaui Lugd. Bat 1628. 



A PftABFATIO. 

hae adnotationes multa quae a me aliunde hausta non est qaod ce- 
petam: multae praeterea insunt coniecturae quas cognita codicum 
manu scriptorum iectione futiles esse apparuit: alia vero etiamnum 
digna sunt quae in lucem proferantur, quamobrem additis iis quae 
addenda esse mihi videbantur ea hic inserenda esse putavi. 

Sat. I, 7, a Religio nuUa vetuit Virg. Georg. I, 270. - 7, 36. Srhol. 
Comici ad NtfpiXag p. 149. b. [ad ▼- S97.] : 'Ectt dh KQOVUt mQa roig "EUri^ 
ctv hoQTTit Ttf na^ic ^Pmfialois naXoviif/va SatovqvdXia jj 'AnatovQia, — 
8, 9. Saikyros pro Saihuno$ ante emendarat la. Catanbonos lib. I. cap* 2. 
de Satira. — 9, 9. Sane ut lano apnd Latinos aic ApolUni apud Graecoe 
DOToe annut aacer. V. ad It. Attic. Petit. p. 86. — 12, 3. Fiotarchos in 
Qnaestionibus RoiDanie, non procul ab initio [18.]: Kal naqictTi tiolv 
oteo^at %al Xiynv og ov Smdexa (trjolv dlXa 8i%a avvinXi^fQOW ol tots ^Pm- 
fiatqi t^ ivtavt6v. — 12, 8. Varro I. V. de I. I. c. 4. [VI, 33.]. SeeunduB 
fnenm, ut Fulviu$ $eribit et /uniu», a fenerey quod ea 8it Aphrodiie, — 13, 1. 
Nihil moto [in verbie: fti6 eaelo nidi]. luvenalie [X, 50.] Crastoque iub aere 
nasei, — 14, 5. Una voce aeribe onleraiinan , nt Graeci dftnidiov pro dva 
nsdlov* — 15, U. Gloaeao leldori: Conclattfore, convocare. -» 16, 20. E Li- 
▼10 alia paullo do die cladis Alliensie narrat Plutarchna et refutat Ki<paX* 
lunayQ. 'Pmfi. p. 481. ed. Steph. [c. 25.]. — 16, 33. Seneca ep. XCIV. Pro- 
bat Turn. XV, 22.; Kavovctov Plut. [Adde ad Ind. auct. n. Geminut: Sue- 
tOD. Caes. 9. TontiftHf Geminiif m Hialoria. Plutarch. Caee. 22. Tavv- 
ctos XiyH ntX, Senec. ep. 93, 10. Annaie$ Tanusii fcif gifoai pondcrofi fin( 
el quid vocentur^ nbi Ficlcert. eitat Voee. de hiit. LaU. I, p. 59. ed. Frcf.] 

— 17, 23. Sospitatem. Sic faustitaiem lloratiua [Od. IV, 5, 18.] dixit noTc. 

— 17, 35. Soidaa in TlBlcavdQog et KdftstQog et KaftetQaiog ecribit. Nec 
mnto qnidquam, quum Camerienses ait Hlacrobio aatia dignoni. Camerienset 
nt Cm-lhaginitnses ^ Nemausiensesy Beryiienses. Poeteriora dno inTcnia apnd 
Eueebinm in Chronlco; nisi impedierit tamen quod p. 803. [§ 45.] Caaiircn- 
•ef dizit. — 17, 38. V. Heraclid. Pont. Alleg. Hom. p. 417 eq. ed. Gale. — 
17, 45. Nanatog potius a vdnri, Ita Delphi ante dicti; ▼. Pana. [X, 6, I.]. 
Aliter Stephanoa in Ndnrj [n6Xtg Aicfiov ... o noXltrjg Nccnatogf xal 'An6X- 
Xtov Nanatog], — 17, 46. Elymologne voce ^Xtog: ^ naQa tb &Xegj to cwri- 
^QOtCftivov nvQ. Xiyetat yaQ naQa tb dXtlios tb cwa^QotteSj mg 'EftnsdoitXrjg* 
'AXX' 6 fthv dXic&slg fiicov o-dQOvbv dftq>tnoXsvst. — 17, 49» Arietoteli i^itiog^ 
aliis Sft§Qtog, De love tamen hoc aliae, non de Apolline. — 17, 50. dnb 
t^g nBVCsesg, nt Tult Strabo X. [inimo IX, 3, 5 p. 419. habet: KsyiXjjc9^at dl 
ual trjv nQoq>^tv ovta> ual trfv n6Xtv dnb tov nvd^icJ^at.] et Pborii. p. 226. 
[vid. not., nbi addaa Euatath. p. 274, 15.]. — 17, 55. Atqui IlQOvaia ea orat. 
V. Hesychium, tamen adde Ea. Spanh. ad Callim. p. 621. — 17, 69. Forte 
annt annpaeeti Arietophanici. . . Nam media Graet:ie dn^Xst^tffig non eaepo 
obfervatiir. — 17, 64. Aliter Stcphanne in /ildYMA C^id. not.]; aliter So- 
linne cap. Ltlf. vet. ed. [In ed. Salm. c. 49. legitnr: Ob euius gioriae in-^ 
signe dedii nomini fuo, iit aliaria ibi statueret Apollini Didymaeo. Hoe 
est collimitium in quo limes Persicus Scythis iungitur.] — 17, 65. Ne Nume- 
nlum Apameen««*in cape, eod alterum eub Traiano viventem Rhetorem. De 
ntroqoe Snidas. — 18, 3. Apollini 'AfiwXaUp. V. Liban. ^tr^yrjfiact cap. XXV. 
— 18, II. i&»e6a(fiiiin non facile mntarim in Sabazium, Sabaaium enim 



rEAKVATlO. XI 

Boetornm» Oioo^imi lo^is ot Proierpinae nnton Diodonio IV. [c. 4.] trndit 
Vt M9deniiu9, Septidonivm , Ita Sebadiu9 pro MeKentiut^ Sepf Isonium , Saba- 
sitff. Dc Sabazio Baccho vld. Schol. Ariatoph. ad Ztp^* p. 199 b. c. [▼. 9.], 
roaint ad "0^*^. p« 583 o. p. 12 a. [▼. 574 et 878.] atqne Spencer ad Orig. 
[Adde Real-Enc. •. v. Sabaxius et Saimas. Eiercc. Plin. p. 834. b. G.]. — 
18, 16. Amplio. Nam Scallger quidein et aliat Naerinra cnm Laevio con- 
fondit. Vid. Theod. Rycqninm Dioert. de Aeneae In Italiam adTenCo. — 

18, 19. 'Idm [tic] dicitnr lehovah etiara Origeni Com. in loan. tom. 11, p. 
45. Adde Scalig. fine de emendatione teniporie et H. Sanfordnm de 
deecenen Chrieti ad inferoe et Spenc. ad Orig. adv. CeU. lib. VI, p. 81. a. -— 

19, 16. Detcribnnt Taff^^ta eodem fere modo scholiaetae Thncydidit ad C. 
1. p. 96. Steph. [vid. not.] et Dionie Chryeoetoml ad orat. Tll. [9.], niel 
qnod alae iTUttiifai^BP neglegnnt: addnntnr eae in veteri nnmo aereo Druai 
Tlberii F. ap. Torrent. ad Snet. Calig. c. XIIII. p. 390. — 20, 5. eentura 
trafcicnttir edd. Virgilii. — 81, 12 extr. E Plntarcho et Clemente Aleian- 
drino tide haee bene eiplicata ab Alezundro Donato lib. I. de nrbe Roma. 

— 22, 1. Virtus et hic dea eet Arietotelee Ethic. II, 9. Nifii6ig dh fi£c6Tfjg 
tpd^ov wxl huxaii^eiunUag f et moz 6 fth^ y&Q vffumfzvtthg XvnBltai hel rotg 
dva^iatg tS nQQtrovM. cet. — 22, 7. Vid. de hoc amore Fed. Morell. ad 
Dionis Prueaei orat. VI. p. 22. [Add. Alexand. Problem. phye. I, 134. Kff- 
xmg tivBg tog Batfiova triv ^x^ fiv4^Bvovctv elvau alXoi 9i tpaoi tl>v Ttava 
nHpiXrpnivai tavtrjf», Ptolem. nov. hiet. lib. VII. ap. Weeterm. Mythogr. p. 
196, 24. ^tcL tovto 'AipQoditrj vffit6T^<faca ifipdXlH Ilavl t6v llxovg fQotta, 
Annnyra. do incredib. II. ib. p. 823 aq. Tov Sh Havhg th atQatriyrjfLa ti- 
fiwvtBg t^ '^X^ ^V llavl tptXjp/ &9ofiev.'\ — 22, 8. Priapns qnoqne sol ett. 
V. SchoU Anthol. p. 477. IT^iinnjOiOff 'Am^XXov. Txetsa ad Lycophr. p. 6. b. 

— 24, 11. Viiium meniiM eet ineanla. Quid tricabimna? 

Sat. 11, 2, 6. Maevia Gallo nupia raalim. — 5, 2. Sic et Velleine [II, 
100, 3 ] recte. Vid. H. Noritii Cenot. Pisan. dies II. c. VIII. p. 182 sq. 

Sat. III, 4, 2. Omoino addendne eet locoa egregine Aeconii Pedianl In 
Ciceronie Divinationem p. 4. ed. Hotora. [Peendo-Aecon. in Dlv. 1, 3: Suni 
qui iompla eeee dieani Mtngulorum die aitribttiarum focorvai, iielM6ra aitite* 
rvm aedium $ub uno iecio a diluvio pluoiae muniiarum. AIU delubra dieuni 
ea iempla in quibu» 9uni labra corporum abluendorum more Dodonaei lovie 
aut Apollinii Delphiei^ in quorum delubri» lebete$ iripodesque vituntur. Suni 
etiam qui delubra ligna delibratay id ett decorticata^ pro simulacria deorum 
more veterum poaiia exieiimeni^ $ed male.] — > 19, 2. V. e. ogranum. Pelueium 
Colomellae [V, 10, 19., ubi legitnr Pe/u»aNa] vel Pefwivm Pllnii [\V, 14, 
e. 15.] inde reponit lo. Bodaeoe a Stapel ad Theophr. Hiet. plant. IV. c. 6. 
p. 899. et raox pro Ti&vr mvrfjvM legit. V. Uor. II. Snt. IV, 70. — 20, 1. 
Ckaeidia vel Chaleiii» e Colnmella corrigit lo. Bodaene a Stapel ad Theophr. 
IV, 6. p 88.). a. — 20, 4. In adductia locie pomum uialnm eet, non qnilibet 
fructoe arboreoe, nt vnlt Macrobiue, V. lo. Bodaenm a Stapcl ad Theophr. 
Hist. pl. IV, 6. p. 883. b. 

Sat. V, 16, 6. Mitffov 6* iid n&aiiv &(funov. Hoc Heeiodi eet, non Ho- 
meri. [V. Op. et D. v. 312., ubl legitur Mhqa fpvXdoCBOd-au uaiQbg 6* 
hei naaiv &QiOtog.] — 20, 8. Affert hoe dietichon Anthol. II, 40. p. 239., nbi 
•chol. vide et Steph. n. rdifyaQa, ubi eet aidfyo ott fiovvog ivl [quod nt «x 
Edit* vet attnlit Zeun.], male. Vid. ib. Berbelium. — 21, 12. Apud echol. 



DISPUTATIONES 

QUAS MACROBIUS SATURNALIORUM LIBRIS INSKRUIT 

PBR DIBA DIGB8TAB. 
Lib. 1. 

Pracf. Avctor contiliain 100111 ezponit. 
c. I. Id qoomodo eztccBturas lit dcmoDttrat. 
c. 2. Poitamianus promittit Dccio te euc ci relatarum lermoHvs 

Saturnalibas apad Vcttlam Practcitatiim aliotqiic liabitos. 
§ 15. lacipit narratio. 

Pridie Saturnalia 
apud Vettium dlsputant 
c. 3. Caecina dc principio ct fine ciTills diei; 
c. 4. Serviaa dc dubiia casoum formit, nocCu futurUf tlie crastinif Sa- 

tumaliorum; 
c. 5. Vcttias dc dictiooc mi7fe oer6orttm« 

Saturnaliorum die primo 
apod Vettlnm disputant 
1) ante coenam 
c. 6. I^cttinc dc auo cogoominc et de toga praetexta; 
c. t. Vcttiua et Evangelna de vera aermonum rationv, dc cunvivis 
non vocatia, dc convivarum nnmcro; 
; 18 aqq. Vcttiua dc Saturnalloraro origine, 
c. 8. dc Saturno, 

c. 9. dc lano, 

c. 10. dc Saturnalioram diebus, 

c. 11. dc cervia, 

I 47 cqq. dc Sigillaribaa ; 

0. 12. qao modo annnm ordinavrrit Romnlus, 

; 18aqq. (dc Maia, dc Matre Magna, de Bona Dca) 

c. 13. qno modo Biama, 

c. 14. quo modo luljiia Caeaar et Angustus; 

c. 15. de Kalcndia Idibua Nonis, 

c. 16. de dildiua featia profeatia faatis cett.; 

i 38aqq. £uatath|na, quid ab Aegyptiia ct a Graccis mutiialua ait lul. 
Cacaar; 



DltPDTATlONBt. XY 

Vettint dleot omnes ad Mlem «mo refereBdos, clTaq^. 

Apollinem, g 7 eqq. 

Liberum patrem, c* 18. 

Martem Mercnriomqve, c. 19. 

Aescnlapium Hercolem Sarapin atqne Isin, c. 80. 

Adonin Attinem Oeirin Hornm, lodiaci dnodecim aigna, c. 21. 

Keraeoin Pana (Innnm) Satnrnnm, c. 22. 

lovem Assjrriornmqne denm Adad. c. 23. 

Symmaehne Virgilinm defendit a contnmeiiic ETangeli. c. 24. 

Indicantnr ditputationeo proximis dieboa habendae. g Msqq. 

2) post coenan j^.,^ H 

Ayiennc et Vettioc de hnins coetns graTitate; c. i. 

Symmaehnc de iooio ▼etemm ac nobiliom Tiremm. S 8 «qq. 
Prolatis iia qnae coiqne de dictic talibna in mentem c. 2. 
Tenernnt diecernnt 

Sjmroachnt de locis Ciceronis; c. 3. 

ATienns de iocic quoa protnlit et qnos pertnllt Angostne, c. 4. 

de dictic et moribnc luliae, c. 5. 

de honettie Tirorum qoornmdam iocia, c. 6. 

de Laberio et Publio Syro, de Pylade et Hyla; c 7. 

Caecina de bellariic; c. 8. 
Eniitathiuo (poetqiiam ETangelns hortatoa est, ut Tino indnl- § 4 sqq. 
gerent dccreti Platonici anctoritate) , qnid de Tino et 
libidioibno ctatuerint Plato Arietotelea Uippocmtee. 
(Reliqna desont.) 

Saturnaliorum die secundo 
apud FlaTianum diaputant 
1) anle coenani 
ICtt«totAiii« de yirgilii attrologia et philoeophia; 
Flavianue de eiu$ tcieniia iurit auguralie; 

Vettinc de eiuc ocientia iuria pontificii; Lib. III, 
(Decst principinm.) 

cur diierit (Aen. II, 719) : Donee me Jlumine vivo Ahlueto^ c. 1 sqq. 

cnr (Aen. V, 238) : Porrieiam in Jtuetuif c. 2. 

cnr (ib. 237.) eofi reuSj S 6. 

cnr (Aen. IV, 219.) orat^iie fenenleai ; S 8 sqq. 

quid eit vitularij $ 1 1 ^qq, 

qnid eacrnm, qnid profannm, quid eanctnm, qnid rell- c. 8. 

giosnm, 

qoid delnbrnro, c. 4« 

qni dii Roroanoram proprii, i. e. Penates, g 6 sqq. 

qnae genera hostiaram; e. 5. 

cnr Meientium TOcaTorit (Aen. VII, 648.) confcniploreiii § 9 sqq. 

divum ; 

de Virgilii doctrina circa externa eacra; c. 6. 

cnr Apollincni (Aen. III, 89.) Tocaverit patrefli, § ^ ><&q* 

cnr Hcrculem (Aen. VIII, 362.) viclerem,- § ^ «qq. 






XVI BlSPOTATlOIIBfl. 

c. T. qood vaticiniiiiii insit in verbis (Ecl. IV, 43 sq.^^ar/fff .. 

croceo mutabit vellera lulo; 
§ 3 «qq. cor (Aen. X, 419sq.) diierit: teliiqtie iaerarunt EvanHri, 

e. 8. cor de Vencre (Aen. II, 688.): dueente fleo, 

§ 4. cnr de colamba (Aen. V, 517 sq.) : vUamque reliquit in 

aitrit Atrtity 
S 6 tqq. cur MeUbom dixeriC (Aen. 11, 542.) CamiUam appella««e 

llliam, 
§ 8 tqq. cur (Aen. VII, 601 tqq.): Afoi erat Hewperio in Latio cett., 

c. 9. cor (Aen. II, 951.): Exee$tere omnee adytii cett. (de evo- 

catione deornro); 
c. 10. Vettiut, ciir (Aen. III, 21.) lovi fecerit mactari taiirnm, 
c. II. cor diierit (Georg. I, 844) Cui tu iaete favoi et miti 

dilueBaeehOy et (Aen. VIII, 279.) In menvom loefi lJ6oat, 
c. 12. CBf (Aen. VIII, 285 «q ) Salios dederit Herculi eoeqne 

populeie raiuie dixerit vinctos, 
(§10.) c u r li 1 4: c r 1 1 (Aen. VI, 58.) Didonem pro nuptiie rem di- 

vinam faeere Cereri et Pkoebo et Lyaeo» 
(Desnnt nonnolla.) 

2) poBt coenam 
c. 18. Caecina de luxnria vcternm; 
c. 14. Forioc de saltatione apod Teteree, 
c. 15 tq. de pitciom pretiit, 

c« 17. de legibot contra luxuriam latit; 

c. 18tqq. Servint de nialorum pirornm ficornin olearom ovaromqoc genr- 
ribut. 

* Saturnalioram die tertio 

apud Sjrmfflachum ditpatanc 
1) ante coenam 
Lib. IV. Symmaeliut de Tlolentlttimit inTontlt toI tentit rlietoricne 
Bpnd Virgtlinm, i. e. qoomodo ezpretterit animi af- 
fectoi ; 

(Deett principinm et finii.) 
I?vie6tiii de orte oratoria; 
Lb.V.c.1.Euiebint de qoattoor generibnt dicendt et do duplici ttilo; 
'c. 2 tqq. Euttathiot de iit qiiae de Graecit tompterit Virgilioi, de Hm- 
mero praetertim; 
c. 18. cor dizerit (Georg. I, 9.): poctifa Ackeloia, 

S IStqq. cor de Hemicit (Aen. VII,689 tq.): Fettigin nvifo *f- 

nMtri Imtituere pediit 
e. 19. cnr (Aen. IV, 698 tq.) : Nondum illt Haonm Proeerpina 

vertiee erinem Abiiulerai, 
S 9tqq. cnr (Aen. IV, 513.): faleibui aenit; 

915 tqq. qol tint (Aen. IX, 565.) PaUci^ 

c. 20. qnao tint (Georg. I, 104.) Gargara; 

c< %V do pocnlomm generibut; 

(> 22. cor nnam ex coinitibnt Dtunae Opin Tocaverit (Aen. 

XI, 592 et 836.), 



UlSPDTATIO^Rfl. 

^^fiir diKrrU (^f^ti. n^ 351 «q.): Rxee$9ere omnen .. Di\ § 7 sq. 
-^^ rnr (nrnrg-. 1II.H9l.')t Pnn nwro /onae mtffiere linnam $ 9 m|. 
t^ ttilex!§i»i' pr^rhili^ntnr, 

^^B €ur (A(-n 111^ 251 «q.) «liierit: Qiime Pkoebo pater $ 11 tqq. 

^^^P timnf/)^'^'!*» TTJ^^i Phoebuf ^pollo PraedixU; 

ri^fiifi^ qtilil Vir^illiifi a \i-tcribn« ppetit Latinis mntnatns «it in ^'"^* ^'* 
vcr«ibn«, *• ' '«ll- 

<'.iei!ii|ll, qiiitf \n verliU; r. 4 iiq. 

>*4i^OU4 (li^ >U qiine Vir^iliri* invenerit ipse qnibns •rationi ad- e. 6. 
^R liiicrct |pp«renii 

fla t(iiiie«tiunUjii« qiiai de Vir^it|iinis iocfii pmtnlit A v i e- c. 7 tqq. 

n (1 tt^ 

qilitl «If^nifirt-t (Kivl. VI, 76.) verbnin vexa$we^ § 7 tqq. 

ciir BiMui^ (Geiir^, III, 5.) dicatur inlavdatM9^ $ 12 «qq. 

niir tiininA CAiin. X, BI4 ) squaUnH avro, § 17 iiqq. 

i:iir PifitH \\vn. Vtl, 187 »q»') liiuo parvagne nneeinetnB c. R. 

trabea; 

qnid «it (Aen. I, 137.) Maturate fvgam^ § 7 «qq. 

qnid (Aen. VI, 373.) vestibnlum Orei, S 14 tqq. 

qnid (Aen. VII, 93 al.) bideniee kostiae; c. 9. 

cnr dicatnr (Georg. III, 110.) eque» pro cqno, g 8 eqq. 

eur equue Troianue (Aon. II, 112.) trabibue contextuf (S is*) 

acerniii. 

(Ultima desnnt.) 

2) pa»t coenan Lib. VII. 

Symmachnii vi I':; n qtutb in h de philosophia ad epulas adroit- c. I. 

Knetatbina dc tntemi^ationibus qnibus delectentnr inlcrrngati, c. 2. 

ile st^nminniiim variis genoribos; c. 3. 

Disarins de qnaciitftMic a Vottio proposita, utrum siroplei an r. 4. 

HHilci{j|ri« rilHiH ili^ettu sit facilior, 
Eustatliiw nMatjnpnle aU Kvangelo provocato; c. 5. 

FlavianuK %iiii n.iinTmn rrt^nri propiorem esae qiiam ralori ; c. 6. 
DitHrins, cur mulieres raro in ebrietatem cadant, crebro «enes; § I6tqq. 
Horns mnlieriim naturam calidiorem csse virili, c. 7. 

Symmacho obloquente; § 8 sqq. 

Disarius, cur non inebriet muttun», g lAtqq. 

cur difficile digestu sit isicium, e. 8. 

cur nonnulli carnea validiores facilius digerant quam § 4 sqq. 

tennes, 

cnr sinapi ct piper ventrem non laedant, § 7 «q. 

^ ^ cur in Aegypto vinnm frigidnro nascatur, S ^ >qq> 

cnr qni in aqna calida se inoverit maiorem eentiat ca- S ^*^ *<|* 

lorem , 
^ cur aer calidus flabro motnt frigus adquirat, S 14 tq. 

cur qui «aepe in orbem rotentnr, patiantnr vertiginem, c. 9. 

cnr senans a cerebro ministrentur, qnnm cerebro non S ^ "<|*l* 

intit tentns, 

car Homertta tenoa noUouifotdfpovg vocet, ^- ^^* 

II. ♦^c 



XYUl DISPI3TAT10\K8. 

§ lU sqq. cur eunnchi acntae vocis sint, 

c. II. cnr ii qno« pudeat erubeacant, 

§ 6. cnr ii qni gaudeant, ^^ 

S 7 sqq. cur ii qni metnant paliescAnt., 

c. 19. cnr laridnm ad diuturnitatcm «ervetur udmiiiLln sulfi. 

S 6 sq. cnr defaecatnm vinum validiuH ttli v|ribu« strd infir- 

rains ad permanendnm^ 
$ 8. cur fttex mellit non in iiiio duliHiilat, 

§ 9 cq. cur optimnm ait mel rrconCis^imum et vinum vctuttiH* 

■imnm, 
§ 11 sq. cnr in vasis seuiipleoia vinnm corrinn^atiir «ed oif^uin 

fittt •uaTius, 
S tS. cnr Hesiodus dicat, cuiii m\ uicilium dolii pcrvootutn 

•it, esse conpereendnm, 
§ 14 tqq. cur olenm io sunmOt vtnuin in medio, mel iii rtjnilt» 

•it optimum, 
§ 17. cur eadem potio meracior videatnr ieiuno, 

S 18 sq. cnr qni esnriens biberit famem snblevet, qni vero «i- 

tiens cibnm sumpflerit sitim acccndat, 
S 20. cnr maior voloptas sit siti qnam fame sedata, 

S 21* cnr eoa qni avidlus vorent facilius capiat satietas, 

S 22 9q. cnr ednlia calida facilius conprimamns ore qnam manu 

tnstineamns, 
S 24 sqq. cur noxia sit aqua e nive resolnta, 

S 28 sq. cnr vina raro congrliisciiut^ 

S SOsqq. cnr aqna marina golu non contraliatur nisi in Bosporo 

Cimmerio, 
S S^* cnr dnlcia frigida videiotitT es«e (tolcicirn, 

c. 13* cnr ieiunl magii ariiant quain r^urinnC, 

S 7 sqq. cur annlns in iligiio qui mioimn Ticinua est, mann 

praecipue siniatra, gcstGtur, 
S 18sqq. cnr aqna dnlcis nmgta quBiu taha iiliiiira «it sordibus 

ablnendis, 
c. 14. cnr In aqna simulacra maiora veris esse videantur; 

S 5 sqq. Eustathios de videndi natnra; 

o. 15. Disarins de errore Platonis qni pntet potnm per arteriam delabi, 
S 14sqq. Enstathio obloquente; 

c. 16. Disarins, ovnmne prius extiterit an gallina; 
§ I7 8qq. Disarins etEuatathlus, cur lunae magis qnam solis iunieu 

efficiat putredinera; 
§ 33 sq. Eustathins, cur aes prohibeat putredinera. 

CFinis decst.) 



>» 
^ 



-»«*4 



EXPLICATIO COMPENDIORUIW 

VOLUMINFS SECUNDI. 



1) Signa codicum. 

A (Anglicos) CantBbrigieiisis sec. XIII. Cunf. |irol«Ko- 

inenft . . |i. lxxxi. 
A* ideui codex conscntiente Is. Pontano. 

„Angl/' Bodleianus aliaeve codex I. Gronovii .... - lxxii. 

B Bambt rgcnaia Kl. \\ d. «ec X. ' - lxxxii. 

Bar. BaroRRianai - lxxiii 

Bbw. vel „B^^ ColUgii S, Bcnedictl ibid. 

BoDL, Boilloianiis - lxxii. 

C vel Caht. Cantubrigi^naia - lxxxiv. 

E S. Emiiiertini E. 55,, niinc; Aftijiiit., «ec. Xlll. ... - lxxxv. 

G. Gttdia [i II ri d]2., nuni: Guelftirli^ taiius, sec. XIII. • . - lxxxiii. 
U Tel HK (ili^lveticna) Berncniiitt &U. sec. IX. . . . ibid. 

H2. BeriientiA 404. st^r, Xll ibid. 

Hl. et 2. EKc«rptn o codidbui m exempl. Bernenai edit. 

CaTneriir - lxxiii. 

M Tel Hl. Medlcpuii rtid. VIII. plut. Ll. sec. XII. . . - lxxxiv. 

(Cf. praef. toI. II, p. ?.} 
M2. Mediceiis cod. XXXVL plut. LXV. «ec. XV. . . . ibid. 

M3. - - XXV. - XC. eee. XIII. ... - lxxhv. 

,,Ms.'' Bodleianue (nisi aliud additor nomen) ... - lxxii. 

N (Neapolitanue) Borbonicus CCCCIV. sec. XI. vel XII. - lxxxvii. 

(Cf. praef. voL II, p. v.) 

P vel Pl. ParisiDoa 6371. sec. XI - lxvii. 

et - Lxxxii. 

P2. - 579T. - XIII - Lxxxvi. 

P3 - 6367. - XIV ibid. 

P4. - 6370. - IX ibid. 

P5. - 8676. - XIV ibid. 

P6. - 8677. - XV ibid. 

P7. - 8678. - XV ibid. 



XX KXPMCATIO COMPKl^DIORUM. 

R Reginensis 1650. scr. X. Cf. praef. fol. II, |>. vi. 

S Salisbargensis 38, niinc: Monac, scc. \V. Cf proli^p^g^. p. lxvi. 

Thuaiv. Thnaneas .... - lxxx. 

V CVaticanns) Palatinns 886. sec. X. Cf. praef. ?ol. II, p. ti. 
Codicnm penitns eicuMorani signa post editionea posita indicant nihil 
ei iis esse enotatnm. — a p. m. eet a prima manu, a iec, m, a Becunda 
manuf §up, ttupra addito^ tn m^. tn margine, Reliqua facile intelli- 
gentar. 

2] Signa editionum. 

▼ Editiones Venetae Conf. prolegomena p. lxixviii «qq. 

y1. anni MCCCCLXXII., t2. anni MD., ¥3. anni MDXIII. 

i luntina anni .MDXV. - xc. 

c Editionee Coionlenees Arnoldi Vesalienais . . - xci. 
cl. anni MDXXI., c2. anni HDXXVI., c3. anni MDXXVU. 

a Aldina anni MDXXVIII p xci «q. 

h Hervagiana loach. Cainerarii anni MDXXXV. . - xcii. 

g Gryphiana anni MDL. - xciii. 

• Stephaniana anni MDLXXXV - xciii sq. 

p Editiones Pontani - xciv tq. 

pl. anni MDXCVII , p2. anni MDCXXVIII. 

d Gronoviana (Lngd. ap. Donde et Driehoysen) anni 

MDCLXX p. xcvi. 

z Zenniana anni MDCCLXXIV. * xcvii. 

b Bipontina anni MDCCLXXXVIH. ...... ibld. 

Signnm (-) indicat supplenda CH4e *l^nn edittnniirn inler rlims nominatas 

poeitarnm, nt t^-g* idem sit qtiorl vksihf^^ s-£» lAom qnnLl spttztt, 
Praeterea Becker Handb, signiiiritL: ntttntt^uck der liiimiiichen Jlterihiimer. 
Leipz. 1843 tqq.; Boeitiger !d.: fdetn zitr fiunst - Miftholtifric^ Dresd. «. 
Leipz. 1826 et 1836. Creuzer. n^ferendnm e^t ni1 cUia tiiiri;iik qui in- 
•criliitar: Symbolik und Myihologle der alien ffjtker^ ttl. .•futg-., Leipz. 
u, Darmst. 1837 iqq ; Hariung iid : Dic fieti^ion der Bomir^ Krlang. 
1836; Hertzberg, ad: De dii» Itomafiorurn pairiis, IJal^ IHlOf Klauten, 
ad: Aeneaf und die Penaten, HaTnbitrg n, Gofka 1839^ LoAl-cA-. ad Aglao- 
phamum s, de theologiae mysii<:ue Gradcoriini rmtu^ tibtos /1/,, Regi- 
mont, Pr. 1829; Merkel, ad Prolcgomenti ad Ovidii FaUvrum librot, Bc- 
Tol, MDCCCXLI ; Pellegrin, ad : Andeutungen uber den ^rsprHnglichen 
Religioniuntenchied der romitchen Patricier u. Plebeier von Dr. D, Pel- 
legrino {krHkof.^, Leips,. 18-12; Uval- Enc, nd : Ueal-Rncyclopddie der 
clatsinchen Alterthumtwiitentchafly herausgegcben von A. Pauly, fortge^ 
Beizt Ton Chr, tValz n. JV. S, Teuffel, Stiittg. 1839-52; Schwenck. ad : 
Die Mythologie der Bomer^ Frankf. 1845; Symbol. ad Symbolas ad Ma- 
crobii libros Salurnaliorum emendandos, Sueoofuri. 1843. Cf. pracf. ad 

TOl. I. p. VIII. 



HACBOBII 

AMBROSII THEODOSII 

V. C* BT IffL. 

^ SATURNALIORUM 

LIBRI YIL 



t. 






MACROBII APROSU THEODOSII 

▼. C. RT lllli. 

CONYIVIORUM PRIMI DIEI 

SATURNALIORUM 
LIBER PRIMUS. 



fEd. Blp. voL I. p. 1»M 

PiABF. SEuilas yariasque res in hac vita nobis, Eustachi 1 
ili, natura conciiiaTit: sed nuila nos magis quam eorum qui 
e nobis essent procreati caritate devinxity eamque nostram in 
his educandis atque erudiendis curam esse voluit, ut parentes ne- 
qae^ si id <}uod cuperent ex sententia cederet, tantum ulla alia ex 
re voluptatis, neque, si contra eveniret, tantum maeroris capere 
possent Hinc est quod mihi quoque institutione tua nihil anti-2 

2uius aestimatury ad cuius perfectionem compendia longis am- 
Bctibus anteponenda duoens moraeque omnis inpatiens non c^- 

[His. AB6PS. Edd. vicahgcpdxb. 

MacrebU ThtodoBu p, c et mlutlria eonvioiomm primi diei oatummUo' 
rum incipit AMd (B illuHri» et ineipit felieiter; O Teodosii v, e, ae 
tn/. ,* N et i/(.). Amhroeii Theodoeii Macrobii Viri Clarithimi et tUu- 
$tri$ primi diei Satumaliorum liber J. incipit P. Macrobii Theodosii viri 
Hluntriseimi Satumaliorum Uber primue inctpit SMl (M2 om. viri), Ma- 
erebii Ambroeii Theodotii incipit liber SatumaUorum P3. Eiutdem incinit 
SatumaUorum Uber I. P46. Incipit Hbri Macrobii de Satumalibut feUeiter r7. 
j4urelii Maerobii Theodoeii v, eontuL eonviviomm primi diei eatumaUo- 
rujN incipit proloeuB Bar. Maerobii Aurelii Theodoni v, e, et iU, Convi- 
viomm primi rfiei SatumaUorum Uber primue Edd. L1 (v3-g add. ad Eu^ 
etachium (ahg Euttathium') filium; hg ^AurelU^ In marg. jimbrosii; • 
viri elarittimi et inluetrit'), 

Praef. Multat variasque ret om. add. Iii marg. a rec. m. 6. — j^u- 

etachi ABGSTicMt2P2345a7. Eustathi aj^bPMS. - karitate A. — eve- 

nerit b. — postent scripsi o coni. potttnt Mu. et Edd. postimut P5. 

2 exietimatur S. ^ omnit om. P. — promoveat corr. a rec. m. in 

1. CaaeiUemit] i. e. ali^M mariaUbut el patriae no$ primmm 

Mna nobio adinozit al^M natura coneiliat, 

Cf. Cic. Acad. i^. pottent] Neceatariom oai tomoe 

Honeeie autem viofro imporfoctam, qiium antooodat idom 

>u$ ii$ qua$ prJouM ka- iompvt io verbis eedorol ot eoent- 

a eoneiliet vetueAeth' ref, noqao ul|o eimlli Iogo Mmcro- 




27, 67. Poreattl^ttf et 



ot 4o haraoD. roop. hii dofooAi poooH pMosopo tompoa 



4 MACROBII 

perior ut per haec sola promoveas quibus ediscendis oaviter ipse 
mvigilas, sed ago ut ego quoque tibi legerim, et (juic^id mihi, 
(l98iyel te iam in lucem edito vel antequam nascereris, m diversis seu 
Graecae seu Romanae linguae voluminibus elaboratum est, id to- 
tum sit tibi scientiae supellexy et quasi de quodam litterarum 

1>enOy si quando usus venerit aut historiae quae in librorum strue 
atens clam vulgo est aut dicti factive memorabilis reminiscendi, 

Sfacile id tibi inventu atque depromptu sit. Nec indigeste tam- 
quam in acervum congessimus aigna memoratu: sed variarum re- 
rum disparilitas, auctoribas diversa confusa temporibus, ita in 
quoddam digesta corpus est, ut quae indistincte atque promiscue 
ad subsidtum memoriae annotaveramus in ordinem instar mem- 

4brorum cohaerentia convenirent. Nec mihi vitio vertas, si res 
quas ex lectione varia mutuabor ipsis saepe verbis quibus ab 
ipsis auctoribus enarratae sunt explicabo, quia praesens opus non 
eloquentiae ostentationem sed noscendorum congeriem pollicetur: 
et boni consulas oportet, si notitiam vetustatis modo nostris non 
obscure modo ipsis antiquorum fideliter verbis recognoscas, prout 

Squaeque se vel enarranda vel transferenda suggesserint Apes 
enim quodammodo debemus imitari, quae vagantnr et flores car- 
punty deinde quicquid attulere disponunt ac per favos diyidunt et 

Bbs. ABOPS.] 
pr&mopeari$ O. ie promoveat Ug improbaiito Zenn. Vid. not. -— n»- 
vUer («op. scr. g) A, gnaviter i-g. graviter Sv. — tjite oin. ch. — 
ego qh; tibi (in ing- quoque) O. ego quiequid g in nig. — penu v-gb. 
promo O. -— tttttf evenerit A. — inventu atque in promtu G. inventum at- 
que depromtum P5. 3. Neque A. ^ ab autoribue (i anth.') diversie 

icbg. — cof^iM digeeta O. — ad nubeidium memoriae Mcs. et Oell. N. A. 
Praef. $ S. ad memoriae iubtidium Edd. 4. ipte eaepe \c~g* — eunt 

om. P5. — polticetur. id eet ad utititatem reepiciaB, et boni eomu- 
la$ A „2 Angl^. 5. j4pc§ enim cet. usqne nd eonapirata (g 10) cf. 

Senee. Epist 84. SS 2—10. — attulerint (enp. re) O. — per favoe di- 

9. promoveat] ^Ed. vet. fe pro~ te fugit apnd coiliicoe et quidem 

motfeoe. Sed adlectione te opne apud Terentium legi in una He- 

non eet,qnia promooere, h. e. pro- cyra (II, 2, 19$ III, 4, 10; IV, 1» 

llcere, etiam ■irapliciter occnrrit, 53; IV, 2, 1.). 

▼elnti Oell. V, 10 [7.] Quum m 3. 2Vee indigeete cet.] Hie vorbie 

efiirfio /aovndiae a6ttnde proMooit- enam rationem opponit Oeliianae 

eet.^' Zbvfi. quae oxponitur I. c. 

qua$i de quodam litterarum peno] variarum rerum difparilitae . . m 

Geiliue N. A. Praef. S ^-i qnem lo- quoddam diee$ta eorpue e$t] Vox 

cum ilacrobine, cnm haec ecribe- di$fariiita$ debetnr Oellio I. c S 3*« 

bat, ante ooulos habnit, ecripsit nbi yid. Lion, qni citat enndem 

^iMitt quoddam titterarum pentte, VII, 3, 47 et Varron. L. L. IX, 2 

nt certe non eit qnod editionibuo $ 36; hjpaliage rerum dieparilitae 

In qnibne eet penu magie obae- . . digeeta e$t non item. 

«qnamnr qnam librte Mee. Conf. de 4. iVee miki vitio verta$ cet.] 

hac Toce Klanaen. Aen. n. d. Pen. Hane Teniam el non dedernnt ho- 

II. p. 636 eqq. minee qnidam docti, quocvm int- 

elM ottiro eet] i. e. Tolgne fn> qna indicia conecripsi prolegg. p. 

git. ef. 1, 4, 1. qtiod .. clam eele- &Tni. 

rie e$$e oelie, VI, 7, 3. ^noii ea noteenilorvni] i. e. remm cognitn 

de quibue mtMgia elam le eeee dignarnm. 

non polerle. HaBdloe Tnre. II, p. tt noAilMMi nefuelolM . . reoogno- 

93. docet fermnlam clam le etf pro fcM] Eiapectea aat fi noliluMi ve- 



SATURNALIORUM LIB. L PRAEF. 5 

sucum varium in unum saporem miituni quadam et proprietate 
spiritus sui mutant Nos quoque quicquid diversa lectione quae- 6 
sivimus committemus stilo, ut in ordinem eodem digerente coa- 
lescat Nam et in animo melius distincta servantur, et ipsa di- 
stinctio non sine quodam fermento quo conditur universitas in[i9^ 
unius saporis usum varia libamenta confundit, ut, etiamsi quid 
appanient unde sumptum sit, aliud tamen esse quam unde sum- 
ptum noscetur appareat: quod in corpore nostro videmus sine 
ulla opera nostra fecere naturam. Alimenta quae accipimuS|7 
quamdiu in sua qualitate perseverant et solida innatant, male sto* 
macho oneri sunt: at cum^ ex eo quod erant mutata sunt, tnm 
demum in vires et sanguinem transeunt Idem in his quibus 
aluntur ingenia praestemus, ut quaecumque hausimus non patia- 
mur integra esse, ne aliena sint, sed in quandam digeriem conco- 

Suantur: alioquin in memoriam iro possunt, non in ingenium. 
\x omnibus colli^amus unde unum fiat ex omnibuSy sicut unus8 
numenis fit ex singulis. Hoc faciat noster animus: omnia qui- 
bus est adiutus abscondat, ipsum tamen ostendat quod efiiscit: ut 
qui odora pigmenta conficiunt ante omnia curant ut nullius sint 
odoris propria quae condientur, confusura videlicet omnium sucos 

Edd. Tleahgspdzb.] 
g9rvnt Sen., nt adnot^ Pont. — miiivro v-g. 6. coaleBcant t-^iP. 

7. arripimus ▼. aeeepimus S«n. — aui sanguinem ▼. et in «oii- 
guinem Sen. — non sinamus 6. — non ingenium (om. tn) v. 8. fuit 
(om. ex omnibus; snp. ^aO B6. — ipsum lanium apnd Sencc. Mss. plo- 
riqnc. — efficii Gch. — ui non unius „in Bodl. adscr." — proprii 
,,Bodl. et S Angf sup. lin. additnr in A. — coRffienCur ABPSvs-zMl3 
P567. eondientum M% con (f i a ntur GP2. concfiunftir c»gb. contfunfur i. 
— confusura ABGSvl (va confura) i»-sP6. con/ttiurrP?3o-ghP25r. „Lego 
cx Tet. cod. con/ufuriV^ Menrs. „Lectionera antiqnioMm librornm con- 
diuniur^ confusuri legea lingoae postnlant et orationU ceries.^' Zenn. 

iustaiis haheas, ant n nolof i&i ne- cma facft id qvod legitnr .Eiia« IV, 

iusiatis stntoniias rocognoseas, vel 7, 4, mato mulcabo tptom, alia sf- 

•imile quid. Deindo ad non oA- milla. 

Mtirc et JUeliier addendum erat 8. oifora pigmenta] i. e. odora- 

participiua prolafmu Tel simile nanta. ?el odora ungnenta. Sic 

qnid. Cf. Comm. I, 13, 17. futa apnd Firm. Math. VIll, 17. Aer6a- 

profectutn nlleritM iton refnirtt, nbi rum pigmenta dicnntnr herba- 

tilterttt* non taro ad Terbnm requirii ram tnci, 

qnam ad •ubstanti?am profeeium mt nuUius sini odoris propria] i. e. 

ecC refferendnm. Vid. not. ad e« 1. nt eornm odoram qni antea fne- 

§ 8. rant nnllnm referant Tel praeof- 

6. eodeai] sc stilo. punm vel eolnm. 

7. solida innatani] Cf. VII, 8, 8. auae condieniurj eonfusura,.. in 
faeU ui innaiei udo eibo quem in sptramentnm^ unum,] Qnid in hie 
niMito oentrM tnoenertt, nec adhae^ Terbie Zennio legibue lingnae eon- 
reat culi oeniris de euius ealore di" trarium esse ▼ideatur, non intel- 
getfio prontonefnr. ligo. Quae condieniur ennt ea quae 

tnole siomaeho oneri sunij „Qoidf eoodiendo vel mlecendo parabun- 

Num niale mutandum est m magno tnr, toI arte componeotnr, ef. Clc. 

aut magnepere? Nentiqnam. Male do er. III, 95, 99, unrueniis . . 

enlm eet oalife, ut apnd Terentium aeefrtnia miaintafe eondttai et eon" 

maie ttmeo.'* Eavii. — Vir dootna fueu/ra omnium sucos odoraminum in 

Tidetur spectaeee ad Hec. III, 9, % •pjramentum «num dlcuntur quae fu- 

maie mettto, aed niagU ad hunc la- auim ainl odoram talem, ut confa««- 



6 



MACROBII 



9 odoramiDUin in spiramentani unum. Yides quam multorum vo- 
cibus chorus constet: una tamen ex omnibus redditur. Aiiqua 
est illic acuta aliqua grayis aliqua media, accedunt yiris feminae, 
interponitor fistula: ita singulorum iilic latent Toces, omnium ap- 

lOparent, et fit conoentus ex dissonis. Tale hoc praesens opus 
Yolo: multae in illo artes, multa praecepta sint, multarum aeta- 
tum exempla, sed in unum conspirata: in quibus si neque ea 
quae iam tibi sunt eognita aspemerisy nec quae ignota sunt vites, 

[990]invenies plurima quae sit aut jyoluptati legere aut cultui legisse 

1 1 aut usui meminisse. Nihil enim nuic operi insertum puto aut 

[Hlss. AB6PS. 
9. aeee dunt (faemt occenilifnO viVet (inp. ab ead. in. vel viroB, a 
rec. m. virh') G* tfa vtret thguhrum itUe latent^ voee$ amnium appa^ 
renl icli ,«lifiec lectio orai conTeniontior eiite ▼idetnr aactorii, qui in 
concinnitate orationic aaenonnnwro laborat.'^ Zenn. 10* etnt ABG9 

tI2«-s. tnnt T3-gbP „Non inale^S Zeun. (Seneca: nt multae . . . fitif). 
— tibi iam A. — cognita ntnt Sr-j^. — quae eit (B enp. add. n) e-bP. 
^aae tint AGSrS-g. ^oe tnnt yIS. II. proecepta ABG. — inge^ 



dantar, i. e. non amplina poesint 
dignoeci, «inguli euci, ut eonfuta 
eorporum lineamenta dicnntnr apud 
Instin. III, 5, 11, et Petron. Sat. 
105, 11. Spiramentum ctt id qnod 
•piretnr yel exhaletur, cf. VII, 9, 
SS *, 7, 18, 20, 24. et Vitrnv. VII, 
12, 1. dolia opereulie obturantj ne 
epiramentum emittat (nbi ant 
emittant ant emtttatnr ▼idetur 
ceee legendom). 

9. aiiqua ett tlltc aeuta aliqua 
gravie] Cf. Comm. II, 4, 2. Ut »o- 
nuB ip$e aut aeutior aut gravior 
proferatur^ ietue efficit^ et II, 1, 9. 
ita gravitati acumtna confona- 
bant^ ut . ,es variie inpuleibue 
nnnm ttfrt eoneonane natcereCnr. 
Pontannt com hoo loco contnlit 
Apnleii de Mnndo [c. 29.] Ycrbat 
«I m eftortt . . concmentitfm vulgue 
virorum et feminomm mixtie gra-- 
vibuB et aeuti» eUtmoribue nnom 
harmoniam resonant^ poterat 
ex eiusdero libri cap. 20. addere: 
Pietura ex diseordibue pigmenlorum 
eoloribu» . . confuaione modica tem* 
peratif, imaginibua 0$ (fuoe tmitan- 
tnr timtte faeit: etiam ipsa muBiea^ 
quae de lonfpe et brevibua^ aeutie 
et gravioribu» tonie eonatat^ tam 
diverei» et di$9oni$ vocibue 
harmoniam eon$onam reddit* £x 
hoc ipto loco patet non etse obao* 
qaenaam Zonirio qoi comprobavit 
fd qaod leglt io ed. Yot.: ita niret 
siagulanm iUU ImUnU Sablior 
(Vari^tdo adrionaao et aaiaoaniaa 
AmatoL MDCCLILV. wL L p. 1.) 



praeter priorem illom Apuleii lo- 
cnm cnm hoc confcrt Auguttini 
▼erlia de civ. dei II, 21. desumpta 
e Ciceronit iibrl de rep. II. nne 
[c. 42 Mai], tit ia fidibue ae tibiie 
atqtie cantu ipso ae vocibu» concen'- 
tua e»t quidam tenendu» ex di»tincti» 
soni»^ quibutcnm Moterut confert 
de fin. IV, 27, 75. 

10. multae in iUo arte»^ muUa 
nraecepta tint] i. e. quae In illo 
intunt, ad ronltat artet pertineant, 
roulta praecepta contineant Cf. 
infra c. 2. $ 8. et Cic. de or. II, 
II, 34. non omnia , quaeeunque lo- 
quimurj mihi videntur ad ariem 
(oratoriam) et ad praeeepta e»»e 
revoeanda» Qnod Beneen (ep. 84, 
10, unde haec detnmpta tunt), in 
anlroo vnlt ette maltat artet, pn- 
taTcrim artet referendat ette ad 
ernditionem Cviele wissemsehaftliche 
JEenn(nttte)* 

in unum eoniptrata] Fronndint in 
lezico t« h. V. a spira dorWaodam 
centet hoc ▼ocabulnm , nt idem ait 
ac conooittta, eonglobata. Magit 
Sonocae, cniat haec Torba ette 
modo dizimat, mentero atteontnm 
etto pntaTerim Forcellinnm, qni 
▼nlt idero ette ac con/Iala; qnam 
eonspirati hominet tint ooninroti) 
qni ad aliquid efficlondam ooaaoa- 
aortat. 

gitae sU aut oolnptati legere amt 
enlttti legisse amt nsui memtnitte] 
Latittt potet apnd Macrohiam hic 
dativi otna, of. III, 19, 1. emi, et 
VII, 4, 12. negUsiui et risui. 



SATURNALIORUM LIB. I. PRAEF. 



cognitu inutile aut difficile perceptu, sed omnia quibus sit inge- 
niuni tuum vegetiuSy memoria adminiculatior, oratio dollertior, 
sermo incorruptior, nisi sicubi nos sub alio ortos caelo Latinae 
linguae vena non adiuvet Quod ab his, si tamen qilibusdam 12 
forte nonnumquam temnus voiuntasque erit istn cognoscere, {>eti- 
tum impetratumque voiumus ut aequi bonique consulant, si in 
nostro sermone nativa Romani oris elegantia desideretur. Sed ne 13 
ego incautus sum, oui venustatem reprehensionis incurri a M. 
quondam Gatone profectae in A. Albinum qui cum L. Lucullo 
consul fiiit Is Albinus res Romanas oratione Graeca scriptitavit 14 
In eius historiae primo scriptum est ad hanc sententiam nemi- 

Edd. vleahgspdtb.] 
ftittm fiium . . . tnearrtipfjor] «f. GcH. N. A. Praef. g 10. — nim ncubi Edd. 
P. njfi0«6i B. m meufri A9. ne ntmbi O. ^ no9 om. P. — eaelo orto$ 
A. 18. ab kigee r^g, -* Mto oai. A. — mnnoicere Q, — boni (mp. 

■dd.^ gne) A.^ 13.^ nec ego G. — iim A. — Qiii 9«iiaifM«m repteken^ 

sionie ineurri . . . tili ignoiceretnr (§ 16.)] cf. Gell. N. A. ^1, A. — venu- 
iiatem (evp. add. a roe* m. quondam^ G. — fnetirram Te^gbP ^Diyersa 
eeC ei melior eerlptiirs! ad na» ego ineauiui mm fui ete. inemram. 
Sic ctinm infni [§ 16.]: nme tu, inqnit, itfnie/' Gron. ,^ti^«m hmac 
lectioBom seneao requirit.'^ Zean. — profeeto B (G cap. e a ree. m.)« 



11. ied omnia] ijntelllge cognitu 
utHia et faeilia perceptu. Si cnl 
▼ero baec elllpsie nimU dara tI- 
deatar^ l^gat elara aot emnia alia.^* 
Zauif. — Immo intellSgas: ied 
amnia quae imerui ea eae puio 
quihui ceU 

memoria adminieulaiior] Gellll 
editorei interpretantur „mas^* ■■> 
prointu": sed praettat qnod e gloc- 
•ario Barthiano protnlitGronovios: 
^adintorio ezpeditior*'. 

niii iicubt\ Retinnl hanc ecriptn- 
ram valgatam, qaia qnae innt in 
librie Mee. ni Bieubi et niticubi niil- 
lis alils exemplis possnnt confir- 
mari, nC alterom ii a librario tI- 
deatur esse omissnm. Niiieubi re-* 
sponderet Graeco ei ftri novs niii 
iicubi idem vslet ac TcXrjv sf nov, 
Cf. Hand. Tnrsell. IV. pp. 188 et 
239 tqq. 

iub tnio ortoi eaelo] Ubi natns stt 
Macroliitts, non constat. Vid. pro- 
legg. p. ti. 

Latinae linguae eenu] i. e. perl- 
tta atque nsus llnguae Latinae. 
Andaclor haec metapnora In eo ni- 
titur, qnod alil CHor. Od. II, 18, 
10; A. P. 409. Ovid. THst. III, 7, 
16. Qnlntll. VI, 2; S.) Ibdblem di- 
xernot ingenii venam, 

12. Quod . • «( aS^t bonique 
conmlantt Haec Tldentnr eoe iun- 
genda. Sed cf. § 4. 

cognofcerel InfinltlTus pro genl- 
tivo gertindll poeitiis addeiidas est 



iis qnae disseroi in prolegg. p. 
xxxir sq. 

19. ne] Hoie srripfurae et hic 
et S 16. alteram nae esse praefe- 
rendam adnotavit Gronovius, eiqae 
suffragatur Koppius ad Martian. 
p. 11. Sed ne, qnod in meis codi- 
ctbns praeter unnm S legitur 
oronibns, defendit Handius Torsell. 
IV, p. 23. 

qui venuitatem reprehemionii in- 
eurrl] „Forma ventiilotem repreAen- 
«ioftif ineurrere [de qua ¥10. pro- 
legg. p. XLii.] panlo dnrior yide- 
tur, orta ex male mutatls Gellii 
▼erbls XT, 8, 1.: iiMte venuiteque 
reprehendere j ondo noster locus 
omnino est sumtns. Sed quaedam 
aliter leguntur, Telutl pro primo 
[S 14.] apud Gellium mclius prin-- 
eipiot pro eloquium Qraeeum [cf. 
in, 20, 8.] legitnr Graeca oratiOy 
id quod latinias est, et Cornclii 
Nepotis, ex cuins libro de illuttri- 
bns yiris se hunc locum trans- 
scripsisse ait Romanus, elegantia 
dignins pro noxam imperio compel- 
lentii admiiimui [§ 15.] extat no- 
die compnlfi peccaoimuf minns ele- 
ganter, et pro te, ingutt, oro ele* 
gantins apud Gellium legltor ti6i, 
inquit, oro te.^* Zbv^. 

qui ctim L. Lueullo eoniulfuit cet.] 
a. a. c. DCni. Cf. Cic Brnt. 21 , 
81., Acad. II, 45, I8T. Polyblus 
XL, 6. p. 715. Schwelghonierns 
Isadat eliis wlfjiuc et *^ay?Mmje^ 



8 MAGROBII 

nem succeDsere sibi conYenire, si quid in illis libris parum conpo- 
site aut minus eleganter scriptum tbret Nam sum, inquit, homo 
Ramanus, natus tn Laiio; H doyuium Graecum a nobis alienissi- 
mum est. Ideoque yeniam gratiamque malae existimationis , si 

15^id esset erratum, postulavit Ea cum legisset M. Cato: Ne tu, 
mquity AulSf nimium nugator es, cum maluisti culpam deprecari 
quam culpa vacare: nam peiere veniam solemus aut cum inpru- 
dentes erravimus atU cum noxam imperio conpeUentis admistmus. 
Te, inquity oro, quis perpvHit ut id committeres quod, priusquam 

IQfaceres, peteres ut ignosceretur? Nunc argumentum quod huic 
operi dedimus yelut sub quodam prologi haoitu dicemus. 

[901] I. Satumalibus apud Yettium Praetextatum Romanae nobi- 
litatis proceres doctique alii congregantur, et tempus sollemnitcr 
feriatum deputant coHoquio liberali, convivia quoque sibi mutua 
comitate praebentes, nec discedentes a se nisi ad noctumam quie- 
2tem. Nam per omne spatium feriaram meliorem diei partem se- 
riis disputationibus occupantes coenae tempore sermones convi- 
viales agitant, ita ut nullum diei tempus docte aliquid vel lepide 

Sroferendi vacuum relin^iuatur: sed erit in mensa sermo iocun- 
ior, ut habeat voluptatis amplius, severitatis minus. Nam cum 
apud alios quibus sunt descripta convivia tum in illo Platonis 
symposio Qon austeriore ali^ de re convivamm sermo, sed Cu- 
pidinis varia et lepida descriptio est, in ^uo quidem Socrates non 
artioribus, ut solet, nodis urget atque mplicat adversarium, sed 
eludendi ma^ quam deoertandi modo adprehensis dat eiabendi 

[Mst. ABGPS, 
14. und€ et eloquium Ug, 1S&. 9aeare («ap. add. • rec in. earere') 

6. — ui eommiitereB (oni. id) P. — iiti if^noeeereiur £dd. P. 

I. Capui primum» j^rgumentum toiiue operie vi. Caput L Argumen^ 
tum intiue operis fupif $it ch. Capui h Argumentum operie toiiue g-b. 
Prolojfue G. 1. vettium (B a p. m.) Gs-bP. vectium A (B a ««c. 

m.) sVog. -* nohilitatit romanae ASv<«g. % eermonee eonv ioale» A ft 

•ec. m. eonvivialea sermone» o-g. eonvivalee sermonee yi. — eed in hoe 
libro erii in menea A. — iocundior AGS. ttioiindior Edd. BP. 3. 

ffimt dj«cre(0 v. -«- »1 a$$olei Ub. — magieque (om* ^ttani) «-z. — ela- 

UtoaUxv, Vid* Orellli Onomatt temiUenie$ animum* Ct S|»anh. ad 

Tali. II, p« m. lalimi. Caea. pag. 1.'' Zkuii. — 

1. 1. apiiif Feitium Praeiesta" Adverbia docte et I^iffe non tam 
ium] De ho(B vid. prolegg. p.XTiieq. eignificant modam qao singala eint 

fiec di$cedenie$ a $e] i. c, alii ab prolata» qoan rerom in conviTiie 

aliie cf. c. 5. § 17. prolatarom conditionem, at non eit 

2. eonviWoIei] Codicam mse. anc- mirandam, ei qaii malit ecribere 
toritatem •ecatae sttm> qaamqaam docti vel lepidi. Sed Yid. oaae ad- 
IIp 1, 1. et VII, 3, 24. legitor con- notavimos ad praef. § 4. Inasitato 
vivaliSf modo iangitar t^ociiiifli cum geni- 

docte aliquid vel lepide proferendi tivo gerondii: mions incolene ee- 

«ocvtim] „Satnrnalibns conveniebat set ablativne can praepositione o. 

ttofii^iv, yBXopov et rs(fmf6vf ait Iii- 3. ^i6uf] e poetaram more di- 

lianns in Caesaribus, eea^ Xdyoi citar uro a quibue. 

dMtot wl tpmSqol, eiui(ificcva m iUo Plaionie $ympo$io cet.] Cf. 

et ^utiiia, ati docet Lacianoe in Athen. XI, 118. p. 506 d. aljM 

Cronoeol. [18. yoI, UI, p. 467. lac.] cvp,n6eia pkv xal ioyov^ ^^ l^o- 

Hinc Gellins XVIII, 2t SatumaUa, %oq ti^(Aov^ • . ovvidTjusv, 

inqnit, jithenie agiiabamue kilare etudendf\ Gladiatoriam hoe Ter- 

prortii» et nodeffe, wm, ui dieitur, bun. Cf. Cic. de opt. gen, dic. 6, 



prope atque effii{;iendi locum. Oportet enim yersari in convivio 4 
semones ut castitate integros ita adpetibiies venuslate: matutina 
yero erit robustior disputatio, quae viros et doctos et praeclaris- 
simos deceat Neque enim Gottae Laelii Scipiones amplissimis 
de rebus, quoad Romanae litterae erunt, in vetenim libris dispu^ 
tabunt: Praeteitatos vero Flayianos Albinos Symmachos et £u-[902] 
stathios» quorum splendor similis et non inferior virtus est, eodem 
modo loijui aliquid licitum non erit Nec mihi (raudi sit, si uni5 
aut alteri ex his quos coetus coegit matura aetas posterior secuio 
Praetextati fuit: quod licito fieri Platonis dialogi testimonio sunt, 

auippe Socrate ita Parmenides antiquior, ut buius pueritia vix 
lius adprehenderit senectutem, et tamen inter illos ae rebus ar- 
duis disputatur: inclytum dialogum Socrates habita cum Timaeo 
disputatione consumi^ quos constat eodem secula non (uisse: Par-6 

Edd. vleahgtpdsb.] 
benii C^op- ^*) B. — ^ugieiUi B. 4. coetoe S. ioU G. — et Sei- 

piones T-g. — mraetestatuB flavianue nfmmackus et euttaehiuB B abiquo 
UB mat in os; 6 praetextaloBf tap. add. v. — EuBtaehioB ASvic. 5. 

quoB eoetu eoegit matura aetaB^ poBteriori t-^. — fuit AGS. in BP 
ntram tit fuit an Bint non liqnet eint Y-g. ait o-b. — quod (in marg. 



16. Non enim tn aeie ver$atur et 
ferro, ned quati rudibus eiun eludit 
oratio> A me autem iut cum ma- 
ximi$ minima eenferam) gladiato- 
rum par nobili$$imum indncitur. 

4. Neque enim Cottae . . diBpu- 
iabunt : Praetextatoe vero . . eodem 
modo loqui licitum non erii] „Com- 
parat aactor euoo diipntatoreo cnm 
lUio ▼iris qiii a Cicerone diopntan- 
teo eunt inducti, dicitqne, caro 001 
Doc gloria nec YirtuCe cedant Ci- 
ceronianifl diepntantibafl, hoe ipeot 
de rebae amplisflimie qoaedaro lo- 
qai eMo aeqnom.** Zsvit. — Idem 
Doa perspexit haiae flententiae 
•tractaram, ldeo<|ae complaree va- 
nae eam matandi propotait ratio- 
Dee, qoae nolai repetere. Cicero 
dixiflflet: An (ye\ An vero") Cotiae 
• • . diepuiani: Praeiexiato$ . • eodem 
«odo lo^tti liciium non erii? De 
qoa ratione rid. Hand. Tareell. I, 
p. 851« Macroblufl pro interroga- 
tione nenfl eet eententia negatlva. 
Neque pertinet ad di$puialnint et 
lid iifltlvi» non erit. 

m veterum tSbrie] CoOm loqnena 
indncitar In Ciceronio librio de 
nat deor., cf. I, 6, 15; Loeiittt in 
libria de re pnbl., cf. I, 19,18; in 
Catone maiore, cf. 1, 8; in libro 
de amicitia qni Ipeiae fert nomea, 
cf. ly 8; Seipio in librie de re pabl., 
cf. I, 19, 18. et In Catone maiore, 
ef. I. c. 



Fiavittnos cet.] Tid. prolegg. p. 
XXIV eqq. 

5. matttra aefaf poeierior $eculo 
Praetexiati^ Zoantae maturam aeta- 
tem patavit pooi pro tenectate et 
•ecttium pro aevo Tel annoram 
•patio qooe homo fere TiTeret. At 
matttra aeiae^ at apad Virg. Aeo. 
XII, 437. mox eum maiura adoU^ 
verii oeiaf, idem eet qnod Oraece 
ijlix/a, aeiae eorroboraia; et seca- 
Ittm iilem eet quod aeia$ vel tem- 
pu$» Cf. Cic. Or. 19, 39. ^aorttm 
aeta$ quum tn eorum iemporaj 
quo$ nominavif incidi$$et, Platon. 
Sjmp. p. 173. naidmv Svtoiy TJfidiv 
It«, et infra: af huiue pueriiia 
vix illiu$ odprehendefH $eneeiU' 
f em. Vid. Salmae. Ex. Pl. p. 252 a. F. 

Socrate iia Parmenide$ aniiquior 
oet.] cf. Atheo. XI, 113. p. 505 f. 
naqfitvCdjf fAhv yag ual iXd^iiv $£g 
Xoyovg t6v tov I7AaTO»yos £aixqd-' 
trjv fioXig 1) fiXinla avyx^Qi^y ad 

Saae Terba Caeaabonne adnotavit 
aecce: ,,Anctore Diogene Laertio 
Parmenidee florebat circa tempora 
Olympiadia •exagefliraae nonae, 
iam grandic natn et scojlat dvSqa' 
^slg, Natn« antem Socratee Olvm- 
piade «eptaageeima •eptima. ita- 

300 etlamel concedamae Parmenl- 
em qaam diatioeime Tixiflfle, inci- 
det iaTentae Socratie in aetatem 
eia« decrepitam.'' 
fta6ifa c«m Tlmaeo aisptttatioae] 



10 



MACROBII 



alus tero et Xanihippus, quibus Pericles pater fiiit, cum Prota- 
gora apud Platonem disserunt secnndo adventu Atbenis morante, 
qoos multo ante infamis illa pestilentia Atheniensis absumpserat. 
Annos ergo coeuntium mitti in digitos exemplo Platonis nobis suf- 
Tfragante non convenit. Quo autem facilius quae ab omnibus 
dicta sunt apparere ac secemi possent, Decium de Postumiano, 
quinam iile sermo aut inter quos fuisset, sciscitantem fecimus. 
£t ne diutius lectoris desideria moremur, iam Decii et Postumiani 
sermo palam faciet quae huius coiloquii vel origo iuerit vel ordo 
processerit 

[Mm. ABGPS (11 iode a cap. II.). 
a rec. m. qvo$) G. 6. apud Plaionem] Protag. p. 814 tq. ed. Steph. 

— aeeulo adventu S. — pentileniia Mhenig v-g. — aMtumpaerat CG tap. 
add. 6) S. aeeumaerat B. 7. pottumiano (ooi. de) P. de poeihU' 

miano («ic nbiqae) GSf^g. 



De hoc loco Fabricioe in bibl. 
Or. III, 1, 31. Tol. III. p. 91. ed. 
Hamb. 1716: ^Fallitar, ioqait. Rla- 
croblas, ti Ternm ett, qaod Cicero 
V. de fin. [29, 81.] et I. Tutc. [17, 
39, nbi post Terba: Platonem fe- 
rufit, tit Pythagoreoe eognosceret^ in 
Italiam venitte olim legebatnr: el 
tfi ea ciim oliot fRndof tuni Areky^ 
iam Timaeumque eognovieee]^ Hie- 
ron. in Apol. contra Ruiln. non 
longe ab extremo [llb. III. p* 637] ; 
aliique [nt Valer. Has. VIII, 7, 
3 eit.] te«tantur Ttmaenm hunc a 
Platone in Italia fnlMe anditum'*; 
et Schweighauter. ad Athen. 1. c. : 
„Macrobitt«, nt pauim alibi^ ipta 
Athenaei Tcrba ob ocnlot Tidetur 
habuiste. Qnare etiam ciim apnd 
eundem Nacrobium legantnr Tulgo 
haec Terba : Inclutum diaiogum So- 
eraies habita eum Timaeo disputa- 
iione consumii^ quoe eontiai eodem 
eeeulo non fuiue: recte loneiut de 
ecript. hist. phllos. p. 36. monoit 
non Timaeo sed Phaedro scriptnm 
oportulsse praeeunte Athenaeo.^' 
Apnd qnem I. c. leguntur haecce: 
^ovvarov d^ xal ^alSQOv ov fio- 
vov xttea iMntQaTriv bIvui, fjnov y» 
nal i(fmfisvov avtov y$yovivai^ nt 
«ane Macrobins lapsus esse Tidea- 
tur. 

6. Parolttfl vero ei Xanihippue 
cet.] Cr. Plat Protag. p. 310 extr. 
et p. 314 sq. Steph. Haec quoqne 
Macrobins dcbet Athenaeo, apnd 
Quem legitnr 1. c: *AXXct ^flv oiS 
ovvavrai Tla Qaloq uul Savd' i n- 
nog ol IlBQiuliovg vlol te- 
iBVf^aavTBg tip loitf^TT^oH 
Tccycj^^e dialiyea^ai, ore ^ev- 



re^oir inedijfirjaB Tatg 'A&tj- 
vaiSf ol Eti ng^TiQOV tbXbv- 
TnoavTig, Cnsanbonus legi to- 

loit i iTBl nQOTCQOV TtlBVT'^' 

pavTBgyZeumue adnotaTitTelAthe- 
naei locom non esse tentandnm, 
Tol Macrobinm ad Casauboni ra- 
tionem esse emendandumy ita nt 
pro ^MOfl ma ilo ante reponeretur 
quoe quiuio anno anie. At Tide 
ne apud Athenaeum legendum sit 
ofa (toI ofa yt) nQOTSQOV tb- 
IsvrncavTsg. Perierunt antem 
Periclis filii 01. LWXVII. anno 
ultimoy Tid. Casaub. ad Athen. V, 
58, p. 217 e. Ad Terba (r. 59. p. 
918 b.): 'AXla firjv ual 6 iv tqi 
IlQtoxay6Qa diaXoyog . . yBvofiBvog 
.. Tov TiQmTayoQov naQaye" 
yovoTog rd dsvTiQOv ot? noX- 
XuTg nQOTSQOV i^fiiQatg adnotaTit 
Casanbonns: „Necesse est habitot 
eos sermones praetore Aminia aut 
Alcaeo certe, id est anno secundo 
Tol tertio Oljmpiadis LXXXIX. 
Plato tamen disputationis illint 
annnm designat Olympiadis inse- 
cutae primnm praeturam obtinente 
Astyphilo.'* 

mitti m difiiot] i. e. numerari, 
computari digitis. Vid. not. ad 
Comm. II, 11, 17. 

7. Deeinm de Poeiumiano tejsoi- 
fantem feoimue] Vld. prolegg. p. 

XXXI. 

vel ordo proeenerit] Cf. Comm. I, 
15, 2. Cum de hoe eompetens sermo 
proee$$erii> Ceterum huc refe- 
rendum est pronomen quacy ut pro- 
prie fnerit dicendnm^ vel qui ordo 
procefterit. 



SATURNALIORUM U». 1. UAP. 1. II. II 

II. DeehM: Temptanti ifiihi, Postumtane, aditus tuos etl 
moliisftima consnltmidi tempora commodo adsunt feriae qnas in- 
dulget magna pars mensis lano dicati. Geteris enim ferme diebus[9os] 
q»i perorandis causis oportuni sunt, hora omnino repperiri nufm 
potest, quin tuorum cuentum negotia yel defendas m foro Tel 
domi discas. Nunc autem, scio te enim non hido sed serio fe- 
riffiri, si est commodum respondere id quod rogatum venio, tihi 
ipsi, quantum arbitror, non iniocundum, mifai vero gratissimum 
ieceris. Requiro autem abs te id primum, interfaerisne conrivioS 
per conpluscuios dies continua comitate renoyato, eique sermoni 
quem praedicare in primis quemque apud omnes maximis omare 
laudibus diceris? quem quidem ego ex patre audissem, nisi post 
illa conyiyia Roma profectus Neapoli moraretur: aliis yero nuper 
interfui ammirantibus memoriae tuae yires, uniyersa quae tune 
dicta sunt per ordinem saepe referentis. Postumianus: Hoe3 

Edd. TicBhgtpdzh.] 
II. Cap. II. De die vel vario modo diiiinguendi dietn ae nociem tL 
Capui IL Quae eonvivelii huiue eermoni» origo e( fuie ordo fuerii ch-4». 
l. DeeiuB om. (ut loqnentiam nomina omiUuiitar etiam in •eqnen- 
tibas) via; add. in marg. AGch; add. D snp. lin. B. — quomodo B. 
oao (top. add. modo') 6. eum (▼el quum') modo T-ir (g in mg. „Legett- 
dnm certe eet eommodo^ id eet oppwiune^*'). — miis S. — ciratts epporUmi 
perorandie r^-g, — nuUa reperiri 6. — ci/etifiifii ABGIIf93. elieniium Edd. 
PSMl. — negeliiim G. — in foro om. A» — seiioie enim vl. ~ Mitoetm- 
dvm AGBM. toemiiliMii B. iitfiieanrfirm Edd. P. S. per pltisettlot vi. 

— aiquo aermom t3. *- ^oe quidem S. — er porte (etiam, lnfra> tS. 

— eoneieta Aomaiio ABGFM. — tivper /tii (eap. add. iiiter)'G. 3. 

II. 1. Tewpfonli . . . iemvora] Tidetar, ne parTo intenrallo itera- 

„Ad omhratam de Marone [Aen. retur toz eatffo. Vid. prolegg. p. 

IV, 293fli|. Temptatitr«m offttttt zlit. 

ct quae motltttima fandi Tem" vel domi diecoi] Qaid tii diteere 

porm]. Martialic quoqoe [V, 6, (eotttom) docet Qnintil. XII, 8: in 

9 eqq*]* ^<Mli femporo fo iovie primie conf. $ 2, pWiiie ad te ee- 

sereniy Cum faigei piaeido moqne nire liiigatorem aut eodem maltt- 

tmlftt, Qtto nil tupplieibue solet fino t«fteiif. Cf. etiaro c. 6. § 2. 

fie|;[>are.** Poifv. tnsfrtteiiiiarttfli cttra defensio- - 

eommedo] Cf. Charie. II, 87, p. nvm. 

irr. P. Cotidioy ttf /olto, pro eoti* resoondere id quod rogaium venio] * 

ffie ... ^imilifer et eommodo di- Cf. Plaiit. Merc. I, 9, 73. si tibi 

xerttnf, ttf Plottfttt m ^Wvolorio. ^ttod me rogas reepondeo. 

Commode TOifiittt tn lurisperifo.. . 9. eoniinua eomttofe] cf. § 4. 

Id etf tn fempore. interrogandi «t respondendi eomi^ 

feriae quas iniittl^ef cet] B feriie fofe. 

qnae commemorantnT infira 0.16, er pofre] cf . $ 8 e« pofre Jl-^ 

§ 6. pertinent ad laniMiriaiii nreii- bino^ ieqiie Tidetor etse Caeeina 

••■» Agenalia et Carmeiitaliii. Cum jiUnnus (rid. inf. $ 15.), non FVirittt 

hae Torbl InAil^enfii eonetrnctione Mbinus, iit qui minor oata fuitte 

(M>inpBree c. 6. g 9. «f te nobie Tideatar. Certe ATiennt, qni ciim 

tnii«l|ferenf, et centtraetionem eo eommemoratar g 10., adoleecene 

paoeiTam in Dlgeet. XLVIII, 16, 17. eeee dieitar VI, 7, 1. et VII, 3, 98. 

^6olifio reoTttm fttoepnMice indttl- «fret] Minae eommede potitne 

^elnr. esft mmienie plnralie, qui ad cor- 

<lie6ttt qui perorandis eotttit opor- pve potiut eoieaft referri. 

iiasi ennfj i. e. diehat fWetle. Cf. toi^ ri/erenfit] i. e. ploe eeoiel. 

c. 16. § 14* Cf. c. 4. 9 10. et Cic. p. Arch. 4. 

fie^ofio] H^ Tos porfta eeee 11. fetfomfnl«m toepe /eeif, nbl 



13 MACROBU 

ununiy Deci, nobis fut et ipse, quantum tua sinit adolescentia, vi- 
dere et ex patre Albino audire potuisti) in omni vitae cursu opti- 
mum visum est, ut, quantum cessare a causarum defensione li- 
cuisset, tantum ad eruditoram bominum tuique similium con^m- 

4sum aliquem sermonemque conferrem. Neque enim recte insti- 
tutus ammus requiescere aut utilius aut honestius usquam potest, 
quam in aliqua oportunitate docte ac liberaliter colloquendi, in- 
terrogandique et respondendi comitate. Sed quodnam istud con- 

Svivium? An vero dubitandum non est, ouin id dicas quod doctis- 

simis procerum ceterisque nuper apud Vettium Praetextatum fait 

et discurrens post inter reliquos grata vicissitudo variavit? De- 

|204]cius: De hoc ipso quaesitum venio» et explices velim, quale illud 

convivium fiierit, a quo te abfuisse propter singularem omnium 

6in te amicitiam non opinor. Postumianus: Yoluissem equidem, 
neque id illis, ut aestimo, ingratum fuisset: sed, cum essent ami- 
corum conplures mihi causae illis diebus pemoscendae, ad coe- 
nam tum rogatus meditandi non edendi illud mihi tcmpus esse 
respondi, hortatusaue sum ut alium potius nullo involutum ncgo- 

7tio atque a cura liberum quaererent Itaque factum est. Nam 

IMm. abgpsm. 

vitum (om. etO *b. vi €$i P. — iotum g lu mg. — fermpneiii quae v3. 
•ermonem om. que Po-< (A oraoo quey „qiioil do •nboiotero quidem posoo 
pato*^ Oron. 4. reclo om. A. — fu id nam 6. 6. dubitondvm 

eei (om. non) ▼-gb. Vid. not. — oelftnm e-bPM. vjTtium B. oettvm G. 
veetium ASv-g. — et ^nofi dseettrreNe »*bP; in G quod ndd. n rec. m. 
Vid. not. — gratia h. — a ^no ahfuine (om. te) S. 6. nefne in il-' 

lis A. — ui exittimo Sr-g. — aique eura (om. o) S; in G ndd. a n eoc, 

R. Klotzine comparot tnler iot nn- tibi ipee roopondenl. Corte enim 

nof ad duoe nnnoo relntnm, ut in- ol vero occupationiboe oerTiro du» 

frn § 13. fol dies dicnntnr dieo dum a virio ernditie est obooryn- 

itret Tcl (sl rcspicio ad on qnao tum.'* Namqne intorrof^atio illa 

legnntor infra § 15. nsqno ad cap. rhetorica non tollit negntionem. 

5) qiiattuor, et VII, 3, 24 lol pAt- quod • • • fuit, et ditcurrens . . oi- 

lotophantet dicuntur Arittotoloo, cMfJlnilo oartavil] E nominntiyo 

Plutarchus, Apuleins. quod intelligendus eot accnsatiTno 

3. licuittet] Plusquamporfoctnm in altera sententiao parto, qnod 

pro imperfocto ponitnr. cum non bone so habero viderotnr, 

lanlnml ,,Subintelligondnm tom- ocriptom eot ei quod diteurrent, 

porio, otii, cessationls.'' Gnon. At ?id. not. ad Comm. I, 6, 77. ot 

5. An vero duhiUtndum uon eet prolegg. p. uzix oztr. 

quin id dieat] Haoc oi intorpreta- doetittimit proeerum eeierieque] 

tns fuoris: „An Toro no dubitaro Offondit mo eolerif, cum non cor- 

qnidem licot quin id dicno?*% tol- tno sit nnmemo nd qnem haoe tox 

letur dubitatio quam movit Zen- reforator. Interpreteris eelerif^ne 

nius ndnotando hnecce: „Hunc lo* ^nt aderani; at infm infer reUquoe 

cnm esse corroptum lingnae logoo ot omntnm ad conTiTarnm nnmo- 

cooTincnnt. Etenim cnm non ifn* ram nondnm proditum refertnr. 

hHare, oi interrogatiTO ponitnr, hn- 6. Fofntffem efnidem] Ex ante- 

bent Tim niondi, non debot oequi codentibno ahfuitse •• non ojiiiior 

particnla quin* oed an« Qaaproptor Intelligns non ahfuitse, 

ant antiqnam leotionom, qnao omit- pemofcencfae] idem eose Tidotur 

tit illnd non, roTocandam osso cen- nc diseendae^ cf. g 1. 

ooo, aat, qood fortasoe melins oof, ad eoenom fnm rogaliif] 1. o. in- 

snblata interrogntiono an mntan- Titatns, Tocatus. Eadem tI noor- 

dnm in al; ndoo nt PMtumianno patum oooo oolnm Terbnm rogamdi 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. II. IS 

bcnnduin et eruditom Yirum, Eusebium rhetorem inter Graecos 
praestantem omnibus idem nostra aetate professis, doctrinae La- 
tiaris haud inscium, Praetextatis meum in locum invitari impera- 
Tit. Decius: Unde igitur illa tibi nota sunt» quae tam iocundeS 
et comiter ad instituendam yitam exemplis, ut audio, rerum co- 

tiosissimis et variae doctrinae ubertate prolata digestaque sunt? 
^ostumianus: Cum solstitiali die, qui Satumaliorum festa quibusO 
illa convivia celebrata sunt consecutus est, forensi cura vacuus 
laetiore animo essem domi, eo Eusebius cum paucis e sectatori- 
bus suis venit, statimque vultu renidens: Permagna me, inquit,10 
abs te, Postumiane, cum ex aliis tum hoc maxime ^tia fateor 
obstrictum, quod a Praetextato veniam postulando mihi in coena 
vacuefecisti locum: itaque intplfogo uon stuJIura tantum tuum 
sed ipsam quoque, ut aliquid nhs te mihi Hat coniiiiodi, ronsen- 
tire ataue aspirare fortunam. Vistie, inquani, restituere iil nobisll 
quod oebitum tam benigne ae tam Illjentcr ralcnsr nosirumque 
hoc otium, quo perfirui raro aduKKliim licet^ eo dueerc ut his qui-[205] 
bus tunc tu interfiieris nunc tkis f jiteresse yideamur ? Kaciam, 12 
inquit, ut vis. Narrabo autem tihi uon ribum aut putum, tametsi 
ea quoque ubertim casteque adfuerint: sed et quae vel in convi- 
viis vel maxime extra mensam ab isdem per tot dies dicta sunt, 
in quantum potero, animo repetam. Quae quidem ego cum au- 13 

Edd. vicabgspdzb.] 
ni. 7. lttiiari$ BPSIII CAG a p. in.) a-sHPi Ch in mg). lalialia 

(AG a sec m.) v-cb ,,Sic leffendum palo. Nam noa hic dici patect » 
Latiari h. e. feriis Lalinis, sed o Latio. Slgnificat enim litteras Latiaas.*' 
Zeun. 8. toctinds AGSvi. iucmnde Bc-b Bodl. — digtttu (om. fac) 

ASvirhg. 9. solslilioitt dtss BGSv-g. — tile B. 10. tum es 

aliiB S. *- miki abs U Q. — tRfptrare Ctnp* «dd. «s) O. tperan P. 

II. interfueriB tume tu v-h. itUerf, nume iu g. 12. mdfueruut A 

CS aff.y M adfuer,y — $ed ea quae c-g. — ^ae in Coni* mI) P. — aui' 

demonstrat PonUnus ad V, 7, 9 foreuei eura oocititf] Cas« tantnm, 

allatis dnabus locis Apuleii, Me- nt videtnr. Nam solstitialis dies 

laro. I, 23 et III, 12 et nno oz in- coroitialis fnit, in qno et cnm po- 

terprele Apollonii Tjrii. pulo agi et lege agi posset. Cf. 

7. iiiem .. profe9$i8] \, e. ean- c. 16, 9 14. 

dem artem, rhetoricam, cf. Cic. in ^ fcrtafortfttis tia«] Sectatores 

Pif. 29. 71. 9iiom Cphilosophiam) rhetoris sunt etns disclpnli. 

i^liflriVI Hanc alteram adiectiTi 10- i»«itom potfttloniio] i. e. non 

formaro Zeunius haud recte vult •ociplondo iaTilationem. 

motari in Laiiali$. aepirare fortunam] Cf. Virg. Aen. 

invitari imperavit] Vid. aot. ad II, 385. A$pirai prime fortuna 

Corom. II, 1, 10. labori. 

.?o?J'!!*'/!'*/**^'/k «^**^'"* 11. eo dueere] i. o. in id con- 

e$t] SolslUtah$ dte$ est bmma, qnae Yettwe 

est IX. Kal. lan. Satumalia, ut ^^^^ cittleffiie] i. e. ot laute, 

Macrobius refert c. 10. § 23., a jj^ „^„ InmuriJse. 
sexto dec.imo Kal. lan. coepta la ^^ . . . i ^ s 

ouartnm decimum desinunt, sed \^ esira men$»m ab t$dem] Qu\ 

Sigillarioram adiecta celebritas in qnidem conTiTiis illls intererant. 
septem dioa laetitiam religionis jpsr lol die$] Cf. § 18. ot vid. oot 

extendit. ad § 2. 



14 MAGROBII 

direm, ad eorum mihi vitam qui beati a sapientibus dicerentur 
accederc videbar: nam et quae pridie quam adessem inter eos 
dicta sunt Avieno mihi insinuante comperta sunt, et omnia scri- 
pto mandavi , ne quid subtraheret obiivio : quae si ex me audire 
gestis, cave aestimes diem unum referendis quae per tot dies sunt 

Hdicta sufficere. Decius: Quemnam igitur et inter quos aut unde 
ortum sermonem, Postumiane, fuisse dicebat? Ita praesto sum 

ISindefessus auditor. Tum iUe: Declinante, inquit, in vesperum die 
quem Satumale festum erat insecuturum, cum Yettius Praetex- 
Utus dojtii coavenire se gpsliciitiljiis copiam faceret, eo venerunt 
Aurelius Symmachus el Caocina Albinus, cum aetate tum etiam 
moribus ac studiis iuter sc ( nniunctissimi. Hos Servius inter 
grammaticQS doctoreiii rccen^ |inifessus, iuxta doctrina mirabilis 
et amaKiitis verecundici, tcrrain iniuens et velut latenti simiiis se- 

lOquclmtun Ouos euni aspc\issct obviamque processisset ac per- 
blandc salutavisset, conversus ai) lurium Albinum, qui tum (orte 
eum Aviono aderat: Visne^ aitp mi Albine, cum his quos advenisso 

|^6{pcroportuiie vides quosquc iurc civitatis nostrae lumina dixeri- 
mus eam rcm de qua tnter iios nasci coeperat sermo communi- 

ITccmus? Quidni maxiinc vcllm ? Albinus inquit, nec enim ulla 
alia de re quam de doctis quaestionibus colloqui aut nobis aut 

[Mt«. ABGPSM. 
mum SM. 19. pxiiUme$ T-g. — unum diem 6. diem unam T-g. 

14. Qua enam AS. — el unde C*up. aut} A. — Ita mm Coni. praeato') 
S. 15. F09thumianu8. Tum ille Edd. In AP PoMtkum. add. in mg., 

et in A •apra Hle legitur #. eueebiut* — in ve$peram „CharU AcademicH, 
qnod Macrobio aeeeront we\ iUa capitit teq. [§ l&.]deimde veipera^' Gron. 
•*- dommm 8. douUmi M. — eonoenire Com. ee) Pe-s. ,,se est recipien- 
dom, at eeferatar ad Praetextatam et domi pottit reele locnm taum ob- 
tioeio.^i Zeoo. — eecinno C*cn>P*) Sv-g. — ium aetate AS (G a ser. 
IQ ). ^ doetoree T. — iuxta CMip. add. oe^ealiler) doetrina A „2 Angl.*^ 
fiixla doctrinam Edd. BGPS, — e«reouiicfia AMill C^ amabili»: veretundiay 
„2 Ancl.*'. eereciifidiae e-s. vereciinf/ie O. vereeunde Si-f^bBP ,,T»- 
lerabilior ett haec lectio. Igitur oino6ilis pertinet ad iuxta doctrinam. 
Quod •! Tero, oe eoncinnitae pereat, noioen retinendam putas, corrige 
oereeiindia/* Zeon. 16. atpexinet Mtc. iH2 „B**. ad»pexi99et ttMs*'^ 

SroM>exif«e< Tc-b. — FuriumS Edd. cf. 1,94, 19; 111, 14, 1; VI, I, 1 et 
; VII, 8, §§ 1, 4, 7. ni^Mm ABGP CM a p. m.; S in mgl „Ms'\ cf. 
l^ 4, 1. Ruffium Hl, 17. aat kie aut nobi» P. aut hi» Com. atit 

13. nd corum mihi vitam . . . oe- itixla . . verecuni/iaj i. e. aeque 
eedtrc videb^r] Exepectee: ad eo» mirabilis propter doctrinain atqiie 
accederc. CA. Cic. p. Lig. 12, 38. amabilie propter verecnndiam. Cf. 
Fiomine$ cnim ad doo» uuUa re I, 16. § 44. poela doctrina ac vere^ 

' pfopiui acctfdint» eundia iuxta nobili» ^ et 1, 7. § 3. 

indnuanlej Cf. prolegg. p. zlit. t>«r eorpore atque animo iuxta 

14. dicebat] sc. Avienus, cf. { 13. validu», et c. 4. § 4. in hoc coetu 
Ita] i. e. ut haec andiam. Vid. non minu» doetrina quam nobili' 

Hand. Tursell. III, p. 486. ttUe reverendo. Vid. Hand. Tursell. 

15. eopiam faeeret] Cf. Plaut. III. p. 539 eq. 

^f!^!ll'Jt'nf^nd\ ?i^'l-- ' ^" «"««"T «• •• •• •«•«o«d.n« vel 

ciae coneenivnoi eopiam. laCitanli 

tnter ipramaMitteof deetoreoi reeent ■"'^^"■* ■ 

prefeetu»] Exepoetet! arleai gfMi* l^ eoeperat^j Plasqaamperfectnm 

matieam prof€»»u», cf. c. 7. $ 1. •nam habet Tiro: „eoeperat, ante- 

Medendi arlem profeeti», qoam ilii adTenerant.^ 



2>ATlJJiJNAi.llillUM LW. 1. CAF. II. iU. 15 

his potest esse iocundius. Cuinque consedissent, tuai Gaeeina:18 
Quianam id sit, mi Praetextate, tametsi adhuc nescio, dubitare 
tamen non debeo esse scitu optimum, cum et vobis ad ooUoquen- 
dum causam attulerit et nos eu^ esse expertes non sinatis. At- 19 
i scias oportet eum inter nos sermonem fuisse, ait, quoniam 
ies crastinus festis Satumo dicatis initium dabit, quando Satur- 
nalia incipere dicamus, id est quando crastinum diem initium su- 
mere existimemus. £t inter nos quidem parva quaedam de hac20 
disputatione libavimus: verum quia te quicquid in libris latet in- 
yesUgare notius est quam ut per yerecundiam negare possis, per- 
gas Yolo in medium proferre quicquid de hoc quod quaerimos 
edoctum tibi conprehensiimque est 

III. Tum Ciaecina: Gum vobis qui me in hunc smnoneml 
adducitis nihil ex omnibus quae veteribus elaborata sunt aut igno- 
ratio neget aut oblivjo subtrahat, superfluum video inter scientes 
nota proferre. Sed ne qm's me aestimet dignatione consultatio- 
ms gravari, quicquid de hoc mihi tenuis memoria su^gesserit 
paucis revolvam. Post haec, cum omnes paratos ad audiendum(207] 
erectosque vidisset, ita exorsus est. M. Yarro in libro Rerum2 

Edd. ▼ieahg«pdsb.] 
nobU} M. aiif a nohi$ aut ah hi$ ▼. — t»eira<litit Edd. BP. 18. 

tiifie GS. — ceeiiia (eiip. add. a/6MiiM) A. — oraetesiate (eop. add. oeclO 
A. — et nvhis ▼. 19. Mqui eeias oportet Mse. (A eapraecr. t. Feetiue 

tiiattti) ■• Mfai 9§ia§j inquitf oportet ▼-«d-b. Atque eeiae oportet p 
^Stephaaat dedil atqui, Sed otroinqoe deiectani, altcraoi et nugato- 
riaoi oet Lege aiqui eclat, tnftiit, epertel. Natn loqnentie pereona 
niatatary et deeiaente Caecina Praetextatoe iacipit.*^ Gren. — fulue^ nt, 
«leaMMa Mte. et Edd. Vid. oot. — ^ ^iiottuim t-b. 901 A (B eop. quoH') 
GHU quum ▼3i. cnoi ▼1e-g. 90. eetfi>arc ▼. — quam per (ot enp. 

add. a tec. m.) A. — edacfttm A* ,,recte**. Pont. 

III. Capul l/J. De prineipio ae divisione eioilis diei» cb-b. 1. 

addneltit A*B6SM^-gP5 ,^ Angl'« „Qaod fuerft ahdueitis.** Poot tn- 
dwilis SrhPHl. — quae veterihus (eop. add. a) B. — videor O. — quid 
(top. tcr. quis) O. •— ejr itttmct AS^-g. — di^afioneM. — retoft^amGa 
•ec. ».; S a p. m. 9. M. Forro . ... orirt ammoaet (S 10.)] cf. GeU. 

18. daftifare iamen non deheo particnlaro af, hanc ▼identnr iotrn- 
esse seitu optimam] Saepioe bac eitte, qna qnidem addita yerbornm 
eonetructione otoe ett Macrobiaf, etractoram niane dietQrterant. £go 
at IIIj 19, 4. et Comm. 1,6, 43. eerie qoo iltad uf refbrremy fruttra 

19. ^f^i seias oporiet •• ait] qoaetivi: ideoqoe mdtaTi in ait. 
GronoWat tnyuif, quod eiecerat 90. edocta» ti6i conprcfccntiim^e 
Carrio, rerooavit, qoo indicaretov ^i Bfacrobioe pnipter conpreftca- 
motatio f ertooae ioquentit. Ego ^ videtar eeripeiete edoctum tibi 
maloi tcribere ait pro particola nt, Mt: erol eaim diceadom edoctus 09. 

&?n.„^ %!^lin.J^^nilT. 1^1 dictioaet Oraecae m^' iiSoffiv ap. 

ttU"^"bom^?ri? X^dZ Cf: «?-"•,!' r .f ^ ^^-- «^P- 

§ 16. At ita ei ecriptit Macrobiot, Thaeyd. II, 86, al. 

haec ipta ree aDti|m dare neterat tfipafione conti4«ationt#] I. e. 

immotationi; qood^ ▼obi. ▼idear dignot quem lo- 

eum inter npt termonem /aittc, • . , terrogetit. \id. not. ad 1,5, 13. 

Siando Saturnalia incipere dtcaipat] dff^umum dignattonc, et ad 7, 5. 

aec iangeada tnnt. Qaod qoi erecfotf«c] Apnd Ciceronem Brot. 

non pertpicerent, et potarent pro- 64, 800. ercctt iiiiiicct oppoaontur 

nomen etioi |iieae««iiri9 f e^oi debere otcifantifrnt' 



16 MAGROBII 

humanarum quem de diebus scripsit: Bomines, inquit, qui ex me- 
dia nocte ad proanmam mediam noctem his horis vijlinti quattuor 

Snaii mnt uno die nati dicuntur. Quibus verbis ita videtur die- 
rum observationem divisisse, ut qui post solis occasum ante me- 
diam noctem natus sit illo quem nox secuta est^ contra vero qui 
in sex noctis horis posterioribus nascitur eo die videatur natus 

4qui post eam noctem diluxerit. Athenienses autem diter obser- 
vare idem Yarro in eodem iibro scripsit, eosque a solis occasu ad 
solem iterum occidentem omne id medium tempus unum diem esse 
dicere: Babyhnios porro aliter; a sole enim exorto ad exortum 
eiusdm incipientem id spatittm unitu diei nomme vocare: Vmbros 
vero unum et eundem diem esse dicere a meridie ad insequentem 

Smeridiem, Quod quidem, inquit Yarro, nimis absurdum est, Nam 
qm Kalendis hora sexta apua Umbros natus est, dies eius natalis 
videri dd>ebit et Kalendarum dimidiatus et qui post Kalendas 

[Mm. abgpsm. 

N. A. III, 2. — in rerum humanarum Ubro Y-r. — a media noete Cento- 
rinut de die nat. 23, 5. — in hi$ horie „npad Agell. lib. III. cap. 2. et 
Ceoaorin. c. 23.'^ Meora. Cf. § 3. 8. dividiiee A. — pofl eolem oo- 

catttm Gell. 1. c« ^ iUo die Q. — ouejn nox ASi-bPMl28. quem mos 
nojr BGv. — conffciila v-g ot Gell. 1. c g 1. ~ qui ees (om. m) S. 

4. Dies Athenieneium, Athenieneee A. — tif^iie ad foitt occaf»» 
ad eolem S (M a p. m.). cof^tie a fole oeeof o ad eolem Gell. I. c. — 
Dtcf 6a6iioiiiorttm. Ba6t<ontof A. — totum id epaUmm . , . appel^ 
lare: multoi vero in terra Vmbria Gell. I. c. — Diee umbrorum, 
Vmbroe A. — ad in eequentMn y8. ad tefuenlem cah. 6. apnil nm- 

6rof hoira sesta S. — nalnf etl apml Vmbtoe Gell. I. c. — el gnt etl 

8. ^iiem nof fccvla efl] PlaDiat dem eecotoe esee rationem dicit 

Gellioe N. A. III, 2, 8, a quo die Hardainaa ad Pliniaro I. c, ipeom 

ea nojr eoeperit; idem Ib. § 1. ha- colla occasum intellexit, adeo nt 

bet quem nos ea eon$ecuia e$t. Inter nottrum et Itidorum Tera 

Particulam mos e dDoboe eiutdem repugnantia^ ttataenda tit nnlla. 

originie librit Mtt. et edit. prin- De Aegjptiit rem ezpediant inter- 

cipe ceteric librit Mtt. refragantl- pretet Plinii. Huiut locum huc 

but nolui recipere, licet c 12. § 8. trantferre non alienum patamut: 

timili modo legatur: fe^enf mojr; ip$um diem alU aliler obeervavere: 

alia ret ett c. 18. § 4, iVtimae or~ Babylonii tnler iftfof $oli$ esortu», 

dinfithnem finitimi mos eeeuti, Athenien$e$ inter duo$ occa$u$, Vm- 

4. Jthmien$c$ etc.] „Eadcm 6rt a meridie tn meridiem, otilgnf 

}iira«t«f Gelliitm, ex qno notter tua omne a luce ad tenebrae, $aeerdote$ 

tran^HcripftU, 11 no contenta tradant Aomant el ^t if icm difjiniere ctvt- 

Pllniui K. H- II, 79 [t. 77.] et lem^ iiem jiegyptii et Hipparchue^ a 

CcnMtinuti de dio oat c 28 [§ 8.] media nocte tn mecftam.^^ Zbuh. — 

ei de Koftmiilt Plntarchat ia Cf. Laarent. Ljd. de ment. II, 1, 

QuaetL ilDui. [c 84.]. Itidomt qui de Athenientibut nihil habet, 

▼ero Lib. V. Orlg. cap. 80 [^,], de Aegjptiit aatem cum Itidoio 

qai de caeterit coatentit, alitor coatentit. De Babyloniit idem: 

tradit de Athenientibat, quoe diem BapvXcivioi fi\v yuq dno dvatO' 

tecaodnm inchoare ait a eesta XSv ^Z/ov Fios avrmv lafipdvovei 

hora diei atqoe Aegjptiorum diem» dvefitoVf wuTdg ov^ SXatg (ivi^fiTjv 

cuiut Initium non differre ttatult noiovftwoij qaod pertinere Tidetnr 

Pliniot a Romano, numerarl nar- ad ea ooae tradidlt Herodotut II, 

rat a6 occnfn foltf. Fortattit Iti- 109: Ta dvcidexa fiigsa r^g Vf^^QilS 

dorut per horam textam diei e ra- naQa BafivXwvlav fyad^ov ol ^XXrj- 

tione Umbrorom et aliorom antl- vig. 

qultatlt attrologorom , quoa ean- 5. ntmtt o^nirilam] Abaarda haec 



SATURNALIORUM UB. I. GAP. III. 



17 



erii usgue ad haram eiu$ diei^ tftstofi. Populum autem Roma* 6 
num ita uti Varro dixit dies singulos annumerare a media nocte 
ad mediam proximam multis arj[umentis ostenditur. Sacra sunt 
enim Romana partim diuma, alia noctuma, et ea quae diuma 
sunt "^* ab hora sexta noctis sequentis noctumis sacris tempns 
inpenditun - Ad hoc ritus quoque et mos «uspicandi eandem esse 7 
obs«rvationem docet Nam magistratus, quando uno die eis etiaae] 
auspicandum est et id agendum super quo processit auspiciumy 

Edd. vieahgtpdsb.] 
poH Kalendat dief antt feoram Gell. I. e. BoUinte Meartio. — enit dUi 
ABOS, apbd Gell. I. c. codd. pleriqae, eiuedem diei Edd. PM. 6. 

Die8 romanorum. Populum A. — alia nociuma Mse. e-sM23 Gell. I. c 
„Vide, sl operae est, obeervaitt patri lib. III. Obs. cap. 2.'* Gron. par^ 
tim iiocttirfia v-ffbP7 io lug.; M a eee. Oi. et Oellii edd. yett., vnde 
hoc coniinendat Menrs. — ea quae diuma sunt. ab hora Mee. T-g]ICI8P2ft. 
et ad ea quae diuma eunt, ab hora P6 (P6 ad Aaec). et ea quae diuma 
fiint, ab initio diei ad medium noetis protenduntur: ab hora s-b. 
„Haec Torba et eensus loci et Gellii aoctoritae comprobant. Etenim 
utraque eacra et diurna et nocturna, quae ante cooinieroorawit, eunt ez- 
plicanda. Deindo Gelliue III, 9. eanden ezpcessit sontentlam, quain no- 
ster hic, quod miruai est, cum aliqua verborum immutatione seqnitnv. 
Ille enim eic: Sed ea Oacra} quae inter noetem fiunt^ diebun addi^^ 
cuntur^ non noetibus, Quae igitur eex potterioribuB noetis horie fiunty 
eo die fieri dieuntur qui proximus eam noctem iUucesrit.** Zeon. Vid. not. 
7. processit Edd. PSM. praecefiit ABG. — eodem die egiste P. 



ratio visa f>st Varroni, quippe qna 
dlTideretur dies naturalie (Tid. not. 
ad S 10.), in duas partes: qunm 
eecnndnm aliae omnee hic esset 
indiTisus. 

6. parlim dianio, alia nocfama] 
Vid. Uand. Tursell. IV. p. 394 sq. 
et cf. c 84. S ^9' alter in verri* 
bu$9 Caeeina tn ver6is. 

et ea quae diuma sunt ** ab hora 
eexta noeti» eequentie neetumie ea- 
erie tempus inpenditur] Qnae, nbi 
indicavi lacnnam, leguntur indo 
ab edit. Steph., oa debentnr Car- 
rioni: nec euffragatnr eodex P, 

Zuo ille .eet nsus. Seneu loci et 
tollii anetoritate ea eomprobari 
Don concodo Zeunio. Nam eacra 
dittrna neqne ad mediam noctem 
protendi noc Gelliue docuit (vid. 
app.), nec Censorinns qni I. c. % 
3 nq.: Ceterum Romaniy inqnit. a 
madia noete ad mediam noctem diem 
oflee exiwtimamnt. indieio sunt sa- 
era pubUca et auspieia etiam magi- 
stra^mffSj quorum si quid ante me- 
ectif eet actum, diei qui 
adscribiturj si quid autem 
iam noelem et ante lueem 
est^ eo die gestum dieitur 
sequitur kectem, Bsoidieee 
aliquld apparetf eed Terba' ef ea 
^«e diania flanl demonetrant Ifa- 

II. ' \ r 




crobiom paulo nberiue qnam Gol- 
lium hunc locnm tractasse, et haoc 
fero eese supplendat el eo oaae 
iffiima tvnt fttifl addiciintar aie- 
buss quae sex prioribus noetie 
horis fiunt ea praeteriti diei 
saera noeturna eunt: ab hora 
eexta noctie aequentia noetumi» sa- 
eris tempus inpenditur, Ita ei scri- 
pserat Macrobias, librarias facile 
a Terbis diurna sunt aberraro 
potuit ad iiocttirna f unt, ut in 
lie quae proxlme se^ uontnr libra- 
riue qui scripsit codicem P a Ter- 
bis pof t mccfiam noctem transiit ad 
poft primamfacemj ne afferam 
mnlta eiusmodi exemplaquae prae- 
bent codices Plinii praeter Bam- 
bergensem omnes. Deniqno Terba 
noctif fCfuenCif non esse inngenda, 
sed ad fe^enfif ex lis qoae inter- 
ciderunt trahendnro esse liiei, tIz 
eet quod moneam. 

7. ^ f vper quo proeessit auspieium] 
Gellins scripcit: fuper quo aufpi- 
caveritnt. Quae si Maorobius 
reddidisset Terbls fuper quo prae~ 
eessit auspieium^ ad tempus potls- 
eimnm epectaeset, nam eeosns os- 
eot: „ef tft eoraaf gegsmgen'^. At 
oine moe dicendi^ qaom attigl la 
prolegg. p. xiiiT., flagitat nt scrl- 
bamoe proceffif, hoe eoasa: „io- 



18 



MAGROBII 



post mediam noctem auspicantur et post exortum solem agunt, 
Sauspicatique et egisse eodem die dicuntur. Praeterea tribuni ple- 
bis, quos nullum diem integrum abesse Roma licet, cum post 
mediam noctem proficiscuntur et post primam facem ante me- 
diam noctem sequentem revertuntur, non videntur abfuisse diem, 
quoniam ante horam noctis sextam regressi partem aliquam illius 
in urbe consumunt. Quintum quoque Hucium iureconsultum di- 
cere solitum legi non esse usurpatam mulierem quae, cum Kalen- 

• dis lanuariis apud virum matrimonii causa esse coepisset, a. d. 
IV. Kalendas lanuarias sequentes usurpatum isset: non enim posse 
inpleri trinoctium quo abesse a viro usurpandi causa ex duode- 
cira tabulis deberet, quoniam tertiae noctis posteriores sex horae 

lOalterius anni essent qui inciperet ex Kalendis. Virgiiius quoque 

[Mm. abgpsm. 

erifse eadem dit ^-g* 8. cum poH primam Conn- post mediam . . . eO 

I\ — $equentem add. a sec. m. A. — affuiase («up. ab} GM. aufuitte 
(mp. ab) A. — die Pv. unum diem Gell. I. c. — parte aliqua Miue m 
tirfte JRofnflnfl tiiitt Gell. I. c. 9. iurie conwltum v-g Gcli. — '«f • 

c-s Gcll. 1. c. lege vi«-b M«s. ,,Eadeni ct Angllcano scriptnra fuiL 
Videfitur tamen iromista voce le^endum legi: legc.'* Pont., sufTragante 
Zeunio. — esse uwrpaiam ABGSv3c-gM13. e«*e ufturpatum vli (h in 
mg.) M2. inse usurpatum s-liP (non A, ut aifort Pont.). Vid. not. — la- 
nuarii G (infra: iah,), — ad diem quartum AST-pbBGP. a. d. diem 
quartum dz. ef ante dicm (eup. om. ciim) Gell. I. c. — sequentem Mvl. 
-- ««irpatttm istet Aa (bg iu mg.) s-bP Gell. I. e. usurpatum esset BG 
(S a p. m.) M 12771. usurpata esset (S a sec. m.) vicbgM3. — posset (B 



stitntum est anspicinra^ „ef ist vor 
sich gcgangen^^ Cf. Comm. 1, 6, 

15. de quibus seeuturus scrmo pro- 
cedet; ib. I&, 2. ciim de hoc com- 
peiens sermo processeriij et 11^ 

16, 28. de quibus inquisitio isia 
procedit. 

posi mcdiam noctcm auspicaniur} 
Cf. Fest. lib. \1X. p. 348. s. v. 
Silentio aurgere: qui post mediam 
nociem auitpicandi cansa ex leciuto 
suo silens surrexit. Dionys. A.^B. 
II, 6. Tial TtSQl rhv h^^f^ov dvi-' 
ffTafisvoi noiovvTal rivag cvjjag i;w- 
aie-oiot. Hartang. Relig. d. Roem. 
I, p. 122. 

8. post primam faeem] Cf. § 15. 

9. Qtiinttim quoque Mucttiml Est 
Q. Mucins Scaevola, cum P* Lici- 
nio Crasso consul a. d. c. DCLlX., 
qnem Cicero dicere solebat ttiris 
pcritorum eloqueniissimum ^ eloauen~ 
iium iuris periiissimum. Cf. Brnt. 
64, 229; de orat. 1, 37, 170. et 39, 
180; de off. 1, 32, 116. et 111, 11, 47. 

tegi] Sic curo Oellio acripsi, 
qnia allter accasatiTus cnm infini- 
iiTo, Q, AhteiHm dieere •elttinR, non 
habet qno referatnr. Qoi desi^e* 
raTerii nomen iege^ is cura Pontaoo 



debebit coniungere Terbum et no- 
men legi lege, 

non esse usurpatam] i. e. non per- 
fectam esso eius usnrpationem, tcI 
nsucapionem non esse interruptain, 
ideoque eam non amplius sui lnris 
esse sed in manum Tenisse inariti. 
Cf. Digest. XLII, 3, 9. Usurpaiio 
esi untcapionis inierrupiioj et 3. 
Usucapio esi adieciio dominii per 
eontinuaiionem possessionis iemporis 
lege deftnitiy et commeotar. Servian. 
ad Virg. Georg. I, 31. Tribus cnim 
modis apud veteres nupliae fiebant^ 
usuf si verbi graiia muUer smno 
eum viro, licel sine legibuSj fuissci 
cet. Apparet h. I. legi non posse 
isse usurpaiumy quod osset „disces- 
sisse a Tiro osurpandi caosa^S nt 
infra: ^nae a. d. IK KaU usurpa* 
tum isset. Ceternm Tid. interpre- 
tes Gellii ad 1. c. — Zeunios ad 
h. I. adnotOTit: „Non est qood ffo 
tfse Mstifpotvm cnm edd. veU» es$e 
usurpaiam recipiamus. Nffteaiie 
aliqoid contorti babet ratlli-'8c%iol- 
tlngii qui ad Qoinct D^ 17. 
iMtti^atam esse putat pro umi^fitbfc 
poMtom. Caet«|nim recte hlo ia- 
terprAatnr «sof|i«fe sc. ius sonm, 
adco ot ^signifiiset tisocoptonem to- 



'•# 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. III. 19 

id ipsum ostendit, ut homiDeni decnit poeticas res ageDtem, re- 
condita atque operta veteris ritus significatioDe: 

Tarquei, inquit, medio$ nox humida cursus: 

Et me saevus equis oriem adflavii anhehs. 
His entm verbis diem quem Romani civiiem appellaverunt a sexta 
noctis hora oriri ammonet Idem poeta quando nox quoque in-11 
cipiat expressit in sexto. Cum enim dixisset: 

Hac tice sermonum roseis Aurora quadrigis 

lam medium aetherio cursu traiecerai axem, 
mox suggessit vates: 

Nox ntit, Aenea: nos flendo ducimus horas. [909] 

Ita observantissimos civilium definitionum diei et noctis initia de- 
scripsit. Qui dies ita dividitur. Primum tempus diei dicitorl2 
meaiae noctis inclinatio: deinde gaUicinium, inde conticuum, cum 
et galli conticescunt et homines etiam tum quiescunt: deinde di- 
luculum, id est cum incipit dinosci dies: inde mane, cum dies cla- 
ms est Mane autcm dictum, aut quod ab inferioribus locis, idl3 

Edd. Ticabgtpdxb.] 
a tec. m.) Sv-g. — quod Gell. I. c. 10. Fergiliu» ch-h. — Torquei} 

Aen. \\ 738. — quam BG. — appellavere v-g. — a aesta autem iau~ 
tem del. a sec. m.) A. 11« admonei idem poeta. Quando autem A. 

— Hae viee] Aeo. VI, 535. ^ In medium v3chg. — aetherio B6. aethe- 
reo AS Edd. P. *- iVox] Aen. VI, 639. — dicimuB G. — Sed ita ▼. — 
observandi9$imu9 M. — diffinitionum AGSMvi. 12. Divitio dierum 

romanorum, Primum A. — primvm diei tempuB G. -~ eonticuum BGP 
CM a I». m.) a-z. conticinium A^^S (M a sec. m.) T-gb Cb in mg. Al. 
con/icutim). — homineB etiam tune BG. et homineB et tum etiamo, -» 
dinosei dies BGSvi. dignosci dies Mc-g. dies dinosci A. dies dignosei 
a.|ip. . dum dies clarus (om. est) vicag. 13. inferiorihuB locis AGS 

Mv-g. ,,Ms. Anglicanna: qnae lectio non, nt olim (in ootia addiderat: 
„sed male.'0 exiatimavinini, oninino reiicienda. Nam Plinios etMartialis, 
ut me postea commonuit Petr. Scriverius, videntur asserere iectionem 

ttrrumpere. \H, Gesn. io Thes. s. 12. Qui diee] se. civilis, cf. % 10. 

T. uBurpare,*^ De hac divistone vid. Ceosorio. de 

10. yirgHiuB qu9que id ipBum dte nat. c. 24. Varron. L. L. VI, 2, 

oBiendit] Fateor me hoe non intel- 7; VII, 4, 78 s«|.; Serv. ad Virg. 

ligere, namqoe Virgllius priore Aen. II, 268; Isider. Orig. V, 31. 

loco nihil aUod dlBlt, nisi iam al- mediae noctis inelinatio] Censorl- 

ternm adetse partem noetls, qnae nns I. c. habet «fe medtn nocfe. 

ad Incem vergat, nl ait Cnrtiiie eontieuum] Altera hoins Toeis 

IV, 7, 22., et altero, qui non legl- forma contic in t um leglturapndVar- 

Car apnd Gellium, nihil aliod nisi ronem, Servinm, Isidornm II. cc, et 

diem , erns parte dimidifi elapsa, apud Plautom Asin. III, 3, 95. Sed 

vergere ad noctem, ut reete linnc formam eontictttim non abhorrcre 

locum Ittierpretatus est Wagneros. ab analogia recte monnlt Porcelil- 

dsem ^uem Romani eivitem appel- aos« Contra eonttcffltitim adnltem- 

laverunt) Cf. Censorin. de dle nat. toa pntaverim iraitotione formae 

c. 28. § 1 sq. DieSf tit meniiB aut Toeis gMcinium. Apud Ceoaorl- 

onnus, porttm naturalis partim nnm I. c. In librla mae. est evnii" 

eiviliB est. TfaturatiB dses est sism. Idem inter hoc Doetis tem- 

iempuB ah oriente Boie ad boUb occa- pns et iater diittcu|i<m inserit anie 

9um. CuiuB eonirdriam iempuB eai tueem, 

nea ah oeean boHb uBqme ad exef- 13. sA i^feriorWuB loeis, td e«f a 

titm. CiviliB autem diee voeatur Afanibiis] „1IIartiBHa llb. Xil« epfgr. 

teaipics quod bH uno eaeU etretim- <S. Jap. SdHraldew. 02.1 i^ rifale, 

attUf ^o die$ verue ei no» cofitfnetur. nimts fulpen , nsc futmime dtgna 

> ^* 



20 



MAGROBII 



est a Manibus, exordiam lucis emB^at, aut, quod verius mihi vi- 
detur, ab omine boni nominis. Nam et Lanubini mane pro bono 
dicunt: sicut apud nos quoque contrarium est irmane, ut inmanis 

14 beluayel inmane facmus et hoc genus cetera pro non bono. Deinde 
a mane ad meridiem, hoc est ad medium diei: inde iam supra 
Tocatur tempus oceiduum, et mox suprema tempestas, hoc est 
diei noTissimum tempus, sicut expressum est in duodecim 

IStabulis: solib occasus bcpreha tbwebtab bsto: deinde 

[Msf. AB6PSM. 
codicU membranacei/' Pont. io aactario nofarnm, in Ed. 11. Vid. not. 
inferihus lod» B. inferioribus (om. loeii) o-bP. — Umuhini A (B top. v*, 
G in mg^. lanuinO- SMi P6 „2 Angl.**. ianuvini c-g. lanobini vi. La- 
nuvii t-bP. „Et8i coninetudo latine acribendi probat Ed. wet. lectionem 
Lanuvlni: com tamen Graeci 6icuntAavtov'iosy a vero non abhorret aucto- 
Tem snos populares esse imitatom.^' Zeun. -^ et immanis belua S. — 
pro non bono CA add. in mg.) ff-bP. non pro bono ABGSv-hMl23. 
14. ad medium diem c-gb. „Recte. Nam non video, cnr hic deteriorem 
orationU formam tribuamna anctori, qui aliia locit dicit medium diem. 



[Schncidev. dignt] Scista nec ad 
ManeSy sed sita divea humus. Pli- 
nias Tero H. N. lib. XXXIII. in 
prooemio [§ 2. Sill.] Imu$ in viseera 
eius [telluris] et in aede Manium 
opet auaermus. Toto Tcro hoc 
loco IVlacrobiat Varronem eequitur, 
aot potias non teqaitur. Non enim 
a Manibut ille aed a manando di- 
ctionem istam deducit. Ait Varro 
[L. L. VI, 2, 4.]: Diei prineipium 
mane, quod tunc manat diet ab 
oriente: niti potiut quod bonum an- 
tiqui dicebant manum, ad euiutmodi 
religionem Graeci quoque, ctim lumen 
adfertur, tolent dicere tpmg dyaQ^ov, 
Sed ad posteriorem hanc senten- 
tiam Macrobius quoqne post incli- 
nat.'* PoNT. — Zennins Varronis 
locom (VI, 2.) et ipse attnlit ad- 
ditis Terbis SerTii ad Aen. I, 143 
[189.]: Montfm antiqui froiittm di- 
eebant: unde et mane dieitur: qnid 
enim meliut? Praeterea conf. Isi- 
dori Orig. V, 30, 14. Mane lus 
matutina et plenaf nee iam cre- 
fittfciilttin. Et dictum est mane a 
mano: manum enim antiqui 6on«m 
dixerunU Quid enim meliut ett luee? 
AUi mane esittimant vocari a Mo" 
nibut, quorum convertatio a luna 
ad terram e<t. AIU putant ab aere, 
quia manut, id est elarut et per- 
fpictttts, et Vni, II, 100$ Non. I, 
837; Fest. lib. XIII. p. 157 sq. et 
apnd Panl. Diac. Ub. XT, p. 122 et 
125. Muf II. ; Serv. ad Aen. 11, 268, 
et 111, 63. Schol. Acr. ad Horot. 
Carm. I, 4, 16. Hartuog. R. R. I. 
p. 43. 



Lanubini] Non incolarum, ut Tult 
Zennins, nomen esset Lanuvii, sed 
urbis ipsius, quae est ez antiqnis- 
simis Latii. 

pro uon bono'] Sic ut scriberem 
neglecta plerorumque codicum au- 
ctoritate, me adduzerunt ea qoae 
leguntur c. 7. § 2. ftne delectu cari 
oeT non amici, et III, 20, 4: (fuid 
quodfieum tamquam non pomum 
teeemi a pomit apud idoncot reppe- 
rimut? Si Terus est ordo is qnem 
obtinent codices, non pro 6ono, 
cum emphasi qnadam pracpofitom 
est non. 

14. a mane ad meridiem] Censo- 
rinns I. c. habet ad meridiem tan- 
tum. 

ad medium diei] ETincit libroram 
Mss. consensos, licet Zeunins non 
temere defendat ad medium diem. 

iam fupra] sc. meridiem, „dar- 
Ober hinaut^*, Noli iongere iam 
tupra eocotttr, idqne referre ad 
Comm. II, 7, 13: Nam et in oeea- 
tum eadit Conibra) oriente fole, ef 
in ortum^ eum tit oeeiduut, Nam 
sic nusquam ab hoc opere ad iilud 
Macrobins delegat lectorem. 

SOLIS OCCjiSUS] „Mirnm si- 
militer hanc formulam concipi 
etiam In editionibus priscis, cum 
manifestum sit et prooolcatum inm 
in XII. tabulis legi gOL OCCA- 
SUS. £t fallor? an apud Vale- 
rium cap. 3. lib. VII. Jegendnm 
bac itidem forma toie orto, pro, 
quod editar, folif oiiv." Pont. — 
Oellitts XVII, 2, 10. sane e doode- 
cim tabolis affert: SOL OGCASUS 



SATDBMAUORUM LIB. L CAP. IIL IV. 



21 



vespera, q[uod a Graecis tractoin ^ est Illi enim i&xii^m a stella 
Hespero dicunt: unde et Hesperia Italia, quod occasui subiecta 
sit, nominatur. Ab hoc tempore prima fax dicitur, deinde eoft- 
cvina, et inde ifUempesta, cpiae non habet idoneum tempus rebus 
gerendis. Haec est diei civilis a Romanis observata divisio. Ergo 16 
noctu fiitura, cum media esse coeperit, auspicium Satumaliorum 
erit, quibus die crastini mos inchoandi est 

lY. Hicy cum omnes quasi Yetustatis promptuarium Albini(810l 
memoriam laudavissent, Praetextatus Avienum videns Furio insu- 
surrantem: Quidnam hoc est, mi Aviene, inquit, quod uni Albino 



Eda. wieabgtpdsb.] 
ul Comm. II, 7 [§ 13 1 et aUbi/' Zeno. — BST P. 15. er«ctiifii est 

A*BGSvicagbPM. „OmoiDo ▼eran ; ei ietodl (.IrociaCttoi) tjpojrrophi meo- 
duni putOMem, niti reperiMero in pluribos editiooibut.*^ Poot. iraeia- 
ttim est hs-z. — ECIlHPJN P. ut in Gr. On mg. s6JUQap) 6. ^ 
Deinde intempeata B6. 16. JVaee civUie ett diei S. 

IV. Cdpitt ly. Latine diei Satumaliorum^ noetu futura et die erastini, 
ch-b. 1. Funo w3^. r«/io ABGPSviJlilS. cf. 1, 2, 16. ruffio Hl. 

rufo Bia. — koe Com. etl) T-g. — mi add. a oec m. G. — aviime (Ji 



SUPREMA TEMPESTAS ESTO. 
Sed apod Ceosorinom I. c. § 3. 
nonc legitor eolie oeeaeue* Idem 
omieit oeeiduum tempue et habet 
foprenui tantnm, id i|aod commen- 
datnr adscripto plebie ecito qood 
tnlit M. Plaetorine Iribunne, In qvo 
legltnr: «tfve tiiprema oi ad $o- 
lem occaffom. 

15. quod a Graecit traetum eet] 
Cf. V, a, 2. quae traxit a Graeeia; 
VI, 1, T. fiioff ah alii$ traxit; VI, 
5, 1. Jboeo a veterihue traeta mon" 
Blrabo; et VI, 1. I. quod idem Mar§ 
de antiquie Romanie eeriptoribue 
traxerit; VI, 6. 1. giiaf traxit 
de vetmstate. 

prima fax] Ceneorinne I. e. qni, 
nt Varro et SerYiuo 11. cc, poot 
veaperam ineerit cr^piwcii/ifm, hobet 

Crima faee, idemqne ena aetato 
oc tempnt refert dictnm omo lu- 
minihu» oeeenfiff, qnod legitnr apnd 
Pliniom K. H. XI, 19, 21: Papilio 
luminibue aeeeneiB advolitana. 
Graece «sol Xvxvtov dqws* Cf. Val- 
cken. ad Uerodot. VII, 215., qui 
citat Philoetrat. de vit. Apoil. VII, 
15., Diodor. XIX, 31. et Suid. 
Xvxvwf tttpag * thv naiifov maflr ^ Sv 
aictoveiv xovs Ivxvovgy unde dici- 
tnr etiam lvx;vo9V i^(ifisvc9Vf cf. Bro- 
dael Mitcell. IV. c. 93. et Lobeclr. 
ad Soph. Ai. 285. ed. II. p. 206. 
Mahul noe delegat ad Horatium 
qal habet Sat. II, T, 33. ffti6 l«- 
mina prima et Ep. II, 2, 98. aii 
lnmiiia prima, ot ad Lii4om qui 



XXXI, 23, 4. dicit: primie tene^ 
brie. 

eoncii6ia] ec. nox. Sic conenfria 
noete dixernnt Sitenn. ap. Noo. 91, 
22; Cic. de diTin. I, 27, 57; Lit. 
XXV, 9, 8; Inetin. XXII, 8, 8; 
Tac. Ann. T, 39; Hitt. III, 69. 
(Plin. XXIX, 6. 34. § 110. Sill. 
add. tn). Sed Censorinns et Varro 
11. cc. habent concnfriiini; apud 
SerTium I. c. lectio non certa etee 
▼idetor, certe In ed. Lion. legitur 
eon tiein ium ieoncubium') ; apud 
loidornm 1. c. legitur: conticinium 
eet, quando omnia Bilent, 

intempeaia] Ceosorious, Varro, 
Senriue, leidorus, com Macrobio 
contentinnt: ted Festns (ap. Paul. 
Diac. lib. IX. p. 110. Muoil.): In- 
tempeaiam noclem, inquit, dieimuB 
pro incerliore tempore, quia non 
iam faeile noeiiB horae quam diei 
poBBini intelligi. 

16. nocltt futura . . Saturnaliorum 
. . ilie crastini] Sic toquentem feclt 
Caecinam Macrobius, quo facilins 
annecteret sequentein expositionem. 
Cf. c 5. §§ 3 et 13.; c. 6. §§ 2 et 
26; c. 16. § 44. 

auBpicium] Hunc hulns vocis 
nsnm nullo exemplo simili possis 
confirmare. 

IV, 1. velttslalis profnplttorinm] Cf. 
Apnl. de Dogm. Plat. I, 14. homini 
promptuarium potiuB rectae ra^ 
tionie et euavisBimae orationiff hoc 
dotum eat. , ^ •„ • * 

Fnrio inittfnrranteni] Cf.\I, 7, 1. 



22 HAGBOBU 

2indicatiim clam ceteris esse Telis? Tum ille: Moveor quidem 
auctoritate Gaecinae, nec ignoro errorem in tantam non cadere 
doctrinam: auies tamen meas ista verborum noiritas perculit, cum 
nodu futura et die croitini magis qpam futura nocte et die cra" 

3aino aicere, ut regulis placet, malutt Nam noi^u non appellatio 
sed adTerbium est: porro futura^ quod nomen est, non potest 
cum adverbio convenire: nec dubium est hoc inter se esse noctu 
et node quod diu et die: et rursus die et craetini non de eodem 
casu sunt, et nisi casus idem nomina in eiusmodi elocutione non 
iun^^t Saturmdiorum deinde cur malimus quam SatumaUum di- 

4cere, opto dinoscere. Ad haec cum Gaecina renidens taceret, et 
Servius a Symmacho rogatus esset, quidnam de his existimaret: 
Licet, inquit, in boc coetu non minus doctrina quam nobilitate 
reverendo magis mibi discendum sit quam docendum, famulabor 
tamen arbitrio iubentis, et insinuabo primum de Satumalibus, post 

5de ceteris, unde sit sic eloquendi non novitas sed vetustas. Qui 

[2ti]5a^iima/nim dicit regula innititur: nomina enim quae dativum plu- 

ralem in bue mittunt numquam genitivum eiusdem numeri syltaba 

crevisse patiuntur, sed aut totidem habet, ut monUibus monilium, 

sediUbtu sediliumy aut una syllaba minus est, ut carminibus carmi- 

[Edd. ABGPSM. 
•ap. e) B. — mdicato B (6 sop. tiin). 2. eum («ap. add. ctir) S. — > 

/iiticra nocte ABGSv-gM, noete futura t-bP. 3. appellatio (sup, add. 

t. e. fiometi) A. -- tion eodem Coni. de) Sv-g. — eiutmodi BGSv-g. huiua- 
modi ANs-bP. — tnde S. — dignoscere T-g. 4. reniteM (sop. d) 

G. — non eoehi dx. — nobilitate quam doctrina s-bP. — famulabo (r 
add. a sec. m) G. fabulabor v-g (h io mg. famulahor. oiii.). 5. 

munilibue muniUum (eap. o) G. — liminibue limtniMa ABGM. luminibue 

elam ceterie eaee] vid. not. ad I, intellige ttt. Deindo timgte mute- 

1, 2. tnr in tunft^atiir sea tnngt Ucet 

2. ttta verborum novitae perctilit] •ensu postulante.** Zbvh. — Quidni 
Vid. prolegg. p. xlii. Eodero per- idem casat dici potest iungere no- 
tinet id quod tequitar, til reg^U» minaf 

plaeet. 4. mogit] Vid. not. ad Comro. 

magi$ . . malutt] Hic pleonasmaa II, &, 81. 

posterioris tantuin aetatis est. Vid. famulabor iamen arbitrio iubentie] 

Hand. Tarsell. III, p. 576. I. e. obteroperabo Tolantati Sym- 

3. appeUatiol i. e. nomen tub- machi, ot ait Caesar B. C. I, 35, 1. 
stantivuro, iit Comm. 11, 15, 12. no- inflinuafro]Salmas.E.PI.p. 19a. D. 
men adiectiTom. Cf. Quint. Inst. or. hoc loco allato adnotayit: „mfli- 
IX, 3, 9. cum inftnito verbo tit u$u$ nuare est dtSdeTHBiVj iftwecv([Bw, 
pro appellatione^ et ib. I, 4, 20. Inde nostram enseigner.'* Vid. pro- 
fuerunt qui iptum adhuo vocabulum lcgg. p. xlit. 

ab appellatione diducereni^ ut es- 6. quae dativum pluralem in bue 

$et vocabulum corpue vi$u tactuque mittuni] Hunc haius Terbi asom 

mam/e«t«m, cfomuf, iectut: appel-' alias nusqaam invcni. Nomina ca- 

latioj eui vel aUerum dee$$et vel sus mittere dicantnr, ut stirpes fo* 

utramgue, ventu$, coelum, deu$, vir- lia et flores, cf. Plin. N. H. XVIII, 

tus. 7 s. 10. § 68 Sill. Foljum ^oe- 

fiomen] sc. adiectivum. dam ab radice mitiunt quaedam a 



non dubium e$t] langitar accosa- eoeumtae; XXIV, 9 t. 88. § 60. Prt- 

tiTO coro infinitivo ut 1, 2, 18. da- mo (vitex) alhum florem mttftt 

bitare non debeo, eum purpureo. — De re ipsa vid. 

et nist eoflue tdem nomtno ... nen C.L.Schneidor.Formenl. p. 262 sqq. 

timgtt] „Post tflem interpange, et ereoi$$e patiuntur} Exspectea cre- 



num, KmmUms liminum: sic ergo Saiwmaiibm rcctius Satumalium 
quam SiUumaliorum. Sed qui SatumaUorum dicunt auctoritated 
magnoruin muniuntur virorum. Nam et Salustius in tertia Bac^ 
dumaliarum ait, et Masurius Fastonim secundo: Vinaliorum dies, 
inquit, lavi sacer e$t, nan, ut qmdam putani, Veneru Et, ut ipsos 7 
<}uoque grammaticos in testimonium citem, Yerrius Flaccus in eo 
libello qui Satumus inscribitur: Satumaliorum, inquit, dies apud 
Graecos quoque festi habeniur, et in eodem libro: DUucide me^ 
inquit, de eonsHiuHone Saiurnaliorum scrifsisse arUiror. Item lu- 
liusHodestus de feriis: Saiumaliorum, mquit, feriae, et in eodem 
iibro: Aniias, inquit» Agoncdiorum repertorem Numam PompUium 
refert. Haec tamen, inquies, auctontas quaero an possit aliquaS 
ratione defendi. Plane, quatenus alienum non est committi gran» 
maticum cum sua amalogia, temptabo suspicionibus eruere, quid 
sit quod eos a solita enuntiatione detorserit, ut mallent Satuma" 
Uorwrn quam SatumaUum dicere. Ac primum aestimo, quod baec 
nomina, quae sunt festorum dierum neutralia carentque numero 
singulariy diversae conditionis esse voluerunt ab his nominibus 
quae utroque numero figurantur. Compitalia enim et Bacckana- 

Edd. ▼icabgspdtb.] 
fuintitiiai S Edd. P.^ 6. salluHius Bc-bP. — in tertia (A a p. m) 

BGSMfl-s. m lil viag. in tertio A a flec. in.; chbP. „«ic lege com ed. 
vet.'^ Zeon. — inquit, diea v-g. 7. eaturut S. — quoque om. A. — 

faati g in mg. 8. quatinut («op. yvio) 6. — aolita (om. a> ^-g, 

9. eseietimo Svi. — et Finalia v*g. — non tom GS. — positivum 



fcere, aed reeplcitnr ad formam 
hac mntatione natam. 

6. Salueiiua in tertia] Secntut 
•nm longe maiorem librornm Mw. 
nnmerum, iicet haod sciam an in 
tertiaj ec. hlfltorie, exemplie poeeil 
comprobari, nisi Tie hoc trahere 
^anoli tertio § la Macrobiue nbi 
Salustli verba attolit (III, 13, 5. et 
U, 5; Vil, 12, 84; do diff. 19, 29; 
21, 7.), nneqaam deeignavit librum. 
Fragroentuin plenine exhtbet No- 
niofl VIII, 49. (p. 489, 25.): Ejtou* 
dirique »onu9 Baeehanaliorum, 

7. ttt . . m tesftmonittin eitem} 
„Petron. [c. 2.] Et ne poetae qui^ 
dem ad testimonium eitem, 
Varro de re rnst. c. 4. [lib. I.] sed 
quid ego illum voeo ad tesiimo' 
nittm.^ PonT. 

^gonaliorttfn] Vid. not. od § 9. 

8. quatenuk] Quum hac vi cau- 
tali antea a poetii tantnm quate- 
nu8 efltet aenrpatum, In prosam 
orationem poeteriore demnm aetate 
indoctne eet hic eiut Uflue. Vid. 
Lanr. Vall. Eleg. II, 42. Locue 
nofltro fllmitlimafl ett apnd Qnlntil. 
IX, 2, 81. Quatenut kue mctifimiis, 
panla plnt sekolis demue, Antiqnoa 



grammaticoa non recte distinxiflfle 
iter ^olenttf, pro qua partey quo^ 
uf yue, et inler quatinu», pro auoniam, 
docnit Drakenborch. ad Liv. II, 
55, 9. 

commtUt ^asimoticttffl eum »ua 
mnahgia] velnt ad certamen ineiin- 
dam. Cf. Snet. Ang. 45. Quo» 
(pugilee Latinofl} Bolebat cum 
Oroeei» eommittere. 

a solita enuntiatione] i. e. ab Oflu 
commnni, a flolita nomioa decli- 
nandi ratione. 

9. aettimo • . quod volverunt] Vid. 
not. ad Comm. 1, 13, 18. 

Cofliptealial Cf. § 27. et c. 7. 
§ 34. Varro de I. I. VI, 3 (§ 25). 
Compiialia diea altribuiu» Lari- 
hu»y ideo ubi viae competuni tum in 
eompeii» »acrijicaiur, Quotannis i$ 
die» concipitur. Inter ferias con- 
ci*ptivafl a Macrobio numerantur 
Compitalia h. I. c. 16. § 6. ; vid. 
Appar. crit. ad h. c. § 27. et Dlo- 
n/fl. Halic. A. R. ^IV, 14.^ fjv hi 
TUtd'' ij/ttag lo^T^ ayovrss *Pa>(uctoi 
dieTilow oXlyaig ^ore^oy »;V^ 
QUig xmv Kffovimv . . Ko^ni^ 
zdlia nQoeayoQt^ovrtg avtrfv ini 
xmv ctav€on&v nofinirovg ya^ 



u 



MAGROBII 



lia et AgonaHa FtnaKoqae et reliqua his similia festoram dierum 

[aiainomina sunt, nec sinf^ariter nominantur, aut, si singulari numero 
dixerisy non idem signiGcabis, nisi adiecms festum, ut Bacdianale 
festum, Agonale fesium et reliqua, ut iam non positivum sit, sed 

lOadiectivum, ^uod Graeci htUtttw yocant Animati sunt ergo ad 
faciendam discretionem in ^enitivo casu, ut ex hac declinatione 
exprimerent nomen soUemnis diei, scientes in nonnullis saepe no- 
minibus dativo in bw exeunte nihilominus genitivum in nan finiri, 

llut damibus domorum, duobus duorum, ambolnu amborum. Ita et 
viridiay cum avtl Im&ixov accipiuntur, geniUvum in um fBiciunt, 
nt viridia prata, viridium ffraiorum: cum vero ipsam loci viridita- 

. * tem significare volurous, viridiorum dicirous, ut curo dicitur: foT' 
nm$a facies viridiorum: tunc enim viridia quasi positivum pom'- 

12tur, non accidens. Tanta autem apud veteres fuit licentia huius 
genitivi , ut Asinius Pollio vectigaliorum frequenter usurpet, ^iod 
vectigal non minus dicatur quam vectigaUa. Sed et cum legamus: 

13 Laevajue ancile gerebat, tamen et analiorum relaturo est. Yiden- 



[Mm. abgpsm. 

(om. ftt) 8. — ETLWETNON A. «1 m Gr, (in iiig. epideton} G. 
10. ut kaee (tnp. ex kac) B. — dedinaUtme (in mg. al. discre,) S. — ex- 
primermt add. a ■ec. m. G. 11. etim pro epiteto G. citm (om. dvri 

hu^hov) A. — « genitivum in tim faeiunt om. S. — m «m AB6. in ium 
Edd. PII. 12. Tanta enim t-bP. — c«m veetigal S (G a tec. ro.). 
-— Laevaque] Virg. Aen. VII, 188. — anoiie levaque A. 18. veteree 



vovg 6T£patnov£ ucclovet, Har- 
tnng. Relig. d. Roem. toI. 1. p. 83. 
Hertxberg. de diie paftr. p. 41 eq. 
Schwenck. Hyth. d. Roem. p. 240. 
Becker. Handb. d. roem. Ant. II, 1 ; 
p. 174. Creuier. Sjmbol. a. My- 
thol. III. p. 567. 

Baeehanalia] Erant occnlta et 
fioctnrna eacra ez Etrnria Romam 
translata, de qaibat fid. Lit. 
XXXIX. 8-19. 

Jgonalia] Inter feriae ttativat 
memorantnr c. 16. § 6. lano age- 
bantnr a. d. V. Id. lan. , XII. Kal. 
Iiin., III Id. Dec. Cr. OTid. Fast. 
I, 317-332., V, 731 tq. Varro L. L. 
VI, 3, 13. Fest. ap. Panl. I, p 10. 
a. T. agonium, Hartung. II, p. 33., 
nbi additar XII. Kal. Apr., de qno 
dio Tid. ad § 15. Merkel. ad Ovid. 
Faat. p. I.. 

Vmaiia] lovi agebantiir a. d. IX. 
Kal. Mai. «t XIV. (vel XIII.) Kal. 
Sept. Cr. Ovid. Fast. IV, 863 sqq. 
Varro L. L. VI, 3, § 16., et R. R. 
I, 1, 6. Plin. N. H. XVllI, 29. s. 69. 
§ 384 «qq. Hartung. II, p. 36. Mer- 
kel. p. XLT1 sqq. 

fmgttlariter] idem est atqne id 
qnod eeqnitnr, tingulari numero, 

potttiiwail i. e. •abetantivaro , et 
§11. 



10. jinimati $unt . . ad faeien- 
dam dieeretionem] ct c. II. § 31. 
9ui in Augueti neeem fuerat ani'- 
matue» 

in nonnulUe taepe nominibuB\ eet 
pieonatmnt qnidam. Ant dicen- 
dnm erat m nonnuUit nominibue, 
ant taepe tantnm. Cetemm vid. 
not. ad c. 8. § 3. 

11. oiriViomm] Haec rorma ez 
hoc nno loco nota ett Ct C. L. 
Schneider Formenl. p. 866. 

Soiitivum . . , non aeeidene] 1. e. 
•tantivnm, non adiectiTnm. Cr. 
5 9. 

13. ut ABiniua PoUio veetijta^ 
liorum frequenter Httirpet] cf. Cna* 
rit. I, p. 46. P. Aeinins: veetiga" 
liorum reipuhlieae ciirom eseeka" 
hendam^ ib. p. 119. praeter hunc 
locom affertnr: Feetigaliorum, 
Gcero ad Mtieum (qnem tamen 
locnm in illie epittolarnm librie 
non inveniat) et Varro de hihUo- 
Ihecie eecundo : veetigaliorum. 
SchQcider 1. c. p. 365. addit Sne- 
ton. Aug. extr. Tiber. 49. Calig. 16. 

91101I . . dieatiir] Dicendum erat 
aat quum aat m quo namine. 

aneilionim] Charle. I. p. 46. aoam 
Horatii locnm (Od. III, 5, 10.) af* 



SATURNALIORCM LIB. I. CAP. Vf. 



25 



doin ergo, ne magis Tarietas yeteres delectaTerit, qaani ut ad 
amijuwiin Temm sit festorum dierom nomina sic vocata. Ecce 
enim et praeter sollemnium dierum Yocabula alia quoque sic de- 
clinata repperimus, ut praecedens sermo patefecity virtdiarvm et 
vedigtUiarum et aneilianm: sed et ipsa lestomm nomina secun- 14 
dum regulam declinata apud veteres reppmo, si^uidem Yarro Fe- 
rahwn diem ait a ffrendis m septdchra epulis dici. Non dixit Fe- 
ralianm: et alibi fhralitm, non Flaralianm, ait, cum idem non 
ludos Florales illic, sed ipsum festum Floralia significaret Masu- 15 
rius etiam secundoFastorum: LiberaUum dies, inquit, a poii/f]l!ct-{8i3] 
his aganium Martiale appelkUur, et in eodem libro: Eam nactem 
deincepsque insequentem diem, gui est Lucarium, non dixit JLuoa- 
riarum: itemcpie LiberaUum multi dixerant, non LiberaUarum. 
Unde pronuntiandum est yeteres indulsisse copiae per Tarietatem, 16 

Edd. Tioaligtpdsb.] 
om. TO. » tic vocata reperimmi P. 14« FeriaUum Mm. eft Edd. — 

diem ab («ap. aii) G. — m tepulchra («ap. ehriO A. — Ferialiarum 
Mm. et £dd. — florialium uon florialiorum S. — illie M. 15. /e- 

etarum ▼. — deineepe, ^ae r^g, — dixere t-bP.- 16. lougauimoe ei 



fert; Aneiliorum et uominie et 
togae. 

13. ad amuttim] i. e. oinnino, 
plane. Cf. Geli. I, 4, 1; XX, 1, 
34; Varro R. R. II, 1, 26. et ap. 
Non. I, 28. Plaotae Amphitr. II, 2, 
222. habet ejramutstin , de qvo Tid. 
Charis. II. p. 178; Festas ap. Paal. 
lib. I. p. 6. amuttim tantam. 

Eeee] Vid. not. ad Comm. II, 10, 
8, et prolegg. p. xli. 

14. F^alium . . FeraUorum] Fe- 
rialium et Ferialiorum^ qaod legt- 
tar in omnibae Mte. et Edd., ferri 
Don potett. Simile mendum ett 
atqoe in cod. S in teqaentibnt: Ao- 
rjattum et JVorinliofum. Apad Var^ 
ronem nnne non legitar genitiTOt, 
ted nominativnt (VI, 8, § 13.): 
Feralia ah inferit ei ferendo, quod 
ferunt tum epulat ad tepulcrum qui- 
but iut ibi parentare, Affebantar 
a. d. IX. Kal. Mart. Cf. Fett. ap. 
Paol. Diac. VI, p. 86. Ovid. Fatt. 
II, 567. Merkel. p. clxiz. Creo- 
ser. III, p. 627. Hartong. I. p. 50. 
Hertiberg. p. 6. Schwenck. p. 286. 

alifri Floratiuin] Nanc nihil eiat- 
modi legitar in librit Varronit. 
Sed ad eondem locam Tidetor re- 
tplcere Pllniut 1. c. § 286., obl le- 
gitar: Itaque iidem Floralia quarto 
ktdemdat eiutdem (Maii) tntlitvenml 
tir6it mmo DXyi. ex oraeuUt Sibffl- 
loe, ut omnia bene deftoreteerent* 
Hume diem Varro deUrminat tole 
Tawri partem quartam deeimum oft* 



finente. Inttinnt XLIII, 4. habet 
toUemni Floraliorum die. De hoe 
fetto Tid. Ovid. Fait. IV, 947. et 
V, 183 tqq. Merkel. p. xlviii, 
cLxii, cxciu. Crencer. IV, 762; 
Schwenck. p. 204 tqq. Hartnng. 
II, p. 141 tqq. Hertzberg. p. 38 et 
40., Klanten.I, p. 276. Hlldebrand. 
ad Amob. VII, 33, et qnae adnota- 
Timat ad c. 14. § 9. 

16. lAheralium diet . . a ponti" 
fteibut agonium Martiale appellatur] 
Cf. Varro L. L. VI, 8, f 14. Libe- 
ralia dicta, ottod per totum oppi' 
dum eo die tedent taeerdotet Liberi^ 
anut edera eoronatae eum libit et 
foeuto pro emptore taerificantet. In 
iibrit Satiorum^ quorum eognomen 
Agonennum^ fortitan hie diet appel- 
latur poHut Agonia. Liberalia 
agi a. d. XVL KaL Apr. diterte ait 
OTidiat Fatt. III, 713. Ergo cnr 
agoniam Martiale non a. o. XVI. 
Kal. ted a. d. XII. Kal. Apr. fuitte 
HartangQt (II. p. 340, ttatnerit, 
non intelligo. Liberaiia a. a. c. 
CCLX. inttitnta ette e Dionyt. A. 
R. VI, 17. concladit MerkeL p. 

GLTIII. 

Lncaritifli] Cf. Fett ap. Panl. 
lib. X. p. 119. Liicaria feeta in 
lueo eolAant Romani^ qui permagnut 
inter viam Salariam et T&erim fuit, 
pro eo quod vieti a Qallit fugientet 
e proello ibi te oeouliaverini. In 
Calendario Maffelano legitar XIF. 
(Kal. Aug.) Lncor. JVjp. et XIIC 
Luear. Ludi. Hartniig. II, p. 66. 



26 MAGROBII 

ut dicebant exommos et «rantme», inermoi et inerme$, tum kUa^ 
ros atque hUares: et ideo certum est licito et Satumalium et Sa- 
iumaltortm dici, cum alterum regula cum auctoritate, alterum) 

ITetsi sola sed multorum, defendit auctoritas. Reliqua autem veri^a 
quae Arieno nostro nova visa sunt veterum nobis sunt testimoniis 
adferenda. Ennius enim, nisi cui videtur inter nostrae aetatis po- 
Utiores munditias respuendus, noctu concubia di\it his versibus: 
Qm Gatti furtim noctu summa arcis adorti 
Moenia concubia, tngUesque repente cruentant. 

ISQuo in loco animadvertendum est non solum quod noctu concu- 
Ina, sed quod etiam qua noctu dix/erit Et hoc posuit in Anna- 
lium septimo, in quorum tertio ciarius idem dixit: 

Hac noctufilo pendebit Etruria tota. 
Claudius etiam Cfuadrigarius Annali tertio: Senatus autem de noete 

IQconvenire, noctu multa domum dimitti. Non esse ab re puto hoc 
in loco id quoque ammonere, quod decemviri in duodecim tabu- 
lis inusitatissime nox pro noctu dixerunt Yerba haec sunt: 

81 NOX FUETUM FACTUM filT. 81 IM OCCIBIT lUBB CAB8U8 

[Mst. AB6PSM. 

longanime» Hi. — tnermet et inermo» AST-gM. — Ucite g in mg. — 
defendit ABGv-gM. defendat s-bPS. 17. autem averbioee («ap. av 

add. d) avieno A, non averbiore ot Pontanns refert, qui id centet ▼eristi- 
mum esee lioc ■enan: „ab usu eao et effbrendi forma noviora parnernnt.*' 

- vi»a Com. iunt) e „libro'* affert Pont. ; ted in A est viaa eunt. — 
munditia Y-g. — kia verbie T-g. — Q*io] cf. Ennii Annnl. fragm. lib. 
Vil, ▼. 93 tq. CLipt. 1825.) ^ PuHue . . . adortu» coni. Merula. 

18. sed etiam quod T-g* — ponit S. — dariu» quidem idem y-g. — 
Hac] Enn. fragm. lib. III, ▼. 19. — hetruria y-g. — Claudiu» quoque 
t-bPS. — de noclt^ T-hi-b. noctu Cora. Je) g. — demttCt P. 19. 

tntiMtote t-bP. — SL NOX] Vid. Freund. lez. toI. IV. p. 1030, tab. VIU. 

- ^fif t-b. — ESIT. SEI^h. — tm oligttte v-gb. „recte'' Zeun. 

- occidit i. — iOFRE. CAISVS t-b. — aeeto i. — nokmdiim eit A 

16. exanimoe . . ibtlaret] Cf. Tti- ntti . . . refpuentfut] cf. VI , 1 , 5. 
dor. Orig. X, 90. fixantmit et ex- ne omnino memoria veterum delere- 
animu» dictmtit, ttcnl imantmiit ei tur: quo»t eicut praeaen» sentu» 
nnanimtt, inermu» et tnermtt, et koe ottencfif, non eolum neglectui verum 
nostro iudicio eubiaeet. lordan. ad ettam rttttt habere iam coeptmut. 
Cic. p. Caec. § «3.; Frennd. lex. t. aalH .. adorti] Mernla in frag- 
hit vocc, qui docet exantmo» dici mentit Ennii lib. VII, t. 93. legit 
inprimit numero plurali , inermo» Pullu».. adort u t, referent ad Erv- 
rarittime, hilaro» non minut fre- cem arcem bello Punico primo a. 
quenter quam hilare». ^. e. DIV. captam. Vid. Supplem. 

eum . . defendit] Sic •cnpti mo- l|^, xIX, 30. 

tut auctoritate codicum, quia etiam -„ --..•«.«j«<.«.#— j««. ^.# «..•j 

§ 20. legitur eum »olum dicitur ^^^,"7,^^^ wTa ^™^^ 

dte,etVIi;3,14.j c»m eadem, ti oi- ' •' f^*"'^ ^»^' "^** *•* ^""- ^^ 

noxio dicanttir, exagitanf, in omni- ' ,.,.,..«... 

bnt librit Mtt. ezcepto nno CP), ex noetu concubia] Vid. Stailbanm. 

quo nihil ett enotatum. Vid. pro- «* Buddimanni inttit. I. p. 119. 

legg. p. XLi. "•*• *®- 

17. £7nntut entm . . . ted tm dtxe- 19. nox pro nocfii] Cf. Enniut 
runt Cf 19.)] Haec Macroblut de- ap. Pritc. Vl, p. 724. Cti^I' fragm. 
•umptlt e Gellii N. A. libri Vlil., lib. XVII. ▼. 7.) Si luci, »i nox, »i 
qui nnnc deperdltot «ot, eapUe I, mox, tt quum daia ttl frux. Plaut 
id quod elucet ez capitum argu- Rud. II, 4, 4. t» nox «eniet, abl 
mentit qoae •«■< in edd. alil acrip^erant mox. 



SATURNALIORUM UB. I. CAP. IV. 21 

B8T«: in quibus v^bis id etiam notandaoiy (juod ab eo auod(9i4j 
est is non eum casu accusativo sed im dixerunt. Sed nec20 
die crastini a doctissimo viro sine veterum auctoritate prolatum 
est , quibus mos erat modo diequinjU modo diequinte pro adver- 
bio copulate dicere: cuius indicium est quod syllaba secunda cor- 
ripitur, quae natura producitur, cum solum dicitur die. Quod21 
autem diximus extremam istius vocis syllabam tum per e tum per 
f scribi, consuetum id veteribus fuit, ut his litteris plerumque in 
fine indifierenter uterentur, sicut pra^scine et jjraefUcinij prodive 
et procUvi. Yenit ecce illius versus Pomponiani in mentem, qui22 
est ex Atellania quae Maebia inscribitur: 

*Dies hie sextus, ctm mhU egi: die quarte mariar fame. 

Edd. ▼icahgspdxb.] 
Edd. P. 20. prolatum ett] c. 3 § 16. — die quinti . . . dicitur die] cf. 

Gell. N. A. X, 24, § 1. — copulative ■>bP. 21. tum per e tum per i 

. . . proclivi] cf. Goll. I. c. § 8. — differenter M. — sicuti AG. — pro^ 
fi$cine et profiscini (eu^. pescolei) G. ficine et ficini 8. prietiue et 
prittini v-g. — proclioe prodivi (oin. ef) v-g. 22. Fenit ... fame] 

cf. Gell. I. c. § 5. — Ecee venit BG. — pompiniani (A a p. m.; S a tec. 
m.) fiP2. pompeiani P. — mmemoriam •«bPS. — atellania BGMvl 
P2R. attelania Tai. anteUania A. MelUma c-pl Gell. I. c Jtiel- 
lana p2-bPS. — Maehia A (B giip. add. p) ,^ Aogl.'*. Idebia GSM. 
maeba R. — Maevia bP. Mevia y-s (chg in mg. Metm). eeribitur 
Gell. I. c. — hisF. — tertina cnni. SeriTer. et Botn. poet. scen. Lat. V, 
2. p. 111. — nihil egi A Edd. BPSM Gell. I. c. niehil legi (puncto posito 
«nb altero I) G. nibil edi coni. Pont. et Both. I. c. — die septime 
moriar coni. Pont. Vid. aol. die quarti emorior coni. Both. L e. 

tm] Cf. Planti fragm. ap. Non. roodo «cripterimiM , non ablativot 

II, p. 541. Bont im miterantur tr- erit, cnios natnra ab hoc nsn ab- 

rident mali, nbi tamen lectio non horret, ied, qnod etiam e conp«- 

certa. ratifo preeliviut perspicitar, adTcr- 

90. eum . . dieitur] Cf. § 16. ctim binm einodem formac !iL«jiic facUv^ 

. . defendit. eublime, qnod rG^te quiduiu [vid. 

21. prae^Gtne et praefitcini] Cf. Knhner. ad I. v..] roiiimrnnt ^ «i^lt 

Charie. 11. p. 210. P. Item (prae) fruetra inde oefirrunt itroclire €m*- 

pro eo nonnumquam quod eat tine ronem ecripsioee, boc e^t^ quoil, 

accipitur : praefatcine, id ett tine qaenMd mod nm n c' ii C r» m ^<m 1)4 d d * ' 

fateine, quod Graeei dfidsTuxvTU di- iectiTonim, nalln. ijritprin t^ritil- • 

euntj et ib. p. 189. 165 sq. Prae- Mtionie nota infiigointur, »«d k- 

fitcinis Titinniut m Setina .. yom et commanfiti ITtternf^ vorfilU 

Praefiteiue: Afraniut in Conto- eonom pronontiahdi j^mtia atitinnit 

ftrtfitt . ., . . per e non per j. Prae- . ., eadem pronnnEiciiidi aiiitnguitdtc 

teren praefitcine legitnr. Plant. A«. ia t yocalem traneeuntem, qna an- 

11, 4, 84», abi tamen alil habent tiquioree Aert pro here dicebant et 

praefitcinij qaod legitvr Caein. V, ecribebant (Quinctil. I, 4, 8. 1, 7, 

2, 48. et in fragm. trag. ap. Pe- 22.).'^ 

tron. 73. Burm. 22. eoce] Vid. proiegg. p. xli. 

proclive et proelivi] Prodive apnd ex Mellania] Recte dicitur c. 10. 

Ciceronem probat Ochener. Eclog. § 3. art jiteUania^ ita ibid. JteUa- 

Cic. p. 55., eed Nadvig. ad Cic. de narum («o. fabnlarnm) pro6attMt- 

fin. V, 28, 84.: „Recte, inquit jm-o- moi seriptor. Sed com et h. 1. et 

eltot pro procltotvs reatitnemnt Da- VI, 4, 13. libri Msa. commeodent 

▼ie. et Goerens. Kandem formam ecriptnram jttellania^ hanc Tel 

habent optomi codieee Tnec. IV, tnreta Gellii ftoctoritate putaTi re- 

42., nbi nonc editur proc2if>e, ut eipiendam. 

apud Lncretium II, 455. tcriptom et *Dies kie sesSus^ eum nihil egt: die 

[nbi odd. HaTereamp« et Creeoh. quarts moriar fame] „Qaomodo die 

habent tn procUve] . • Utro enim quartej qnnm iam textum litcm prae- 



28 MAGROBII 

23 JHe priiime eodem modo dicebatur, quod significabat die priuino, 
id est priore: quod nunc pridie dicitur converso conpositionis or- 

24 dine, quasi pristino die. Nec infitias eo lectum apud veteres die 
quarto: sed mvenitur hoc de transacto, non de futurOy positum. 
mm Gn. Mattius homo inpense doctus in Mimiambis pro eo di- 
cit qnod nudius quarha nos dicimus in his versibus: 

Nuper die quarto, ui recordor, et certe 

Aquarium urceim unicum domi fregiU 

Hoc igitur intererit, ut die quarto quidem de praeterito dicamus» 

25die quarte autem de futuro. Yerum ne de die craetini nihil retu- 

lisse videamur, suppetit Goelianum illud ex libro Historiarum se- 

[2i6]cundo: Si vi$ mikt equitatum dare et ipse cum cetero exercitu me 

$e^, die quinti Romae in Capitolio curabo tibi coenam coctam. 

26Hic S]^machus: Coelius tuus, inquit, et historiam et verbum ex 

Originibus M. Gatonis accepit, apud quem ita scriptum est: Igitur 

[Mm. abgpsm. 

88. Die ftiHine . . pnstino die] cf. Gell. I. c § 8. pri$lin i Gell. 1. c. 
84. iu tfi/Eciat S. — koe oni. o-bP. — 2Vam On. . , de futuro] cf. Gell. 
1. c. § 10. «— ^etif ABGvMR. -* muiUiua AMe-bPS Ch in mg.). matiue 
BGa (g ia mg.) B. maeiuM „M«.**. Mariiu$ vi. Mariut chg. ~ tn 
mtiai iambii A. -* disimuM G. — tti iie y\. — et eerto ^Antiquue codeic 
habet, id est de iDdostriii.** g in mg. exerte ,,Adecriptum orae codicie 
Scriverianl.^* Pont. — aftfartttt G. — orctitm PM. — «ntcvm om. P. -^ 
dte quarie antem Mee. epl. dte quartae attlem „Angl.*^ die autem quarte 
T-g (M a sec. m.). die quarti autem p2-b* 85. niehil de dte cra- 

fttnt G. die crattmt nikil (om. de) ch. -^ ticppettt . . . eocta ertt (§ 86.)] 
Gell. 1. c. §§ 6 et 7. — Coeltanttm ABGMica. Caeltaitttm h-bPS. Cae- 
eilianum ▼. „In cod. ▼etere eet Caectlianttm. Sed bene ezAgellio repo- 
•nernnt viri docti Caeciitan«m.'^ Meure. Vid. not. — quiuioV, — Si 
quia ABGP12M ,,Angl.'^ — daret GP. — exercittt om. P. — me oeltf 
eequi Bar. — gttinte BG. — tn Copitoltttm e-sS Gell. 1. c. — eoena 8ii 
eoota Gell. 1. c. 26. Tune Symm. t. — Coeltve BGMica. CaeUu» 

teritam fateatnrt An •cribendom esemplo quo hoc probare wuH, Ga- 

die aeptime, item edi pro egt? at tnll. in nupt. lal. et Manl. ▼. 186., 

reapexerit •cilicet poeta illod Var- non, ot affert, ^eve editar» eed 

ronie: 2Vec non td etiam eet ad otm 5ene. 

facvltaiesque etitf nicmert (eeptena- 35. CMltanttm iUttd] ,,Fait Coe- 

rii) aiigendaf , quod qmihue inedia line Antipater hietoricns non igno- 

mori eonailium e$t eepiimo demum bilie. Landat eom Cieero lib. I. 

die mortem oppetuni^*' PonT. -* de oratore rimrao II, 13, 54. III, 

Reddidi qnod inToni in codd. rooe. 38, 153. Tid. Orell. Onom. Tull. 

Sed haod dieplicet roibi coniectnra II, p. 118.] et Val. Mazimne lib. I. 

Bothii, qui Tult ecribi: Diee hie e. 7 [6.]. Scripeit Annalee et Hl- 

iertiu\ eum uihU edi: die quarti etoriae. Illoe oitat Nonine non ee- 

emoriar fame. Sic nuroerne eeptem roel: hae Feetue in Topper [p. 353. 

diernm, de qno Tid. Corom. I, 6, Mnll. Cf. p. 181.]. De aetate eine 

78., iropletur, dnmmodo coropotee Gracchorum fratrnm coaetanenm 

illnd die quarii non a primo inediae fnieee colligo ez Valerii Torbie ci- 

die, eed a die praeeenti qui dica* tatie.** Mnuae. — Eandem rem 

tnr eeee tertiae. Verene eet octo- tradit LiTiue XXII, 51., qoi Mahar- 

nariue. balem praofectom equitum ItaHan- 

34. iit dte fttarto de praeterito nibali enadentem indncit: Imo, ut 

dieamut, die quarte autem de fuiuro] quid hae pugna fit aotum f ciat : die 

Praeter Grelliam nemo hoc diecri- yutnto, taTttit, vietor in Capitolio 

roen protnlit. Pontanoe dicit 6reee epttfa6erit: teTuere. Cum egatte, ut 

etiam eeee praeteriti teroporie, prtttt veni»$e quam veniurum ectont, 

brevi fntarL Sed in nno illo proeeedam. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. IV. V. 



29 



dictalarm Carthaginiensium magiikr eauitum monmt: Mitte mecum 
Ramam equitatum, die quinti in Capitolio tibi coena cocta erit. Et 
Praeteitatus : Aestimo nonnihil ad demonstrandam consuetudinem 27 
vetenim etiam praetoris verba conferre quibus more maiorum 
ferias concipere solet quae appellantur Compitalia. Ea yerba 
haec sunt: jhh KOBii popolo eomano (iiiieitibvs compitalia 

BR€NT. 

y. Tum Avienus aspiciens Servium: Curius, inquit, et Fa-1 
bricius et Coruncanius, antiquissimj yiri, vel etiam his antiquio- 
res Horatii illi trigemini plane ac dilucide cum suis fabulati sunt: 
neque Auruncorum aut Sicanorum aut Pelasgorum, qui primi 

Eiic]* iicali^gpclzb.] 
Ah-bPS. Cateiliut ▼. — eartti^inettsttim (nu\tp. add. ij A. — meeum 
equiiatum romam A. Romam merum cqtfiitsi^m %-^. — tibi om. Pt-s. 

27. Tune praetext. S. — KTiiftm& Sv-g-* — eftam ct v-g. — prae- 
toria verba . . ERUNT] cf. Gell I. v § 3. — qni niar<j r-^. — non C«n 
mg. noni) G. — POPOLO ROVI i \0 QUlRlTililS «^bP (h in nig.) 
ff2 Gell. I. c. pott K. quiritibuif HVlS. pa9l Ki. t/ttiriiitu» AG. pott 
Calendat Qwei KaW) lanuarii Cvel /an.) F-g. pott Cal. Qmniil. 8. 
— ERUIST M«t. T-gM^aP^SeN. ERUNT. QUANDO. CONCEPTJ. 
FOFERINT. N. t-b CGell. 1. c. FUERIJST. NEFAS.). 

V. Caput V. De exauetoratit ohtoletitque verbit: tum recte ae La- 
iine ifici, mille verborum est. ch-b. 1. Curiut ... intolent verbum 

C§ 2.)] cf. Gell. N. A. I, 10. — Coruncanut y-g. — tergemini ▼. — nec 



96. Hietatorem Carthaginientium] 
AA Gellinm I. c. adnotaviiA. Lion. : 
,,De T. diciaior pro duce Cartba- 
giniensinm potito v. iiloge ad 
Arisiotel. de Politia Carthag. p. 94.'' 

27. ERUNT] Qoae in edd. re- 
centioribot adduntur e Gellio I. c. 
desnropta, ea pntaverim a Macro- 
bio esse omiasa, ut qoae non per- 
tinerent ad rem. 

V, 1. Curiut et Fabriciut et Co- 
runcanittt] M'. Curiut ille Deniatut^f 
qoi a. u. c. CCCCLXIV. fuit con- 
•ul et, ut ait Cicero Cat. mai. 16, 
&5, quum de Samnitibut, de Sabi- 
nit, do Pyrrho triumphavitset, in 
vita rnstica conAumpsit extremum 
tempua aetatis. C. Fabriciut Lutd- 
nut, cot. a. n. c. CCCCLXXII. et 
LXXVI. Pyrrhi bello praeclare rem 
gessit. Ti. Coruneaniut primua e 
plebe pontifex maximns, cot. a. n. 
c. CCCCLXXIV. in praecipnit ha- 
bebatur ICtis vetere illa aetate. 
A Cicorone taepins nna hi Tiri no- 
minantur, qoo» inter te coniunctia- 
•imos foisse refert Lael. II, 39. 
Conf. ib. 5, 18. Numquam ego di^ 
cam C. Fabricium M. Curium Ti. 
Coruncaniumj quot tapieniet nottri 
maioret iudicabanty ad itiorum (i. e. 
philatophorom Graecoruro) nor- 



mam fuitte tapientet; ibid. 8, 28. 
C. Fabrieii et M\ Curii fit mentio, 
et p. Cael. 17, 39. Fabrieiorum Ca» 
millorum Curiorum. Cat. mai. 6, 15. 
Fabricii Curii Coruncanii dicnntur 
aenet qui rem publicam contllio 
et anctoritate defenderint. Vid. 
Orell. Onom. Tull. a. hh. tv. 
Carrio ad Gell. N. A. I, 10. afTert 
Senecae (ep. 114. § 13.) Terba: 
Multi ex alieno teculo petunt verba: 
duodecim tabulat loquuntur: Grae^ 
ehut illit et Crattut ei Curio nintit 
eulti et reeentet tunt: od Appium 
utque et Coruncanium rcdeunt. 

Horaiii illi trigemini'] Cf. Liv. T, 
24, 1. Forte in duobus CRomano^ 
rnm et Albanorum) cjrerciti6us crani* 
irigemini fratret^ nee aetate nec 
viribut disparet. I^oraiiot Curia^ 
iiotque fuitte tatit eontttH . . . €um 
trigeminit agunt reget, ut pro tua 
quitque patria dimicent ferro: ibi 
imperium fore, unde vicioria fue- 
rat cet. 

Auruneorum aut Sieanorum aut 
Pelatgorum] Hog popnlot priscia 
temporibut Italiam incolniste diclt 
Virgilins Aen. XI, 317 «q., VIII, 
600. Pro Sicanit Plinios N. H. III, 
5. 8. 9. § 56. et Dionysiot A. R. I, 
60. habent ^Sictilos, JkusXovs. 



30 MAGROBII 

coluisse in Italia dicuntur, sed aetatis suae rerbis loquebantur: tu 
autem, proinde quasi cum matre Evandri nunc ioquare, vis nobis 
verba multis iam seculis oblitterata revocare, ad quorum conge- 
riem praestantes quoque yiros, oniorum memoriam continuus le- 

2^endi usus instruit, incitasti. Sed antiquitatum vobis placere 
lactatis, quod honesta et sobria et modesta sit: vivamus ergo mo- 
[2i6]ribus praeteritis, praesentibus verbis loquamur. Ego enim id 
quod a G. Gaesare, excellentis ingenii ac prudentiae viro, in primo 
de analogia libro scriptum est habeo semper in memoria atque in 
pectore, ut, tamquam scopulum, sic fugiam infrequens atque in- 

Ssoiens verbum. Mille denique verborum talium est quae, cum in 
ore priscae auctoritatis crebro fuerint, exauctorata tamen a se- 
quenti aetate repudiataque sunt. Horum copiam proferre nunc 
possem, ni tempus noctis iam propinquantis necessariae discessio- 

4nis nos ammoneret. Bona verba quaeso, Praetextatus morali, ut 
adsolet, gravitate subiecit, nec insolenter parentis artium antiqui- 

[Hlts. ABGPSM. 
auruncorum A. neque aut eoruncorum M. — eolui$8e Italiam ooni. Davis. 
ad Cic. de N. D. 11, 5. Sic Gcii. i. c. — verhia utehantur s-bP. — per- 
inde p2-bP Gell. I. c ed. Lion. Cf. Hand. Tortell. toI. IV, p. 456 ct 
459. — nunc om. t-bP. — loquere AB?-g „2 Angl.". — vocare B. — 
praeHaniii via. praeftantei$ chg. 2. ae modesta G. — quod a C, 

Caeuare . . . infolens verhum'] Cf. lo. Snresb. VIII, 10, iibi legitnr Gayu» 
Claudiua Caesar. — a gaio AB. — prudentiae Mm. TicaglflBar. Gell. 
I. c. providentiae hs-b. — de analogia AGSy-gbM „2 Angl." Gell. I. c. 
de analogiae B. Analogiae Ps-z. 3. auctoritatit priacae G. — cre- 

hra Bar. — iam noetit vc-g. — morari C*op. /0 BG. 4. ne tnto- 

eeluiase tn Italia] Usii qaidem ni tempu$ . . . ncce$$ariae di$ce$$ioni$ 

onice commendatnr Italiam (vid. nos ammoneret^ et prolegg. p. XMf. 

app.) : at obttat librorum maa. legendi u$u$] Vid. not. ad Comm. 

auctoritas. I, 14, 13. 

cum matre Evandri] Nyropha foit, 2. tit . . fugiam . . in$olen$ ver- 

cniut Latinuiu nomen est Carmen" hum] Puutanua cunrert Quinliliani 

fi'9 vel Carmenta, cf. Virgil. Aen. Inttit. Or. I, 6, 43 «qq. 

V1I1, 336. OTid. Fast. I, 499. LiT. 3. MiUe . . verhorum . . e$i] Haec 

I, 7, 8. Strab. V, 3. Dionys. A. R. dicentem fecit Macrobins ATienum, 

I, 31 «qq., ubi inprimia aniinad- quo facilius annecteret ea qnae 

vcrtenda snnt verbn c. 33.: Xiyoih- § 5 «qq. excerptit e Geilio. Cf. 

rai 81 xorl yQuiifidTanf lEHi^vixcSi/ c. 3 § 16. 

XQTif^iV elg 'iTctUecv nQmroi Suxnofii^ nri$cae auctoritati$] i. e. hominnm 

jsijii, Plutarch. Quaett. Rom. 56. pritcae aetatia quorom apnd not 

JSerT. ad Virgil. I. c. Aurel. Vict. yaleat auctoritas. Cf. VI, 9, 8. ah 

* de orig. gent. R. 5, I. Solin. I, I. £nnio et omni hihlioiheca veiere 

Klansen. p. 88^ sqq. Graccum no- et airoiiia prolegg. p. zi.n tq. 

men est apnd Strabonem, Scrvinm, exauctorata] insolens est liic natit 

Anrclinro , Solinnm NfKoaTQanjy haint verbi e re militari desurapti. 

apnd Dionysinm I. c. Bifug, Utrum- 4. Bona verha quae$o] Cf. Te- 

qne nomen legitnr apud Plutar- rent. Andr. 1,2, 33. cum dictatta 

chum I. c. VicT Kopp. ad Martian. Rahnltenii. 

IL § 159. Pausanias VIII, 43. re- morali .. gravitate] i. e. gravi- 

fert e<ira fuitse njrapham, Ladonit tate moribaa eint conveniente. Cf. 

fiKam; in comnentario Serviano ad Coram. I, 1, 6. morali graviiate 

Virg. Aen. VIII, 130. dicitar foitte Socraiicae dulcedini$, et infra § 13. 

Ledae et Tyndarei filia, nomino omaiu morum graviiaieque vi- 

Timandra. tae, et V, 1, 16. Suni .. eiili di- 

ad qnorum eongeriem . . tncttotli] eendi duo di$pari moraliiaie di- 

i. e. ad qnae eongerenda^ cf. § 3. vtr$i, Vnu$ e$i maiuru$ ct g-rat^tfl. 



SATURNALIOBUM LIB. L CAP. V. 31 

tatis reverentiam veri^eremiis, cuius amorem tu quoque dum dis- 
simulas magis prodis. Gum enim dicis: mille verborum esi, quid 
aliud sermo tuus nisi ipsam redolel vetustatem? Nam iicet M.5 
Gicero in oratione quam pro Milone concepit ita scriptum reli- 
querit : Ante ftmdtm Qadiif quo in fvndo prapter insanas illas 
gubstrtictiones facile fniUe hominum verseAaiur valeniiwn, non ver- 
sabaniur, quoa in libris minus accurate scriptis repperiri solet, et 
in sexta in Antonium: Qui umqtum in iUo hmo invenius esi qui 
L. Anionio miUe ntmmum ferret expensum?: licet Varro quoque, 
eiusdem seculi homo, in septimo decimo Humanamm dixerit: 
Fkis mitte ei cenium asmorum est: tamen fiduciam sic conponendi 
non nisi ex antecedentium auctoritate sumpsenmt. Nam Quadri- 6 
garius in tertio Aimalium ita scripsit: Ibi occiditur mille homi- 
num^ et Lucilius in tertio Satirarum:: 

Ad portum miUe a porta est, sex inde Salemum. pirj 

Alibi vero etiam declinationem huius nominis executus est Nam 7 
in libro quinto decimo ita dicit: 

Edd. TicaTigBpdzb.] 
lenter v-gb ^recte'^ Zeun. — dum $imula8 A. 5. M. Cicero . . rep- 

periri solei} cf. Gell. N. A. 1, 16, 15. — in oraiione] c. 20, S 53. — quam 
Bcripsit pro Milone Gcll. 1. c. — iuhtiitutioni* A. — in texta .. . ex~ 
pen$um] cf. Gell. I. c. § 5. — m sexta] e. 5. g 15. — Qui umquam Mm. 
8-z. qui inquam ▼!. qui$ unquam c-gb. Cic. et Gell. II. cc. — in illo * 
anno t. — inventu$ (es< add. a sec. m.) G. — in $eptimo decimo ... an- 
norum est] cf. Gell. I. c. § 3., abi ▼nlgo legitar in XVllL 6. Quadri- 
gariu$ ... Salemum] cf. Gell. I. c. § 1 et 2. — in tert. Sat.] fragm. 2. -- 
ad portum fcripsi cam Cnrrione, I. Gronovio ad GcU. I. c, et Qcrlachio 
nnperrimo Lociiianoram fragmentorum editore. ad portam Msa. ct £dd. 
— mHle^ a porta e$i $ex i$ide Igdd. (e M«t. nihil enotavi). mille a poria 
e$t: ex mde Gerlach. {exinde legitur etiam in cdd. vett. apnd Gell.). mille 
a Pac$to e$t, $ex tnde coni. I. Gron. 7. vero aiiam G. vero et t. — 

JSam ... e$$e milia ($ 8.)] cf. Gell. I. c. §§ 11-13. — in lib. quint, 
dec.] fragm. 2. — in XV. libro Svig. in decimo quinto libro cah. — mille 

. . Mter huio eontrarive arden$ ei mes. Infra fni7/e nummum haben- 

creeiu$ et infeneus. dnm est pro genitiro pendenti a 

verberemu$] idem Talet ac viole- vocabulo expen$um. 
mu9, Cf. c. 6. § 20. animam eiu$ Quj«] Hoc quum rn^^nti a Ciro- 

ad inquirendum everberat i. e. rone nequo a Gellto agiiCNfcaiiir, 

cogit, ttimulat. putaTerit hnc traaslatum (!*«« ^%. 

dum di$simula$ magi$ prodi$] Ma^ iia quae gequuntur: iptl * * fe^iH 

^1$ h. 1. idem eat quo4 petiMt, vid. ezpensum ,* ■ed Tid.Krut^l^vri grnjiiTiK/ 

land. Tortcll. 111. p. 663., Tci § 430., not. 1. ._ m 

quod ultro, Tid. Doederlcin Synon. 6. Jd porium milic n fnniQ «xf,^ 

III. p. 106. sex inde Salemum] MiUe vt vsi_i\fHt 

5. quam pro Milone conocp»!] Ma- disinngi debere, ut Tolgo fif^com- 

crobiun mutaTit id quod inTenit mate pest inf7(e poeito, tara ex sen- 

apud Gellium: 8erip$H pro MilonOj tentiarum nexn patet, quam ex iit 

aut ne idem Terbsm breTl inter- quae seqountur apud Gellinm: 

Tallo repeteretnr, id qued tummo Aftne, inquit, etf, non mille $unt. 

•tadio eum cTitaMe Zeuntns multia Haec autem •! iunguntur, ferri 

locie adnotaTit (cf. iafra: dixerit . . Bon potett ad portam, quam ob 

«le eonponendi), ant qa# magi« ex- rem ecripal ad portum, Ad 9ex 

primeret orationeni iNinc non ctte intelligaa millia pa9$uum. Qnomi- 

a Cicerone habltam in iadicio. nne com GronoTio scribamus a 

veriohantMr] Hoc aonc legitor Pfletfo, prohtbemor ronlto malore 

apod Gicoraaeni ia optlmit Ubrie laterTallo qnod eet inter haec op* 



32 MAGROBII 

Hunc mHi pamm qui vicerit ataue duobus 
Campanus smipes subcursar nulltu sequetur 
Maiore spatio, ac diversus videbitur ire. 
Item in libro nono: 

Tu miUi nummum potes uno auaerere cenium. 

SlUitti passum dixit pro mille passibus et milli nummum pro mille 

nummis, aperteque ostendit mille et vocabulum esse et singulari 

numero dici et casum etiam capere ablativum, eiusque plurati- 

Ovum esse mHia. lUitte enim non ex eo ponitur quod Graece 

Xlha dicuntur, sed quod xilvaqj et sicut una x^^ ^^ ^uae 

Xi^hASB^j ita unum mitte et duo milia veteres certa atque directa 

lOratione dicebant Et heus tu hisne tam doctis viris, quorum M. 

Gicero et Yarro imitatores se gloriantur, adimere vis in verborum 

comitiis ius suffragandi, et tamquam sexagenarios maiores de 

[Mst. ABGPS (M Qsqne ad § 9.). 
(AM a p. m.) B. — stfccettor Gell. et Gerlach. — nuUam G. — «e- 
quaiur ▼■. — maiori G (S a tec. m.). maiori in Gell. et Gerlach. — 
ae om. ch. — divertu$ forte viddtitur G. — idem Edd. — in lib» non,] 
fragm. 20. — uno om. M. — quem eentum S, 8. disit om. A. — 

pro mille passut G. — pro milli patt. et miUe ntiinnitim om. B. — et 
miUi nummum dixit Av~g, — pro miUi nummit B. pro miUe nummot G. 
— plurativum A Edd. PSMI23 Gell. I. c. pluralem BG. 9. MiUe 

. . dtee6an(] cf. Gell. I. c. § 8. — pro eo Gell. 1. c. — Z^^^^ St-(^. chi- 
. Iio t-bABGPM. x^^^oi Gell. I. c. — z^^^f^S Sv-g. ehiUae s-bABGPM. — 
iina ehUiae Mse. et Edd. — liiiae chiliadet Mee. et Edd. — «inviB miUe 
... hitne iam (§ 10.) om. A. 10. Etheustuhitne B. Kt euttachL 

Ne G. — adimere iut tn verhorum ditteremut (om. comitiit .. plura de 
hoe) A. — verhorum tuorum eomiliit S. — texagenario coni. Pont. 

pida. Qnod oppiduro intelliffendnm tamen p. Roto. A19. 85, 100. spec- 

sit, nescio. Ceternm Tid. Gerlach. taste ad veterem qnandam fabu- 

ad 1. c. lam, ez qua Romani dicerentnr 

8. oocaftuliiin] i. e. ■nbstantiTura. eenca «exaffenarioa de ponte in 
pIiiratiDtim] Apnd Gellium prae- Tiberim deiecisse, nnper eTicit V. 

ter locnm unde haec desnmpta D. Oeenbriiggen in illine oralionie 

•unt haec tox. legitur N. A. XIX, editione p. 45 eqq., licet OTidint 

8, 4; XX, 6, § 8. et § 11. Faet. V, 681 tqq., quem aequitnr 

9. ex eo poaittir] Mirum eane Hertibergius (p. 55.), dixerit hanc 
est, quod Macrobius retpuit id fabulam e falea prisci ritna inter- 
qiiod n\mt\ Gellium invenit: pro pretatione natam eaee, qut ritue 
«0 peniiMr* Vldetnr eine animo ob- Tirornm ■imnlacra (qnoe Argeos 
vir«tilaiii e««e ex eoySt, Tol simile dicebant) in Tiberim miltendi 
qtiiil. commemoratnr etiam a Plutarcho 

10. III rtrhorum eomitiit] i. e. Quaest. Rom. c. 82. Vid. Klansen. 
^ in ronitiii^^. nbi de Terbis ferantur p. 944 eq. — Deinde constructio 
^' ■uflVngi-i^ IJeue e«t hac trantla- Terborum texagenariot maioret non 

tione^ 11 1 proTorbio quod tequitnr eine causa ofl^ndit Pontanum, qui 

di)rvtiir Ifii-iia. tamen non texagenario^ eed tejra- 

texajrenariot maioret de ponte dei- genariit debebat proponere, et 

ciet] Zeunius lectorem delegat ad poterat afferre LIt. XLV, 15, 1. 

Erasmi adagia, I, 5, 37. Macro- JSiiiic ^iitnattenni maior^ et lul. 

bium cum Varrone apnd Nonium Capitolin. Pertin. 4. Factnt ett an- 

Marcellum (s. t. Sexagenariot p. tem texagenario maior impera- 

523. ed. Merc. et s. t. Camalet p. tor. Ut enim dioere licet maioret 

86. et s. T. iHttnntir p. S14.) et eum texaginto annot natif tcI maioret 

Fefio (s. T. Sexagenariot p. 334. texagenum annorumf (cf. MadT. lat. 

Mnell. et apud Panl. s. t. Depou' Sprachl. § 586.), ita nnsquam apud 

tani p. 75.) nonnisi de comitiorum bonam scriptorem maior inngitur 

ponte cogitasse patet, Cicoronem hac ratione com eiasmodi adieeti- 



SATUBNALIORUM LIB. L CAP. V. 



33 



ponte deicies? Plura de hoc dissereremiUy ni vos inyitoe ab in-11 
Tito discedere hora cogeret Sed vultisne diem sequentem, quem 
plerique omnes abaco et latrunculis conterunt, nos istis sobriis 
labulis a primo lucis in coenae tempus» ipsam quoque coenam 
non obrutam pocuiis, non lascivientem ferculis, sed quaestionibus 
doctis pudicam et mutuis ex lecto relationibus exigamus? Sic 12 
enim ferias prae omni negotio fetas commodi senserimus, non 
animum, ut dicitur, remittentes (nam remittere» inquit Musonius, 
animum quasi amittere est) sed demulcentes eum paulum, atque[2t8] 
laxantes iocundis honestisque sermonum inlectationibus. Quod si 
ita decemitis, dis Penatibus meis huc conveniendo gratbsimum 
feceritis. Tum Symmachus: Nullus, qui quidem se dignum hocl3 
conventu meminerit, sodalitatem hanc yel ipsum conventus regem 
repudiabit: sed, ne quid ad perfectionem coetus desideretur, invi- 

Eii. ▼icahgtpJsb.] 

11. ab invito om. A. — jiviennt, Sed vultifne S. — diem 9efuentem 
eenae tempui (oin. quem • . . lueie tn) A. — omfie* pUtiqne y^g, plerique 
Com. omne$') G. — lateruli$ Bar. — nottriB iBtis 8. — doeiis «t (enp. 
pu^dieam A. doeiis ut ita dieam ei velut ex dileetu Bar. — ex 
lectJofie Sv-g^. — rationalibuB {al delet. oeil panctio eigiiBt) A. 

12. non anhnum . . . inleetaiionibuB] cf. Gell. N. A. XVIII, 2, 1. — mti- 
«lontti» (del. t') A. — quuBi (add. a eec m.) G. — ^ottltilimt a-bP. ^ 
nt leeltoiii6vt S. iUeeiionibuB (in mg. al. fnlecfaftont6ti») h. — ifuoB «i 
tI. — flt'i> T-gb. 13. repudiavit (corr. ab al. m. in at^eril) A. — 



vle. Et lioc et fnfra in Terbfs tn- 
vtlot ab tnoito, pleri^iie omnet, in 
primo laeit, apparet eiqnisitae ora- 
tlooie etndinm. 

11. quem . . ahaeo ei lairuneuliB 
eoaleriint] Cf. Sneton. Ang. Tl. 
^leae rumorem nullo modo expa^ 
«it, Itttilftie .. praeierquam Ue- 
cembri meme aliiB quoque feetiB 
profeBtiBque diebuB. Lucian. Satnr- 
nal. 2, 4,8, 9; Croooeoi. 18. Gell. 
XVIII, 13, I. SaturnalibuBAthe' 
nie alea quadam feBiiva et honeita 
lusitabamuB huiuBcemodi. Cic. p. 
Arch. 6. § 13. quanium alii iribuunt 
tempeBiiviB ronvit>itt, quanium deni- 
que alveolo^ quanium pilae cet. — 
oueton. Ner. 22. cum • . quadrigiB 
ebumeiB quotidie in abaeo luderet^ 
Sen. ep. 106. | 11. Lairuneuli$ 
ludimuBf nbl vid. interprr. 

eoenom non o6nilam pocnltt, non 
la$eivieniem fereulie^ ted yiiaetliont- 
bu$ doftia ptulteam] A coooantibue 
ad eoen^ haec traaelatn ouat. Cf. 
Cic. Ca^fikma. 13, 44. caret (seae- 
ctue) epiillt oirttrticlisgiie mensia et 
frequcniibus pociilit, et ib. 14, 46. 
me vero ei magihieria deleeittni a 
maioribuB iuBiHuta et ts sermo, qui 
more maiorum a mmmo adhibetur in 
paeuligy et poenla» eieui in Bympouo 

II. . 



XenophontiB (2, 26) etl, minnlo aique 
roraniia, 

mutuia relationtfttit] cf. Sat. II, 
1,8. relattone mttfva profera- 
muB' 

exif^amuB] cf. Plin. ep. III, 1, I. 
iVetcio an uHum iueundiue tempu$ 
exegerimj nbi Doeringine adno- 
tat poetarnm eiee hanc dictlonem. 

12. feiae eommodi} i. e. ntilee. 
Felttt aliae eolet iungi ablativo. 

die PenatibuB] qni dicnntnr tueri 
hoipitee. Vide infra c. 24. § 25. et 
quae congeeeit Klaueen. p. 649 iq. 
OTid. Fait. IV, &3I; VI, 523. Met. 
VIII, 638. Virg. Aen. VIII, 123. 
Cic. Deiot. 5, 15 Orell. Inscr. 1675. 
Sil. VI, 432. et II, 32. Martial. IV, 
64, 29. Stat. Silv. II, 1, 76. Theb. 
I, 481. Sen. Fhoen. 503. LiT. 
XXVllI, 18, 2. 

13. qui . . . memtheril] 1. e. qul 
eibi ooneciue erit. 

conoeatttt regem] cf. o. 7. § 12. 
exeepto rege eonvivii, 11, 1, 8. retr 
mentae, i. e. magister coavivii, 
avfinoaiaQx^f ^^» Platon. Sympoo. 
p. 213. ejitr. Steph. uQxovza «^- 
^oviutt t7J$ xoot<96 ifucvTOV^ quein 
locnm iroitatnr Plutarchno Syni- 
poe. I, 4, 1. ifuwtbv ahfo^fuci 6Vft^ 
nooia^Xov loiimv. Sic qiiao ma-i 

3 



34 



MAGROBII 



tandos ad eundem congressum con?ictamque censeo Flavianum 
qui, quantum sit mirando viro Venusto patre praestantior , non 
minus omatu morum gravitateque vitae quam copia profundae 
eruditionis adseruit: simulque Postumianum, qui forum defensio- 
num dignatione nobilitat: et Eustathium, qui tantus in omni ge- 
nere philosophiae est, ut solus nobis repraesentet ingenia trium 
14philosophorum de quibus nostra antiquitas gloriata est. Illos dico 
quos Athenienses quondam ad senatum legaverant impetratum uti 
multam remitteret quam civitati eorum fecerat propter Oropi va- 

[Mtt. ABGPS. 
quanittm ABGSt-s. quanto T-gbF (non A, nt affert Pont.l. — cit om. g, 
-- mWando A*BGSv-gbPMl2ft. mirandum «-z. — venuBto o-s. ei vaiif- 
8lo v-jrbP. — qui quanto bU^ mirandum^ vir venutto patre prac$tanUor 
coni. Pont. qui quanto sitj mirando viro, Fenutto patre, praeatantior, ?el 
«tiam Murrano Virio Fenutto patre pr, ,,nt miniina bueo propria eint, 
cniae modi in theeaar. inecr. Groter. occnrront** coni. Scriveriue (vid. 
p2.)* *iui quanto Bit mirando ore venu»ii patris (ynl veuusto patre) prae^ 
etaniior cooi. Zeon. — inorum omatu vitae^e gravitate v-g. — aMerunt 
Ccorr. io uit^ G. „No minue hic eiinpliciter et eatie eteriliter poeitum 
videatar, vel corrige omatut^ %-el, quod forte meliue, repone laudie, 
Deinde poet ateeruit excidieee ei6i et legee linguae et syllabae eequentie 
eimilitndo facile probaot.^^ Zbun. — difniiate vel dignaiione G. — 
Eustaehion vl. Euetachium v3ic. — qui totue G. — omni om. G. — 
philosophiae genere Edd. PS. — e quibue B. 14. IUo» quoque dieo 

G. — quo» Athenienae» . . . Coelio eenatore] cf. Gell. N. A. VII, 14. §§ 8-10. 
— legaverani Mee. Gell. I. c. legavere v-g. legaoertint e-b. 15. 



giiteria dioontur a Cicerono 1. c. 
ad § II., Horatio Od. I, 4, 18. ennt 
regna vini: et ut idem Od. II, 7, 
25.: gucm, inquit, Venue arhiirum 
Dieei hihendi^ Lacianue Saturn. 
4.: hi ual fiaaiXia iqt dnuvtmvyf^ 
via&ai TD» dotoaydXqi nqatriaavva. 
SatarDalibne dieoae regem qaom- 
piam eeee deeignatum ez Arrian. 
in Epictet. 1, 25, p. 97. docnit Ci- 
lano Rom. Alterth. III, p. 345. Cf. 
Boettiger. Kteine Schriften III. p. 
212 eqq. — Conventu» regem Sym- 
machae dicit Praetextatam. 

gtianttim »ii . . . praestaniior'] 
Scripeerant quanto qni potaverant 
quanium iungl non poeee com 
comparativo: eed non raro hoc in- 
veniri apnd poeteriorie aetatie 
ecriptoree docait F. Haaeiae (JBiei- 
«ig. lat. Sprachwieeenech. not. 400.). 

mirando viro Venueto paire] Scri- 
verine mihi perenaeit ut Venu- 
»io haberem pro nomine proprio. 
Ad libroe mee., in quibue nomina 
propria non Ineigniantur literlt 
roaloribae, ei epectamne, haoe oolla 
eeC iBOtatio. Adlectivom aatem 
9eii«tlii«, etel interdniii idem Tolet 
ao facefiit, at apad PIId. ep. III, 9, 
2. Iffife dietum Baeiieorum (ul ple- 
rvmfiie dolor eiiam venuBto» fw- 



eii) non inlepiiliim ferebaiurf poet 
verba mirando viro profecto locum 
noo habet: et requiritor nomen pa- 
trie, cf. I, 2, 3. ei ex patre Albino 
audire potuieti, Deniqae fenutttft, 
nomen proprium, affertur ex in- 
Bcriptionibae (vid. Forcell. lex. e. 
h. V.), neqne obetat illiue temporie 
inoe, quominue Flavianl patri fue- 
rit nomeo Venneto. 

adterttit] i. e. demonetravit, qaam 
hoiue verbi vim a Macrobii neu 
(vid. prolegg. p. xLiii. eq.) mlnime 
abhorrentem offendieee Zeanlom 
miror. 

defen»ionum dignatione] Eet hoc: 
,,praeclarie caiiearum defeneloni- 
bne'', ttt ait Soeton. Veep. 4. Afri" 
eam integerrime nee »ine magna 
dignaiioue adminietravit , nlei 
forte roavie conferro I, 3, 1. ne qui» 
me aettimeC dignaiiouo eonttil- 
tationi» graoari^ atque inCerji.re- 
tari : „qaod non dedlgBatar «Aaeae 
defendero in foro/' 

qui ianiu» . . et(] Vid. not. ad c. 
9. § 16. 

14. quam . . feeerat] Uoc verbo 
Oelllae, a qno haec compilavit 
Maorobioe, aene eeee videtur quia 
eermo est de mal4a allonae civitati 
indlcta. Idem onim (N. A. XI, 1« 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. V. 



35 



stationem. Ea muita fiierat talentum fere quingentum. ErantlS 
isti phiiosophi Carneades ex Academia, Diogenes Stoicus, Crito- 
laus Peripateticus: quos ferunt seorsum quemque ostcntandi gra- 
tia per celeberrima urbis k>ca magno conventu hominum disser- 
tavisse. Fuit, ut reiatum est, facundia Cameades vioienta et ra-16 
pida, scita et tereti Critolaus, modesta Diogenes et sobria ; sed in 
senatum introducti interprete usi sunt Coelio senatore. At hic 
noster cum sectas omnes adsecutus sed probabiliorem secutus sit, 
omniaque haec inter Graecos genera dicendi solus inpieat, inter 
nos tamen ita sui locuples interpres est, ut nescias qua Iingua(8i9| 
facilius vel omatius expleat operam disserendi. Probavere omneslT 
Q. Aureiii iudicium quo edecumatos elegit sodales: atque his ita 
constitutis primum a Fraetextato simul deinde a se aiscedentes 
domum quisque suam regressi sunt 

Edd. vieahgMpdzh.] 
hominum conventu v-gb. 16. teriti B (A corr. jn tereti). ttrriti P. 

teretia GelL 1. c. — etiam eobria ▼• — uei (om. »««11} vi* — CaeUe ▼. 
Caeeilio ch.^ Apod Gell. 1. c. legitnr Caeeiliot Caeilio^ C. AciUo; Hlears. 
ad h. I. cooi. C AquHio. 17. ede eumatos (•»?• t. «. opltmoc) A. • «— 

eligit G. — euam add. a «ec. m. A. 



7.) ad CatoBit Terba: Imperator «o- 
flcr, ei qui9 extra depugnatum ivit^ 
eimultam /octt, adnotavit haecce: 
Poteet autem videri eoneuUa ^gan' 
tia mutaeoe verbum (nt non diceret 
muifam durtl), cvm in oaetrie et m 
esercitu multa fieret^ non tn co- 
mkio nec ad poputum diceretur. 
Ceterom GeUiuc habet ad «cnattim 
populumgnc Romanum^ et re- 
enitterent ^i feeerant^ ted Cicero 
de orat. II, 37, 1S5. et Tucc. IV, 
3, 5. habet ad eenatum taatam. 
Vid. not. ceqa. 

propUr Oropi vaetatiomem] cf. 
Plntarch. Cat. mni. 92. natadiiapf 
rivet ita^atiencSfuroi vov 9ijfi4iv teev 
'A97ivak»ifj fjv iqiififiv ifphov 'A^oh 
tiletv fihf dcdfchmoif, Zanoeavletv Sk 
necTa^tlnifffiCafUvenf f tifirfftu talcoh- 
tenr ftsvtaxoeleav ixoveav. Cic. ad 
Att. XII, 33, 8. fttt^uf eoneuUbue 
Carneadee et ea Ugatio Romam ve- 
ncnt, flcr^tum est m fuo annoU* 
Haec nune quaeroj ^uae eauea fue^ 
rtf? De OropOf opmor: eed eertum 
needo. Qai praeterea haac loga- 
tionem commemoraYerant (Ael. V. 
H. m, 17; Plin. N. H. VU, 30 t. 
31. § 112; Qointil. XII, 1, 86.) 
caufam non attigemot. Baehriim 
<Geach. d. Roem. Lit. ▼ol. II. § 
328.) refert eam mitcam eeoo 
Olymp. CLVI, 1.; a. n. c. DXCVllI. 
De Cameade yid. Kopp. ad Mar> 
liaa. IV. S 387. 



15. Erant tsti phUoeophi cet] 
Plntarchnt et Cicere in Tutc. II. 
Gc nominant Carneadem tantnm et 
Diogenem, Aeliaant I. c. Carnea- 
dem et Critolanm, ted Cicero de 
or. et Pliniua II. cc. tret comine- 
morant. 

16. interprete uff funf CoeUo ee- 
natore] Qood inTcnl in librit Mtt. 
et in edd. pleritque tangere nolui. 
Sed e Plutarchl I. c Tcrbit: xcd 
tovg itifc&vovg X6f0vg ccvtmv sr^^s 
tTjv cvynlritov avrjif imqHicv^g • . 97^- 
pmvsvas^ rdiog AniXi6gy tno iure 
Liptiut Elect. II, 3. Tidetnr emen- 
dayltte C. AeiUo» 

probabiliorem] Dicendnm erat pro- 
babiUceimam: contra infra «tro lin- 
gua pro qua Ungua, Graeca tclli- 
cet an Latiaa. 

tttt loc^plee interpree eet] i. e. non 
Opot ott ei interprec, nt illit Grae> 
cit philotophit. Loeupleg interpree 
«tt fide dignnt. 6ic Cicero DiTin. 
I, 19, 37. nec uUum, inqait, sine 
loeuplete auetore mtque teete. 

17. edeeumatoe eodalee] „h. e. 
exqoitltot, telectot, probatoo. Bde- 
eumare tea ecfectmare ett Terbnm 
mlnnt probatae latinitatit.'^ Znvn. 
-* In Berncnsi edltionit Camor. 
•zemplarl ad marginem adtcriptum 
logitnr: „Gallice eeeum^9. Glotea 
Decumatum SSntfjtov, l»ft«f»oi'." 
Maellernt nd Fettl verba: ap. Paal. 
lih. V, p. 80.: Rxdeeimota^ eUcta, 



36 



MAGROBII 



1 YI. Postero die ad aedes YeUii matatini omnes inter quos 
pridie convenerat adfuerunt» quibiis Praetextatus in bibliothecam 

2reeeptis, in qua eos opperiebatur: Praeclarum, in^uit, diem mibi 
fore yideo, cum et vos adestis et adfuturos se illi quos ad con- 
ventus nostri societatem rogari placuit spoponderunt Soli Po- 
stumiano antiquior visa est in^truendanim cura defensionum, in 
cuius abnuentis locum Eusebium Graia et doctrina et facundia 
clarum rhetorem subrogavi, insinuatumque omnibus, ut ab exorto 
die se nobis indulgerent, quandoquidem nullis hodie officiis publi- 
cis occupari fas esset: togatus certe vel trabeatus paludatusve seu 

3 praetextatus hac die videtur nullus. Tum Avienus (ut ei inter- 

[»••• AB6P9. 

VI. Cap. ilL Colloquium 8eqventi$ diei vl Cw3\ imequtntis), Capnt 
n. De origine ae ueu praetextae, quomodo kaee m uaum tranBierii nominie: 
inibique de aliorum quorundum nominum propriorum origine. ch-b. 
I. Poutera G. — vettii t-bPlB v^tiiy ve tii (Tid. rui««e «ecO 6. veetU 
Y-g. veetiiii (corr. in vectii) A. praeteutati veetii 8. S. mihi 

diem 6. — gratia et doetrina AS (in G t add. a rec. in.). — elarum oni. 
Pfl-s „Plenior laot in feteri: elarum rhetorem.^*^ Pont. — ineinuavitque 
W. ineinuaoique c-g. ,«Pittcet lectio edit. Colon.^* Zenn. ^ paludatue' 



alTerti «,6loMar. Labb. Edeeumatio 
anodtntdxivats. Edeeumatue, ddina" 
atog tiinQoSoTniTog» Edeeumot dno~ 
diitecTn,*^ Dacerint interpretatnr : 
,,Qnae e oiuUit decima, eiTe po- 
tinc qnae e decinic deciina capinn- 
tnr.'^ Cr. 11, 1. § 8. SymmBch. 
ep. V, 81. (al. 83.) IX, 21. (al. 28.) 

a te] i. e. alii ab allit, cf. 1, 1, 1. 

VI, 1. matutini] Cf. Comm. I, 3, 
9. matutinue ei preeator ooeurrit, Ke 
Graeci qoidein proeae orationie 
ecriptorec tic utnrpant adiectivnm 
kio^iv&g. Cf. Plat. Phaed. p. 69. 
Sieph. ovlXeYdfiBPOi imd^ep sig v6 
dauccnJQiov. Cum iit qnae teqonn- 
tnr licet conferre Platon. Sophitt. 
init. xard: ziiv z^^S dfioloylav 
ifxoiuv avTol te uoOfiU^ nai vovdi 
Tiva ^ivov &yofiev. 

2. inetruendarum eura defeneio^ 
num] cf. e. 2. § 6. et c. 5. $ 13. 

tntinvatiini] h. e. mandatnm. Cf. 
not. ad c 4. § 4. 

te no6it indulgereiU] Vid. not. ad 
c. 2, § 1. 

togatue eerte oet irabeaiu» palur- 
datueve eeu praetejrtatiit] Zeonint 
bene aflfert Senecae epittolam 18, 
nbi § I. Ie(|itnr: tn^entt appotaiu 
tonont omNta; tamquam quiequem 
tnter ^atvmafta intersit et diee re- 
rvnt agendarum . . Vtrum nikil es 
oatidiana eoneuetudine movendum^ 
an, ne ditsidere videremur eum pu- 
hlicie moribue et hilariue eoenandum 
et exuendam togam? Nam quod 



fleri niei in tttmultu . . non to<e6af, 
votuptaiie eouta ae feetorum dierum 
vOBtem mutavimue, — Tbg^att 
Saturnalibnt non ette tolebant 
Roraani , ted tynthetl indnti , qaae 
erat ▼ettit coonatoria (Vid. Liptii 
Satnrn. term. l^ 2. Hartung. II. 

^126. Beck«r. Gall. I. p. 87 tqq. 
artial. VI, 24; XIV, 1 et 141.). 
'jfVaftea primo erat Tettit eolennit 
regum Uomanorum (cf. Plin. N. H. 
Vlir, 48, t. 74. § 196. Praetexiae 
apud Etruicoe originem invenere, 
Trabeie U80$ aecipto regee^ et IX, 
39 t. 83. P^fiiurae «tvoi Romtte 
eemper fuieee eiifeo, ted Aontulo tn 
trahea, ?fam ioga praeieseta 
et laiiore elavo TuUum HttiUum e 
regihut primum titvm Ktrvtctt ife- 
oicttt tatit eonBtaif Ovid. Fatt. I, 
37., 11,604. Itidor. Hitp.Orip. XIX, 
24, 8. Dionyt. A. R. 111, 61. Laor. 
Lyd. de ment. 1, 19. Becker. R. A. 
II, 1, p. 337.: deinde anrnrnm (cf. 
Serr. ad Virgil. Aen. VII, 188 et 
612., Kopp. ad Martian. V, p. 888.) 
et contnlnm, nbi toleanibnt qnibnt- 
daro diebnt qnibaa re^am Tlee 
fiinirerentnr, vel trinmpharent (cf. 
Dionjt. 1. c. 62. Virgil. Aen. VII, 
612. Claadian. in Raf. I, 219., in 
Kntr. prol. 10. Land. Stil. II, 3.), 
et eqnitnm In trantTectione (Valer. 
Max. II, 2, 9.) et in aliit tolennl- 
tatibnt (cf. Tac. Ann. Ilf, 2. Stat. 
SilT. IV. 2, 82. et V, 2, 18.; Dio- 
nyt A. R. VI, 18.; Sueton. Doaiit 



SATURNALIOBUM LIB, I. CAP. VI. 37 

Edlandi mos erat): Cum sacrum mihi, ait, ac rcipublicae nomen, 
raetextate, tuum inter vocabula diversi habitus refers, ammoneor 
non ludicrae, ut aestimo, quaestionis. Cum enim vestitus togae[»)] 
vel trabeae seu paiudamenti nuUum de se proprii nominis usum 
fecerit, quaero abs te, cur hoc de solo praetextae habitu usurpa- 
verit vetustas, aut huic nomini craae origo contigerit? Inter haec 4 
Avieni dicta Fiavianus et EustathiuSy par insigne amicitiae, ac mi- 
nimo post Eusebius ingressi aiacriorem fecere coetum, acceptaque 
ac reddita salutatione consedenint percontantes quidnam offende- 
rint sermocinationis. Tum Yettius: Peroportune adfiiistis, inquit,5 
adsertorem quaerenti. Movet enim mihi Avienus noster nominis 
quaestionem, et ita originem eius efHagitat, tamquam Gdes ab eo 
generis exigenda sit Nam cum nulius sit qui appelletur suo no- 
mine vel togatus vel trabeatus vel paludatus, cur Praetextatus 
nomen habeatur postulat in medium proferri. Sed et cum posti& 
inscriptum sit Delphici templi , et unius e numero septem sapieii- 

E4d. TicBhgtpilsb.] 
^ttei-bP. 3. ttl ilU O — admoneo A. — exi$timo 9. extimo T-g. 

4. Cap. tUL Quae arigo »it hvic nomini quod est praetextatv» t!. 
5. rettiue «-bBGP. f^eetiue (A a ■. m.) Sv-gr, Feetitiue A a p. m. — 
affuiiti» inquit S. inquit affuieti» P. adfui»ti inquit ABGP6. affuitti» 
mihi inquit T-g. inquit affuieti» mihi t-b. — noster nomini» Mss. fPe 
,,N«.*< Gron. notter mei nomini» i-g. nostri nomini» (A a tcc. m.) t-b. 
,,Vcl nobi» Jvienu» nostri, rel mihiAvienu» mei fuerat dicendom, eUi neu- 
trum a Nacrobio. Mc. no«ter. Quod forte non alienandum.** Gron. — 
rfjlagitat AGPSP6 „2 Angl.««. flagitat Edd. B. ^ exigonda etl ABGSv-g 
,,S Angl.'*. „Nec hoc niaie.'^ Zcun. exigatur c-bP. 6. Sed cvm 

(om. et) B. — ceptem eapientttm PST-gM123 cf. c. 17. % 4. eepiem eu" 

14.). Palttdati colebant impcrato- ^vperpentVe fahuli» et Xcn. Mcm. 

ree ad bellum proficiect (cf. Varro IV, 4, 5. fftt^eyivero r^ Zamifd' 

L. li. VII, 8, 87. Cic. ep. ad fam. v€i liyovTi nQ6g xwaqy et glocea: 

XV, 17, 8. Icidor. 1. c. 9.). Prae^ ^ywnqccyivtaftat »upervenero^\ — Sin- 

textati qni fuerint, ez iic qnae ce- gnlarie nnmernc qnem tucntnr 

qaontnr elocet. Vid. not. ad I, pleriqne codd. met. roiane congrnit 

3, 16. cnm anteccdente percontante», 

8. iil et interpMandi mo» erat] adtertorom quaerentt\ cc. Airieno. 

Vid. prolegg. p. XXIX. Cf. VII, 4, 3. Aec longe petendu» 

Cum etum vetUtn» togae . . . nijl- adtertor ett, i. e. qui colvat quae- 

tttm de ee propru nommi»u8um /e- .tionem. Nam quamTic cequantnr 

cerit] „A^ui obcerTaTit ScriTeriuc ^erba: tafiiouam fide» ah eo gene- 

ia Ubnia marmorea effocca Romae „*, exigenda «it, cqnidcm nohicrim 

a. 151». Ureum Togatum, qni .. intelligere Vettii ageertorem «Te 

fatetor ibidem te Tictum a Vcro nberlatie, nt ait Sen. ep. 13, 14. 

III. concnle. Vid. [Grnter. Intcr.] Catoni gladittm ad»ertorem It6er- 

pag. DCXXXVII. N. I." PonT. fati» extorque, Martial. I, 62, 6. 

4. par tntigrne aimcttiae] Excpec- gi ^g »ervitio gravi queruntur, Ad- 

itm aot amicorum aut amtcttia. aertor venia», »\vo dignitatie, ut ait 

auidnam oJTendennt eerinocinatio- Sucton. Tib. 2.: Jd»ertore» unico» 

ni»\ I. e. tlai l&yoig iMtvxoiev. Cf. dignitati» ae potentiae patrieiorum 

c. T. § 4. Poetyttam tantum coetum ^^mper fui»»e. 
«djttrgentem ei6i ingreeett. o//e». ^ ^^^^ . ^^^^^.^. ^ ^^„^ 

5! ad/ttietit, in^iO Hoc natum ^i »» >• ^^g'*"' A^««' ^^P^\ 

etce pntaTcrim e Graeco nafftyi' uniu» e numero eeptem eapientttmj 

vBO^s, quod potett ette et adfui$ti» Thaleti Tulgo tribnitur haec ten- 

et ettpervenielie. Cf. infra c. 7. § 10 tentia, ted etiam Chlloni ct Bianti. 



38 



MACROBII 



tum eadem sil ista sententia, yvStL 0savtoVj quid in me seire 
aestimandus sim, si nomen ignoro? Guius mihi nunc et origo 

7et causa dicenda est. Tullus Hostilius, rex Romanonun tertius, 
debeUatis Etruscis sellam curulem lictoresque et togam pictam 
at^e praetextam, quae insignia magistratuum Etrusconim erant» 
pnmus ut Romae haberentur instituit Sed praetextam illo seculo 
puerilis non usurpabat aetas: erat enim, ut cetera quae enume- 

Srayi, honoris haoitus. Sed. postea Tarquinius Demarati exuUs 

[Mm. abgps. 

pieiitfiim ABG. $apientum (om. sepienO t-b. — yvn^i 6avtbp tI. 
GfiofAtteinilofi t. eorfiotce te ipeum A. — exifltfnafiifiit St-i^. — nvfie 
mihiA. 7. Tnll i tie GSvi. -- Hotttltiit ABGST-gP257M 123. /lotttitiie 

noiti filius e-bP (hg in mg.). — //etnitctt (eenip.) Sv-g. — ctirni/em 
(infra quoqiie) t. cvrtalem (eup. ctirul.) B. — celera qnae ooi. P. — 



Cf. Stob. flor. XXI, 11-13. et 26. 
et qoae e Lex. Rhet. p. 233. 13. 
affert StephaDoe in Thee. e. t. 

ytyvmCTito : Iva^i catfvoVf dnoip^&yna, 
Ol 8h XelXmvog fpaciv^ '^funvtog 
8h ^EXtpov hvvov%6v qnioiv BiQfpiivai 
To yvm^i aatnov wd iv r^ va^ 
ixiyQdfjHgi. XafiaiUatv Sb Galov 
qnjaiv slvai zriv yv<6p,rpf xavvrpf. 

quid tft me eeire aetttmafi(f«e etm] 
Ineptieeima haec eeee miniioe nego. 
Neqno taroen enfl^gor Zeanio cen- 
•enti eeee legendum aat: QuMi de 
meo eetre aettimaiicliim Mit^ aut: 
Quid? num me ecire aettimaitiiite 
tim? 

7. Tiillitt Abtttlttit.] Qoae inde 
ab edit. Stephan. ex uno, ut Tide- 
tnr, libro Parieino addita eunt, 
Hostifiiiue^ ea Tide ne ^irxoyqatpltf 
debeantor. Zennine adnotaTit: „Alii 
ecriptoree, ut Lit. 1, 12., Dionye. 
Hal. A. R. III, 1. Plin. N. H. XVI. 
4. e. 5. Plutarch. in Roronlo [c. 38.] 
omieeo Hoeto patre non niei aTum 
eomroemorant, Hoetum Hoetiiium, 
cuiue Tirtue in bello adTereue Sa- 
binoe extiterit egregia. Etei igi- 
tur improbabile non eet patrem 
noetri regie ipeum Hoeturo appel- 
latum esec, imo eic paulo infra 
[§ 16^ ab ipeo Macrobio Tocari 
concedo: cum taraen aTue clarior 
eztiterit, more ecriptorum qui in- 
primie nobilitatie in coromeraoran- 
die alicuiue maioribue rationem 
habere eolent, lHacrobiue quoque 
Tidetur hunc re^em ab aTO potioe 
clarieeimo deiiniTieee, qunro a pa- 
tre, horoine obecnro; adeoqae non 
filiuB^ eed nepot ecripeieee. No- 
etmm locum aliquam cnlpa libra- 
riomm rootationem aabiieee patet 



ez antiquioribne librie, ubi Terba 
no9ti fiUu» plane eunt omieea.^* — 
Adde quod a Dionyeio et Plntar- 
cho HostiUuB taatum ille homo nii- 
minatur, neque a LiTio dicitur 
Tulli Hoetilii regie aTue. 

debeUatie Etrueci» eeUam eurulem 
. . . inttttiiitl „Qoae hic de origine 
ineignium imperii narrantur, ad- 
roodum reperinntur incerta.^ Ab 
Etrnecie quidem ineignia magistra- 
tuum eumeieee pleraque maioree 
Romanorum, nti Saluitiue B. C. 
51. [§ 38.] ait, conetanti Dionyeii 
Hal. III, 61. 62. Strabonie V. [c. 2.] 
LiTii 1, 8. [§ 3.] Flori I, 5. et Pli- 
nii N. H. IX, 63. coneeBea com- 
vrobatnr, el reeeeeerie ab Aeliano, 
qai H. A. X, 22. [cf. LIt. et Dio- 
nye. II. cc.] narrat a Ronolo dao- 
decira lictoree in memoriam laeti 
augnrii duodecim ▼nltornm eeee 
inetitutoe. Veroro quie regura Ro- 
manorum id fecerlt, non couTenit. 
Etenim Dionyeiae et Floraa rel 
originem trlbuaatTarqainioPrieco, 
LiTioe refert ad Romulum: atqao 
Pliniae Romnlnm qoidem trabeara 
parpaream reetaeee, ecd toga prao- 
texla et latiore cIoto Tullam Ho- 
elilium e regibae priroum oean 
Etroecie doTictie eatie conetare 
eorlbit: Tullum eundem primnoi 
faecibue ueam eeee narrat Eaee- 
btne IB Oiymp. XXVI. Sententia 
Macrobii roe roale habct otiam hoc 
nomine, qnod hic Etrueci per Ho- 
etilium debellati dicantnr, qooe ta* 
meo demum a Tarquinio Prieco 
eubactoe eeee ex LiTio et Dionyeio 
eatie conetat" Zbuw. — C. O. Muel- 
ler. Etruek. L p. 261. addit Diodo^ 
rnm V, 40.; Plutarch. Romul. 25.; 
Feetnm e. t. Sardi. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. YL 39 

Corinthii filiiu Prigcus, ^neni quidam LuciunoDem Tocitatom fe- 
niDt, rex tertius ab Hostilio, quintus a Bomulo, de Sabinis egit 
triumphum: quo bello filium suum annos <|uattuordecim natum492ij 
quod hostem manu percusserat, et pro contione laudavit et bulla 
aurea praetextaque aonayit, insigniens puerum ultra annos fortem 
praemiis virilitatis et honoris. Nam sicut praetexta magistratuum, 9 
ita bulla gestamen erat triumphantium, quam in triumpho prae 
se gerebant inclusis intra eam remediis quae crederent adversus 
invidiam valentissima. Hinc deductns mos ut praetexta et bulialO 
in usum puerorum nobilium usurparentur ad omen ac vota con- 
ciliandae virtutis ei similis cui primis in annis munera ista ces- 
serunt Alii putant eundem Pnscum, cum is statum civium soUll 
lertia providi principis ordinaret, cultum quoque ingenuorum 
puerorum inter praecipua duxisse, instituisseque ut palricii bulla 
aurea cum toga cui purpura praetexitur uterentur» dumtaxat illi 
qq^oiim patres curulem gesserant magistratum: ceteris autem utl2 
practexta tantum uterentur indultnm, sed usque ad eos quorum 
parentes equo stipendia iusta meruissent: lioertinis vero nulio 
lure uti praetextis licelMit, ac multo minus peregrinis, quibus 
nulla esset cum Romanis necessitudo. Sed postea libertinorum 13 
quoque filiis praetexta concessa est ex causa tali, quam M. Lae- 

Edd. vicahgtpdsli.] 
tnumerantur S. — kahUuM om. P. 8. Iiicfi namen A. 9. cre- 

dtrent («op. 6aiiO S. 10. et vota Edd. S. II. cum ifMiini A. 

oiiii itia. tum G. eum iiaium Com* ») P* ^^^ »• ^uoque ttatum di. 
— provide princepe BG. 12. itttCa («nii. itla) tttpeniia equo G. 

8. quem quidam Lueumonem oo- ifaefiit. Tnfra c. 16. $ 86. legitnr 
citoltiai ferunt] Hoc refert Dtony- (raclof. Plinins lib. X&\III. 1. c: 
•iiis Hal. Hl , 47. et 48. , qnem ci- Unde mo$ Mlae duravit. 

tat Zetiniaa, et Liviaa I, 34.; Aa- piierortiiii noMliiim] Plin. I. c: tit 

relina Vietor de ▼irla illnatn 6, 2.; eoriim qui equo meruiieenifiUi 

Strabo V, 9. Sed rid. Niebnhr. R. ineigne id haberenty ceteri lorum. 

Geach. I, p. 197. et Maeller. Etruelr. eij I. e. eiut virtati, 

I. p. 365. primi$ in anni$] i. e. puero, Tel 

de Sabini» erit triumpkum] Cf. priiDO teinpore aetatla, nt ait Ci- 

LW. I, 38, 3; Aarelins Victor I. c eero de leg. I, 4, 13. Cf. § 8. til- 

S 8 aq.; Dionys. Hat. IH, 66. — tra anfiof. 

Simileni fabnlam tradit Plutarrhna II. jilii palafit] Hi qai fnerint, 

Qaaeet. Rom. c lOlV^ sed hie non conetat. Namqne Plininm 1. c 

commemorat ballam tantum, et non recte allegat Zennlaa. ^ 

rem, com bellom cam Latinis at- patricii] ac paeri, patrlciornm 

3oe Etriiscis gereretar, faetaro ceee filii. 

icit Plinlns N. H. XXXIIf, 1 •• 12. $ed u$que ad eo$] i. e. aed 

4. S 10. nnllnm nominat bellam. aeqno ad eot tantum. Infra hoa 

9. bulla reetamen erai iriumpkan-' niillis illa aetate dicitor coneessa 
fivm eet.] Cf. Plin. N. H. XXVIII, fnisse toga praetexta. Qaod Pli- 
4. s. 7. § 89. Fafcintie imperato* niiis 1. c hos bnllae insigne ha- 
rum quoque^ iton eoltim infan^ bnisse retnlity id nemioem offen- 
titftm euflof, .. ciinnis iriumphan- det, qaoniam aliam sentrntiam ac 
titim $ub kie pendene defendii me- S 10., nbi omnibua noblliboa pne- 
fiicHf invidiae, Cf. Maeller. ris ballam datam esse dixerat, hie 
Etrask. 1. p. 374. se praferre ipse Macrobios ladical 

10. Hinc dediieitif mos] Cf. Har. f II. varbis: jilU putani. 

Garm. IV, 4, 19. Af os tiade de- 13. M. LaeiiiK «a«tir] „Hlc oc- 



40 



MAGROBII 



lius aiigur refert, qoi bello Punico secundo duumyiros dicit ex 

senatus consulto propter multa prodigia libros Sibvllinos adisse et 

inspectis bis nuntiasse in Capitolio supplicandum lectistemiumque 

ex conlata stipe faciendum» ita ut libertinae quoque quae longa 

Hveste uterentiu* in eam rem pecuniam subministrarent Acta i^i- 

[a22]tur obsecratio est pueris ingenuis itemque libertinis sed et yir- 

ginibus patrimis matrimisque pronuntiantibus carmen: ex quo 

concessum ut libertinorum quoque filii, qui e% iusta dumtaxat 

matrefamilias nati fuissent, togam praetextam et lorum in collo 

15pro bullae decore gestarent Yerrius Flaccus ait, cum populus 

Bomanus pestilentia laboraret» essetque responsum id accidere, 

[Mts. AB6PS. 

13. Laeliu$ (om. M) G. — leeti iterquilinium (del. quili) A. 14. 

Aucta Sichr. — oh$ecratio (om. e«0 ^-*g< ob$e€ratione (om. etO S. — 
ted ettofli S. — mtttrimi$que om. BO. — eonceMtim et I S. — nati e$* 
$ent S. — lolam B (A a p« m. » jfro buUa geetareni A. 15. peati' 

lentia labora$$et P (6 a p. m.). peetilentiaret (eop. add. labora') B. — 



currit apad Cicoronem de Nat. D. 
111, 2 [5.], et aliis in locis.'' Zairif. 
Cf. Phil. 11 y 88, 03. At otroque 
loco legiint C Laeliu$f neqae os- 
qaam Af. LaeZium inTeni, at Ma- 
crobiue videatur erraese io prae- 
nomine, nigi forte Af. natnm e«t ez 
antecedente quam, In codicibna 
qnidem A etB «ine compeodio acri- 
ptum est marcut, 

duumvirofi] Sic omnee libri roas. 
et edd. Sed •cribeodnai erat lie- 
cemDirof. Namqoe iam a. a. c. 
CCCLXXXVI. pro dnomvirie aacHa 
facinndie decemviri creati «unt; 
cf. c. 17. S 29. et Li¥. VI, 87, 12. 
et 42, 2; et ad ilind ipsnm tempna 
refertur id quod legitur apnd enn- 
dem XXl, 02, 6. 06 eetera prodigia 
libroe adire deeemviri iueai^ ubi 
leetieterninm commemoratnr g 9. 
Of. ibid. XXII, 10, 9., sed lectiater- 
ninm atipe collata fkctam eeee 
neotro loco dicitnr. 

^tioe longa ve$te «lereRtur] For- 
taeae iioc idem est atqne ^quae 
iustae essent roatres familiae/* Cf. 
S 14. et OTid. Art. am. 1, 31 sq. 
E$te procul, vittae leniiefl, in$igne 
pudorisy Quaeque tegis medios, in- 
$tita longa^ pedes. et Hor. Sat. 1, 
2,29. Quarttm eubtuta talo$ tegat 
inetita yeete; 94 sq. Matronae prae- 
ter faeiem nil cemere poteis , Ceterttf 
ni Catia efl, demi$$a ve$te ie- 
geniee; 99. j4d ialoe $iola de- 
mi$$a ei eireumdata paUa. Qoam- 
qnam stolam libertinis non concet- 
sam fniase docent Boettiger. Sa- 



bin. p. 861, 878. Becker. Gall. L 
p. 323. 

14. ofrfleemlio] i. e. sapplicatio 
pnblica qna in rebus advcrsis deo- 
rnm Imploretnr anxilium. Vid. Liv. 
XXI, 8, 2; 9, 6. et Hartnng. I. p. 
177. 

Ii6erltnj«] Hartung. 1. c. hane to- 
cem etiam ad virginee retolit, id 
qood non recte eum fecisse censeo. 

patrimi$ matrimi$que] Hnc qna- 
drare Tidetnr ezplicatio SerTii ad 
Virgil. Georg. I, 31. Confarreatio 
appeUabaiur^ ex quibue nuptii$ pa~ 
trimi ei matrimi naecebantur, 
Contra Festos ap« Panl. lib. XI. p. 
126.: Afolrimefl ae pairimee di^ 
cuntur quibu$ mairee ei patree ad* 
hue vivuni, 

ex iu$ia dumiaxat matrefamilia»] 
Cf. OeU. XVlIf, 6. 9. malrem /a- 
miliae appellaiam 9$$e eam solam, 
quae in mariii manu menicipioque, 
aut in eiufl, tn ctiitifl maritu$y manu 
mancipioque e$$et Idem fere legi- 
tnr apud Servinm ad Virg. Aen. 
XI,476., ubi additur: AUi matrona» 
virginee nobilee dicuni^ malres /a- 
milia$ vero iUa$ quae in malriino- 
nium per eoemptionem convenemni. 
Vid. Becker. Gall. L p. 18 sq. 

lorum] Cf. Plinii locnm ad § 10. 
citatum et Iut. V, 164 sq. Btruecum 
puero fli eonli^'1 aurum Vel nodue 
tantum ei eignum de paupere loro^ 
Psendo-Ascon. in Cic. Act. IL in 
Verr. I. § 152. 6ttlla tuependi im 
eoilo infaniibue fngenais folel aiirea, 
Uberiinie ecoriea. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. VI. 



41 



qood di despicerentur, anxiam arbeni fiiisse, qnia non intellege'' 
retar oracalum» evenisseque ut Circensium die puer de coenaculo 
pompam supeme despiceret cA patri referret qno ordine secreta 
sacrorum in archa pilenti conpoaita Yidisset: qui cum rem gestam 
senatui nuntiasset, placuisse yelari loca ea qua pompa yeheretur, 
atque ita peste sedata puerum qui ambiguitatem sortis absoWerat 
togae praetextae usum munus impetravisse. Yetustatis peritissimi 16 
rderunt in raptu Sabinarum unam mulierem nomine Hersiliam, 
dum adhaeret filiae, simul raptam: quam cum Romulus Hosto 
cuidam ex agro Latino qui m asylum eius confugerat virtute 
conspicuo uxorem dedisset, natum ex ea puerum, antecjuam alia 
ulla Sabinarum partum ederet: eum, quod primus esset m hosftico 

trocreatus, Hostum Hostilium a matre vocitatum et eundem a 
lomulo bulla aurea ac praetextae insignibus honoratum. Is enim 

Edd. Ticfthgtpdib.] 
aeeedere B. — di oid. A. -* diepUerentnr (aap. cie) B. ~ eeetdMeetqme 
t1. — mairi (S a p. in.) t1. — pilento impotita ,,aiitiqnac codez** g in 
mg. — loca ex fuo G 9L p. m» toca fua (on« ea) t. — togae eiprae^ 
testae AST-g. — impetra$$e (anp. viete) A. Id. adhaereret (O a •. 

m.) T-g. „Don male.*' Zean. — ulla alia GT-g. — eumgue quod Edd. P. 
^ praetesta T-gb. ,,Sic lege, ant corrigo etiam aureae buUae,*^ Zenn. 



15. quod di detpieerentur'] Cf. Cic. 
de rep. 111, 9. si qui$ . . gentee ei 
urbee deepieere et oculie eollu- 
etrare po$8it. Qood onam exem- 
plom me legere roemiol apud pro* 
■ae orationie scriptorem haine 
Terbi propria tI cum accntatiTo 
eoniuncti. Inde ambiguitae orta 
est oraenll. 

CireefiMafn die] Cf. Cic in Verr. 
IV, 15, 33. ludie Cireen$ibu$. 
Aliaa dicnntnr lndt magni. Circen- 
•ie pompa commemorator infra o. 
22. S 13* «t • Snetonio Caee. 76., 
et describitur a Dionyeio A. B. 

VII, 70 eqq. 

de coenacvlo] Cf. Varro L. L. V, 
33, § 162.: Poftea^uam m tupertore 
porte coenttare eoeperuni, euperiorie 
domue univer$a eoenacula dtela. 
Feetae p. 54. e. h. t. coe»acttla 
dtcirafiir ad quae eealie a$cenditur» 
LiT. XXXIX, 14, 2. Plaut. Amphitr. 
III, 1,8. Lobeck. Aglaopham. p* 
56. confert Callimachi Bymn. in 
Cer. 4. Tlnf nalae^ov xartovva xa» 

zA fiysoff. 

eecrela $aerorum] infra 1. c. com- 
memorantnr deorinn ftmulacra. 

tn areha piUnti] Pilenta allae tri- 
bnnntnr matronio. Cf. Feet. p. 245. 
e. h. T.; LiT. V, 25, 9; Virg. Aen. 

VIII, 665b Hoe loco ptlentvm po«- 
nitnr pro ten$a Tel (AenMi. Cf. Feot. 



lib. XX. p. 364. Ten$am ait vocari 
Sinniu$ Capito vehiculum quo esu- 
viae deorum ludicrie Cireen$ibu» in 
circum ad pulvinar vehuntur. Serr. 
in Virg. Aea. I, 17. Peeudo-Ascon. 
I. c. io § 154. p. 200. Orell. Ca- 
saubonus ad Sneton. I. c. 

velart] Cf. OTid. Am. III, 13, 12. 
It per velatae annua pompa vtat. 

forttt] i. e. oracnli. Cf. Clc. do 
diT. II, 65» 115. 

ab$olver$hH Vid. prolegg. p. xliii. 

16. Hereiliam] Commemoratnr a 
Pltttarcho Romnl. c. 18. Dionyfino 
Hal. A. R. III, 1. dicit 'EqoMov 
difyccvioa^ vrjv lotpfiYTfOafiivTjv raZg 
6fi0B9viei ngteBeveai nobg tovg xa- 
TiQag^QTc^dvdQSv: 

Hoeto eutdam] „Haut duble ect 
Intelligendtfc aTua Tulll Uootilil 
Romanorum regis de qno supra 
[ad § 7.1 Tidimue.'* ZBVif. citato 
Dionya. 1. c. Sed hio et Plntar- 
ehne I. c. Ho$tilium eum Tocant. 

ex agro Latino] Cf. Dionje. I. n, 
h nolseig MsdvlUag. ijv '^AXfiavol 
filv htxioav^ *PcofivXog ol . • *Pe)uaUoy 
htolr^Gtv aTtotKov • • (AttBviyTtafiSvog 
Blg roifirpf xov filov. 

virtute conepieuo] Cf. Dionye. I* c. 
fuydXa i(fya MBi^afisvog • • ««l 
Jd^oTmtai iCQbg xmv fiaatXitov . . or». 
^g kuygaipi vrt» dQerrsv fMQtvgov 
dfg ai/LM^Bii. 



42 MACROBII 

com rqrtas ad oonsolanduni Yoeassel, spopondisse feitur se eius 
inlanti quae prima sibi civem Romanum essel enixa, illustre mu- 

I7uus daturum. Nonnulli credunt ingenuis pueris attributum, ut 

[223]cordis figuram in bulla ante pectus annecterent» quam inspicien- 
tes ita demum se homines cogitarent, si corde praestarent, to- 
gamque praetextam his additam» ut ex purpurae rubore ingenui- 

IStatis pudore regerentur. Diximos unde praHexta adiecimus et 
causas quibus aestimatur concessa pueritiae: nunc idem habitua 
quo argumento transierit in usum nominis paueis explicandum 

19est Mos antea senatoribus fuit in curiam cum praetextatis filiis 
introire. Cum in senatu res maior quaepiam consultabatur eaque 
in poflterum diem prolata est, placuit ut hanc rem super qua 

20tractaTissent ne qaui «luntiaret prius<iuam decreta esset Mater 
Papirii pueri, qui oum parente suo in curia fuerat, percontatur 
filium (piidnam m senatu egissent Patres. Puer respondit tacen- 
dum esse, neque id dici licere. Mulier fit audiendi cupidior: se- 
cretum rei et silentium pueri animum eius ad inquirendum ever- 

[Mn. AB6PS. 
17. Cop. V. Qua flgttra ttl huUa, ▼. — togam quoque prtteiextam t-^. 
18. esitiimatur Sv-g. 10. Mo» ... prudentiam (§ M.)] cf. 

Gell. N. A. I, 23. §S 4-13. — m eunm A. *- ameultahatur BGPtIi-b CA 
eoiuulahatur qaod ab ead. m. motatum eet in tah,^ a aec. ro. in eh.}. 
,,Modas Terbi contuUahaiur ei non aaai particalae c«m repagnat^ certe 
repadiatur a «eqaeatibua eaque ... prolata e»9et. Itaqoe vel aeqoere 
lectionem Gellii confiiUata, Tel rcTOca Arnoldi in ed. Col. lectionem 
contttltaretttr.*' Zenn. contttUaretttr Svd-g. — in diem poeterum GS* — 
prolata e$»et A £dd. PS. 20. ftt audiendi eupidior tecretum rei; b 

•uadente Zeunio. — $Uentium deheri puer affirman$ Gellii edd. qnae- 
dam improbante Zeaoio. — eittt ammttfli vi. eiua antnittmftte a. ani- 

$popondi$$e fertur $$ . • ilhutre aane qaodammodo cordia figoram 

mttnttt tfalttnfm] Cf. Platarcii. reddit bolla, aed Tide ne Miicro- 

Qoaest. Rom. c. 101. nofetgap i«l bioe dizerit poeroe ingenaee ^e- 

Tijijl tAp viQfeuCfiivnp yvpai- •taaae cordia fignram in bnila in- 

TLtov SoTcsif ZUm «oUa xai Tovro cloaam. 

iiffrjtpianepto tote ii avrSv fBweafid' ut . . tnrcnaifafit pudaro regerem^ 

poig vnapx^tp; ^ v^ Tccqitvviov ri- Ivrl Cf. Plnt. Q. K. I. c. fj^ tuxI 

(wvrsg uvdQ€eva&£av; et Romol. 20« «^oc €vra£iay iorl fpvXawrJQio^ 

qHHfsZv Sl luu Tovg naida£ avzeov rovrOf uttl xq^op xvpa xov itioka- 

T^ naXoviUvrfP fiovXXav uno tov nov faXit^ff al8ji;wo(Uvevp uv^ 

crjfiuTog^ Z/ioiov «OMpoXvyt nsQi- BQovo^eu nQW^ v6 ntudtM^p uno^ 

dBqi^uiop VI Ttal n$QinoQq/VQOv» mf^^ui nuQaarifWp; et qnae Ibi- 

17. «t eordi$ figuram in hulla dem eeqaantnr: tovto ovfi^oXop 

ante pectue annecterent] Hinc bol- s^§ovXlag ntmvli&BO^hu vo^g nuUiag, 

lam cordia effigiero referre ait Har- Feat. ap. Paol. lib. H. p. Sfi. 

doioaa ad Plin. N. H, XXXIII, 1. Aalla aurea ineigno erat puero- 

e. 4., sed bollam rotoadam fai««c rum praetextatorum ^ quae dtpende" 

elocet et ex Ptotarcbi I. e. el e hai ei$ a peclere, ut eignificaretut 

Qaaeet. Rora. Cc 101. uXXa Squ fi^ eom aetatem alteriu» regendam 

xal TovTO dic[ vijv oeXnvfiv mOQOvot, eoneilio. Dicta e$t autem hulla 

r6 yuQ fputv6fiepop cxrtfMt vrjg OfXi^- a Graeeo eermene ^ovXif, ^moiI con- 

png ovup ^ dtx6fi7iPog, oji etpuiQOtt- eUium dieitur Latine; vel ^ia eam 

dig aXXu tpu%o$tdig ievt nul partem cerperie hulla cenftngot, id 

Btenoitdigjy et ex antiqoie eta* etf peelot, in que nofarale monef 

tait, qoaiia ^t in C. 6. Mnelier. ef eentiliiim. 

C. Oeeterley. Denkro. d. alt. Kaaal 20. teerefnm rei et tilenlittm pueri 

Vol. I. tab. LVIII, 291. Cam anaa mttmiim eiue md mquirendum eeer- 



SATURNALI0R13M UB. l. CAP. VI. 43 

berat: qnaerit igitnr- conpreMios violentiiisqiie. Tum poer iir-21 
^ente matre lepidi atque feativi mendacii oonsilium capit Actam 
in senatn dixit, ntnim videretor ntiliug magisque e re publica 
esse, unusne ut duas uxores haberet, an ut una apud duos nupta 
esset Hoc illa ubi audivit, animo conpavescit: domo trepidan822 
ejpreditur: ad ceteras matronas adfert: postridieque ad senatum 
Gopiosae matrumfamilias catervae confluunt Lacrimantes atqoe 
obsecrantes orant, una potius ut duobus nupta fieret quam ut 
uni duae. Senatores ingredientes curiam quae illa mulierum in*23 
temperies et quid sibi postulatio isthaee vellet mirabantur, et ut 
non parvae rei prodigium illam verecundi sexus inpudicam in-(ss4] 
saniam pavescebant PuerPapirius publicum metum demit Nam24 
in medium curiae progressus, quid ipsi mater audire institisset 
quid matri ipse stmulasset, sioiti fiierat enarrat Senatus fidemSS 
atque ingenium pueri exosculatur, consiiltumque fadt uti posthac 

fueri cum patrious in euriam ne introeant praeter illom imam 
^apirium. £ique puero postea cognomentum bonoris gratia de^ 

Edd. Tlcakfctpdsk] 
mmmque eiui chb. Vid, Dot 91. e« repmklka Sr-c. -* unmme mnt 

h (G flop. «0* — aut una (aap. «O 6. 39. ubi tUa rimg. iUm ut 

oh. — defert „apod Gellioni, qoi haoatt haoe rem ex Catooe elegaotlae 
•todioto, reperitor, qood latinioe eat qoaBi effert.^*' Zeon. — postridie 
(oiD. que") S. — eepioMoe .. coteroae Mee- (AGS eepfote) r-g ,,Aogl.^*. 
,,Hae opoa noo eet laelione. Nam com cateroo elt oomen, qood col- 
lectivom Tocant grammatici, recte caterva eonfluunt diei poteet.^' Zeon. 
copiof a . . eaterva e-b. — malrts famiUa» G. 93. tUoe p9dn. „Cor- 

rige illa.^ Zeoo. — uta kaee BG. iolaec Syl. ttfee A. ieta {amu Aaee) 
Bar. -^ eC nt • . paoeMe6aml om. Ckll. 1. e. — non ut Sr-g. — tmpmitct- 
tiam^ paveeeebant S. 9A. ttovt »4iP. — ftdem pueri atque ingenium 

esoaeulabatmr G. 95. noit tnfroeantiEdd. — poetea puero G. — praetex- 

6erat] Zeonio yerborom conatractfo Cf. Plaot Stich. I, 9, 83. invita 

cootorta et haod dobie yitioea esee ^iiae ad virum nuplum datur. 

yidetor, qoamobrem cooiicit eeee 32. cepiofae matrumfamiUas ea- 

ecrlbondom: et fileiifttim fmen ani- lerooel Cf. c. 9. § 18. mu£taf per- 

mtfmgve ^ue, ad eaqmatendmmy dueUium eatervae. Plnralem nu- 

eoer6erat. Qoae opinio eo niti y|- «lorom praeterea commeodat Ho- 

detor qnod potayont etitf eeee ro- „«„, (cf. od. III, 90, 6. et IV, 9, 

ferendnm ad pnorom, qoom refe- 43.). Simllee feminarom tnrbas 

reodom eit ad molierom. Proplerea t^aidlt Liyins XXXIV, 1. 

etinm eeer6er^ faleo dicil eiffni- „^a ^otluf . . quam uni duae] 

fiearo quod allie dicatnr efttnndero, Pontanoe confert ArietaeneH epiet. 

„eaepe rem eandem repetondo ot n^ n., ^j^ ^1»^ ua^oaug oi f^oi- 

efflagitando moleatna oeeo ct un* ^^^ ^ ^^g avvo(itXovvr^9 Miait&V' 

portnnnm^S Immo mtetberat oal ^j^^ i^fxii, o«0t«> {i^Xorvn^ff X^9h 

etimulat ataue esdtat^ nofno eal „% ywalMs awtaKOw uUiilaig. 

J^Hft/T /w^io1om« i!?;aJ; »♦• •««"»«« paoefceftonl] Unum 

«S«„«a«*hVr Z?1?^v1ai -^ ^»'»'" dictionf. exemplom e proeao 

2"- K. ..H^Z. ^ ™ orationie ecriptore aiTertor, Tacit. 

non minne eolttarina oat qnam «„«-.1 1 a jtfii..— ..^..«««l..^ 

panlo infra yocit eonpreeeimi pro ^""•.'j ^ *• **""^ patief ccre. 

tnffanttuf , ot § 95. exoeeuUUur pro „ ?»«^ 1?» w««f ««dtre tnftitiffefl 

valde Utudat. qoae GoUio debeatnr Nollnm inycni loonm ubi inMttmdt 

omnia. Vld. enpra c, 6. S 8. nee ▼«»!»««» •« inngeretnr cnm datiyo 

tnfolenter . . antionftaltf tveerentMm pereonao et enm infinitiyo. 

oerberemof. 95. earoeenialnrl Vid. not. ad 

91. nna apnil dnoe nnpfo cfeef] | 90. 



44 MAGROBII 

creto indituin Praeiextatus, ob tacendi loquendique in praetextata 
26aetate prudentiam. Hoc cognomentuni posteA familiae nostrae in 
nomen haesit Non aliter dicti Scipiones, nisi quod Gomelius 
qui cognominem patrem luminibus carentem pro baculo regd[»at 
Scipio cognominatus nomen ex cognomine posteris dedit: sic 
Messala tuus» Ayiene, dictns a cognomento Valerii Maximi qui, 
postquam Messanam urbem Siciliae nobilissimam cepit, Messala 

27 cognominatus est Nec mirum si ex cognominibus nata sunt no> 
mina, cum contra et cognomina ex propriis sint tracta nominibus, 

28 ut ab Aemilio Aemilianns, a Servilio Servilianus. Hic subiecit 
Eusebius: Messala et Scipio, alter de pietate, de virtute alter, ut 
refers, cognomina reppererunt. Sed Scropha et Asina, quae viris 
non mediocribus cognomenta sunt, volo dicas unde contigerint, 

29cum contumeliae quam honori propiora videantur. Tum ille: 
Nec honor nec iniuria sed casus lecit haec nomina. Nam Asinae 
cognomoitum Gomeliis datum est, q|uoniam princeps Coraeliae 
gentis empto fundo seu filia data manto, cum sponsores ab eo 
[225lsollemniter poscerentur, asinam cum pecuniae onere produxit in 
30 rorum , quasi pro sponsoribus praesens pignus. Tremellius vero 
Scropha cognominatus est eventu tali. Is Tremellius cum familia 

[Ab*. ABGPS. 
taia ▼3-gb. „Hanc lectionem et •onsua ratio et Gellii editioniaque Coloa. 
aaetoritaa confirmat.*' SSeon. praetexta Mse. praetestae •-%. S6. eogno- 
mine pairem S. — oojpiomento (om. a) T-ff. 27. co^oniJfii6«t (om. ejr) 
P. — Seroflio GaebP2. Servio ABPS¥iclie-mMl23P&67. ^Neqae Serviuo 
proprinm nomea familiae foit tn republica, ut AemUiue: neqoe a Servio 
ServiUauui» Nihil utroqne faUins. Et tamen Tolgatum occnrrit in He. 
et edd. In eola anni 1607. anooymo praeeide inTenio a ServiUof quod 
procul dubio Terum." Groa. ^Servilio eeae legendum ipea lingoae 
analogia docet. Etenim a Servio debet proficiaci Servianu$^ quod autem 
ab hoc loco et hittoria eet alienum.^* Zeun. 28. co|rnoiiien(a rqiere- 
runt chg. — propriora Ap2-bP. 29. genti$ comelie BG. 30. 

26. Comeliu$] Qua ille fuerit ait arcaere ideo potius boo nomen 

aetate, non liquct. Primue qui Meeealae impotitom esee, ^ qood 

nobts Gognitue «it Corneliue Scipio McManam a Poenie et Hierono 

a. n. CCCCLVI. conenl Ticit Etru- dieceeeu Ap. Claodli acriue infe* 

8C08. etatam illie eubmotie hoc reeonci- 

Me$$ala tuu$] Pereona fortaeee liato liberaeeet. 

ficta ad introducenda ea quae ee- 27. eini troefa] i. e. derirata. 

quuntur (vid. not. ad I, 3, 16,). Facile patet hanc rem eum ante- 

VaUrii Maximt] M. Valeriue Ma- eedenti yiz poeee comparari, cum 

ximue Corvinua Meeeala ooneul fuit illic cognomen ipeum abietit In 

a. u. c. CCCCXCI., quem Zeuniue nomen, hic e nomine derlTatnm eit 

confundit cum M. Valerio Meeeala cognomen. 

illo qui biennio poet Ciceronem a ServiUo] Seroio, qnod eet in 

fuit consul. Cf. Sen. de broT. rit. plerieqne librie mee., non niei li- 

13, 5. Sane et hoc ad rem perftneat, brariorum incuriae Tidetur deberi. 

guod yalerin$ Corvinu9 primu$ 29. Aeinae cognomentum Come- 

Me$$anam vicit, et primue ex fami- Ui$ datum e$t cet.] Haec a eolo 

{ia Valeriorum urht$ eaptae in $e Macrobio memoriae «unt prodita. 

fran«2aCo nomine Me$$ana appeU 30. Scropkti] „Aiiam aeque lepi- 

lafttt est, paulatimque vulgo permu-' damhuiue cognominie canaam com* 

tanfe liferae Me$$ala dicfue e$t. memorat Varro de R« R. II, 4. Tre- 

Gontra Freiashemiue Suppl. ad mellium enim ait quaeetorem in 

Liy. XVI, 47. ipeae les eyidenter Macedonla a praetore relictum, at 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. VI. VII. 



46 



atque liberis in villa erat Servi eius, cum de vicino scropha 
erraret, subreptam conficiuDt: vicinus advocatis custodibus omnia 
circumvenit, ne qua ecferri possit: isque ad dominum appellat 
restitui sibi pecudem. Tremellius, oui ex vilico rem conperisset, 
scrophae cadaver sub centonibus coniocat super quos uxor cuba- 
bat: quaestionem vicino permittit Gum ventum est ad cubicu- 
lum, verba iurationis concipit: nullam esse in villa sua scropham 
nisi istam, inquit, quae in centonibus iacet: lectulum monstrat 
Ea facetissima iuratio Tremellio Scrophae cognomentum dedit 

VII. Dum ista narranlur, unus e fumuJitm, mij provincial 
erat admiltere volentes douiiimm convemro, Evanf^olurn adesse 
nuntiat cum Disario, qui tunc Roniae praestare xitieliatur ceteris 
medendi artem professis. Conrugato indiLavcre ™ltu plerique de2 
considentibus Evangeli intcnentum otio suo inamoennui minusque 

Ktlct. vlcaligM^dzb,] 
qua ecferri scripsi e cooi. tpiu titc fcrri cB a ^cc. m.) G, qua haee 
ferri APS. que ferri B a p. tu. qua haec efferri v-^^lr ,.Kf(!le." Zeon. 
qua efferri a-i. — im villa sua ts^e A. iita », ^ ccjttronihu» a. — 

CO^IIOllieN Y^g. 

VII. Capui yiL De Satumaliorum origine ae vetuetate: uhi et alia 
quaedam obiter perUringuntur, ch-b. 1. e famuliiio T-gb, — eui pro- 

videntia erat U. — videbantur y-g. 3» C0R«ei{eiiU6tt« P. — com- 



exercitoi praeeesct, in repentino 
advento hoetium militee hortatum 
eeee, ot cauerent arma et exirent 
contra, dictitantem, §e eeleriter tl- 
io«, ut ecrofa poreo», dieieeturum, 
Cr. Ern. in Ctavo." Zauif. — Ma- 
crobii hanc rationem quodammodo 
commendat Melieiii illod apod Gell. 
XVllI, 6, 4. Matrona e»t quae eemel 
pepority quae eaepiu» materfami^ 
liaes eieuti eua quae eemel peperit 
poreolra^ quae eaepiu» eerepka, 

eventu taU] Cf. c 9. $ 17. ejr 
eoenttf. 

de vieino] Hoc per aa potoat re- 
ferri et ad locom, ot att Tereaft. 
Andr. 111, 9, 10. claniat de via^ et 
ad homioem, ot ait Tacitna Ann. 
I, 37. /I«ci de impermtore rapti^ 
quod Handioa TnraelL toI. U. p« 
188. Interpretator: „pecaiila qoao 
apud imperatorem deponebator*'. 
Sed alteram hanc rationea eom* 
meodat id quod eeqoitor, «Mtiiiit. 

ne qua ecferri poMtf] Sio ecripai, 
quom hoc iia qoae in librie mae. 
leguntur propius ait qBoni qiM>d 
Tult Zeunins, haeo efferH^ et 
ccriptura ecferri mntationi ma^la 
rnerit obnoxia quam illa. Saepioa 
talia e prioribus tempovibaa repo- 
tiit Macrobius. Cf. C. L. Sohnei- 
der. Eleinentarl. p. 561. 

ad dominum appeUat reetkui etW 



peciKfem] Exapectee : „dominnm ap- 
pellat, ut sibi reetitaatnr*^ Prae- 
positio ad excueatur aao qoi obtl- 
uoit in dijrestie, infinitiTus non 
item. Cf. Dig. IV, 4, 89. Jdvena- 
riiy ui impedirent eognitionem prae- 
eidie, ad Imperutorem appellm- 
runt, Drakeaborch. ad Liv. IX, 
26; 10. 

tii6 cen(oni6ttf] Chitone» proprie 
annt calcitae ^01 atragnla Tilio* 
rie generfa, qnalia dabantur aer- 
Tis et anclllis. Cf. Festus s. t. 
iVoA»6ere comHia p. 284. Mnell. 

yerba iurationi» concipit] Cf. Tac. 
Hist* III, 81. quum cetera iuri» 
iurandi verba conctperont, ubi 
Rupertius adnotavit: „ltim iurandi 
verba concipere dicitur qni Tel iose 
sollennem eins formolam conucit 
pronontiatqne, Tel alio Terba prne- 
eunte repetit, ot h. 1;. et c. 41, «< 
princ^* luratio legitur apod Au- 
gostin. ep. 154. et Tertoll. Idol. 21. 

VII, 1. c«t proi;»ncia «rol admii» 
iere] Cf. e. 15. § ^* poniifici minori 
haec provinoia delegabaturf ui 
cot. Sic c 6. S 19* legitur: Afos 
anfea «enatoriftu* /att .. tn troire, 
et ibid. § 10. Hinc deductu» mof, 
ttf cet. 

Evamgelum emm Di»ario ... 8. Ho* 
nia] Vld. pi>oiegg. p. xjtx. aq. 



46 MAGROBII 

placido coBventui congruentem. &at eniin amarulenta dicacilate 

et lingua proterve mordaci, procax ac securus offensarum quas 

[226]sine delectu cari vel non amici in se passim yerbis odia serenti- 

bus proYOcabat Sed Praetextatus» ut erat in omnes aeque pia- 

Scidus ac mitis, ut admitterentur missis obviis imperavit. Quos 
Horus ingredientes commodum consecutus comitabatur, vir cor- 
pore atque animo iuxta validus, qui post inter pugjles palmas ad 
philosopaiae studia migravit, sectamque Antistnenis et Cratetis 
atque ipsius Diogenis secutus inter Cpicos non incelebris habe- 

4batur. Sed Evangelus, postquam tantum coetum adsurgentem 
sibi ingressus offendit: Casusne, inquit, hos onmes ad te, Prae- 
textate, contraxit, an altius quiddam cui remotis arbitris opus sit 
co^taturi ex disposito convenistis? Quod si ita est, ut aestimo, 
abibo potius quam me vestris miscebo secretis, a quibus me amo- 

Svebit voluntas, licet fortuna fecisset inruere. Tunc Vettius, quam- 
vis ad omnem patientiam constanter animi tranquiilitate firmus, 

6nonnihii tamen consultatione tam proterva motus: Si aut me, 

[Mst. AB6PS. 
veniu S. — lingua proterve mordad ABGSv-gb „2 AngV*. ^Gerinanior, 
fmfli6 gAmiaDa pUne lectio, quae in icripto et Tetnate qnoqne cntie.'* 
Pont lingua ^oterve mtndaci P. linguae protervaey mendaeii e-s. 

8. iuxta om. P. — poit inter pugUea ABGr-g. primo inter pugilee S. 
pofl innumeraa inUr pu^iUe ▼-bP. 4. eoetum tantum Sv-g. — ad 

§e AB (G a p. m.). — qtudem S a p. m. — eogitanti t1. — exittimo 
T-^g, 5. Tvm Edd. P. — oettitifBa-bP. Fe tiut (eraao c) G. Feetiuf 

AsV-g. — firmue e»»et T-g. — ineultatione coni. Menra. Vid. not. 

a. ingrediente» eommodum oon- potamu» muleum^ nbi vid. not. 

- teotftttf] Cf. Apni. Met. I, S2. p, Uaitatior etructnm eeeet fwam 

112. Commoiittm ceewore ifictpieii* mifoeam, qnam colam eaee Utmam 

tem inveniQy et Hand. Taraell. II, dieit MadTigina ad Cic. do fin. IV, 

p. 99. 8, »3. (Vid. lat. SpraohL S 360. 

jioft taler pugUei palma»] Ad Not. 4. Haad. Tnraell. IV. p. 514. 

praepoaltionnm inxta ae poaitarnm ot Bremi. ad Corn. Enmen. II, 4.) 

offenaionem mitijg^ndam Tidetar Cf. Plant* Tmc. II, 4, 86. me po- 

inaertum eeee adiectiynm timume- tt«t non amabo quam huiedeeit 

raf, quo4 non agnoacunt libri maa. amor. Minna reote Kritiioe aA 

a me ipao inapecti. Cf. Comm. I, Sal. Ing. 106, 8., ot Knhner. ad 

6, 73. Inter pugiU»^ et Sneton. Cie. Tuae. II, 89, 68. alii per ol- 

Ner. 22. Neque dt»»imuiabat veUe »e lipain interpretaatnr coninnctiTum : 

palmarum numerum ampliare. ^ peneeeue e»t ommia potcna qumm (id 

Antiatheni» et Crateti» atque ipeiu» ogil nt) eeneeio» . . tndicoret. — 

Diogeni»] Non iuato ordine hi phi- Denique tecrata non aQnt, nt Tnlt 

loaophi commemomntnr. Namque Zennina, intelligonda aonao ob* 

, ADtiathenea Atbenienaia foit auctor aeoeno; immo oogitandnm eat 4e 

' Cynlcao aectae: eina diacipnlua mboe qnao maioatatia legibua te- 

fnit Dlogenea Sinopenaia, einaqne neaatnr, toI qnao apectent ad oTor* 

demnm Cmtea Thebanna. Cf. tonda aacm pnblica. 

Brnckeri hiat. crit. ^hiloa. I. pp. feeieeei irrwere] Vid. prolegg. p. xk. 

860, 871, 888 aqq., Soid. et Beal-En-* 5. coaa«ltalione tam proterva] „ld 

tjeX, d. claaa. Alt. Wiaa. e. hh. tt. eat tnlcrregotione tam proterva. Et 

4. offendit] Cf. c. 6. S 4. Qttftf- ita ea tooo Iternm uaua eat cap. 

nam offenderint »ermoeinationi». 16. [$ 1. cf. § 37.] item cap. 17. 

abibo potiu» quam me veetri» [§ 60. Addo cap. 3. § 1.], item lib. 

mifee6o fecreCif] Cf. III, 16, 16. VII. can. 4. [$ 2. cf. § 4.], et ibid. 

Torha Titii: Qmcl mtJb' aegoiti cf t cap. 9. [§ 3.] qui vuU amoenu» esac 

eum i»ti» tmgaterihm» paiiue quawa eOMnitor, id oat interrogator. Quod 



SATUBNALIORUM LIB. L CAP. VIL 47 

inquity Evangeie, mit baee iimocetitiae lumiiia cogitasses, nulloin 
inter nos tale secretam opinarere, quod non vel tibi yel etiam 
Tolgo fieri dilueidnm posset, quia neque ego sum inmemor nec 
honim quemquam inscium crcMio sancti illius praecepti phiioso- 
phiae, sie loquendum esse cum haminAus, tamquam dii audiant; 
sic laqt*endum cum diis, tamqtum hamines audiant: cuius secunda 
pars sancit ne quid a dis petamus quod yelle nos indecorum sit 
nominibus confiteri. Nos vero, ut et honorem sacris feriis habe-7 
remus et vitaremus tamen torporem fmandi atque otium m ne- 
gotium utile verteremusy convenimus diem totum doctis fabttlis[927] 
velut ex symbda conferendis daturL Nam si per sacra sollemniaS 
rivos deiucere rdigio ntdla prohibet, A sdvbri fluoio mersare oves 
fas et iura permittunt: cur non religionis honor putetur dicare 
sacris diebos sacrum studinm litterarum? Sed quia vos quoque9 
deorum aliquis nobis additos voluit, facite, si volentibus vonis 
erit, diem communibus et fabulis et epulis exigamus, quibus ut 
omnes hodie qui praesentes sunt acquiescant impetratum teneo. 
Tunc ille: Supervenire fabulis non evocatos haud equidem turpe 10 
existimatur: verum sponte inruere in convivium aliis praeparatum 
nec Homero sine nota vel in fratre memoratum est, et vide ne 



EA4, Ticaligtpdib.] 



6. apinare (A ■ p. fn,) B. opinareri* v-c. -« vel et T-g. — nee ego 8. 
— tic loquendum] ef. Senec. ep. 10, § &• v»^ tamen legUor: tie vive eum 
hominibu9 iamquam deu» videat^ et deinde: cufn deo. — fndecomni i$it 
add. a eec. m.) 6. T. ut konorem (om. eO S (B6 a p. m.>. — m 

neg-otitfin (om. utiW) s-bP. „AnglicBno8 et item editio vetos tn nen^ofivfn 
utile.^^ Pont. — •yfn^oZo T-g (b in mg. e3ffli6o2ii ant.')» 8. rivot] cf. 

Virg. Georg. I, 269. — nulla relisio a-bP. — prohihehit. ti ABG (fort 
|iroAi6ef, et ei?). 10. ^fn ifie S (G a aec. m.). — Snpervenire .. . 

fnemoratiim eet] Cf. lo. Sareab. VIII, 7. ~ verum Vpe (aop. epofile) 6. — 
nec ah Homero £dd. nec menelao P a aec. m. — et inde A. 11« 

monitnm Toioi, ne ^ia alioa [Tid. 9. •• volentibme ooUt erif] „Bel 
App. crit.] motantea •eqnator*'* rraoeiamoa pro: si ooiftt. fiic apod 



PoMT. Cf. § 17. eontiflenlft, ot pro- Plat. in Phned. 24. [p. 78. Stepii.] 

'•ra- P- 'Ki^- oeearrit ef eoi fjdopiptif iedp b. e. 

6. ti ovt me . ^ eogitamee] i. e. tt tihi ploeet, et in Craiyio 1. tf oot 
el ifi^ hepdffoeigy ai me reapexieeee, BovXofAm iaxlvy h. o., »i olf. Tid. 
et infra opinmrere, i^nep6etg Sv^ Viger. de idiot p. 202. [243.]'' 
•napicareria. Zaun. — Cf. II, 3, 14. VI, 1, 3. et 

ne quid a die petamu» . .. een- 6, 1. VII, 7, 2. ot 18, 11. et Tid« 

nteri] Seneca 1. c (ep. 10. S 60 lioopordl Emond. IV, 28 et 24. Bei- 

apnd Athenodornm ait eo iavoalaoo 0I9. lat. 8f rachw. p. 756. cum nota 

haec: Tnnc »eiio ie e»ee o a i Hil l n t Haaeii. 

Cttpidilali6ttt tolntfim, quum eo per-* Impelralnm leneo} Simili modo 

vemeriSy ut nihil deum togee, mei Itaii roceatioroo vCnntnr Torlio te 

quod roftmre po»»»» paimm, iemgo enm participio praeteriti. 

7. vSut ex tymooto eon/liraMKf] 10. nee ihmtero eine noim vot in 
cf. c. 24. § 14w frmtre memoratum oet] „SpeeCafe 

8. rivo» deduoere] Hoc III, 8, 10« BTaDgeliie illud Homerfcnm 11. /T, 
(cf. I, 15. 21.) ox^ioati»: rifwa 466. nbi ad magnitudinom Timquo 
votere» eordidmioe deiergero, amlcidao ffralomae oxprimondaoi 

toliiM /fttoio m»er»are] i. e« nt oltro, non inTitatna, Menelana di* 

cnretnr acabioe, cf« e. 16. § 12. III, eitor Toairo ad coofMm Ag^anenHM- 

3, 11 et 12. Praotorea vid. Har- nio.*^ Znmr. ^ Maoroblne imitatno 

tuDg. 1. p. 100 eq. ooi PlatoaoM Sympoa. p. 174. 



48 



MACROBII 



nimium arroganter tres tibi velis Mendaos contigisse, cum iUi 

lltanto regi unus evenerit. Tum omnes Praetextatum iuvantes 
orare blandeque ad commune invitare consortium, Evangelum 
quidem saepius et maxime, sed nonnumquam et cum eo pariter 

12ingressos. Inter haec Evangelus petitu omnium temperatus: M. 
Yarronis, inquit, librum vobis arbitror non ignotum ex saturis 
Menippeis qui inscribitur: Nescis qyid vesper vehat, in quo con- 
vivarum numerum hac lege definit, ut neque minor (|uam Gratia- 
nim sit, neque quam Musarum numerosior. Hic video excepto 
rege convivii tot vos esse quot Musae sunt: quid ergo perfecto 

ISnumero quaeritis adiciendos? Et Yettius: Hoc, inquit, nobis 
praesentia vestra praestabit, ut et Musas inpleamus et Gratias, 

[228]quas ad festum aeorum omnium principis aequum est convenire. 
Gum igitur consedissent, Horus Avienum intuens, quem familia- 

Hrius frequentare solitus erat: In hoc, inquiti Saturm cultu, quem 

[Hts. ABGPS. 
9onvivium vel contoftium A a p. m. 13. Af. Vmrwm ... nufiiero- 

fior] cf. Gell. N. A. XIII, U. §S 1 eC «• et lo. Sareiib. VIII, 10. — •a- 
turia AB (GS a p. m.) t1. aaiyri§ (.GS a aec m.) v3-bP. — nevpeit 
S. — vetper $eru8 chgb Gell. 1. c. — diffinit S. — ntquaquam musa- 
rum P. — etse om. A. — sunt musae T-g. — adiiciendo p2dz. 13. 

Vettiue i-bABPS. oe tiue (eraeo c) G. Veetius v-g et hic et infra 
(S 17.). — praetefifia veetra nobie T-g. — eoliiue fuerat G. 14. 1» 

Aoe ABGSv-^P2567. In kuiue e-bP. — tfeortiai (om. priacijiein) A. deo- 



Steph. "OiifiQog u}v '^uq . . . ^c[av 
noLOV(iivov nal iCTuovtos tov *Aya- 
(Unvovog &xlrjTov iKoCfjeev iWSvta 
rov MBviUanf inl vrjv h-olvrjv Z^U^ai 
Srra i%i rijv vov dfiBlvovog. 

11. ad commune • • conforfium] 
Eet eane pleonaemoe, ot mlrandom 
non flit, in cod. A ecribere Toluifee 
all<piem coneioittm. Cf. tamen e. 
6. S 2. ad conoentne noftrt fociefa- 
fem. 

12. tcmperaltw] i. e. qnaai miti- 
gatnfly abiecta illa anmrnlenta di- 
cad^te^ cf* g 2. 

ex foltirif i^tppeif] „Pleraeone 
Varronie eatyrae foernnt Henip- 
peae, h. e. proea Menipni Cynicl, 
qnem infra c. 11. [§ 42.] Macrobiua 
phQosophnm et eerTom fnieeo dicit, 
ezemplo, carminie Tario geaere 
dietlncta atqne expolita ecriptae 
eraat. Vid. Ern. ad Fabric. blbl. 
Lat. p. 129.'« Zavif. — Nnnc Tid. 
F. Oehler. M. Varronie eatnr. He- 
aipp* reliq. p. 21 eqq. 

Neecit quid veeper vehai] cf. 11« 
8, 2. Vid. F. Oehler. 1. c p. 170., 
abi afferantur Virg. Georg. L 461. 
ec LiT. \LV, 8, 6. 

tit neove mimor . . ntmierofior] 
Haec Gellioa XIII, II, 2. eic in- 
terpretatnr: iil cft ftojbieei a fridne 



et confiffcre in novem^ tit, ctim jpoti- 
eistimi eonvivae fnnt, non paticiorcf 
fint quam trcf, ctim plurimiy non 

fitircf quam novcm. €/f. Uor. Od. 
II, 19, 11. Trifrtif aut novem 
Miseeniur cyaihis pocula commodit. 
Qui Musaa amat imparee Tcmof 
ter eyatkot attonitus peiit Vates: 
fref proAi6el ftipra iUxarum mcfiienf 
long^ere Oratio. 

evcepto rege oonvivi*] Vid. not. 
ad I, 6, 13. Sed aifi haec ab alie 
qnodam ineerta enni, qai putaret 
praeter Vettinm noTem adfoieee 
cooTiTae, Hacrebiae ipee erraTit, 
ennt enim novem com Vettio, non 
eine eo. Vid. prolegg. p. xzii. 
13. tif ef Afufnf inpleamuf] i. e. 



deonim oamium princmif] Satorni. 
Cf. 5 14. 

fuem familiariut frequentare foti- 
fttf eraf] i. e. qooeom familiarine 
TiTobat. Aliae dicitur Tel echola 
Tel domue frequentari. aut certe 
hemo non niei ab aliie multie. 
Cf. Cio. Off. I, 39, 199. fi (domoe) 
aliquando aiio domino solita est 
frequentari^ Tac. Ann. Xllf, IB. 
i¥e c o c f tt fafttfantittm frequenta- 
retur Agrippina, — Plusquam- 
perfectom ponltnr pra imperfecto. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. VIL 49 

deoram principein dicitis, ritns Tester ab Aegyptioram religiosis- 
siina gente [dissentit Nam illi neque Satmmum nec ipsum Sara- 

5im receperant] in archana temploram usque ad Alexandri Mace- 
onis occasum: post quem tyrannide Ptolemaeoram pressi hos 
qnoque deos in cultum recipere Alexandrinoram more, apud quos 
praecipue colebantur, coacti sunt. Ita tamen imperio paraerunt,15 
ut non omnino religionis suae obsenrata confunderent. Nam ^uia 
numquam fiis foit Aegyptiis pecudibus aut sanguine sed precibus 
et ture solo placare deos, his autem duobus advenis hostiae erant 
ex more mactandae: fana eorum extra pomerium locaverunt, ut 
et illi sacrificii sollemnis sibi craore colerentur nec tamen urbana 
templa morte pecudum polluermtnr: nullum itaque Aegypti op- 
pidum intra muros suos aut Saturai aut Sarapis fanum recepit. 
uorum alterum yix aegreque a yobis admissum audio: Saturnum 16 

Edd. Ticsh^apdtb.] 
rtm patrem Bar. ~ rittif veiter i-b Mst. M3P2. riCttt ve$tri MS. ri- 
tuevidetur y-gMlPG. — di$$entit . . . receperant oid. ABGSv-gMl23P2567. 
«^ Sermim t-bP. Vid. $ 15. — in archana oiii. P. — u$que (oiu. ad) A. 
^Bar. ab aliit hoc loco longe abit: r. v, Ae, rel. g. in arcana t. reee$tu$ 
«ofi Cf( tif^ue Mex* Maeedonie occaeum (.eicy^. — . . occafum deflui$$e 
Ti. .. occofum defui$$e c-g. — ptoUmeorum S. ptolomeorum AB. 
pktolomeorum 6. — coacli (om. fuiiO Bar. 15. omnino (add. ab al. 

iD.) G. — /tif< fa$ G. — ileof placare A. — pecucfum morte T-g (h more), 
— Sarapie A a. p. m. (cf. c. 20. § 13 sqq.); vl. Serapie (ABG a eec. 
oi.) Sv3-bP. $yrapi$ (AG a p. m.). -* recipit AS. ^ 16. «ur aegre (om. 
fue) • probante Pontano qui contolit apod Apul. lib. 1. curio$e eedulo^ 
apod Catulluro iocofe lepide, apiid Plantum efiam ^oque^ apud Virgil. 
Aon. I. quoque el, apud Terent. Hecyr. er^o propterea, apnd Apnl. er^o 
igituTj apua Ciceronem quamvi$ licet. — Hu opposnit Gronoviue ez ipsu 
Hacrobio : 6reoiter abtoluteque, manifeete elareque^ pre$$e purequef plene et 

14. riliw Mfler] Quod pro oefler lemaeiif Philadeipkue dicitur Sinope 

in edd. vetl. legitar, videtur^ or- adveziese Sarapim. 

tom esae videlar e •eriptarae coro- ho$ quoque deo$] Haee rerba no- 

pandfo tTr. Ita hoc compendiam nlna eomm in ife quae intercide- 

facile poleral ialelllgf, qnia nnl- rnnt fnitee memorata demonetrant. 

lam erat in lota eentenlia verbam 15. religionie $uae o6fervata] Cf. 

(▼id. not eeq.). Sed «efler bene Comm. I, 20, 5. direoti evrnif eon- 

aa habel in ore Horl Ae^ptH. fuefa el prolegg. p. xxxix. 

liieocnlil . . . reeeperonlj Ha«i0 preeiftuf el ture $olo] Creucerne 

qaam in aolo eodice P legantnr, II. p. 122. eliam libationee coinme- 

in qno contra deeidaranlar verba morat. Sed Aegyptios pecudes 

m arcAmia, neqne •alie •eneoi •lot (nr^eo) immolaviaee docelHerodo- 

apla, pro •pnriis habeoda, nec la* tnc II, 39. Vld. Schwenclc. Rel. d. 

ol onioe codiclc aucloritate Aeg. p. 14 cq 



■iea, omnlno lollenda ee^o pntavi, ejrtra pomerium] Opponitnr infra: 

^oro in rollqoie codd. roc^. inter- tnlra murof fvo*, cf. c. 9. S 6. Por- 

cidie^e qnaedam appareat. eellin. •• h. v. Mneller. Etr. 11, p. 

mqu€ ad . . oecantm] Cf. Cio. 147 eq. 

Acad. I» 2, 8. poff L. AeUi uottri Salumi] Schwench. Myth. d. 

occofum. Aeg. p 191. monet honc non eeee 

tyrannide Ptolemaeorum pre$${] A Aegyptiornm deom Seb; Crenxems 

Tacito (Hift. II, 88.) PTofemaeuf (ff, p. 48.) inter veteree Acgyptio- 

rex qui Maeedonum primu» 4€f^ypH rom deoe memorat Satnrnum- 

8»ef firmavity a Pintercho (I«. el 16. alierum vix aegreque a vobie 

•ir. 25. et de ••lert. anim. 36.) admiffum] ^Serauldla, llline Aegyp- 

Jtoiemaeuf Soler, ced a Ciement. liorum Aeecnlapii, enlloe Pisone el 

Aiexaodr. (Pr^|npt. p. 31. p.) Pto- Qabinlo Coo^. deieclls arie Romae 

H. ' ' * 



90 



IIACROBII 



Yero vel oniuuino inter celeros bonore eelebratia. Si ergo oihil ert 

ITquod me hoc scire prohibeat» vplo in medium proferator. Hic 

Avienus in Praetextatum expectationem consulentis remittws: Li- 

cet omnes, ait, qui adsunt pari doctrina poUeant, sacronim tamen 

Yettius UDice conscius potest tibi et origmem cultus qui huic deo 

penditur et causam festi soilemnis aperire. Quod cum Praetexta- 

tus in aiios refundere temptasset» omnes ab eo impetraverunt ut 

iSipse dissereret Tunc silentio facto ita exorsus est 

[229] Satumaliorum originem illam mibi in medium proferre ISbis est, 

non quae ad archanam divinitatis naturam refertur, sed quae aut 

fiibulosis admixta disseritur aut a physicis in vulgus aperitur. Nam 

occultas et manantes ex meri veri fonte rationea ne in ipsis quidem 

[Mm. ABQP8. 
docitj raiionabiliier vereque^ ooepe ae UbetUer. aaiie ahundefue^ heaipie 
ae libeuier^ dHueide ae ffiane^ et CoiDin. I, 7. [4.] vis aegreque (qaod h. 
I. legitiir in pl et2); vid. not. 17. eacrorum iamen oMminM ^^"S 

„2 Angl.'' — f'et(4ii« e-b (e Mee. nihil enoUTi). FeeiiuB T-g. — iiSi 
om. B. — Tnae lUe S Edii. IS. Cap. FL SaiutnaUorum origa. t. 

(Cap. V. i.) — fahuli $ (rne. inter t ^t a) B. — a pkiloMophie ▼. «- 
meri ^deleTorim ut natnm ex Toce eeqnenti/* Menre. — •oVe Sfcbg. 



ett anblntae, qnod tnr|iinm religio- 
nnm et noTnrnm enperetitionnm 
•eminariom pntnbnnt. Servine nd 
Virg. Aen. VII. [immo VIII, 698.] 
Iffeo, In^ait, mouMh-a dixiij quod euh 
Augueio netdum Romani Aegifpi' 
eaera tueeeperont. Apnd Ilom 



tamen poetrn letnm cnltnm iterom 
eeee roceptnm, qnnmqnnm mlhl do 
toinpore non conetnt, enm ez hoc 
Macrobii loco tnm nlinnde eet eor- 
tnm.'' Znim. — Cf. Taclt. Hist. IV, 
81-83. et Torinllinn. Apolog. c* 6. 
Sarapidem ei Inidem et Harpoera- 
tefli enm tno C$nocepkmio Capiioiio 
prokihOo» Urferri^ id eei emrio deo- 
rum pnlfoa, Pito et Oo^mine eenen- 
lof (a. n. c DCXCV.) .. eooreie 
eUam ori» akdicaoeruni turpium et 
oUoearum eupertUUemum oiUo eoAi- 
^enCee, cf. ndr. NaC. I, 10. — Va- 
ler. Maz. I, 3, 3. L. AeouUue Fm- 
Ine cen«nC (a. n. c. DCCIII.), cnm 
* eenoiu» hidi» ei Serapi» fana di- 
ruenda eeatnietet, eoque nemo opi- 
fteum atUngere oudereij poeiio proo- 
iexio •ecnrtm 4irr>pm't, tenpltfne etne 
/ori^ttt tn/ixit. ^ Dlo Cnee. XLII» 
S6. oUm re tfvtr^i| wrl fUUoom h 
tf Kamttell^ na^ th^ ^lfywditt 
ItffV^TlMf' hvyxwe 709 U^&^loUk 
tdts yvyo6fuva. iSo^ Y^^n ^dw 
(uartmv ncarta av^tg ti te iiudinf^ 
wl ta tov £aod%idog tBfte- 
vlouata xataoxaipai (a. n. c. 
DCCVL). Contra ib. XLVU, 15. 
tbv fth ovv hucvtho &CMon C«« n* 



c. DCCXI.) tctvta Ti o8te»g Ixoli}- 
oav (Ste KaZeaq %al 6 *Avt»ht0£ ual 
6 ABiudog} ual venv t^ te Saod- 
%tdi Kid t^^lotdi h^ri<plocevto* Vldo 

traeterea qnne ndnotantnr In od. 
lildebrand. ad Arnob. II, 73w — 
Do ecriptura nominio Sarapi» tld. 
Hildebmnd. ad Apnl. toI. I. p. 
1017.; de pnrticnlie oijr aegrefue 
Doederl. Synon. III. p. iM., nbi ox 
Apnl. addae Motam. t H ot 19. 

17. in IVoetedrtntnm e«|ieet«tio- 
nem conenlcntie remHiene] i. o. Pffao- 
teztotnm provocane, nt Uoro ro- 
eponderet Vld. noC ad § ft. 

•ocrorttm • . conecine] i. o. poritne. 
Cf. c. 19. § 9. Homerue natnrne 
eonfeine; c. 14. $ 8. .^egiptioe 
^loe divinnrnm rernm onmMim 
coneetoe; c. 9A. S 1. Anne eeee 
amnm «reAnnae deornm nntn- 
rae eonecinm; Comm. I, 1, 9. 
quaei ipto veri eon»eiu»^ oiS, 18» 
(Vld. infm), 8, 4.t Timaoi rmUo no- 
tnrae ipeiu» eo%»eia ie»Ue; et itt- 
fm § 18. tnlra eoneetenltam. Da 
re Tid. prolerg. p. xzii. 

enltne ^ni £im deo penditnr] ^ioaei 
tribntnm, i. o. Iriftnitnr» nt aii Ci« 
coro do inTont. II, 53, 161. 

18. /a6nloiie odmMrta] Cf. c. 17. 
S 9. ot Gomm. I, 2, 13 eqq., in 
primie $ 17. 

mananCe« e» meri veri fonie raiio- 
nee] Cf. Comm. I» 9, 18. tumroati- 
6ne tantum eirii ee^teniia inteniretn 
fon arekani "" — 



SATURNALIORUH LIB. I. CAP. YIL 



51 



mriB enamri pemilAitar: nd ti mk liifts «dsoqiiiiliir, contiiiere 
intra conflGientiain teetas iobelar. Dnde quae actri 6s eei Horus 
noster licebit mecum recognoscat Bi^iooem istam, faae nunclO 
vocatur Italia, regno lanns optimiit, <pu, ut HygnMis Protarchum 
IMIiaBum secutus tradit, cuin Gamese aeque indigena terram 
hanc ita participata potentia possidebttit, ut regio Gamescne, op- 
pidum lanicohmi vocitaretur. Post ad lanum solum regnum20 
redactum est, qui creditur geminam fiiciem praetnlisse, ut quae 
ante quaeque post tergum essent intueretur: quod {h^ocuI dubio 

Edd. Tlcalig^pdib.] 
19. Pra€testaiu9. Begioaem G. — nyginut] in libro deperdito. 
Higiniue ▼. — Iro » liofiiiii S. tralianum vi. — Camat G • p. m. coma- 
•ene (alteroni e ex corr.) A. -— p98»idebat (A a eec. ni.) y*g ,,llfcliaii**. 
Meors. Vid. aot. » cnmeMene («opp. vel ena') 6. eama$ene AP. 



eei food deleamoe aoctoreMeonto; 
cf. Uor. £p. ], 18, 8. I^uai voU It- 
hariae diei mera veraque virtu9, 

m fuie illae adsefuitur] Cf. €omm. 
1. c. vel kaee (mjateria) adeptiey eC 
▼id. Lobeck. Aglaoph. p. 105. 

faae icm fae eel] ec. a vobie. 
Prepterea peaoitee ▼idelor Macre- 



4ix( 



M paeeivom, ^oam paole iopra 

;ertt miki m madium ureferre 
fat e«<. Horalioe, qoi Od. IV, 4, 
98, iVee «cire, ia^oil, fat eat 
omnia, ee ipeom aoo ezclodil. 

19. fuae fitmc eoc<rtiir UaXia\ 
,.Italia onde oomen habel, aon ea- 
lie cenetat. Snnl, et io hio Varre 
fll. R. II, 6. Cf. Colnmella praef. 
lib. VI., Dienye. et Servine II. in- 
ffvn oc.], qni a eopia el praeatantia 
hoom , qnoe ▼eteree ^lzaXov^ dixe- 
rlnt, eam nomea dnzioee polenl. 
8ed Servlne ad Virir. Aen. I, 583. 
[cf. ad I, 9.] et Dionjreine Ital. 
Anl. I, 8&., qnod Toro eimiline vi- 
dlelar, a rege qnodnm Italo eic 
dlielam eeee eonleadnnl. Alil aliam 
linlne nominie eaneam affernnl. 
Ante illa lempora hanc regionem 
Oraecie appellatam eeee He^iertem 
«t Aueaniam^ indigenie Toro ^elnr- 
fuem, idem tradil Dionyeioe I. 1.^* 
SEavif. 

cnm CSomeee] „Drace Corcymone 
apnd Athenaeora XV, 18. Cameeem 
aev poline Camieem non lani fm- 
Irem eed eererem ooningemqnecom- 
memomt.^^ Zmnr. — Caeaobenne ad 
Athen. \V,48. p. 689 e. ait inCato- 
nie Originibne ee veperire CSemiM», 
f ratrem lani, nbl qnidem in ed. Baeil. 
1530, p. 4 sqq. Cemefem eo legieee re- 
feftCreusemeIlI.p.0O8.,qoi eBerem 
frngmentie p. 44 eq. ed. Richler. 
cnm laae fnieae 



regem Italiae. lani ozorem Cnma* 
•enen vocavit D^mophilne apud 
Lanr. Lyd. IV, 9. (p. 160. Roth.). 

oegue indigena] „Ab eenlentia 
Macrobii dieeentit Anmline Victor 
[orig. ^ent. R. c. 9], qni lannm 
Apollinie filium a Xntho Atbenien* 
einm rege adoplatnm, nec patrio 
regne contentnm, refcrl com elneec 
in Italiam devenieee ntqne ecci»- 
pnto monle nrbem ibidem cendl- 
dieee, qnam de euo nomine appel- 
InTeril lonicnlnm.^ ZmJif* ~ E 
Gmeoia in Iteliam inigraese la^ 
nnm tradidemnl etiam Plntarcline 
Qnacet. Rom. c. 99., Athenaene I. 
e., SorTine ed Wrg. Aen. Vlll, 357. 
Cmnserne 1. c. p. 686. etatnit e 
Ponto alqne e Samolhrace ad 
Etrneeee enm Tcnieee. Contra Am- 
broech (Stndien n. Andenl. I. p. 
148 eq.) nriecornm Lalinornm 
deom eum fnieae defendit anctori- 
lalc Dionjflii Hal. qoi (A. R. III, 
99.) enm dicll kufiAfiaw •^n^ nwa 
^ daifioim, 

paend^ant] ^^EztduttH Menreine, 
cnm ex t. c. powid^et proferl, 
meline opinntne. lenn* cum Ca^ 
meee pouidekant^ nl [Virg. Aen. I, 
9f^.] itemo cum frolre Quirinu» lura 
dahunU*' Gnon. — Apnd Virgiliiim 
qnidem L c. praecedil Cnnn Fidee 
et Feeia, eed apnd Ciceronem (Phil. 
\II, II, 97.) legltnri 8ulia eum 
Seipiane . . eonditionee eoniulerunt, 

oppidum lonicttlnm] Cf. Arnob. 
III, 29. Anreline Vieter. I. c. no- 
meo dicit fnitec eppidi: AthenRone 
I. c, apud quem leailnr '/«iKKnaoiry 
menliai Ovidine (Fnel. I, 945.) eC 
Virgiline (Aen. VIII, U7.y arcla. 

90. geminn» famem p r ee laif teel 
Bifroae nppellalnr a Virgilio Aon* 



52 



MAGBOBII 



ad pradentiam regis sollertiaiiM|tte referendmn est, aui et praete- 
rita nosset et futura prospiceret, sicat Antevorta et Postvorta, di- 

21 vinitatis scilicet aptissimae comites» apud Bomanos coluntur. Hic 
igitur lanus, cum Satumum classe pervectum excepisset hospitio 
ct ab eo edoctus peritiam ruris ferum illum et rudem ante firu- 
gcs cognitas victum in melius redegisset, regni eum societate mu- 

22neravit. Cum primus quoque aera signaret, servayit et in hoc 

[lllst. ABGPS. 
20. divitiarum fcilicef ,,yidebatar refcirre Anglicanoe tlle ▼eta«" Pont. 
Sod in A e«t dioinitati». 21. et exeepiatet G. — nttmeraotf A (B a 

•ec. m.)* 22. aignavit G a p. in. — meinoriafn et in AS. memoriam 



VII, 180. et ^II, 19a: dinQ6amnog 
a Dionytio et ab Athenaeo il. cc; 
forma bicepi in aere eignata etae 
dicitnr Ovid. Pa«t. 1. 230. Cf. c. 9. 
cC Boettiger. Id. I, p. 263. 

ad orudentiam regit eoUertiamque] 
,,liihi verosiuiilior ndetnr Benten- 
tia eorum, qui lanum bifrontem de 
•ocietate imperii, quod com Sa- 
tnrno communicarit, •atieqoe con- 
corditer adminiotrarit, intellectnm 
volnnt, adeoqne ot einiimodi ima- 
gines, qnae tcI nummi exhibcnt 
TOl poetaroin in^eninm fingit car* 
minOy bifrontee et lanum et Satnr- 
Bom eignificare potentnr.^^ Zbvr. 
^ Cf. c. 9. § 9. Alii geminam f^- 
ciem ad cominnne Romuli et Ta- 
tii refc^om retttiernnt ir.f. Serv. ad 
Virg. Aen. 1, 291. et XII, 198. Nie- 
buhr. Bom. Geach. I. p. 324. 
Schwenck. Hyth. d. RSm. p. 182.). 
Plntarchne I. c. duplicem affert 
caneam : «ore^oy Sri . • furifiaXe 
Tuxl yXffirTttv xorl dUuTixp; tj (li^Llop 
oti Tovg nsQl viiv 'Ivallav . . slg ifre- 
Qov §lov tfmta • . fHtifiaXe uai fu^ 
t$ii60fiij0ef CniUBeruii I. r. p. 693. 
citato Gavio Baaoo apnd Lydom 1. 
G. ait geminam faciein lani eo a 
nonnnllio foieoe relatnm, qnod ho- 
minam preeeo ab hominibno ferret 
ad deoo, ot altera faciee ad deoo, 
altera ad^ homineo videretnr con- 
▼erfla. Miram Varronis interpreta- 
tionem profert Attgostinne de cIt. 
dei VII , 8. : Dua$ enim faeiee ante 
et retro habere dicituTy quod hiatue 
noater^ eum o» aperimue^ mundo m- 
milic oideotiir, ... a quo kiatu ori$ 
et forae eue aditum ad dente» ver- 
aue et introreu» ad fauee», Servine 
ad Virg. Aen. VII, dOr. ait lannm 
bifrontem «ignificare solie ortnm 
ot occaenm, qnadrifrontem qnat- 
tnor tempora anni. 

gui . . pre^ioerel] Cf. c. 20. $ 5. 

Anteoortm eC Poftoorla] ,,bi Fa- 



■tis [I, 633.] eat: Porrima placa' 
tnr, Po8tvertaquey »ive •ororee, 
Sive fugae eomite»^ Maenali diva, 
luoe.*^ ronT. Adde quae •equun- 
tnr: AUora quod porro fuerat eeci- 
ftisee pulatttr; Altera vereurum poet' 
modo quidquid eraU — MaenaU 
diva est Carmenta, mater Evandri, 
cf. c. 6. § l. Apnd Gellinm XVI, 
16,4., duae commemorantnr Car- 
nientea, quarum altera Potloerta 
cognominala evl, Pro»a aUora: a 
recti pervereique partu» et poteeiaU 
et nomine, qnae Torba dicnntar 
ecse M. Varronic. Cf. Ser?. ad 
Virgil. VIII, 836. Ambroeeh. Rell- 
gionebiich. d. Rom. p. 18. 

divinilolii] Liv. 1,7, 8. venerahi- 
lior divintCale ereditm Carmen- 
fae malrif, quam fatiloquam , , 
miratae hae gente» fuerant, cf« Virg. 
Aen. VIII, 840. 

21. eum Satumum . . ercefMeeet 
hoepitio] Cf. Ovld. Faet. I, 238 sqq. 
Anrel. Vict. de orig. gent. R. c. 8., 
Laetant. I, 13, 7., Minnt. Fol. Oo- 
taT. 23, 9. 

cum . . victom in metiua redegio^ 
•el] „Memoriam hnine beneftcii 
quod Satnrnno Aboriginibna prao- 
•titit, continero videtnr gomma 
apnd Begemm ad Flonim in Tr. 
de Rom. orig. p. 4., obi oodox 
cnm fulce et faecicnlo arialarnm 
expree^n^ conepicitnr/' Zbvn.-— Cf. 
Plutarch. Num. 19. Virgil. Aea. 
VIII, 314 sqq., Anrel. Vict. L c. 
Minnt» I. infra c 

22. Cum primu» quoquo aora 
eignaret] ,.Cf. Minntins Fel. 22, 9. 
et Cyprian. de idolomm Tanitate 
1, 8.«' Znvif . — Addo TertnlL Apol. 
10* Athen. \V, 46. p. 692 e. Aurel. 
I. e. leidor. Orig. XVI, 18, 3. Con- 
tra Plinino XXXIII, 3 •. 13. § 43. 
SerTinm regeiu primnm ait •igna- 
Tio^e ae^. Vid. not. oeq. 

oofvaoit et m hoo Saiumi reomn- 



SATURNALIORUM UB. I. CAP. VII. 



53 



Satiinii reyerentiam, u^ qaoniam ille naTi (uerat advectas, ex una 
quidem parte sui capitis efligies, ex altera vero navis exprimere- 
tur, quo Satumi roemoriam in posteros propagaret Aes ita 
fiiisse signatum hodieque intellegitur in aleae lusum, cum pueri[230] 
denarios in sublime iactantes capiia atU navia lusu teste vetusta- 
tis exclamani Hos una concordesque regnasse vicinaque oppida23 
communi opera condidisse praeter Maronem, qui refert: 

lamcidum hine, itti fuerai Satumia natnen, 
etiam illud in promptu est, quod posteri quoque duos eis conti- 
nuos menses aicarunt, ut December sacrum Satumi, lanuarius 
alterius vocabulum possideret Gum inter haec subito Satumus24 

Edd. vicfthgtpdib.] 
tiiam in v-gb „reete*< Zeiin. — j4e§ iia Met. v-rb „9 Angl.** (in B eap. c 
IVeO. tfo (om. aett} e-s. — «b tAeae lumim APSyi. in ale etmm (enp. aw. 
1«) B. «n alea unm (eup. a ndd. e; tnte u eet rae.) O. «n aleae ium 
c-b. — namei a lu$u S. navim lu9u w^g, 83. cofieerdet (om. que} 

w-g. — vtetne^e A. — opera eammuni T-g. — Maronem] Aen. VIII, 368. 
— qui fert A. — Aine S. 34. ov^enla A (B a eec. m.) e-bP. OMg- 



iiam] Cr. Plntorch. Qoaeet. Rom. 
41. «oTf^oy, i6g oi nolXol Xiyowftv, 
iiKl vifif Kgivov nXoltp 9tan$^d'- 
oavTog §lg 'ItaUav; Ovid. Faet. 
1, 235. 

«t . . ex «BO ^tJem parte eui ca- 
ptftt effigie$^ es aliera vero nooit 
ejrprtmerefur] Ovid. L c, aS9. dicit 
in nnivertnm navalem formam 
olgnttiAm fnitee in nltera parte, 
Anrelioe Vict. 1. c. fioeem, Pliniut 
I. c. rotirum noeit, (qnod qnidem 
maxime conTcnit cum attibnt Ro- 
manit ad nottram aetatem eerra- 
tfe, Tid. Crenxer. I. c. vol. 111. tab. 
III, 10. b.), Plotarehoe I. c. nXoiov 
mfvpvav TJ mftiffteVf Athenaene i. c. 
9 oxBdiuv 9 oritpavov ^ nXolov, 
Zennint adnotavit Al. Baebii Coe. 
nommnm ezttare apnd Begernm I. 
c. pag. 3 , cnioe una part effigiem 
bifrontem ezhiberet, altera trce 
navee. 

quo Saiumi memoriam in posie- 
ro9 propagarei] „Hinc Nato [I. c. 
889.J j4t bona potteritae puppim 
eignavii in aere Honpitie adven- 
tum testifieata dei.'* PonT. 

tn oleoe Ititum] Cf. c. 12. § 26. 
oMoif to oeiiem eint omne genus 
nerbarum tif, et Krueger. Gramro. 
8 882. net. 4. 

ilenariet] „CaTe denariot pro ar- 
genteie nummie accipiae, ted pro 
atte ex aere. Qoin et minntior 
moneta ex aere, tic appellatur.^* 
HAiminif. ad Plin. 1. c. >~ Cf. Vo- 
piec. Aurelian. 9. aeria denarios 
eenlttm. 



eaoita aui navia] „Affinie hnic 
Intni illo Augntti [Sneton. Aug. 
71 , cf. Horat. Sat. II, 8, 248.1 por 
impar. Graecit eet tvyct fj atvya 
[Schol. in Arittoph. Plot. 817. 
iKciiiofiBv aQTta ^ nsoiooa. . . . Snsg 
h tJ owrfiiitf tvya § &Svya U- 
yo/tiev.l. Vidc ct Fettom [p. 168 et 
169. liaell.; vid. not. Sealigeri p. 
629. Lind.] qui figntim excovofttm 
interpretatur tif navie^*^ Poht. — 
Ett igitnr pnrvi navigii gennt quod 
Bavari dicunt Einbaum, Cf. Pom- 
pon. Mel. III, 7. Arnndinvm fiesa 
mtemodia, veluti novio, binot ei 
quaedam temot etiam vehunt» -j- 
Paolo aliter honc ludnm detcribit 
Anrel. Vict. de orig. gent. R. 3, 5. 
Unde hodieque aleaioret potito num- 
mo opertogue optionem eollutoribut 
ponunt enunticmdi quid puteni tub- 
ettCy caput aui navem: quod nune 
vulgo corrumpentet naviam dicunt. 

23. Hot . . regnatte . . proef er Ma- 
ronem . . efiam iffticf tn proin|iftt etl 
quod . . dicarunf] Valde contorta ett 
verborum ttructura. Aut dicendum 
erat: jid comprobandum hoa .. re- 
gnatte , . praeier Maronis verba . . 
efiam illud in promptu ett^ quod . • 
dicarunt , aut : Hot . . regnatte in 
promptu esi («'f. Lucret. 11, 148 et 
246): idque praeter Maronem . . 
efiam tffud comprobat^ quod . . cfico- 
runi, 

alieriut vocabulum pottiderei] i. e. 
oomen a lani nomine tractum ha- 
berel. 

94. Cum .. Solornitt non con- 



54 



MACROBU 



mm conparttigsety excogitayit lanus hononun eitts attjgmenta. Ae 
primum terram omnem ditioni suae parentem Satumiam nomina- 
vit: aram deinde cum sacris tamquam deo condidit» quae Sator* 
nalia nominavit Tot seculis Satumalia praecedunt Romanae ur* 
bis aetatem. Observari igitur enm iussit maiestate religionis quaai 
vitae melioris auclorem: simulacmm eius indicio est, cui Ceilcem, 
25insigne messis, adiecit Uuic deo insertiones surculorom pomo- 
mmque educationes et omnium huiuscemodi fertilium tribuunt 
disciplinas. Gyrenenses etiam, cum rem divinam ei faciunt, ficis 
recentibus coronantur placentasque mutuo missitanty mellis et 
fructuum repertorem Satumum aestimantes. Hunc Romani etiam 



[Mh. abgps. 

memtum (B a p. n.; G m tee. n.) Sv-g f,ABgl.'* argummUmm 6 m p. 
n. — Romue ur(n$ h. — aetorm (•np. u) 6. >— udiu»9i iBQ m p. m.). 
26. tnsituNicff g <■ mg, — • huiwcemodi BQ (AS ■ tee. m.). «iiiiia- 
eemodi (A a p. m.) s-bP. eiu$cemodi v-g. eiii«fliotft S. — «1 mMi$ S. 
^ esi$timuu$e9 S. «rltiniiAlet v-g. — •lerciilam A (B • p. m.) Gt-bP. 



parui$$et] Ci. OTid. Ffltt. I, 237 cq. 
inde diu geuti mantit Saturnia 
uomen: Dicia quoque e$t Laiium 
terra^ latente deo, Sie Latiiim 
terram dictam eete a latendo refe- 
roDt etiam Virgil. Aea. Vlll, 922 cq., 
Arnob. IV, 24., Lactant. I, 13^ 10., 
Minac. Pel. 22, 10. Late Satur^ 
niam terram^ ei Enaio protnlit 
Varro L. L. V, 42 , Satumia arvu 
dicit Latinm Virgil. Aen. I, 569«, 
Saliiriiia Italia legitur apud Fe- 
•tnm I. XVIH. p. 322. Moell. Cf. 
Inctin. ILLIII, 1. Virg. Georg. II, 
173. Dionyc. Elal. A. B. I, 34. 

quasi vitae meliorie atietoreM] Cf. 
c. 10. § 19. quaei vitae eultiorie 
auctoree. Zeun. confert Dionys. Hat. 
A. R. I, 38. ndoffg B^daiuovlag 
doT^f^a xal nlrjQanriv dv^geiuoig, 

falccm, in$igne meffffif] Cf. Fe^to^ 
p. 325. cuUurae agrorum praeeidere 
videiur, quo etiam falx e$t ei in~ 
eigne; Angast. de cir. d. VII, 19. 
Falcem habety in^ iitf (Varro), prop- 
ter agriculturam ; Arnob. VI, 25. 
Falx mefsorta, quae e$t attribuia 
Saturno; ib. c. 12. Satumue cum 
ofrunca /a/ce, euftos ruris ut ali- 
qui$ ramorum luxuriantium tonsor; 
Plot. Onaest. Rom. 42. rj Srt xa^ 
umv dQiz^g tj yBmqyLug i/jyeiimv 6 
^sbg; 17 yuQ aQnrj zovto arjfialvsu 
Isidor. Orig. VIII, 11, 32. Contra 
Ch. Waliiae do relig. Roman. an- 
tiqnissima p. 13. reprehendit Bntt- 
roannom qni Mytbolog. II. p. 29. 
Satoroam dii^ agreetibos adnume- 
ratnm ee^e potaret: nam prafoo- 
diorem haiuo oiinimio eeMwn recte 



intelleiiHO eos qooe •eqoeretorPlo- 
tarchoe Qoaeet. Rom. 17. xhv 61 
KQ6vo$f i^ovvTUi J^b6v 4novd«lov md 
%/&&vwv. Cf. Boettiger. Ideea. I. p. 
224 et 228 •«. SaCorno^ dieitwr 
faleifer ab 0?tdio Faot. I, 284. Ib. 
218., a Martiale ILI, 6, 1., mb Amo- 
bio III, 29. Cf. Crenser. 111, tmb. 
III, ek p. 201.; Merfcel. p. ocin. 
Klaoeen. p. 862. 

25, ta«erttenee mreiilonm] Cf. 
Aogost. ep. 29, 29. toeertso ele«- 
•Irt, Colon. Arbar. 8, 2 ei S. Mir* 
euiue iu$ertu$, Saepios dleitwrar- 
6oniin tntttiones; cf. Cic. Seo. 16» 
64., Plin. N. H. XVII, 14. •. 94., 
Colom. V, 11., Paliad. lib. XIV. 

pomorumque edveaftene»] Cf. Ptio. 
N. H. XVI, 26. •. 99. ednemlto tli 
pomo est. 

ontnium AnlitfeeMedt fertiiium . . 
difciplinaff] i. e. omnia qoae perti- 
nent ad arboron froctiferarou 
cuharam. 

fici$ recentibue eoroMmtnr] Ficie 
aridie redimiebantor poellmo im 
mysteriie Bacchicte. Vid. Cremior. 
IV\ p. 93. 

mntuo mi$$ituni] Cf. § 32 el 83. 
c. II., § 49. 

meUif] Hoe referendae mint plm- 
cenUe. Cf. II, 8, 3., Hor. Ep. I, 
10, 11. Pane egeo iam mellitie 
potiore ptacenltt, Cato R. R. 76. 

fruetuum reperlorem] Cf. e. 10. § 
19. quod Sutumu$ eiueque uxor tam 
frugum quum fruetuum reperto- 
ref effc credonlur. Arnob. III, 29. 
oiltealorem faUiferam , IV, 9. Sur 
lomvm praefidem $ativi$' Amgo- 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. VIL 



65 



Stercutufli voca&t, qaod primm stercore fecttndttiitem agris con- 
pftraverit Regni eius tempom felicis«ma feruntur, cum jHropter26 
rerum copiam tum quod nondum quisquam senritio vel Itbertate 
discriminabatur: quae res intellegi potest, quod Satumalibus tota 
servis iicentia permittitur. Alia Satumaliorum causa sic traditur.27 
Qui erant ab Hercule in Italia reKcti, ut quidam femnt, inito,(23i] 
quod incustoditum fuisset armentum, ut nonnulli aestimant, con- 
sulto eos relinquente, ut aram suam atque aedem ab incursioni- 
bus tuerentur: hi ergo cum a latronibus infestarentur, occupato 

Edi. Ttcalisspdib.] 
fferciiltiiai (8h I* ikig) IflPd. «CcrMlMH Pt. iC«rc«lliiM B ■ uw. m.; 
v-gMltSPS. fferMlittMi 9 io ■§«•( P5. ,,8cri|»lM HtegmtiuM^ qMd t»- 
let HereiitiW* PiMt. (in A Biiiir eifMniodl mI>. — prJM t-r. 96. 

cutttfl S a p. ■• — iii» propter A ■ tec. ni. — taiai eliam Edd. — tiita 
g in mg. S7. tMiirfar»6iit A (corr. !■ ttoii}. » tt ergo a-g. hi tmim ' 



•tin. C. D. VII. 18. peiieff fiieM Ba' 
Uomumt ommiumt domiimmiuM eel. 

^tereiitiiM ooeoiit] y,Ncc de aorip- 
Inroy ■ec de ▼iro, oii hoc Donieii 
tribatoni eit, eatie inter ecriptorea 
coarenit. Apad L^ctaotiaoi qai- 
den iBot. I» 90. comnieoiorotnr 
qoidMO £lerentiie, qoi etercoroodi 
Ogri rationem primae iodoierit, 
diirenioe a Satoroo. Sed io eerip- 
toro admodom diecrepanter inter 
oe reperinnter codd. et edd. Alii 
ooim habent Sterculue, alii Stereu- 
Itoff, alii Stercvtjttff, alii Stcrcttti- 
o«e, alii Stercae, alii deaiqoe ^ter- 
ealltue. Eadem fere variatio de- 
■rekeodltor io librie Maerobii, 
Tertolllaoi Apol. 85. lib. II. fld Nat. 
0. 9., Aagoetiai Cir. D. %VIII, 16. 
oft Plfoll Bl. H. XVII, 9. [e. 6.], 
■pod qoeoi occorrit res Itoliae 
AMreoive, Poooi iUoe, coi ob io- 
Teoton ogroron atercoroodoron 
immortolitae foerlt triboto. leido- 
foo Orlg. XVII, 1. [8.]: Siereorandi^ 
iaqolt, ogri rationem primiue imdusii 
mudtm oomtoe ^tercatttff tn Ita" 
Ija, eoioe ora a Pico dedieata eel 
Jlomae. Verom certe nomen eeee 
tfieylloboo intelligitnr ex metri 
ratiooo opod Prodeotinm ns(fl (rrc- 
epccvAp 460, obi poeto conit: /annm 
i^romttm» et Sterealnm Colit se- 
luttue • . Et fetta Satumi eenf «. Ce- 
torom oao ^lereoloffi eed Sterco- 
IvOi legoodom eeeo mihi fit pro- 
boMle ot 00, qood forma demtno- 
tlTl qoam hobet Slerculaff a re et 

SBreona eet ollena. Ad anologian 
tereoltiff vero occedit oliqoo modo 
Maloto.'' Zoim. - Vid. Hortoog. 
IL p. 198., obi otioai Serv. od Aeo. 
U, 860. et Georg. 1,91. eitotor, 



et Herliel. p. cczkzi. Klaoeco. p, 
809. 

96. oood oootfoM .. dieerimuma^ 
batur] Cf. loetin. XLIII, 1. Satur- 
ooe lonloe iuatitiae fuieee traditur^ 
ot oefoe fferviertt ffni eo quiequami, 
neque quidquami privatae rei hahve- 
tits eea OMOia coMMttota et imdivita 
oMoi6uff fuerint^ oetatt ooom Cttoctie 
putrimioniumi easet» 

quae re§ imtellegipoteetj quod . . 
pennittitttr} i. e. inde qood. Cf. 
S 37. et luetin. I. c. Ob euiue 
egempli memoriam eautum eflt, «I 
5atttniaii6tt« exaefttoto oMnivM tore 
paffffiM to conoioiifl fleroi c«m doMi- 
oiff reeoM5aot. Soo. ep. 47, 19. /n- 
fflittterMOI dicM /eJlOM, noo quo eolo 
eoM flerote rfoMioi oeffcereotttr, eed 
quo otifoe &oooree iiiie in domo ge- 
rere^ iue dicere permiaerumt et ao- 
moffi pueiUam rem pubUeam eeee iu- 
dieaverumt. Athen. XIV, 44. p. 639 b. 
ralg xwf K^iesm ijft^^aiff, hf ats 
^Petftaleetf nauflv E^og ievlv haTiav 
rovg oinitag a^oig xag x&v oAcc- 
riofr ovaB^xofdvovQ UixovffyCctg, Dio 
Caee. LX, 19. insU^eQ iv xoXg 
Xoovtoig oi dovloi x6 xwv dBenoxSv 
Crnfta iitxaXaiiBttvovxtg hoQxcc^ovet, 
Martial. XI, 6., XIV, 1. Vid. Lipe. 
Sntnrn. eerm. I, 2. Hortang. II. p. 
125 eqq. 

27. Qui erant ah Hercule in Ita- 
lia relictt] „Rero fere eandem com- 
memorat Dionyeine A. R. I. [34. et] 
44.*' ZaiTif. — Aliam rema^endi coo- 
eom affert Dionyeloe I. c.s ii Av 
tmg *HQa%Xia naqaitricdp-evoi 
tijg %qayii,atelag dwtd-rjvai ere- 
ql taeta tit noqia Mfuwaw. 

ooeopoio eAlo eolle] „m«iiyt. HoL 
A. B. I, 94. oll kooo IpOM ftilaao 



56 MAGROBII 

edtto colle Saturnios se nominaveninty auo ante nomine etiam 
idem collis vocabatur: et quia se huius aei senserunt nomine ac 
religione tutos, instituisse Saturnalia fenintur, ut agrestes vicino- 
rum animos ad maiorem sacri reverentiam ipsa indicti festi obser- 
28vatio vocaret Nec illam causam quae Satumalibus adsignatur 
ignoro, quod Pelasgi, sicut Yarro memorat, cum sedibus suis 
pulsi diversas terras petissent, conQuxerunt plerique Dodonam et 
mcerti, quibus haeterent locis, eiusmodi accepere responsum: 
UtBlxetB luuofiti/OL Hi^tcsXSv IkctovQViov atccv 
^Hd' jipoQBvytviaWf KotvXfjv^ ov va6og 6%Bltai^ 
Olg avaiwjfiivtBg dBxdttjv ixxiftatBtB <tH)0(p 
Kal xBq>ala$ Zdidn xal t^ xcctqI niimBtB fpma* 
acceptaque sorte, cum Latium post errores plurimos adpulissent, 
90 in lacu Gutiliensi enatam insulam deprehenderunt. Amplissimus 

[Hlst. ABGPS. 
▼1. illi (oin. ergo) t3. — excelso eoUe G ■ p. m. — ttiam nomine S. 
— €1111 cfei S. — Satumalia add. • tec. m. A. 28. haereut (sup. 

add. re ■ tec. m.). adhaerefent v-g. ~ ZtBi%^t9 ... fpmta om. A 
nallo tpatto relicto; G ■dd. ut in Gr.; P apatlo relicto Tacao. Cf. Dio- 
nys. A. R. I. c. 19. — ctkxkte MMOuKTfoic . kkaow B (P9 . • noict , kka 
AOTf^, — 6aisXav S. — IkttoiSifviop STlaMIS „t. c.'* Meiirs. cjnoYmoTf 
BMa (PS . . 2vro2v). ifatovifvlav T3ch-bP7. Zoctoifvlav Diouys. tfcr- 
tovQvla I. - fly c-a. ^d* TSib. t^(^ tI. — 'ApoQBiYSviatv BStIP^. 'Apo^ 
QiYBviatv T3-b. 'ApOQiyiPiatv Dionyt. — ov v&aog Sich^. oiNJCoc B. 
AiAVAAK P2. — h%Bltn S. — ol^ BSTlaP27 Dionyt. „t. c. meliut. Blam 
Aboriginet iotelligit.'^ Menrt. aU Tdich-b. — hnifinsts BStIPMT. J»- 
nifirpate T3-b Dionyt. .'- &Sfi Edd. (t3 SSrtv). KQOvlBy Dionyt. Vid. 
not. ad § 31. In S. additur: ^^ita quaerentee sieiUam §atumiam terram 
aboriginumque ubi inaula vehitur: quibue permixti deeimam emittite pheho 
et eapita plutoni et patri mittite hominem.^* — C^litieiifi enalam ABOS 

collero aui pottea Capitolinnt dic- jdodehfi ysv6fievog ttitoig mifiii^ 

tnt fnerit.'* ZBFit . — Cf. Varro L. L. ffv 91/tft jUvniog MatUliog £vfiQ oi* 

V y 49. Hune (Capitolinnm) anfea aOTinog uMg IBslv kU ttvog t&v h 

montem Saturnium appellatum t^ ts^ivH tov ^ihg ntifiivmip tQk^ 

prodidemnt, et 45. qui eum Hereule n69etv yQOH/iaciv eiQ%aiotg ipdX"^ 

Argivo venere Homam ef m ^'attir- QOYfnivov. Tom teqoltnr iptnn 

nta ttifrseeferttnt. Fettut t. t. 5a- oracnium quod apnd Macroblam 

f vmia p. 322. Muell. mon$^ qui nune eiprettnm Tidet.^^ Zbitii. 
est Capitolinu9t Satumin» appella- £til%st8 cet.] „Uoe oracalam 

daftrr, ^tf oif tn ftitefa Satumi e9§e anctore Dionytio Hal. l. c In qao- 

cxiatimatur. dam tripode aedit loTit Intcriptam 

Ai'alifmiot] Cf. Feit I. c. Safvrns exttat qnoqne apud Stephaaam By- 

quoque dicebantur qui eantrum in sant. 1. t. AboHgineu Lactantiat 

imo clivo Capitolino incolebant. Cf. Tero Intt. I, 21. ez Varrone alti- 

c. 10. § 4. mum tantnm Ulina laadat Ter- 

28. Petangi cet.] „Rem ditce ex tum.** Zsvif. 
DioDjt. Hal. Anf. 1, 19.: 01 &h ZiyieXmv] Cf. Dlonyt. I, 16. 7V 

IJelaayol (tvy%avovai yag iv tov- pkv drj nqUtrjv obanaw 'ApOQtylvsg 

ttp tm %q6v<p wxra Salfiova tcsqI iv tovtotg Xiyovteu itotinaai^cu toZg 

Ko tvXffv k6Xiv 'ApoQiytvatv avXt- t6noigy . . evtsv^^ev Si ^Qiteifievoi 

aafuvoit nXfialov trjg leQag Xlfivrjg) toZg re ofUoifi ^UQ^QOtg xtfl — ^ 



fOfi triy te vvolda trjv iv avrn t<ov fidXiata SineXolg OfuniQfiociiv 

neQioovovfLevriv natifiad^ov ^ xai ovciv vftkQ tijg %<6Qag inoXifiow» 

ftOQct twv iu%fiaXwte9v , ovg i% tSv aecepta eorte] Cf. c. 6. § 16. 

dyQ&v iXafiov^ ijMvaav tb tmv im- tn facu Cutilienei] Cf. Plin. N. H. 

TmQLanv l^voiuCy tiXog ixuv Ctpjai tb IH, 12l t. 17. | 109. /n a^o Rea 

9eoftQdfuov imiXecfiov. t> yciQ iv tmo Cuiiliae laeum in qm 



quo 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. YII. 



57 



enifli cespes, me ille continens^ limus seu paludis fiiit coacta com- 
page virgultis et arboribus in siWae licentiam comptus, iactantibus 
per omnem fluctibus vagabatur, ut fides ex hoc etiam Delo fiicta 
sit, quae celsa montibus, vasta campis, tamen per maria migrabat 
Hoc igitur miraculo deprehenso has sibi sedes praedictas esse di-30 
dicerunty vastatisque Siciliensibus incolis occupavere regionem de* 
cima praedae secundum responsum Apollini consecrata OTectisqueim 

Edd. yicahgspdib.] 
(t-bP Cutyl. „T«ra •criptora*^ Zflon.). euiiUenne natam i. culi/ieiitj na- 
tam ▼. etittiltenttttfii natam c-g (e in mg. „al. Cufi/iW; h. in mg. „Al. 
Cutiliae • CiitilteRa» enaCcmi ant.^*)< 89- J>er oaineiR B a p. m. ; G. per onmeai 
laenm A*. per onme more Sy-g. per omnem B a tee. m. a-bP. „De 
Cotilienti laea loqaitvr, qaem aa aamem recte dixerirone, eogitemae.^* 
Pont. — etiom ejr Aoe G. — migrabat A*BGSr«-g ,,8 Angl.^\ omfraMol 



/iHcCaet inttilo Italiae umbUi- 
enm ene M. Farro tradit; et Dio- 
njt. I, 15. *jhtb 8h 6Ta9iav hpdowii^ 
nLOwa 'Peatov Kovvlla x6ug cm- 
gfecpvgy .. ^g iornp ov nif64n Ufivri 
tmaifanf t^J^qhov ixovaa t^ dui- 
Ctaoiv 3C T. X. Vitl. infra. Nnnc To- 
catnr Lago di Contiglione, 

enalamj Malim ecriptnm u eclom 
▼el nantem propter ea qnae ante- 
cednnt, oS vaoog 6%Bltai^ et qnae 
teqnantnr, fiuctibuB vagabatur» 
Vid. not. teq. 

89. jimpliseimuB enim ceapet . . . 
jlucti^ «oga6atttr] Cf. Dionye. L 
c«: if 81 v^aog .. dvl8^vt6g ieti 
%al la^ianffjBtai. noUaxQy divofvtog 
aMpf aUotB xttT &kXovg t6aovg 
Tov nvwiuecog, XX6vi 8i tig h 
o^^Tg qnferai fiovt^iMp nqoo^i^^g 
Tuul ^ofi/voi ttvhg 0f6 fisydXou Se- 
nec. Mat. Qaaeet. 111, 25, 6 tqq. 
Ijpte ad Cutiliae natantem iu- 
eulam vidi... CutUiarum ineula et 
ttTbor€$ habet et herba$ nutrity ta- 
men ogiio tutlinetttr et in hanc affue 
illam partem non tantum vento tm- 
pelltlur, tcd el ouro. • . IpsiuBin^ 
iulae materia vectabilie .. non 
etl eorporit eolidiy quamvi» arbore$ 
tdaU Forta8$e enim levee truneo$ 
fronde$que in laeu $par$a$ pingui$ 
humor apprehendit ac vinxit.. * Quae 
ubi purgameuta aquarum eoaluerunt^ 
ex tpumo $olidanturf obi yid* Koe- 
leri notaia; Varron. L. L. V, 10, 
78. CMnmottoe ad lacum ^ Cutilien-' 
9em a eommotu^ quod ibi in$ula 
in aqua movetur; Plin. I. c. et 
11, 95. e. 96. ad Cutiliae aqua$ 
opaca $Uva, quae nunquam die 
oe nocte eodem loeo vi$itur. 

conltnent Itmut] Cf. Liv. II, 53. 
ilo in vadi$ Aaesilantit frumenti 
oceroot teditte inlitee limo. In^u* 



lam inde paulatim faetam. Vox eott« 
tinene qoaeritor nom opponatar 
▼oci jpaludie aa rerbie coaclo com- 
pagef Verbornm collocatio prine il- 
lad ▼idetor commendare, nt conli- 
nen$ limu$ eit limnt terrenoe. 
Qnod ei ita eet, Macrobine nimia 
libertate tecutne eet exempla qoa- 
lia haec tnnt: Liyint XLIV, 28, 18. 
qui propioree eontinenti litori 
eronl, et Uorat. Carm. II, 18, 22. 
porum ioeuplee eontinente ripa. 

coaeta compage^^ Similiter trane- 
lato qoidem eenen ait Tacitue Htet. 
IV, 74. eompagee haee eoaluity et 
loTenalie VI, 618, fraetm eomoage. 

in eUoae lieentiam eomplutj i. e. 
arboriboe coneitue, ^oae tam li- 
bere creecerent, ot eiUa qoaedam 
fieret. 

per omnem] ec. lacom. Obtem- 
perarl codicam pleroromqoe ancto- 
ritati. Neqoe tamen negaverim 
Biacrobiom omnem pro aqoa po- 
taieee dicero. 

(>er maria migrahat] Delnm Vir- 
ioe dicit Aen. III, 75. ora$ et li- 
tora dreum errantem; Plin. N. H. 
IV, 18. e. 22. § 66. diu fiuetuatam. 
80. eattolitgue iSicilienti6ut ineo^ 
lit] Cf. Dionye. I, 16. o^ TO^g Zi^ 
usAov€ &yovtig *«, ««i q>iQOv- 
tsg dutiloWf ineidii trj^ kavteh 
i^iXiJtov. 

decima praedae jipoUini conte- 
cralol Feet. e. t. Potitium , p. 837. 
Moell. Bercule$ eum .. deeimam 
bovum .. profana$$et. Aurel. 
Vict. orig. gent. R. 6, 5. Tum Re- 
earanut $ub jiventino Inventori Pa- 
tri aram dedicavit^ appeUavitque 
Masimam, et apud eam decimam 
pecorie profanavit, Dionye. I, 44. 
^oag Totfi ^$oig tkg 9w)txag twif 
XatfVQiov. 



58 



MAGBOBII 



Diti saedio et Satamo ara, eufais festmn Saturaalia nominarant 
31 Gumqoe diu humanis eapilibus Ditem et Tirorom victiraifl Satur* 
nom placare se crederent propt^ oraeohun in quo erat: 
Kal xifpaXag^Aidyf Koi r^ xat(fl niftmtB tpmay 
Herculem ferunt postea cum Geryonis pecore per Itah*am rever-^ 
tentem suasisse illorum posteris, ut foustis sacnficiis infausta mu- 
tarent inferentes Diti non hominum capita sed osdlla ad huma- 
nam effigiem arte simulata, et aras Satumias non mactando viro 



[Mm. AB6PS. 
•-bP. 80. creeftf (om. ftie) ?-g. 31. ^aliiniti» om* 8. ^ «al 

.. tpAtu om. A (6 a4ii. tfl tii er.). — 9imiUaa «ylibooa retcribo, id orit 
ficta ot formota« Soepioole nooe tos io molioribnt iibrit corrapto.^ 
Poot. ^ vtro ABS CG ob eo4. u. oM. t) tI. otrot yS-bP ^810 qnat in- 
•peii odittonet. Chortocent tomeo etro. Qnod tano rerbo orociili deti- 
deroot, et reieetam apparet ab illit ^ni non ad?erterant tingulit pagi- 
ait a Clcerooe et Llvio eiotmodi ablatiTOt libenter poni, nt defemienia 



ereetttftft Diii iaeeUo ef iSalttmo 
oro] Cf. c. II. S 48. jn taceKom 
l>tttt orae ^atnrnt eoftaerent. 

31. otVorvm eicttmtt ^atvmiim 
plaeore te ereclerentl i. e. Satnrao 
litarl Tol taera ei accepta ette 
credereot. Cf. III, 5, 4. Ittare, qnod 
eMi MacriHeio facto plaea§$e no- 
men. DionTt. A. K. I, 88. otno^ 

fJkBlilTXOflfpOVg tijP TOV ^OV /tt^- 

viv. Lneian. Satnrnal. I. 'A K^6p8 
• . tfol tidvnu lud %B%alXii^fitai 
na^ ^fimp. — * „Priteot Italiae fn- 
colat, Carthaginientot, Gailot et 
allat qnatdam orientalet ffenteo 
'limmo tiol t&v hofCBQlmvidvmv 
mbet DiQnytiutl Satnrno yictimat 
hnmanae immofatie tradit Dionyt. 
Pal. A. R. I, 38. De Carthagi- 
'niensibnt rem confirmat qnoqno 
Sillut Ital. IV, 767., Tertnll. Apol. 
1, 9, et Minnt. Fel. 30, 8., qni tradlt 
qnoqne Gallot homanat tictimat 
imiflolatte, ted Mercurio. Hercnli 
iptl Poenot qnotannit Ticfimam 
humanam obtnlitte ancter ett Pll- 
nint N. H. XXXVI. 6. [i. 4, 12. 6 
89.]. De Molochi Orientalium det 
cnltn per hnmanat Tictimat ret 
nota ett ei iibrit dlTinit.*' Zoon. ^ 
Vid. Lactant. I, 93, 9. Hildebrand. 
ad Arnob. II, 68., nbi legitur: jinte 
adventum in Italia Bereutie eum e» 
Apollinie monitu pairi Diii ae 
Saturno humanie eapitihue 
iuppUearetur: ct huno simiUter 
morem non fraude eallidula et no* 
minum amhiguitate muia9ti§? Pel- 
legrino Andeot p. 88., Klaoien. 
p. 864. 

Kal %s<palcc$ '^AUfy] ,Jn Lactantio 
[I, 21 y 7. cf. Dionyt. Hal. A. R. I, 



19.] tamen ett ual fte(pal&$ jt^o* 
vldff. At abnoit Macrobint qni Di* 
tem capitibot) Satnrnnm Tero tU 
rit ait placatnm. ^Utdfj itaqne in 
Firmiano refingendnm tit, et t6 
«mr^l Satnrnnm denotaTerit*'PoiiT. 
— y,ifua9\''At9fj9 non eenei K(fOvldtig, 
Omnino eortam pntamnt Laciantii 
Jectionem et ntroqne Macrobii loco 
"AiSrig Tidetnr fnitte eiplicotio 
glottoe KoOvCdTjg: nam ito lcgitor 
etiom apnd Dionytiom Hal. et Ste- 
phanom In 'itfpo^t^^ctfy qni de Dio* 
nytll lectione dnbitari non per* 
mittit.*' GmoH. 

Hereulem • • poetea ... feeerleo^ 
temj „Rem copiote enarrat Dionyt. 
Hal. A. R. I, 89 teqq. et LIt. h 
7.«« Zoim. ^ Adde Anrel. Vict. do 
orlg. gent. R. e. 7 tq. et Tld. not. teq. 

•nattffe tllomm pocteric^ ut fauetie 
•aer{/icttf infauHa oivtarent] Cf. la- 
ftra c. II. S 48., Dionyt. I, 88., 
OTid. Fatt. V, 625 tqq. , Fettnt t. 
T. •ejragenartot p. 884. Mnell. et t. 
T. Potttiom, p. 287., Plnt. Qnaett. 
Rom. 82., Arnob. II, 68., Lactant 
I, 21, 8., Hartnng. II, p. lOft. 
Crenier. II, p. 664. 

otetlta ad humanam effigiem arfo 
ttmnfata] Cf. c. 11. § 48., osetllo 
quaedamy et ibid. panlo tnprai ca^ 

e'ia nen viventium eed fietilia, 
ionjiint I. c. eommemorat: ef- 
8mla dvd^elKBXa, ttdmXa (log- 
ipaZg dvh^Qdnmv ttuaoiiiva 
tQuanovta thv d(ftJ^(i6vf Plutarchot 
I. c. stdmXa tontnm. Scirpeo 
fuitte dicootor h^ec timnlacro oh 
OTid. 1. c. 622., Varrooe VII, 44. 
(cf. V, 45.), Fetto I. c, Lactaot. 
I. c. Non coofdndeoda tont haec 



SATURNALIO&UM liB. I. GAP. YU. 



M 



sed aecensis lumiiiibaA escoieates» quia non soiiun ymm aed el 
Imnina yi&ra si^ifieat Inde moe per Satamalia missitandit tt^tSL 
reis coepit Alii cereos non ob aliiid mitti putant qOMi' qmd 
hoc prineipe ab incomi et tenehrosa vita quasi ad hicem et bo-^ 
nanim artium scientiam editi sumus. lUud qiioqne in litteris iii*33 
Yenio, quod, cum multi occasione Satumaliorum per ayaritiam a 
clientibus ambitiose munera eugerent idque onus tenuiores ^va- 
ret, Publicius tribunus plebi tulit, non niai eerei ditioribus inmita- 
rentur. Hic Albinus Gaecina subiecit: Qualem nunc permutatio- 34 
nem sacrificii, Praetextate, memorasti, invenio postea Gompitali- 
bus celebratam, cum ludi per urbem in compitb agitabantur, re- 
stituti scilicet a Tarquinio Superbo Laribus ac Uaniae ex respoBio 

Edd. ▼icahgtpdsb.] 
paee, dimUtendii «tfMrtarMt etc^* Gron. ^ fata ABGS. — aign^mnt T-g* 
32. ffifliHt A. 83. frt6iiiitie 9/e6tt !■ „Lego ex eontectnra ot r. e. 
frlftifnfft pMei UdH «f non n« e. if. OenitWne nntiqane plebei,** Menrt. -^ 
tulit vt non T-g. fitfff ne S. -^ ecrei ditionibne Cf. dHiorikme eerei t-bP. 
34. enni eonipifaftftnt B (G n tec. m.). — m eompitalibue Q, — 
forfttin o S. — eopifi6ttt pro eapitibue BtI. ci^l6ttt (om. pro eaptt) I. 



oflcilla eom Bacchicifl qnne comme- 
raornntnr n Virgilio Georg. IT, 389., 
qnno flont uimf^ai Grnecoruni, de 
qoibofl Tid. SerTinm nd illum lo- 
com, Snlmaflinm nd Tertnllian. de 
pnlllo p. 130«, Tnrneb. AdTcrt. XX, 
M«, Crooser. IV. p. 98. HoC loco 
oetillum e«l deminutiTnm nominifl 
oe, fled apnd Virgllinm deriTnndura 
Oflt nb otcilfcrodo. 
aitemno I«niini6ttt] Cf. Crenier. L 

p. loa. 

8SL miflttfondit cw^] Cf. c. 11. 
f 49. ol Varro L. L. V, e4. Saiwt* 
nalibue ettei tuperioribue miffttnfnr. 
Fofltofl ap. Pnul. lib. III. p. 64. 
Mnoll. CtreoM SatumaUkue mnncri 
da6anf Attmiiieret pof enfiori6ttt, ^ia 
eandelie pauperee^ locnplefet cereit 
ttfe6anfttr. — DatiTUfl, onera dicafl 
licet datiTnm cororoodi, ponitar 
pro genitiTO, udteitandi eereot. 

33. Illttd .. inoenie, quod] Vid. 
Bot. ad Corora. I, 13, 18. 

am6ifiote] h. e. nimio etndio toI 
blandifl TOrbifl fliognlofl adenndo, 
et Petron. Sat. 6&. ^ac nf eomet- 
temttt, am 6iliotittiffie a nokie 
Trimdithio imfiif. Cle. ad fara. 
Xlll, I, 5. Aomo ffiinime am6itio* 
tttt, minime in rogando ffioletfttt. 
loTen. III, 182 tq. kie eivimue affi- 
hitioea Paupertate omnee; toI nr- 
roffanter petendo, cf. Tac. Ann. 
111, 13. ambitioae aoareque Aa6i- 
tnffi Hitpaniam^ Agrio. 80. ti loen- 
plet Aotfit «tf, aoori, ti panper, 
an6ifioti. 



Mttaera] Cf. Sneton. OctnT. 75. 
Plin. ep. IV, 9, 7. Martial. V, 18., 
VII, 63. Locian. Croaoooi. 14 aq. 
Ep. Sat. 1 et 9. 

Ptt^lieittt fr. pl, tuiU] Qnod quo 
tempore factnm tit, non conctat. 

34. Compitali6ttt] Vid. not. ad I, 
4, 9. et Hildebrand. ad Arnob. 
III, 41. 

cttffi Ittdi ptr urbtm in eompitie 
agitabantur] Cf. Cie. orat. in Pit. 4, 
8. ad qnem locom adnotaTit Atco- 
Diofl (p. 7. Or.}t Sole6anf magistri 
otUtfiorum Indoe faeere^ eicut ma- 
giatn ^Bitorum faeitbant Compitali- 
fiot, prattestati [Or. comma potuit 
poflt /aeie6anf], qui ludi sublatie 
toUtgiie (L. Inlio et C. Mario coflfl.) 
dittueti tttnf. Potf nooeffi deinde 
OMiot, quam tuhlmta eranf, P. Clo- 
diut tribunmt pitbit Itgt lata retfi- 
ftiif toUtgia. Verba tum • . agifo* 
6anlttr Tidentur fligntflcnre illa 
aetaie boo lo4ofl tMu nmpllufl efloo 
colebrntofl. Serrinfl nuctor oflt Vir» 
gilinm Aen. VIII. 717 miq. doflcrl- 
bere hoo lodofl. 

retfifttfi teilitti a Tarquinio Su^ 
ptrbo Lmribut ac Maniat] PliaioflN. 
H. XXXVI. extr. rofert Tarqni- 
Blum Priflcnm SerTlo Tollio, aoi 
Larifl familiarlfl oflflo filiofl crodo- 
vetur, nato primum Compitalia ln- 
dofl Infltituiflfle Laribufl. Dionjflinn 
A. R. IV, 14. nrbe in certnfl partea 
divifla ait SerTinm Tnllinm per 
omnia eompitn (utnet nthnaq to^g 
attwatwi^^ttLeMu iaflfllflflo cOBflUlal» 



60 



MAGROBir 



Apolliiiis, quo praeceptum est ut pro capitibus capitibus supplica- 
35retur. Idque aliquamdiu obsenratumy ut pro familiarium sospi- 
tate pueri mactarentur Maniae deae, matri Larum. Quod sacri- 
[383]ficii genus lunius Brutus consul pulso Tarquinio aliter constituit 
celebrandum. Nam capitibus allii et papavens supplicari iussit, ut 
responso Apollinis satisfieret de nomme capitum , remoto scilicet 
scelere infaustae sacrificationis : factumque est ut effigies Maniae 
suspensae pro singulorum foribus periculum, si quod immineret 

[Eild. ABGPS. 
pro eompitii eapiiUfus g in mg. 35. ali^ando (tup. vel diu) B. — 

famUUarum t1 (chg ia ing ). — puleo Tar^iuo t1. Tarquinio puleo h-b. 
— jipoUini Ti. — ludosque (om. iptos) t. — es triviia (tup. vel viie) S. 



in ii«qae anno qaoqae •ncra cele- 
brari e •inguli« domibu^ collatu 
libi^. Lares compita serTare dicit 
Ovidia^ Fa«t. II, 612 «q. Augn- 
•tum compitalicio^ ludos resti- 
tuisse, atque in«titui««e, ot Compi- 
talee Lares bi« anno floribu« orna- 
rentur, refert Sueton. Aug. 31., cf. 
Ovid. Fast. V, 129 •(](]., Veepaelani 
aetate in nrbe CCLXV. compita 
Larium fniase Pliniu» N. H. III, 5. 
•. 9. § 66. De Mania qnae nallo 
horam locorum commemoratur Tid. 
infra. Cf. Hartung. I. p. 62. Creu- 
aer. III. p. 567. Schwenck. p. 240. 
Hef^tzberg. p. 40 eqq. Maeller. Etr. 
II. p. 90 •qq. 

ex Ti^sponjti} Jpollinis] Hoc nn^- 
quam, qiiod aciam, alia^ comme- 
znorutur. 

35. Maniae deae matri Larum] 
Mania mater Larum Tocator etiam 
a Varrnn« L. L. I\, 38, 62. et ab 
Aniobin llK II., obi Tid. not. Hil- 
dcbrandi. F^^Mto Mania eet mater 
vel nvia ninicrna Larvarum, Muell. 
p. 128, 129., ubi Merbel. ad OTid. 
Fa&u p ccKi]^, maTolt legi larium^ 
•ed Arnobine I. c. refert Varronem 
antiquornm •ententiae referentem 
diiicse LarTae ease Lares. Ab OTi- 
dio mater Laram Tocatnr Fa«t. 11, 
670. Tacita^ t. 581. Mutay t. 697. 
Laray a Lactantio I, 20, 36. Muta^ 
Lara tcI Larunda. Ultimnm no- 
men comroemoratar etiam a Var- 
rone L. L. V, 74., et ab An«onio in 
odyllio de deie Lar dicitnr La- 
runda progenitua, Vid. Lobeck. 
Aglaoph. p. 1081. Maeiler. Etraek. 
IL p. 101 «qq. Kopp. ad Mart. II. 
§ 164. 

eapitibui allii] Pootanu^ confert 
Terba Pereii V, 187 aq. ei non Prae- 
dietum ter mane oaput guataverie 
alli, Adde Piin. N.H. XXVI, 7. •. 



19. § 33. m qua extrema (radice) 
allii eaput e«t, et XX, 6. •. 23. § 
53. tr>6if« (allii) eapitibue in aceto 
tritis, 

infau$iae aacrificaiionis] cf. § 31. 

effigiee Maniae euspenaae] Cf. 
Feein^ ap. Paul. lib. X. p. 121. 
Muell. Laneae effigie$ Compiiali- 
bu9 noeiu dabaniur in eompiia, quod 
Larea^ quorum i$ erat dien feetue, 
animae puiabantur e$$e hominum re- 
ifactae tn numerum deorum , et lib. 
XIV. p. 239. Pi7ae et effigiee ei- 
rHe$ et muUebree ex lana CompitaU" 
bu$ $u9pendebaniur in compiti», quod 
kune diem fe$tum e$$e deorum m/e- 
roriim, quo$ voeant Lare$, putarent^ 
quibu$ tot pHaOy quot capita $ervo~ 
rum, tot effigie$t quot e$$ent Uberiy 
ponebaniur, ut vivi$ pareerent et e«- 
fent hi$ piU$ et $imulaeri$ eontenti. 
Soaliger eontulit Martial. Spectae. 
ep. St, T. 6. iaetat ut impo$ita$ 
tauru$ m a$tra pila$, AddeAecon. 
in Cornelian. p. 62. Or. Simulaera 
effigie hominum ex foeno fieri eoto' 
6ant, quibu$ obiectie ad epeciaeulum 
praebendum tauri irriiarentur. Do- 
nique Maniae ceneeo eese datiTum, 
nam haec reepondent antecedenti- 
bns , ut pueri mactarentur Maniae 
deae matri Larum. Cf. Feet. I. c 
et Vlrgil. Aen. VI, 860. arma patri 
iuependet eapta Quirino^ et 
Horat. Carm. I, 5, 15. Suepeu' 
di$$e potenti f^ettimenta marie 
deo^ id quod moned propter eoe 
qni Tortunt „die aufgehdngten Bil- 
der der Mania^K Vid. Schwenck. p. 
249. Panly Real-Encjcl. IV. p. 
1480. Mueller. Etrusk. II p. 101. 
Nec me moTent ea qnae e Totere 
interprete Pereii attnlit Pontanos: 
ilfomnm dicit dqformem et ignoium, 
eo quod Maniae dieuntur indeeori 
vuUue pertonae quibue pueri terren- 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. VII. VIII. 61 

Gimilitty expiareDt: hidosque ipsos ex Tiis compitorum in qnibus 
agitabantur Gompitalia appellitairerunt Sed perge cetera. Et36 
Praetextatus: B«ie et oportune similis emendatio sacrificionun re- 
lata est: sed ex his causis, quae de origine huius festi relatae 
sunt, apparet Satumalia vetustiora esse urbe Romana, adeo ut ante 
Romam in Graecia hoc sollemne coepisse L. Accius in Annalibus 
suis referat his versibus: 

Maocima pars Graitan Saiumo ei maxime Aihenae 37 

OmficiuifU sacra, auae Cronia esee iteranlur ab Hlie, 
Eumque diem cdearant: per agroe urbesqtie fere omnee 
Exerceni epuKs laeU: famulosque fnrocurant 
Quisque stu>s, nostrique itidem: et mos traditus iOinc 
Iste, ut cum dominis famuli qmlentur ibidem. 
VIIL Nimc de ipso dei tempio pauca referenda sunt Tul- 1 
lum Hostilium, cum bis de Albanis, de Sabinis tertio triumphas-[884] 

£dcl. vicahgspdsb.] 
— appellaveruni («ap. ■dd. it) A. — perage Gi-g. 36. Ttiiio JRrae- 

iextaiuB i-g, Tum Praet, t-b. — urbe roma P. romana (om. itr6e) A. 
— - ante omnia^. — lacciue N. — hi$ verbie w^g (M a p. m.)' — Wa- 
ximae t1. — Cumque diem T-g (i Qutnii^tte) ,,hego Emque d. Namqoe 
em pro eum Yeteree dtcebaot, «icnt emdem pro eundem. Ad Maerobium 
qnod attinet, inKenne fateor magie placere lectionem ▼. c. Cumque,^* 
Meure. „lm^e pro etfin^e fecere, ot fiat illnd Festi: ZVtt antiqui diee- 
hant pro no6i>, eam pro euam, im pro eum. Gtoee. /m or^.^v, ifg avr^ 
Pottt. '^ fere ,,io Ben. exntabat, et per odditnm erat enpra ▼ereiim^S Sic 
A. „Scd Gur tnm •ollicite appictnm fere omnee? an hietoriea fide, an 
qna alia re? Angticanne difterte urbeaque per omnes,** Pont. ^jSlc 
It^o cnm Pontano, et praeterca: uoatrieque itidem eit mot tradiiue t7-> 
line.^* Gron. — •uo B (G sttp. add. •). — noeirieque g in mg. 

VIII. Caput VIll. De iemplo Satumiy deque hi$ quae in huiu$ aede 
aut imapine viauniur: ei quomodo intelligenda $ini ea quae de hoc deo fa- 
huloae dici eonsueoerunU ch-b. 1. Tullium AGSti. — invenj s-bP. 

iur. Haec deeompta ennt e Fetto njyvQig dl z&t$ yhtftai nolvi^fiBifogf 

ap. Paul. Diac. iib. Xl. p. 144. ^g h fu^ ol 9ovXot fuva tmv noXi- 

Mauiae iurpes deformeeque perao- xmv uow^ re act^opfaXiiwei %ul ol 

aae. Idem iib. W\, p. 139. habet vfv^iot> tovg dovXovg hctmoiv • . JB17- 

Maniae jieliue Stilo dicit ficta omoog Si . . qnjei . • ^vstf^ai ^o^r^ 

quaedam ex fariua in hominumflgu-' licntiav leqoecefOQevoffiyrnf iv BaBv- 

ra$^ quia iurpee fiani^ qua$ alii ma- XAvi inl i^fidi^g icivrSy iv afg tvog 

niola$ appeUent. Maniae auiem, slvcci &Qx^evai vovg dECTtortag vffo 

qua$ nutrieee miniieniur paroulie xmv oUxtwv* dqmyBie&at ts tijg oi- 

puerie, e$$e larvae, id e$i Mane$ nlag ivct avtdkf MsdmiOTcc avoXyv- 

deo$ deaeque^ qui aui ah inferie ad ofiolav ty ^aoUixjJ. • . Mvriftovsvst 

euperoe manuniy amt Mania e$i eo- vrjg hofftrig nal KiTjeiccg h SsvriQtp 

rum avia maiema. Menreiat qaae IlsQetTuov • . • 45. Bdvoav 81 6 2t- 

ad h. I. adneta?it eampeit e Fetto vcntsvg . • eaq>&g ifupcevitst t^v tcop 

non nominato. £ccvovi/vccX(tov hoQrrjv *EkXrjfifUMvtd- 

36. apparei Satumalia veiuttiora triv^ (pdewov avtriv naQcc tolg Bea- 

e$$e vrbe Romana] Cf. infra c. 10* eaXolg IIsXciQtu nccXsuid^at, 
% 22. et Athen. XIV, 44. p. «39. h: 37. tterantur] i. e. refenintnr, 

^EXXtjvikov dh tovto tb iid^og. i» dicnntar. Sic Bominativo cam ia- 

KQTftrj yovv z^ rcSv ^E^fialanf hoQtn finitiTO lanctnm aliae nnsqaaro jn- 

rb ofiotov yivsxat, ... Evafxovai- Teniaa hoc yerbnm; ne aconsativo 

voiv yag ta>v oiKstch ol $sonotcu qnidem cnm infinitiTo. 
vnTjQStovot Jtqbg vag Stcatoviag, ncel Vlll, 1. TuUum ffociHium .. /a- 

iv TgoiSnvt 6\ firfvl i>7foi0r^« %cc- num Saiumo ex voto eou$oeravi$$e] 



•9 



MAGROBII 



sel, invttiio fanam Saturno ei TOto oonMoraviMe et Satornalia 
tunc priittum Bomae instituta: quamvis Yarro libro sexto, qui est 
de sacris aedibus, scribat aedem Satumi ad forum Gadendam lo- 
casse L. Tarquinium regem, Titum vero Larcium dictatorem Sa- 
tumalibus eam dedicasse. Nec me fugit Gellium scribere senatuoi 
decresse oit aedes Satumi fieret, eique rei L. Furium tribunum 
2 militum praefuisse. Habet aram et ante Senaculum. Illic Graeoo 

[Mm. ABGPS. 

— eim$eera$9e obIi. — faehndnm At-|^. -* Lareinm BPs-cGP3SI. Lar- 
iium ASh. Larfium yicag. — gaUStm (aiip. e) S. — deereme ABv-gb 
„Mt. Sic Mfra disit Jietse^ ^wppleeee^ tettM, tmpletffe, cMitutmsif, et «inoe* 
niie in hie antiquorum lueas oinnibue notue.*' Gron. decrcviffte GPSe-z 
M. — et (om. ftie) e-b. 2. ante eenaculum AB (G ■ p. m.) e-bPMd. 

aMi9 eenoeiifiun G a eec. m.; SM12. anfe te ecRaeultim T-g (h in mg. 



Hvc fortaeee pertinet id quod Dio- 
nje. A. R. III, 95. retulit tanquam 
caneam cnr .Tnlli Hoetilii aedee 
fnlmine ictae eeee dicerentar: hiU-' 
7Kl9 ya(f hd^ trjg dqpjs zijs kwbfov 
natifwvg vufag 9v6iagj hiQag (f 0^% 
i^^j;o^eerc inix$$Qiovg ^Patfuciotg 
naffoyaYBip* — ,,Dlonjreine HaL A. 
R. U, 60. ■arrat T. Tatinro Sabi- 
■«m, qaem ta eocietatem imperii 
naeperlt Romnlne, praeter alia 
teiBpla RomAe etiam Satnmo aedem 
ex Toto •xetrnaieee* Caeterum 
olim in Italta aate Roniam condi- 
tam plnra Satnrno fana dicata 
fttieee et rei natnra facile docet et 
Dionjeii I, 34. et VI, 1. auctoritae 
eatie confirmat.^' ^BVH. — Cf Varro 
L. L. V, 74. 

Satiinialia (tmo primum Romae 
tnttJttila] ,,Hnic Tidetor repogaare 
locne LWii II, 91. [2.] Gmtiilct, 
inqnit, Qu, Cioeliut ei T. Larlitte. 
Inde A Sempromut et Af. Mtnntnit 
[a. u. c CCLVI.]. Bie centnltftnt 
aeif^ Sotttmo 4«dtcala: Aattirfta- 
lia tnttittittit fettnt dtet.'* 
Zninf. — Cf. ibid. XXII, I, 19. Po* 
tlrenio Decemhri iom meuee ad aedem 
iaiurni Romae immolaium etf. ieeti- 
ttemiuin^iie imperattim • . ei ceno^ 
t>ium pii6liciimi ae per tnr&em Sa- 
iurnaiia diem ae uodem clama- 
fsm, popultitfHe eum diem fe- 
tlnm Aa6ef e ae tervmro tn perpe- 
iuum intnit. 

aeifem Salumi ad forum • . • ife- 
dicattel Cf. Dionye. A. R. VI, I. 
hd toitanf tpacl zmv vndtam iA^- 
lov Stfut^etplov ual Ma^uav Miw^ 
uiov) rhv vtmv uaJ^u^a^^ai r^ 
Kf^tp uatot tifv &vodov vffv tig vo 
KeauteiXiov ^piffavaetv dn r^ il^^s 
Kftl diiflottXeig imtdHX^ipmi t^ dc^ 



xofd"* ^atov hiavtdv ko^ftctg re xocl 
%voiag . • . tif» Sk yQa<p^ t^g Idffy- 
CHitg Yov vaov tmg piv ietoqovoi 
lapsZv Titov AuQmw thv ^itatev' 
cavta t£ 7tif6a9-sv htavtip* oi 9h 
paaiXia Taqnvvuiv tov hacBOwta t^ 
aQZJiS' triv 81 ua^iiQeMiv tov yorov 
lafsiv Il6otavfiov KofUviov uata 
ipippta/ia fiovXijg, Vid. Liyii locnm 
modo allMtum, et de ecrintnra no- 
minie Lareiut Mai. ad Cic. de rep. 
II, 32. 

GeiUvm] „Eet hic C. Gelline an- 
nalinm ecriptor, cnine meminit in- 
fra cap. 16. [§ 21.], lib. III, e. 17. 
[§ 3.]. Reetitnendoro hon nomen 
Atticarum noct. ecriptori lib. XVIII. 
cap. 12. [§ 6.], ubi male Cn. Fel- 
liuf. Lego Oi. Gelliut, Vide enn- 
dem A. Gellium lib. VIH. c. 14., 
lib. XIII, c. 22. [% la.] et Ceneo- 
rlnnm cap. 17. Mnvne. 

L. Furium iribuuum milUum] Com- 
plnree L. Fnrii Mednllini fnemnt 
tribuni militnm conenhiri poteetnte 
(▼id. Panlj Real-Eacycl toI. III. p. 
563 eq.), e qnibne qnie hic fnerit, 
non conetat. Reclrer. Handb. I. p. 
814. enepicatnr aedetn Satnmi a L. 
Fnrio reetanratam eeen a. n. c. 
CCCXXIIL 

2. Habei aram ei amte SenaeU" 
Imm] „Onnfrioe in nrbe Roma, re- 
fCione VIII. qnae Forum Rnmannm 
appellata; Templum Satumi eum 
arUy ii6i erai aerarium, Vnleriue 
qnoqne nota?it lib. II. cap. 2. , ubi 
ita eonetitaenda eint verba: Aniea 
Senaiut tiaUonem eo loei peragehat 
aui kodie^te Senatulum affpellatur.^*^ 
Poirr. — „Ut coenacnlnm ett locut 
•bi eoonatar, ita Settacttium vide- 
tnr eeee lecne nbi eenatoree deli- 
bemadi «anea eoneietnnt. Huc per- 



SATURNALIOaUM UB. I. GAP. Vni. 



63 



rilo capite apeito reg diTiiia fit» quia primuiD a Pebagia post ab 
Hercule ita eam a principio fiictitataiii putant Aedem yero Sa-3 
tarni amriuin Romani esse Yoluerunt, quod tempore quo incoluit 
Italiam fertur nullum in eius (inibus fuitum esse commissumy aut 
quia sub illo nihil erat cuiusquam privatum: 

Edd. YiotligspdBb.] 
y^meulmm aat.^) „89 a looi «ensn iioa mI •liMam.'* 2oob. — opmo 
(BS ■ sec. m.) v-g. -* mrimo £dd. 8. romae S. — volueruwi oae 

BG. — m eivB finibuB nvilum e9$e furium commi$ium T-g. — §ub ipeo O. 



tinet locDs LTvii XLI, S7. [7.] CU- 
oum Capitolinum ttltoe ttemeiidtifli 
cnroniiit eeMoret el perlteaMi 06 
«ede j^alnnii in Ceipiwium ud So-^ 
uaeulumae super id euriam* Cf. Du- 
ker. ad li. I. ICein locoe Dionye. Hal. 
A. R. I, 34.9 nbi narrol ex Eoxeno 
poela velerex xhv Bmfi6if x^ K^ 
pa Tovg 'Exilovg liifvoao^ai itw 
Mifwdiovq^ off hi uul pv» dioftiru 
MUQa r j Qliu xov X6ipov uata riiv 
&podop TW dnh vws dyOQag ipiQOV- 
009 Blg ro K€tiuTmliop,*^ ZBim. -— 
Becber. I. c. p. 286. ^'enoetiliifli ret 
pnblieae leroporibnt non niei aream 
qnandam foitte, in qna eoierenl 
coneitlere tenaloree, coaiicit es loco 
Livii qnero allnlil Zenn. el o loco 
Valeril Maximi qnem plenint qnam 
PonlanQo execriptil. Babel eniro: 
idnlea J^enaCnt ofltidiiani Hatio- 
ne» eo loci perage6o(, alqno addit: 
nco edrfpecla6al «1 ediclo eontrtUure" 
tury eed inde cilalnt in euriam ve- 
nUf el praetorea aflerl Varron. L. 
Ik Vy 156. ^enaenlnm eupra Grroe- 
eeelatiai, «i6i oedit Comcoraiae ei 6a- 
eiiiem OpiwUa» Senaeulum voemlum^ 
uki eenmiue mut ubi eenioree eonei'' 
tlerenl. Conlra iroperalornm aetate 
elatnil eeaacnlnm fuieee locnro qno 
confonirel eonatne ad deliberan- 
dnro, coll. Laroprid. Heliegab. e. 4. 
Vopito. Anrel. e. 49.» eoqne tenen 
boc Tocabolo nll Foetnm, qni (p. 
947. Mnell.): Senmeulm^ Inqnil, 
irim fuisse Romme, in ^bue senaiue 
haberi Bolitue eii, memorimo prodidit 
Kieo$traiu$ tn li6ro fni •ntcnWltir de 
tenalu kabendo: «noro, ubi nuno eH 
medi$ Concordiae inier CapiioUum 
ei Forum^ in quo teieftonl aiagitlrti- 
Int i/nailajrat cnro ttm'ori6nt delibo* 
rare, allerum ad porimm Cmpenmm^ 
ieriium eiira aedem Bellonme, in quo 
exlerarum nationum logmiie tenalnt 
dafralnr. De arm SmiunU agil Bo- 
elier. 1. e. p. SI8., nbl oliam afferl 
Fett. p. 322. Smiumii quoquo dieo" 
baniur qui emeimm in inio elioo 



Capiiolino tneolebani, uhi ara diemia 
ei deo ante belium JManum vide- 
imr. 

iUie Graoco riiu tmpiio mperim rw 
divinafit] „H. e, non Telala,qnani* 
qnam front erat terlo cireomdala. 
Cf. infmclO. [S 9S.}'< Zbvh. — Cf. 
DiooTt. I, 34 ! rjTT rt QvoUxif ifv nol 
h^ iliov ^PmfuxZoi i4hvov fpvXdx^ 
vovxsg xhv *Elirivi%hv v6uoVf 
el VI, \. iif ov rac ifiicvoovg ttxaif* 
rac idvov^Ellfjviuolg i^BOiv, eft 
Fotl. I. c quia apud eoro tnppli- 
canl apertie captiibue; noro iia* 
liei muetore Aenea veimnt eapitm; 
Plnl. Qnaoel. Rom. 11. ^i& xl x^ 
Kgdvip ^hiovoim dna^auaXvvcxtp 
xfi ntopailn. Idero moe oral In 
enerificlio Uercnli ad aram Maxi- 
mam faeiondie. Cf. III, 6, 17. Hil- 
debr. nd Amob. III, 48. 

8. Aeaem vero Smtumt mormrium 
Romani eeee eelvemnt] Cf. Plotarch. 
Poplie. 18. xafiiitov f&bv dniStiis 
xhv xov Kifivov ^ff^ t ^ P^Z9*' ^^ 
XlfcifiBvoi Butxelovoif 6. R. 42. Fe- 
ttne ap. Pani. p. 2. Mnetl. Solin. 
1. p. 1. A. Serr. ad Virg. Aon. 
VIII, 819 el 822., Geors. 11, 602. 
Becker. I. c. p. 816 tq, Klanien. I. 
e. ^ „AliBm nttlgnal cantnm in 
nind Pertii [II, 59. rid. ed. lahn. 
p. 289 tq.]. ^tomJague impuiii 
mera inlerprelee Totnt: ^et, inqiiit, 
in aecle Selnmi cenifeftatiir nonifiiro 
mrgento auroque eifnaio: unde aera- 
rium nomen aeceptl. Interpreti ae- 
tentitnr el Cypriannt de idoloram 
Tanitnte [I, 3.J: Hie literae impri- 
mere^ hie eignare nummoc in ItaUm 
primui inetiiuii: unde aerarium Sa- 
Inmi eocitalttr.'* PonT. 

nnllum . . furtum] Cf. Plntnrch. 

J^naetl. Rom. 1. c. Ovid. Metam. 
, 90. 
ni&il eral cnintqnaro privaium] 
Cf. Orid. Metom. 1» 135 eq. Amor. 
III, 8, 42. Ueeiod. ''JS^. 90 teq. 
Arat 110 tq. 



64 



MAGBOBII 



Nec signare sohm cM partirt limite camptm 
Fas erat: in medium quaerAarU: 
ideo apud eum locaretur populi pecunia oomniunis, sub ouo fiiis- 

4sent cunctis uniyersa communia. lilud non omiserim, Tritonas 
cum bucinig fastigio Saturni aedis superpositos, quoniam ab eius 
commemoratione ad nostram aetatem historia clara et quasi vo^ 
calis est, ante yero muta et obscura et incognita: quod testantur 

5 caudae Tritonum humi mersae et absconditae. Gur autem Satur- 
nus ipse in compedibus visatur, Yerrius Flaccus causam se igno- 
rare dicit: verum mihi ApoUodori lectio sic suggerit Satumum 
ApoUodorus alligari ait per annum laneo vinculo, et solvi ad diem 
[285isibi festum, id est mense hoc Decembri: atque inde proverbium 
ductumy deos laneos pedes habere: significari vero decimo mense 
semen in utero animatum in vitam grandescere, quod, donec 

6erumpat in lucem, mollibus naturae vinculis detinetur. Est porro 
idem Kq6vo^ xal %(f6voq. Satumum enim in quantum mythici 



[Mu. ABGPS. 
— iVec] Virg. Georg. I, 126., ubi l«gitnr: Ve $ignare quidem, 
commoratione hg in mg. — kisioria elata Y-g. 5. dilectio BG. — 

ggerit (om. «ic) Sv-g. 
Kqovoq %al XQ^os om. A, 



:%:- 



9»gS^i^ (on>* "'0 Sv-g. — atgue (om. inde') A. — quo donee B. 6. 

' ' ' KPONOC KAI KPONOCG. — misticum (in 



4. Triionae eum bueinie] Cf. 
OTid. Hetam. 1, 335 tqq. 

6. Our mifesB Satumue ip$e tn 
connitifi^s vieatur] ,Jjuciaaas qoi 
ia Cronosol. [10. Adde Sotorn. 7, 8. 
Salt. 37.] Saturni coropedibnt ?incti 
inentionem fncit, idem in Attrol. 
[21.] cantnm rei arcettit ab orbe 
saturni longittime a nobit terooto 
eiutquo moto tardittimo.'* Zbvh. — 
Vid. Creuier. 11, p. 616. Cic. S. D. 
II^ 2&, 64; Arnob. IV, 24. 

eolvi ad dian $ibi feeium] Cf« 
Stat. Silv. 1, 6, 4 tq. Satumue miki 
eompede exeoluia Et multo gra- 
vidu$ mero Deeember^ et Plutarch. 
de It. ot Otir. c. 69. Ilttiplay^vfg 
81 (vbv K(f6vw) wxvadsie^^ai usd 
TUC^BiQyvved-ai i^uimvoq^ if^og 6\ lu- 
veie&ai xal dvalv$e9ai ipaeiv. 

dco$ lan€o$ pedee habcre] Eratmnt 
Adag. cbil. 1, cent, 10., 82., (unde 
etiam adnotationcm proxime nnte- 
codentem tumptit Zeuniut^ qui 
praeterea citat Cornutnm de nat. 
deor. 7. et Sallott. de diit c. 4.) 
de hoc proTerbio protolit haeccc: 
^Plutarcbnt in problematit tcribit 
Tjrriit fuitte morera ut deoriini 
ttiituis vincola iniicerent. Qiiid 
autem tibi yelit Tnlgatum illud 
proTerbiuro, mihi nondum tatit li- 
qiiet: niti forte illud innuit deot 
ad tcelerom nltionem lente quidem 
procedere, ted tamen aliqoando de 



raalefactit poenam tnmere Tel in- 
opinato.'' Cf. Petron. Sat. 44. Ifa- 
que dii pede$ lanato$ habeni, 
quia no9 religio$i non $umu$, et 
quae ad Horatii (Carm. lli, 2, 81 
tq.) Terba: Raro anteeedeniem ffce* 
lettum De$eruii pede Poena eiaudo^ 
adnota?it Porphyrio: Hoe prosi" 
mum e$i illi quod dieitur deo$ ira^ 
io$ pede$ taneoe habere^ quia 
nonnumauam iarde veniuni nooen- 
iibu$, Klanten. Aen. p. 1078. cen- 
tet hoc proTerbinm referendnm 
ette ad flocenlum lanae qnew tn- 
per apice tulerinC flnminet (eoll. 
SerT. ad Virg. Aen. VIII, 664.). 

qnod . . moUibu$ naiurae vineulie 
detinetur] Cf. Pliitarcb. de It. c. 66. 
di6 nal iiyBee^at x^y "lew aia^oiU- 
vriv Zxt %VH ntQidipae^ai q>V' 
la%Tif(fi0Vf et ib. 68.; Cic. de 
diT. II, 70, 145. mairona dubitaue 
e$$etne praegnane vi$a e$t in quieie 
ob$ignatttm habere naturam. 

6. E$i porro idem Kif6vog ual 
Xq6vos] ^Uionyt. Hal. A. R. I, 88. 
$ft$ Xq6vov a^6v 6u%aX$Zv, eig 
'l^flVBg d^iovetvt ihs Kq6vov^ mg 
*Pe$/iaiou^* ZniTif. — Cf. infrn c. 22. 
§ 8.; Plntarch. Quaest. Roni. 12. 
n6rsQ0Vy menBQ hftot zAv (piXoe6- 
fptov xq6vov ororrca xbv Kq6vov 
elvatf eC de It. et Otir. 32 SenBQ 
iSXXffvsg Kq6vov dXXijyoQOvei xov 
Xq6vov, Cic. d« nat. dcor. II, 



SATURNALIORUM UB. I. GAP. YIU. 



65 



Getionibiis dislniraiitt in tantura physici ad qoandam Yerisimilita- 
dinem revocant Hunc aiunt abscidisse Caeli patris pudenda: 
quibus in mare deiectis Yenerem |Nrocreatam, quae a spuma unde 
coaiuit *ji<pifo8ltfi nomen accepit £x quo intellegi volunt, cum 7 
cbaos esset, tempora non fuisse: si^uidem tempus est certa di- 
mensio quae ex caeli conyersione coUigitur. Tempus coepit inde: 
ab ipso natus putatur K(f6vog qui, ut diximus, 2^^ ^^ Cum- 8 
oue semina rerum ommum post caelum gignendarum de caelo 
fluerenty et elementa universa quae mundo plc»itudinem facerent 
ex illis seminibus fundarentur: ubi mundus omnibus suis partibus 
membrisque perfectus est, certo iam tempore finis Gaictus est pro- 

Edld. vicfthgt|i4«b.] 
mg. mittUi) 6. — CrMiit A m Mc. m. (toI CM) w-^g. -^ proiMk O. 
— quim ea tpuma A. — undae *U 7. a coelo auiem iempuf coe- 

piU Me ah ipto natue Saturnue pvtaiur Bar. „CDni ttDctor oon ani«t 
atjndeta, forte et ■enaoi aptiut iegerit: Tempue igitur eoepit inde, a 
quo ip$e natue putatur K(f6pog.^ Zeiin. — noliiiii G. — Ka&pog oni. A. — 
CFmaeHf est A. S. fundarentur Mm; A113P257 ^ Angl. fuaderentur 



25.: Kq^vof enim dieitur^ qui e$t 
idem ae ^t^oro^, nbi ild. not Cren- 
seri ; Arnob. III, 29. Varro ap. An- 
ffottin. de civ. d. VII, 19. Itidor. 
Orig. VIII, II, 31. Crenier. ad 
PloUn. Tol. III, p. 187. — JTorl pro 
el tic taepint ponitnr inter noniina 
Graeca, nt e. 17. { 21. Cf. In ety- 
nologiit § 9. naqct r^ oA^Shrpf^ et 
inh Tov, c. 17. i§ 5, 7, 16, 19, 87, 
99, 46, 50. al., prolegg. p. zit, 2. 

«frffctdMfe Caelt pafrit pndenda] 
Cf. Hetiod. Theog. 186., Apollod. 
Bibl. I, 1, 4. Arnob. IV, 24., nbi 
Tid. oot. Hildebr.; Angattin. I. c. 

Fenerein procreatani] Cf. Hetiod. 
Tiieog. 194 o%q. et tchol. ad Lj* 
oaphr. 406. -* MAraobint [I. c.] non 
lan|ce dittimUibnt Terbit : Numquid 
(a nobit dicltnr) ex pelagi epuma 
el es Coeli genitalibue amputati» 
(^ihereae Fenerie eoneretum coa- 
InfMe eamdorem.^^ Port. coIL Per- 
Tigilio Venerit 9 tqq. 

7. ttun cAaot cfftet, tempora non 
fuieee] „Vide qnae tnpra Itb. II. 
•omn. Scip. c 10. de origine mnndi 
ac tomporia ditpntantur peregre- 
gie." ZaiJif. Ct^ OTid. Uetaro. I, 
6 tqt- et Tl. 

iempua etf certn dimeneio cetj Cf. 
Comm. II, 10. § 9., Varro L. L. 
VI, 3. Tempue ette dicunt inter' 
vaUum mundi motue cet., Cic. Tim. 
9. itaque nesciunt hoe eidermn erro" 
ret id ipsum e»$e quod rite dicitur 
tompue. N. D. I, 9, 21. 6>cifla 
«uiie dico, non ea quae dierum noc- 
Hmr^ mmiero anaikit ciirffi6uf eon- 

' n.: 



jSciimfttr; nim fafeor ea ninc mnndi 
eonvereione effiei non po^ 
tui$$e. Plotin. Ennead. III. lib. 
VII. p. 887. B. Fic. Jib xal eT^ai 
Sfia x^it t^ sarrl ysyovivai 
{xov XQ^ov^yy ovi ^zh tt^hv ficra 
rovde zov nwvrde fyiwfjoev. *Ev 
y&Q rg xotavty ivB^Bia tuxI x6de 
yey^viTrai x6 nav, xal ^ itkv Z9^^ 
i 8h iv Y^^^ £/ 8i xt£ Xiyot xqS- 
irovff liyeo^at a^x^ nal x&g 
xmv aoxQctv 90^ ag, dva/iivTjodijxw, 
Zxi nud xavxa 9170I yeyoviirat iqhq 

xo fiiUx^qov ivaoyig. 

ab ip$o natttt] Hoc referendam 
ett ad caeittm, non, ut Zennine 
Toluitte Tidetur, ad fcmpttt. 

8. «emina rcrttm] Idem legitnr 
Ovid. Met. I, 9, et t. 80 tq. tioe 
*reccnf tciittf . . co^afi retinebat #«- 
mina cae/i. Cf. infra c. 17 § 53. 

eicmmfa ttaiocrfa] Cf. Cic. Acad. 
pott. I, 7, 26. jier . . cf igni$ et aqua 
et terra primae $unt (qnalitatet) : cx 
iif atttcm orfae, animantium formae 
earumquo rerum fuae gignuntur e 
terra. Ergo illa htitia et (ut e 
Graeco verf am) c i e m e n f a dieuntur. 

es iUi$ fcminifrttf /ttndareafur] i. e. 
eonderentnr toI, id qnod panlo in- 
fra tequitor, procrearentnr. Qui 
hnint Torbi ntut licet eiemplo 
omoino aeqnali confirmarl noo pot- 
tlt, faeilint tamen in hoc Torbo 
aiatnl potnerit, qnam in funderen- 
fnr, qnod tpreta codd. mtt. aneto- 
ritate in exemplaria typia edita 
amaia receptnm ott. 

5 



60 MACROBn 

cedaidi de caelo Minitia ad etemeBloran oMceptiaiieiB, ^oippe 

quae iavi plena foerant proereata. Animaliuni vero aetmiani 

propagationem ad Yenerem generandi faoulta» ex humore translata 

est: ut per coitum maris feminaeque concta deincep» gign^mtor. 

9Propter absK^isormn pudendorum fabulam etiam nostri eum Sa- 

turnum vocitaYerunt, nccQa trjy ^A^rpf^ quae membrum virile de- 

clarat, velutt Sathunnum: inde etiam Satjros yehiti SathuDos, quod 

sint in libidinem proni, appellatos opinanlur. Falcem ei quidam 

[23e|aestimaiit attributam , quod tempus omnia metat exsecet et inci- 

lOuat. Hunc aiunt filios suos solitum devorare, eosdemque rmm 

evomere: per quod similiter significatur eum tempus esse a quo 

vicibus cuncta gignantur absumanturque et ex eo clenuo renascan- 

lltur. Eundem a filio pulsum quid aliud est quam tempora se- 

nescentia ab his quae post sunt nata depelli? Yinetum autemi 

[Mst. ABGPS. 
Edd. M2P6. — ^ Animalium Mct. ▼-plMl23P256r. „Orationia meat immo 
nec oratio stabit, nisi cnm tcripto tcribat ad animalium,^*' Pont. (At in A 
non legitur ad). ad animaUum p2-b. — translatu§ P. — mari$ ei fe- 
minae A. 9. abeciaomm ABGt „9 Anfrl.*'. ab^ciaaorum ST-g, a6flet- 

9ioni$ 9-hV, — oocitaninl o-bP. — IIAPAT quae A. — qui S?1. quod 
v3-g. — jatAuanuDi BGSichgMl23. „Non male. Certe ita deriTatio Sa- 
tyrornm iode facilior efficitur/' Zeon. Satkunum Chatunnum Bar. 
MlunniB A. Sathurnum a. Sic coni. Menrt. flotttrnum v3. Satur^ 
nium vlP7. Sathimuusn sp. ^atAtiauai p2-bP. — uiide S Edd. A. 
-^ flalurofl B CS a p. m.). — aattfroa etiam (S y a «ec. m.) T-gP7. — ve* 
luti om. S. — ootkunoe BGTlcbg. flatuno* P6. flatftonofl APSM13 
,^ Angl.'S floiilonttofl M2. caihuro» a. ^alAifnnofl s-b. ^Emendo Sa" 
lAyrofl.** Meura. -^ ad libidinem S. -^ quidem g-i ,4iro quidem loge 
quidam.^ Zeon. — pttlaal Edd. S* 10. gignantur cuncta G. ^ ad- 

eumaniurque E. asaunuuUurque A* — el eo (om. e«) t1. 11. Eum- 

procedendi de eaela eemina] Hie Anacreontem Od. LI, 8. Vennt 

toloeciflrooe (cf. proiegg. p. I&.) dicitnr MttnaQOiv tpvCiog a^jp}.^ 

videtnr prodiiese e Terbomm fltrnc- Znvif. 

tiira Graecifl nsitata: tov nQoiivai 9. wtQct ti^ ifd9rp^] CfT Arietopli. 

xa eniq^ocTa. Dicendnm crat: tpar- Lyeietr. 1119. et Tid. not. ad $ C 

gendis de eaelo $eminibu$. Ceteram Sallittna«m] Sie eeripei cnm ple- 

cf. Ovid. Met. I, 81. cognoli rdUne-' risqite tibrie Idm., IfceC iMem iafra 

bai cemina eaeli, liabeant Sathunoe: poterat enioi 

Animalium ... Iraaflfala etl] Ter-* Macrobinfl etatoere In nomine Sa^ 

lioruiD constrnctio haec eet: ad lu r m* natum eB9e m ex na, vt in 

Venerem tran$lata e$i faeuliae ex nomine Satyrorum toI ^alttromm r 

humore generandi animalium aeter^ ex n. Anologia qnidem flagitare Ti^ 

nam propagationem, Ita ei ordina- detnr, ut ■cribamuo ant Saliluttttm, 

Terifl contortam Terborum colloca- nt Clcero de nat. deor. U, 96, 66. 

tionem, nihii te offendet nifli Terbo- dicit: tfl Porlttnut a porfu, aie 

rom fltrnctnra: generandi animatium Nepiunu$ a nottdo, ant SatJktmnumj 

propagationem , pro: generandi at- vt dleitnr Porfttmattfl, Ferlttmnttt. 

que in aetemum propagandi anima- quod iempue omnia mefat] ,»Bttti0 

lia, quam nt expodirent, •cripeerant qnao flopra cap. 7. [§ 24.] de fiilce 

ad . . propagaiionem, At haec ofTen- ineigni menis aiferebatur, praefe- 

dere non poCerit enm qoi coneidera- renda eeee Tidetur.*' Zkitn. 

Terit Macrobliim In praefatione (§ 10. JHioe $uo$ $olitum . . evomere] 

13.) scripeisae: qui venuetaiem re- Cl Heeiod. Theog. 459 et 495. 

preAenflionifl tacurri, alia oimilia. Vld. Apollodor. Bibl. I, 1, 5. et I, 8, 1. 

prolegg. p. xLii. Varro apud Angnstin. de git. d. 

ad Venerem generandi faeuUa$ , , VII, 19. 

iran$lata e$t] ^Hoe •enso apad 11« Eundem a Jtlw puhum] Cf. 



SATUBNALIORUM Ulk L CAP. VUI. IX. 67 

quod certa lege naCiirae cMen mit temjwn, vel quod omnes 
fiuges quibusauB yiiioidis nodisqae aUmneiiter. Nam et falcem 12 
▼olunt fabolae in Sieitisin decidisse, qaod sit terra fsta vel ma- 
ume fertilis. 

IX. Et quia lanun em SalBmo n^asse memoravimus, de 1 
Satamo aatem quid mythici, qnid physki aestiment, iam relatum 
eit: de lano quoque ipiid ab utrisque iaetetttr in medium profe- 
remas. Mythiei iBfemHt rejf^iaiile lano omnium domos religione2 
ac sanctitate fuisse munitas: idcircoque ei diyinos honores esse 
decretos, et ob merita introitus et exitus aedium eidem consecra- 
tos. Xenon quoque primo Italicon tradit lanum in Italia pri-3 
mum dis tempia fecisse et ritus instituisse sam>rum: ideo eum in 
sacrificiis praefationem meruisse perpetuam. Quidam ideo eum4 
dici bifrontem putant, quod et praeterita sciverit et fiitura pro- 
viderit Sed pnysici eum magnis consecrant argumentis divinita-5 
tis. Nam sunt qui lanum eundem esse atque Apollinem et Dia-[237] 
nam dicant, et in hoc uno utrnmque exprimi numen affinnent 
Etenim» sicut Nigidius quoque refert, apud Graeeos Apollo eoli- 6 
tar qui ^(ftciog Tocatur, eiusque aras ante fores suas celebranty 

Edd. Tlcahgspdsib.] 
d€mque t-bP. — uata tunt 6. — conn§sa tl' S. — vd omnee (om. fiiM/) 
S. -^ alternnniur G* 

IX« Caput IX, Qui deu$ Ianu$^ defue vmrii» §iu$ dei naminibu$ ei po- 
Uetate ch-li. !• memoravimue} c. 7. $ 2t. commemoravimu$ BG. — 

aeetimant P. esietiment v-g. — iam relatum e$t] c 7. $ 19 sqq. et c. 8. 
§ 5 eqt^ S. tccirco (oid. que") A. ^ fui$8e decreto$ S. 3. fri- - 

mum («np. o) S. — italicum vl (S top. o). Italicorum a. Italicarum 
▼3clig (h in m^. ItaUcon}, — ideotfue Bar. — ideo in $acrificii» eum G. 
4« euai bifroniem dici G. dtcium bifrontem (om. etiin) S. 5. 

magie ir-gb. ,^cto, qaod oraitanis sorioi convenientius putandnm est.'^ 
Zouo, — dieant et diauam G. -^ wmen (o corr. in v) S. 6L £leaiai 

Hotiod. Theog. 491. et d9# aqq. prme^oin m eaerifieando lanum e$$e 

Apollodor. 11. cc. H omer. IL l', S98. vdmerunt; Fogtno t. ▼. Chaoe ap. 

ymmtum] Gl. fi 6. Paol. lib. ni. p. 63. Mooll. Cui 

VL, t. reiigicm $u emnetUaie] Cf» primo eupptieabaniy veluti jm- 

qaee e« 8. $ Sw dtenntnr de tempere renii et a quo rerum omnhimfaetum 

qveSntiimao ineelolt Italinm. Cnm putabofa iniiium, Arnob. III, 99. 

teto hee eoipite eenf. Ilnrtm»g. II. qmem m cvncltV onfcponitit precibue^ 

p. aideqq. Senr. ad Aen. VII, 610. ideo (le- 

S. prBamni dat tenipie /oetf se] Cf. nnm) prtmnm tn veneraiione nomi- 

Lsnr. Lyd. IV, 9. 'CiXXo^ d4 tpfje» nari. Aurol. Vict. 1. c. m $aeri§ 

vbm 'lavhv ^poNX y$»iai^$u juxi omnibue primum toeum ieno detulo'^ 

npStov nmxm^uemaeai r§f$iv7f runi, Ovid. Faot. I, 171 tqq. Lir. 

nmi t$i$ccg roXq l&solq iniTm- VIII, 9, e. Martial. Vtll, 8, 3; X, 

amtjue^ Auc tovto ^^«r^ $e4zamh 98» 9. Horal. Sal II, 6, 91 at^. 

zak UifeHg yewMmu Anrei. Vtct. 4. quod .. premiderit] Cf. e. T. 

de oii^. gent R. c. 3. leno» qui ni'^ § 90. 

hU mima qmemu rkmm ooiendorum 5. euai magnie eoa$eeront ergM- 

deofnm religionet^tte jntfvjreret. Vid. menfif divinitati ] Cf. Cic. N. D. II, 

KlantOA. II, p. 710 tqq. ladk» Pel- 94, 62. quem noetri maior$$ auguete 

legrin. p. 104. eoneliidli Btrntcot tmMie^ife Li6erum • . eonffecroee- 

primot aedilleatte templa, Qoiviiea rMt, i. e, ut denn» coinerunt. 

non niet anie ▼el n^MMBe. uirmmque exprimi mimen] Cf. 

enni m emerificne prt^mtiomom Ikwttigtr. Id. I, p. 29. 

memifffe penpdnam] Cf. ^ 9. et e. 6. qmi Bvgtttog vocatur] „Eodom 

Itf. 8 9». Cie. N. D. U, 91, 07. teatil Idem dtoHnr Ttgooratiigiog 



68 



MACROBU 



ipftum exitus el introitns demonfltnmteB potentem: idem ApoUo 
apud illos et *Jyvisvs noncupatur, quasi viis praepositus urbanis: 
iili enim tfas ^e intra pomeria sunt ayvucg appellant: Dianae 

7 vero ut Triviae viarum omnium tribuunt potestatem. Sed apud 
nos lanum omnibus praeesse ianuis nomen ostendit» quod est si- 
mile &vQatG}. Nam et cum clavi ac virga figuratur, quasi omnium 

8et portarum custos et rector viarum. jPronuntiavit Ni^idius Apol* 
linem lanum esse Dianamque lanam» adposita d littera quae 

[Mtt. ABGPS. 
quoque ncut nigidiu» quoque S. •— e< ArYEVC A. et ATYIBYC («np. 
add. P) B. el atfflei» G. et dytfttvg aytfUug S. — mtym» G. 7. 

iidem tribuunt Edd. P. — «omen etiam •tlMifit 8. — ^od tMule (pni« 
e»t) Pt-s. — ^Qaiov T-g. 7. et eum virgu v, 8. fnoe ««pe 



apva Sophocl. Electr. S40. [637.] 
Cf. Spanh. ad CaUiin. Hy»B. in 
Dian. 144.'' Zbvti. ~ Conf. Herald. 
sd .Arnob. VI, 19., ^ni prneterea 
citnt Tertnilian. dc idol. c. 15. 
Etiam apud Graeco» Apollinem 
d^vQalov et Autelioe daemona» 
o»tiorum praetide». 

potentem] „6niecietnne pro pme- 
sii/eni, tutoremy deum tutelarem^ qui 
regat^ praeiideat.*'^ Znvif. Cf. g 9; 
e. 19. S 80; c. 13. § 8; c. 16. $ 
37; c. 19. S§ 4 et 9. et Horat. Od. 

I, a, 1; 1, 6, 15; I, 6, 10; Gronov. 
nd cap 90. § 6 , Kopp. ad Martian. 

II, i 180. 

el 'Ayvuvg nnncvpatttr] „Eodem 
nomine qnoqne Apollo apnd De- 
moeth. adT. Mid. [p. 531.] a^pella- 
tur. Anctore Toro Heeychio ita di- 
citnr nra pro foribne poeita formam 
colnmnae prae ee ferene. Cnnf. 
Phurnnt. de nnt. deor. 32« enb fin." 
Zmvn* — Cornnti verba haec enntt 
*Ayvit^S d* ixXifOi; SBovratg IBqvV" 
^elg iv talg dyviaZg* naxav- 
yditi yccQ xavTas xal nXfiQOl 
wettdg dvatiXXe»Vy dg hi tov 
ivavtiov »l(fritai th z/voero i^i^iXiog 
Ciu6atvt6 t» ndaai dyvtaL Apnd 
Sntdam e. h. ▼. tnter alia legitnrt 
^A^j^vievg 6 ngb tAv a^Xtmv ^v- 
ff»»v naivoeUtrig uU»v hohg ^AwolXA- 
vog wd a^iig ^»6g. Cf. Aeecbjl. 
Agam. 1069. Enrip« Phoen. 634. 
Arietoph. Veep. 875. At. 1933. 
Theem. 488. Panenn. I, 31, 3. e. 
not. Siebel.-Enstath. n 166. Ste- 
phan. Bji. e. ▼. *Ayvid, 

quae inira ponteria »unt dyvidg 
appellttnt] Cf. c. 7. $ 15. Pollnx 
I&, 35. 'EvtiCxiog tiaog dam ts/- 
%ovg^ .. xd 0k Mov dyV lal fihf 
uatd jB^ofpwvta ual ua^ 'X)fiinqov, 

IViviae] Cf. ?arro L. L. VH, 16. 



Diana e»i ah eo dicta Trivia^ quod 
in trivio ponitur fere in oppidi» 
Graeei»; et Servine qni Virgilii 
verba (Aon. Vll, 516.): Triviae 
Umge laou» interpretatnrx loene 
haud longe ab Arieia^ in quo laeu» 
est qui Speeulum Dianae dieitmr. 
Cf. Lanrent. Ljd. IH, 7: nal Tqio- 
dltiv tJiv *E9iati]Vj olovei t^v £9- 
Xifvffv ol etoifitai naXovai* 

7* nomen . . ^nod eft ffieifle ^v» 
qaiqt] Cf. Cic. N D. 11, 97, 67. quod 
ab eundo nomen e»t dactvm, ejr quo 
tran»itione» perviae tnni, jroretfne 
tn limmiftoff profnnnnim aedinm ta- 
nnae nominonlnr. Cf» Lanrent. 
Lyd. IV, 9. X) y» (liiv JfifUqftXog 
ftqmtov a^bv po6Uteu fmiovg fud 
fevXiSvag nettaaKivdaaiy nal di»6 t^g 
iavovag (O^ag) 'JoyotMx^or ^vo- 
fiaadijvau 

eum elavi et ntVra] Cf. Orld. Fnai. 
I, 99. lUe teueneoeieulum Weartra, 
elaeemoHe •intetra; Amob. VI, 95, 
deniaia tlla qua ineifnitu» eet el«- 
vi». et ib. c. 96. nbi intor deomm 
attribnta commemornntnr eimve» et 
baeuli. Snidne e. ▼. 'lavovdqiog: ol 
Si ftXdttovat» o^dn iv tv de|t^ 
;i;etpl nXelSa wttijpvtay mg d^X^ 
rov xq6vtnt uecl &voti^ eon ^towov 
uecl ^q&v. ijnnrent. Lyd. IV, 1. 
fud oi pAv Biftoqepov a6tov ftv^X^ 
yovaty v9v ftiv nXelg xn d£|ta ^- 
poyra. Crenser. Sjmb. Ill, p. ftnOe^. 
Boettiger. Id. I, p. 948 el 958. 

portomm cniloe et reefer ntnmm] 
I. e. SvqeOog nol 'Ayvttvg^ cf. $§ 9 
nt 6. Crenser. IIL p. 580. 

8. Apottmem lanum cfte Dia- 
namque lanam] Cf. Vnrm R. R. I, 
37, 3. Nuttauetm mre audivi»ti octavo 
lanam [lanam] et ereeeoniem ei 



lumm Jlmi oporterei, [etj lamen fnoe- 



Btanae^ 

etjlamf 



SATURNALIOBUM LIB. L CAP. IX. 



60 



saepe i iHlerae eaosa decoris adponitur, red^ redhibtlwr redin- 
tearaiur et similia. laDum qiiidam aolem demonslrari volunt, ei9 
idco geminnmy qoaai utriuaoue ianoae caelestis potentem, qui 
exoriens aperiat diem, occidens daudat: invocanque primum, 
cum aiicoi deo res divina celebratur, ut per eum pateat ad ilium 
Gui immolatur accessua, quasi precea aupplicum per portas suas 
ad deos ipse transmittat Inde et simuiachrum eius plerumqae 10 
fingitur manu dextera trecentonun et sinistra seiaginta et quin- 
que numemm tenens ad demonstrandam anni dimensionem, quae 
praecipua est soiis potestas. Alii mundum, id est caeium, essell 

E4d. Yicahictpdsb.] 
UUera (on. A. — r^dUw oin. A. iiC reJiimr Edd. 9. per iUum 

6. — «d i7£aiM dtum l^. 10. Vnde B6. — destra y-g. — CCCLV . 

coniicit PonUoM, qai adooUTit: „Eot qaidem haec anni DerfecU dir • 
DMnsio, qnalie n CaeMre conetiUU. At quaDi Knain, qui •imulochunn. 
hoc dedicayit, CCCLV aolaromodo •ciTerit, mnlim cum Plinio legere^: 
qoi dieerto lib. HXILIV. cap. 7, freeenlonini, inqnit, aifinfuo^ifila fnin- 
tfne dierum neta. Georgine Umen Codinoe in Conelnntinopoli, «e^l . 
ayaXfiaros '/orofw^ibv, onm Mncrobio Ikcit.** Rerragniur Gronovloe. 
Vid. not. — fereenlomm tI. — retinea$ e-bP. II. idem caelum 



ilmn melnit Jlni poef ecfaoe lanmm 
[Imiam] fuom onle? et Scalig. de 
Tot ann. Rom. in GraoT. thee. VIII. 
p. 811., Crensor. I. c. p. 592. Si 
imnm oet laoa, hnu$ eet eoL Cf. $ 
9. et BoetUger. Id. I. p. 947 eq. 

9. eelem] Cf. e. 17. g 49. Arnob. 
III, aa. fiiem fuidam es v^i$ mmi- 
iltim, mMMim alii^ eelemfve eem 
pndidere noninilli. 

^enunnm, fnoti nfriuefue Minuae 
eoeleslM pelenlem] Vid. not. ad c 
7. I M. ei ad h. c. § 6. SerT. ad 
Aoa. VII. 610. Quaei mmmda ei duae 
/neicr dedennU^ Orientie ei Oe- 
etilenlie. leidor. Orif^. VIII, 11,87. 

f«i exariene aperiai diem] Cf. Ho- 
MU. Sat. II, 6, 90. Mafnline pa- 
iar^ een Imne Ii6ealiiie aatfie. 

•nooearifoe primum] Cf. § 8. 

«I par mm paieai • • aceeeene] 
„Haae eonteatiam eiplicat OTidiiie 
Faot. I, 178., abi lanoe rofi;atoe, 
e«r eibl primo ferantnr tara et 
»eff«n: Vi per me poefie oililttm, 
fni limina eeroe, Ad fUeeeimfue vo- 
Cm, tnfafl, Jbo6ere deoe.*' Zaim. Cf. 
Atnob. III, 29. fuem . . viam vobie 
fMndire deemm od miiliealiam ere- 
et Serr. !• e. jiUi ianum 
I, ef fuia ooeif geniler 
iddrea mandmri ei prtcee 
netlrae md deof pmferendme. 

10. Jlmgilmr mumu dtximrm Ireceii- 
forom ef efnitfm eexmf^inim ef fuin- 

rnomeram refinene] Cf. Plin. N. 
XUIV, 7 e. 16. Imnue gmni' 
tnw • Nwmm rego dieafoi^ fai fffeie 



MlifMe ararvoKnle eoUimr digiiie 
UmftgmraUe^ ui ireeeniorum te* 
jraa^inla fninfue ilierttm nela 
per $ignifiemUonem anni tempori$ et 
mtoi e$$e deum indiemrei. (Sic legea- 
dam eeee probare etudui in Siliig. 
od. min. Tol. V, p. 890., et Munchn. 
Gel. Anseig. 1945. N. 918 1 Saidae 
e. T. *JatrooooM>fi: Fte^o» oh t^ di^ 
iif % y t^ 8« ccQiatBQu ^i xati^ 
Xovta moxiQ tifv hiavtop, Leu- 
rcnt. Lyd.^lV, 1. vvv ^dl (fiv^o- 
loyovai) TJI ulv dsiia tQiaxo- 
claSf tf 8$ itiifif 'iiijuovta 
nivte ^ntpovq affi^fi^ovvta^ 
mantQ thv tviavtiv. Ad Plin. 1. c. 
Hardninne os Bedee libello de in- 
digitatione tom. I. affert haecce: 
tit «nipieff indieie et poUicie in manu 
dexiera hlando coMunganiur om- 
plejm, Aaec enim nola Irecenla Bigni" 
fleai; eexaginia indes poUici super- 
po9iiu$ in laeoa manu: quinque de- 
mum in eadem manu anularie $eu 
proximu$ a minimo erectut, Grono- 
Tine corruptela in verbis illis Pli- 
nii adductue statnit, quotiene nu- 
merum dieruni anni mutareat Ro- 
iiiani, erexieee eoe etiam noTos la- 
noe digitorum positu pro rationo 
Bttmerornm commntato, at alinm 
lanam respexerit Plinins, alinm 
Macrobioe et cum eo Codinus. Con- 
eontit Boettiger. Id. I. p. 267 eq. 

onni dimenfienem] i. e. anni eo- 
larie, non illiiie qaem Noma ineti- 
tnorat. Cf. c. 18. i 8 sq. LIt. I, 19, 6. 

11. aMndnm, id etf eaelom] Vid. 



« MACROBII 

foknraHt; I«&«ini|ae ab enn^ ^ictun, qatoi mundiis semper est, 

[^dum in ociien Tohitur el ex se foithiBi faciens in se reCnrtur: 
uode et Comilicius Etjrmomm libro tertio: Cieero, inquit, non la* 

l^mm ied Eanum nwninai, «i eunde. Hinc et Phoeniees in sacris 
imaginem eius eKprimentes dracoaem fiaKenint in orbem ied« 
actum caudam^e suam deyorantem, ot appareat raundum et ex 

ISse ipeo ali et m se revolvi. Ideo et apud nos in quattuor partea 
specstat, ut demonstrat simulachram eius Faleris advectunu Ga- 
nus Bassus in eo libro quem de dis eonposuit lanmn hiironteQi 
fiMi ait, quasi superum atque inferum ianitorem: eondem qua» 

14dri?ormem, quasi universa climata maiestate conplexum. Salio- 

[Mm. abops. 

GS. — corJieiu$ etkfmarum A, 1% mundum ex tpto ali Con>. et et «O 
S. — ali om. G. add. • «ec. m. B. 13. tdeoque et S. » demonntrei 
B a scc. m.; G. — Phalerit ca. Phalarie (in mg. y^fa/eWlt, opinor.*' h; 
^ om. cpinor'). — adieetum tS. y,ln acripto erat o^acttifn, qaod alii co- 
gitabnnt.'^ Pont. At in A legitar advectum. — Caiut (Tel C) v-g. (h in 
mg. „Gai>ittt Ba»»u» ant.*') Gabiu» valt Meara. ; ScriTerina defendit 
Gavius. — Bateue add. a sec. m. G. — ^uatt . . . 7tfacfr{fofaicin om. h. 



not« ad Comm. I, 20, 8. et qnae ei 
Arnobio ct Servio attali ad h. c. § 
9. Adde ex Serr. I. c: Alii la^ 
num mundum aeeipiuntf euiut 
eaulae ideo m pace elautae tunU 

Siod mundut undique elautut ett. 
▼id. Paiit. I, 117 tiqq.; Lydaa de 
mens. IV, 2; Varro ap. Ang;n«tin. 
de eiv. d. VII, 8. Moeller. Etrntk. 
II. p. 58. Vid. not. ad c. 7. § 20. 

lanumque ah eundo dictum] Cf. 
Sery. 1. c Quidam lanum Ranum 
dieunt ab eundo^ eumque ette Mar* 
tem. 

dcero] Vid. not. ad S ^- 

12. Phoeuicet . . ilraeoaem ^M- 
maf] Vid. qaae de Oaane tradit 
Creacerns I. p. eo. et III. p. 6S4. 

13. tn ^aftttor parfet tpecfat] 
Cf. Suidat «. T. 'lavovet^tog: aycrX- 
(la tBZQdfiOQtpov dia totg rie- 
caQug tQondg. Laorent. Lyd. 

IV, 1. h&BV Wxl tttQdflOQtpOPj 

dnb tSv tBacdffCov VQonmv, ct 
Scrv. ad Virg^. Aen. VII, 607. la- 
num tane apud aliquot bifrontem, 
apud aliquot quadrifrontem ette 
non mirum ett. 1S'am alii eum diei 
dominum volunt^ in quo ortut ett et 
oeeatut: alii anni tofiut, quem in 
qnattuor tempora conttat ette 
diuitum, et ib. ad v. 610. alH 
quattuor (ei dederant faeies) te- 
eundum quaituor partet mundi. Aa-> 
goetin. de cir. d. VII, 6. Cum eero 
euM faeiuni qnadrifrontem H 
tanum Geminum tfppeU&ntj m4 
qumttuoT mmndi parie» liee Hie^rpfe' 



tantur. Itidor. Orig. VIII, 11, 87. 
Maeller. Elraek. IL p. 89. 

ttmttlacfcrttm etvt Falerit aileeefam] 
Pontannm hnc referenda eeee fia- 
tantem Terba Stephanl de arbibne: 
^dXecQa itSUg Onraliag, refaCavft 
Zeanlae eobiiciene! ^Serrfiifl [a4 
Virg. Aen. VII, 607] qnoqne aoetor 
eet lannra qnadrlfermcin ez Fall* 
eie (leir. fliittGit) [ed. Lioa. PAei- 
lertt] Tasciae cirilate eaptle Id ffr- 
rnm traaeitoriam Romam tranela- 
tnm fnieae. Qnaero^er exlstlmo 
Macrobiam scripsieee fVilerle.'' ^ 
Etlam Varre L. L. V, 162. habet 
Falerit. Vid. not. Moelleri ad V. 88. 
De re vid. Merkel. ad Ofid. FaeC. 
p. ecxxTii. 

Govtat llattiit eetj Cf. La«refl«. 
Lyd. IV, 2. ^ M raleff Bdeeoe 
iv Tfli jtBql ^Bmv dalfumi et^hv 
dvai PofUiiBi tetayuivov iml eov 
diffog^ Kcrl d^ eeito^ rag tttp 
dv^^einmp t^xd^ d^atpie^e^^t 
Tolg uQilttoet. teevtji SiftOiftpog thmt 
Xiyetat in t§ v^g nQ6g i^ftSg At te 
t^ ngbg ^o4^g &^ho$. 

univerta cltmata] Vldetnr ofeetare 
ad qnattaor eaeli regionea* VM. 
•npra et ef. Herodfon. II, 11, 8l 
048i xt iv yr^g uibog ij nllfia o^ 
^oriroe Snov ftfj Petft/ttlot vi^ df^ 
tffv iiftuvav. 

14. Saltonmi] Cf. Laareat Ly^. 
IV, t. ^eomrideiMr neiwd^ug mobg 
T0% NovfUt Yo^ lurlee^ii^rovs £0^ 
Xiovg oqte^^pal epaetm^ ^pvo^v^ 
tag vhv *Iav6v uaeoi t6v vavlTa" 
XmAv ft^iemv de*9f»6v. 



SATUBNALIORUM LIB. L CAP. IX. 71 

mm qvoque antiqiiitsiinis GaraiiiiibaB 4eQniiii deus «aniUir.Mar- 
eoB etiam Mefsala, Gn. Domitii ia consulata eoll^ idemque per 



quinquaginta et qui»pie augur , de lano ita incipit: 
ameta fi»fii eadmque regit, mqwte Urroeque vim ae mtunm greh 
«wm aifme pronam m pr^fundvm dHabenUm^ igni» atque ammae /«• 
«cm^ ah inmensum m eublime fugieniem, eoptJavii circwndaio eado: 
quae vis caeli maxima duas tns diepares conligavii. In sacrislS 
quoque invocamus lanum Geminum, lanum Patrem, lanum lu- 
nonium, lanum ConsiYium, lanum Quirinum, lanum Patultium et 
ChisiTiara. Cur Geminum invocemus, supra iam diximus: Pa-16 
trem, ^asi deorum deum: lunonium, quasi non solum mensis 
lanuarii sed mensium omnium ingressus tenentcm; in ditione au- 
tem lunonis sunt omnes Kalendae, unde et Varro libro quinto 
Rerum divinarum scribit lano duodecim aras pro totidem mensi- 
bus dedicatas: Consivium a conserendo, id est a propaginc ge-[f3»{ 

Edd. vicahgspdsb.] 
14. Onaj B. •— e^ (Mp. «dd. a) ierrme^e A. — dUabmmUm S. — 
mUmw Immtn P. -— > tiRM«ii«iMi (om. in) i-bP« — vires t-g. 15. 

e&mtUiwm (• lidd. «np. priat e.) B. — paculUum A. petulUum vl. pa- 
lvl«tttm t-b. — elmusium v-gr- 1^« tnpro] § 9. — •fnmnm men«ivm 

6t-bP. — * rermm kmmanmrum Sr-f. — aen$ervande (c«rr. lo contereado^ 



aem9]Ci,i 16. MnrnU «d ad Aea. VH, 610. Idem lanoniue^ 

Emii rrftgineate p. 8SL •cribl mo- inde pulchre iuno portan aperire di- 

%mU iHmom Deme propter fraginea- citur (vf. ad II, 610). Creazer. I. c. 

taai eanniaie Saltaria qood le^tor p. 617., ubi citattir Kopp. ad Mart. 

ap«d Varren. L. L. VII. % 27. IM- Cap. p. 19 sq.; Pellegr. I. c. p. 55. 

onoieaipfa onnte, ^tvunt dcn eap^ Merkel. nd OTid. Fact. p. ccxxviii. 

pUemmU. Vid. Crenxer. UI, p. 695. boc cognonen a Macrobio I. c. 

C!n. DamiUi tn cennilate oelicM] cenact non recte rcfcrri ad cnlcn- 

,^. V. DGC [Vorr. DCCl]. Vid. daa lanoni concecratas; vid. ib. p. 

Krn. Clavia.^ Zavn. ccxlii. Labeo ap. Lanrent. Lyd. 

aquae terrmeque oim me natmrmm l\\\.*IovvoavioVfTOVTiativai(^iov. 

j Cf. Gomai. I, 23, 4 cqq. et m ditione lunonis sunt omnee Ka- 



11, 15, 16 «iq. et Ovid. Faa(. I, lendae\ Cf. c. 15. § 19. 

lOB aq^, Vnrro ap. Angmt. dle dr. Varro libro ^utnto] Cf, Lanr. Lyd. 

d. VII, 6. IV, t. ^QovT^ies Sl iv rn TIbqI 

dmme mi»] jiA^ftCbeSq, Saluat lli» dfulfuivatv .. oftrc» ... dmdsxd- 

Hiat. {ap. Friaaiaa. VI, 707.J Ad^ ptofjtov elvai vi>v aioTOv vabv tuxtoc 

emetmm md onmca vie tentroveraia* tov tav ftnvmv d^i%ii6v. Alia idem 

mm.*' PenT. Adde Lncret. II, 586. ibid. tribuit Vnrroni in itbro XIII. 

nnillfif n<t, et 111, 266. mnlinc vit, duodeeim ara^] P. Victor refert 

16. Cc minMm ] Bifronteen gemi* eae foicae in regione urbis XIV. 

■Mn dieit Mncrobina, ef. § 0. et c. Conctvium] Crenxer. III. p. 494. 

7« S tOi, nt qni gemlnnm bnbeat fa- confert Laur. Lyd. I. c. (S Aa^e^v 

eie», nf. CKid. Fnat. I, 135; item ovv tpfjciv avTov Y.aXuo%ai 'lavhv 

Piioiaa I. c. od $ 10. Centra An- Koel§i.ov TOVTdariv fiovXalov, et 

gMliaaa et laidorda II. cc. ad § Plntarch. Romnl. 13,3. 'SlvofiaSov 

18k gnwiniMi dionnt qoadrifrontem. dh r6v d^sov Kmvcovy ettE fiovlaio» 

ratrem, onati deemm «feuml Cf. § hvTU .. she tnneiov 77o0»d<o, et 

14. GeH. K. A, V, 18, 5.^ nbi Gre- atatnit Conrit7tum cignificare et con- 

aov. ex Laeil. Sai. I. adaoHpoit: Ui aolentera et martnnm denm. Am- 

neaio ctl nectmm ^tn pnler epttmnc bffaaeh (ub. d. Bol.bttcher d. R. p. 

iKtmm oel. Harat. Snt. 11, 6, S6.« 1B). Laur. Lydi Intnrpretationeoi 



. i^ 16, 6»* Arnob. 111, »« roAitana nd knminU ortnm 
OMaoer. in, p. 666 et 696. aagaamen reffefft» iinod nffert ethun 

imwiuml & n. Ift. f Ift. Sonr. eft TortdLL «4 NftL U, IL Mda 



MACROBII 



neris homani qnae lano auctore conseritur: QairinQm, qmm bel- 
lorum potentem, ab hasta quam Sabini curin Yocant: Patultiani 
et Clusivium, quia beilo caulae eius patent, pace clauduntor. 
ITHuius autem rei haec causa narratur. Cum bello Sabino quod 
virginum raptarum gratia commissum est Romani portam quae 
sub radicibus collis Yiminalis erat, quae postea ex eventu lanua- 

[Nm. abgps. 

A. — tff e«l propagme (•m. a) StI. — a /an» At ,,t Aagl*". — qmM^ 
mium AB ^a ^0^1.'«. virinum P7. — emrin BGM3P6 (MIP9 • «ee. ni.> 
ovritn Edd. PM2. ciiri«ni P5. corin Ml 8 p. m.; P7. quirin AS (Rl 
a p. m.; Ml in mc.). — paeuUium A. patulcium a-bP. atuleium P7. 
— dffjivium A. clutioaim M2S. clutiniaim H% etmn^ium i-g. -- cmi- 
lae ABPTC-BM18P2r. mnlmt M2P56. ««1«M G8i-g« porim€ b. ,,Sic 
leg« enm ed. vet.'^ Zeaa. 17. aulcm om. A. * virginem raptarum 

emunaG. raptarum virgiuum gratiaS. — ttfminolicA. Capitolini coni. 



Ang. C. D. VII, 9. Varro enumeraro 
deo$ eoepii a eomeeptione Aoaiifittmf 
otiorttm naMMfttm cxorMif Cfl o lono. 
Ceterum conff. 0|pcm ConMoiom 111, 
9, 4. 

Qtttrinttm] Cf. Lonr. Lyd. I. c. Kv- 
ptvoif, oIovbI n^6fiaz0¥f et IV, 9. 
wccol ih r6fr avthp tuu Igpo^ov rav 
M ^lffiop ^ffiu&rewv tffyxcwuw. 
Hor. Carm. IV, 15, 9. lanum Qui- 
rini elauaiU Klaiicen. II. p. 714. 
Creoser. I. c. p. 598. BalCmonDne 
Mytholog. p. 90 aq. cencet lanom 
Qairinam fuisse heroem condito- 
rem gentic Sablnae nt Romalom 
Quirinum Romanae. Pellegrino I. 
e. p. 45 uq^. ez Pap. SUt. SiU. V, 
189, et ex incoriptione ap. Orell. 
2244. coniicit lano Quirino dedicatn 
faiMe doodecim ancilia. 

beUorum potcnlcm] Vid. not. ad 
§ 6. 

hafta quam Sabini eurim ooconl] 
Cf. 0?id.Fact.II,475cq. ^toc quod 
hatta curi» prieeie cd dicto Sa^ 
binis, Bellieue a tclo ocnit in attra 
deui, Festus ap. Paol. iib. III, p. 
49. Miiell. Curi» eet Sabinehasia^ 
unde Romulue Quirinttf, quia eam 
ferebatf egt dictuBf et •. v. Coelibari 
hasta ib. p. 62. et Kopp. ad Mar- 
tian. II, 149. 

Palttllium et Clueivium] Cf. Orid. 
Fast. I, 129 cq. modo namque Pa- 
tttlcittt idem^ Et modo taerifieo 
Clttf itfff ore vocor. Serv. ad Virg. 
Aen. Vli, 610. Jlii Clueivium di- 
eunt^ alii 'Patuleium^ quod patcn- 
dmrum portmmm habeat potcftotcm. 
Labeo ap. Lnor.LYd. 1. c. KXovaU 
piov Atl rov iS$al09f •• Jlcr- 
TovXtttof^ Mtl JtXoi^otoy, oIomI 
9vp9 69. BdMB lofpitoff dicitar 



Palttlcittc ot Inno Polttlcia, Tid. 
Forcell. •. h. t. 

canloc] Vid. Serv. I. c. ad € II. 
Pmotoron haoc toz Taldo oaitatn 
oct Lncretio, cff. II, 950; 111, 256, 
702,707; IV, 024, 664; VI, 839. 
Varro L. L. V, 20. et Feclnc p. 46. 
Mnell. docent covlaf dicUc oooo n 
cn?o. 

pacc dattdvntnr] SerTioa nd Vlrg. 
Aen. I, 291. rcfert ter elnoanm oooo 
Inni tomplom, primum rogntwto 
Nnmn, tnm poot bollom Pnnioom 
•ecnndnm (Varro L. L. V, 164. nitt 
TUo Manlio concnlo Mlo €lora«- 
gtncnfl nrtmo coi^ccto), tortioni 
poct bellnm Acliocnm. Gff. AoL 
Laroprid. Commod. c. 16. Inl. O^- 
pltolin. Gord. c. 26. Procop. Boll. 
Goth. I, 25, p. 122. Dind. 

17. Jlacc oanMi narrotmr] Gff. 
Ofid. Fast. I, 268 aqq. Serv. I. e. 
(cff. ad VII, 610. et nd VIII, 861. 
et Varro L. L. V, 156. •. ▼. Lmm>^ 
tolac). Do Niobohrii cmiiootam 
(Roem. Geech. I. p. 824) •gonmt 
Beclrer. Haodb. I, p. 118 o^. ot 
Merbel. p. cxtiii* 

oortam fvac $uh rmdieHuo coliit 
Ftminalif eratl Erraeoo ▼idetnr Ma- 
crobinc. Merkei* p. i.idcxt. refort 
Bunceninm in doecript. Urb. I» p. 
145. Nibbyi •ocntum opinionom nb 
aliena manu profecta cenooro Tcrbn 
onac . . crat. Idem p. csix. Mnero* 
bium ait minoc accomto io^ni, In- 
credibile enim ocoo TotiM Romnll 

Eomoeriom eo ns^no portiglooo. 
leclcer. i. c. p. 116 oq. ot p. 254 oq. 
portam illam •tntait noo ffolooe 
portam nrbie, omd fniooo oitam ia 
modia orbo, io Argiloto, nd ISomn 
Romannm, et annm idomqno f^looo 
tomplui Ital Goainl '" 



SATURNALIORCM LIB. L CAP. KL X. 



73 



Hb Yoetla esty claadCTe fiMttiiarenty qaia in ipsam hostes rndMint: 
poatquam est clausa, mox sponte patefiicta est: cumque iterum ac 
tertio idem contigisset, armati plurimi pro limine, quia claudere 
nequibant, custodes steterunt: cumque ei alia parte aoerrimo 
pradio certaretur, subito fiima pertulit fusos a Tatio nostros. 
Quam ob causam Romani qui aditum tuebantur territi profii-18 
gmmt: cumque Sabini per portam patentem imipturi essent, fer- 
tur ex aede lani per hanc portam magnam yim torrentium undis 
scatentibus en^iisse» multasque perduellium calenras aut eiastas 
ferventi aoua aut deToratas rapida Yoragine deperisse. Ea re pia- 
citumy ut Delli tempore» Telut ad uriiis auxilium profecto deo, fo- 
res reserarentur. Haec de lano. 

X. Sed, ut ad Satumalia rerertamur, bellum Satumalibusl 
sumere nefas habitum, poenas a nocente isdem didius exigere(i40] 
jMacuIare est Apnd maiores nostros Satumalia die uno finieban-2 
tur, qui erat a. d. quartum decimum Kalendas lanuarias: sed 



EM. TieahgsHsb] 
Hftitong. Relig. 4. Raeiii. 11, p. 2S4. — ruAmmt ABGc-sM 125. iffM*- 
hmni Sv-gbP. „Reete. Sie poetee irrupturL** Zem. — «r aUtrmpartm 
To-g. 18. fugennU (pro «dd. mh ai. ■■•} A. — p«r <etoai BG. — 

eir «eifeB. ^ 9sutm9 B. — exu$tm9 ferventi mut om. dls. — Aepmriine Edd. 
X. Caput X, Quo die SmtumaUm eeiebrmri eeiitneeerMil, et quod prima 
«ne Umturm^ deimde pluribue diebue eumt eeMraim, cli-b. — «f • . rcverlo- 
flittr] cff. c« 7. S§ 18-87. — ut om. G* — « neoenli&tte P. % ad quar^ 



portsm. AtMacrobiae eerte dietia- 

Kit aedem et portam, eum { 18. 
»ti es mede Immi per Aaac per- 
toai. 

es eoenlii] Cf. e. 6. g 80. eoeiita 
talt. 

lomialw 00001« eet] Ct Vmro L. 
L. V, 164 1 Froetereo imtrm mvree 
«Mleo jMrfae dieL . . 185. Tertim eet 
Imuumlie dietm mb Jmo, et ideo M 
poeilofli kuU eigmumi et t«e Miette- 
1«» « Pofliptlio, «t eeri^it m Ammm' 

fnofli Mlvfli eit ««tfoofli. 

«Mdr tpoflte patef«et« eet] Costra 
•pad Aogaetia. do civ. d. III, 18. 
le^ltmrt Cla«iteo«e perlie ee lneia»- 
turm Quihme dele mpertie odaite- 
eiefoe koetikue tnlro oioeaia cet la- 
Bom Gemianm eoa epoalo aportom 
eeee prodidit AoL Lamprid. Gom- 
mod. c. 18. 

18. «ndti ieale«ti6«e] Cff. Ovid. 
Faet. I, 969 eq. Oroffae, ff«a polieoe 
epe etu«, fentona rwl«et, Sum^que 
repentinme eimeulmtue mqume* 
SerriBe ad Virgil. Aoa. I, 981. alii 
dietmt Romtulo emntrm Smkinoe pmg- 
«onte, f««fli i« eo eeeet «t «t»eere- 
tmr^ emlidmmi mqumm^ e» eedem 
loeo eropieee, fnae/agvoit ojrer* 
Smbimmrume» 



muUme perdueUiumt emtervm»] Cf. 
c. 6. § 38. cepietae malmm/aflii- 
Ume cotereoe. — Cetemm cf. 
Gains in Dlg. L, 16, 884. Quom «ee 
Aettct eocomat, eet vetere» per" 
duelle» oocaAant, ot Cic. de OR. I, 
18, 87. 

velui md «rUe anjriliMm profeeto 
deo] Ailter Serrine ad Virg. VII, 
810: ail a«4rili«m petendum ut pm^ 



%, 1. Mi«m SmtummUbue eumere 
mefm» kmkUum] Cf. c 16. S 16. ifie- 
kue Smiumedimrum ... nefa» e»t 
prmeUuM eumere» Sainet. Ing. 90, 
6i. prt«e tofliefl eamia pali decreott 
o«am &ell«m t«mere, et 88, 1« 
Oame ftellnm t«mi /acile, cetenmt 
megerrume detinere. Snet. Caee. 60. 
Aroelia «e» tmntum deetinmto ted eo 
oecotieae »umekmt» 

9. Satttmalia dte nno ^iekmtnr] 
Cf. Liv. II, 21, 9. Smtumalim t«eti- 
t«l«t/ett«e diee, et XXII, 1, 19. 
poitreme Oecemftri iam mente mi 
aedem Satnmi Aomae immelotiMt 
eet^ leeU»temiumque imperutum . . et 
ee«oioi«m poMicnm? me per urkem 
SmiummUm diem me «eclem clomo- 
t«m, pep«l«if«e e«m diem fe»tum 
kmkere me eervmre t« pefv€tn«m t«e- 
«M. Vanm L. L. VI, ». Smtur- 



U MAGROBn 

postitatBi G* GaMsr hmc mensi 4um addixit dii», sexlo deciaio 
ooepta celebFari. Ea re fadnm ert ttt, cm mlff^ ignoraret oer- 
lum Situnialionim diem, nomiuUique a G. GaeMre inaerto die et 
alii vetere raore eelebrareot, i^es dies Satumalia numerarentur: 
lieet et lyiid veteres opinio nierit ae^tem diebus peragi Satuma- 

3lia, 81 opmio yoeanda est onae idotteis firmatur auctoribiu. Noi- 
?iu8 eaini, Atellanarum probatiaaimus scriptor, ait: 

Otim Bxpedtia vmiwtU sqgiem Saiumaiia. 
Mmnmius quQKque, qui post Novium et Pomponium diu iaeentem 
artem Atellaniam susoitaTit: Nosiri^ niquit, muuore$, ^dut bem 
mmiia intiituBre, lum offiime. A firigore feeere emmo diet eqpiem 

ASaiumalia. Sed Mallius ait eos qui aa, ut supra diximus, Sa- 
tnmi nomine et religione defimderant per triduum festos insti- 
tiiiase dies et SatunuJia Toeavisse: mule ei Augmtm kmime, in- 
qnit, rsi opmimkem Meemiue m UgHnut iudwiariie iriduo eervari fe* 

5fim iuetiL Masurius et att obo die» id est quarto decimo Ka- 
lendas lanuarias fiiisse Satumalia crediderunt: quomm sententiam 
Fenestella coDfirmatt dicens Aemiliam rirginem XY. Kal. lanuar. 

[Mmu ABGPS. 
Cmn Mta. r-g. — eoneemr (fiip.^iilttff, infra mi<»qtie) A. •>- addixH AB 
GSI72 „9 Anf^.''. addidii E4d. P. ^ X« F/« S. — ineerie A. •-- veleri 
Q, a. pro^ii^nmt AteUanamm Edd. P. — MaiMtttff P7. Mttmi- 

ntuf M. ifeiiiintttff •»bP. „Si€ Ingo* £in« fneininerant AgeUins lib. 
XIX. onp. 9. et Nenittt CUvue,** ^iemv. ,,Gatttt eive C Memmtttf citn* 
tnr de iriumpho LueuUi a Servio «d Virgil. Aen. IV, 261/* Pont — et 
Fomponittm oni. BGffi. — facere B {G tt p, m.) P6 N. 4. %upra] 

c. 7. § 27. — ffottfmino nomine G. — de/cnderent G. — vocatse A. a p. 
m. — huius ret, tn^ttit t-bP. — fertae ocrvari v-g. 5. decimo quario n. 

— ianttortt affuiiee r-g, — FeneeieUa »enteniiam S. — decimo quinio chn. 

— KaU ianuar, B. Kaiendarum ianuariarum Av3-*bPS (G a cec. m.). 

niiiiii dicta o6 Satttmo, qued •# OT. Lnoinn. Sntnmnl. t. knT^ fihp 
die feriae eiuBj ui poet diem tertium f}#ic^«fr i} meu ^eteMm^ •• h 



OpaUa Opi$. ce#ratc il vaig hnta 

huie menei duo$ mddisit dies] Cf» fth oiei dyeeeSoe ikeimieae^eU fuu 

c. 14. § 9. I>ecem6ri vero iCeeemt euynejfeiqitieaij ideeaf d^ cet. 

dedit) fvarliini el terfnim Kalendae •. A frigore , , «Hnmo] i. •« 111« 

/anuarioff. — Ex libromm moo. tmnppra quo •ommom eot frig«o« 

floctoritnto ocripoi addisk, lieot io* De metro ndlioo dnbito. 

frn § SIS. tegotnr: er adieeiie m 4. in imgHue imdieiariie] Hne 

Oneffore botc meoii dfo6«M, non tam ooi mino «int nocifnondoo oon ooo«* 

qood ibid. legltort ooo Iriom dio'^ otot. lolro $ 8S. idom coootlto* 

rum feriae Satumalibue oddtoii, tom osse dieitor es ediete Aue 



qoom qnod Sooton. Aug. 82. od qood Morkel. p. iv. od odictooi 

frcff ittdMom decttriof, inqoit, foor*- pootificiom rofert, indeqoe ooncio- 

tam addixii es inferiore eeneu^ dit oon ooto aonom o. e. DOCXLI., 

oejrto deeimo coepto eeUhrart] „In nno nnno pontificntnc moximno ad 

Caioodorio, ioqoU Hardoiooc od Aogoctom doforrator, hoe fieri po* 

Plio. XIX, 34., mctico opod Oro* tolooo. 

loram pag. 133. dio XVI. Calendna 6* ^emiliom otrWnem] Hoo ludU 

loaonffioo aaoignantor Salornolia**^ eiom commomorat Plutarcb. Quaoat 

Zoun. Bom. o. 33. ot Aecooioe io Miloo. 

o C. ODietare tfooerfo die] Immo f 31. p. 46. Or.i Quo tempore 8es. 



> dio qoo oelebraDda oraot moooo Fedoeaeot tri6ontto fMit (o. o. e. 
dooboo dleboo o Caooare ineortia DCXXXIX.) cnminafiiff eel £». Mo* 

lellom Feoli^leo» Murimom 1010»-^ 
dic^oi pertufi SeeurmoiitA 9oe coUegiom poollflMm omle ieua* 



SATURNALIORUM LIB. L GAP. X. 



U 



Qna die bi Saitaniiia gererenbir, bee causMn 
omiiiDo dixmet Deiade adlcit: Swfmebaniur eum dim Satuma- 6 
/to. Mm ait: IWiro auim die, qmi fuU tertmi deeimus Eaknds^ 
Tvm lanuariarumj Liciniam virginnn ui cauMan dictrii iussam: ex(Ml] 

£0 estendit XIII. KaL lanvar. profeitum eaie. DttodeciiDO ¥ero 7 
iae sHnt divae Angeroniae, eai pontifioes iii saeelo Vokipiae 
aacrm bciunt: (juara Verriiis Flaccoi AajseroMam did ait, quod 
aiigoreB ae sollicitudinea aainonun propitiata dqiellat MaaQrius 8 



cai. lOfifiofitfnim 8. Kiihniarmm Itmmorhm Q ■ ». n.; t1. -*- ii vm. B. 
0. adick B. adieeit (G esc «otr.i A M. «) £M. PS. — fmi fmU 
teriiQ dtdmo cal. SM. qui fuit deeimui tertiue eal, cah. — l^tciiitaflR Ed4. 
Lncintam Mm. et P6M. — XIIL ABGvi. deeimo tertio o^m. teriio de^ 
eimo s-sS (cf. c. 11. § 50.). tertium deeimum bP. .,IlBOt 2obio eU ile- 
bel legi. Error (fcrfte dieeim e) eel erlne ex eovibeDdi oooipeiidio por 
Incarieni aoC inecllioni librerlornoi.*^ Zenn. «« Jfaicndariifli lamum»- 
rmm A6. Malmdao (om. lonear.} ▼!. Afolenilarnni (on. lamumr,} o-b 
BP6. — profectmm A6P. •«-> ettejpoet tredeeiiniini rfteoi calend«^ 
rtim tannartariim. l^iie doeiwio. w. 7. angeriae P. '^ amgono^ 

rimm B. -^ antmonim ooUieitudinee Edd. P. 8. lioeMirMe addiclC (A 



eatie de ineeeto virginum VeetaUumy 
fuod mmam modo Aenuiimm daimia- 
oorBt, mbooloorat auiem dmae^ Mar' 
etom et Ideimmm (cf. § 6.), popnlnt 
L» Caeetnm ereaotl, qui de tiedem 
otr|['Mii6ttf fnoereret ; tefne el nlrae'» 
fne eoe el mraeterea eompluto» atiao 
• • tfoHMMWii. Cr« Soppleoi. io Lir. 
Ulll, 7, 8, II. Bo i^ento Aemilio 
oonf. Klnneea. Aen. p. »72. 

Me] Idlem, al eaepkiOy elgnifioat 
M ne . • ^ntdem. Cf. pfolegpfp. p. xm« 

A iCBlendamm /aftnanammj Idem 
eneae legilor el eopro ($ 6.) in 
ploritqoo librie mee. ot iofro (g 
14.) in omniboe. El hoe loco et 
$ 14. coneeaeos ooran mo oddozift 
oi nihil molorem, licet noo igno- 
rom haac coaetroctionom nalla 
prootor libme mee. niti aactori- 
tale: eed panlo eopra et infre ma« 
lai roeipore eompondinm ecriptn- 
Bao ^ed priore qoidem loeo oa 
cod. B eaotari. Vido tameo Solia. 
I. c. ad S 7. 

Ltciniom] Haoc dofoadieeo L* 
Lioiaiom Craeeom, qoom aaaoe 
WVlh aatae eeset, retolit Cieoro 
Brat 48. 8 160. Vid. aot. ad { 6. 
Seffiptnram Lticfiniamy qoao oct ia 
liMe mee. omniboe, nolai redperOf 
qoia neme oe^oam, qood eeiom» 
me eeripeit oetae illioe geotie Bm* 
OMmae nomeo. 

7. feriae omU divao dmgoromiao] 
~ i Anttoro*' 



Cf. Varro L. L. VI, 
noita ofr ^|reroa# fuoi 
fiehnm ftt m cnf la AeeuUw M 



goro^ 



foriao puhUeao ie diee, et Fectoe ap. 
Paui. lib. 1. p. 17. jimgeronao 
deae eaera a Aomonte inititutm 
fimt» ^um aa^ina otniie genue 
animaUum centtimeretvr, ciiMie feeta 
Angeronalia dieebantur, Plin. N. 
H. III, 6. «. a. { 65. Sill. lyamgiie 
dioa Anrtroma^ emi eacrificatur 
o. d. XlL Kalmd, lanuarH, ere 
obli^to o6tii7ia<o^e timulaerum 
hahet* Haec eicerpsit Solinne I, 
p. 1. C, alcl qned mltiae reote 
icrlpelt: Inter antiquieeima» $ane 
toUgioaee eacettum eoHtur Angero^ 
ttoe, eai eaerifieatur anie diem duo*' 
deeimum Kalendarmm /cmtcarianim, 
MacTobloc ipse HI, 9, 4. deam 
nomittat Angeronam^ obi vid. not., 
et praeterea Salmae. Exerec. Piin* 
p. 6 eq. el Creuser. lil, p. 714., ubi 
citantor Saxe de dea Angerona 
Traleet. 1766., Kopp. ad MarL 
Oap. p. 19., Hartang. II, p. 847., 
Paaly B«ol-Eiieyolop. toK h p. 
481 eq., Boottiger. Kl. Schriftea 
III, p. 888 eqq., cni Pliaiom p^» 
tieeimttm eequeoti aieootitar Crei»* 
leriM. Hartoafr, 1, «• oonfet ot 
obligatam faicce ao edoreslat mali 
omittie voeoe. 

At eoeeilo Volapiae] Cf. § 8. en 
aro Foiopioe; Varro L. L. V, 84^ 
S 164. Alteram (intmi mnros por* 
tam rideo) Aomaaaiam oi Homa 
dieCam, onae JMel groilai tn iVeo« 
oia ad Foimpiae oaoellum ixUL 
Booker. Haadb. I, p. 114.), Aog»^ 
olitt* do dv. d. IV, a Folitptme, 



76 



MACBOBU 



adicit simulaclunmi huiiu deae ore obli^ato atque aigiiato in ara 
Yohipiae propterea coUocatum, quod qui suos dolores anxietates- 
que dissimulant penreniant patientiae beneficio ad maximam yo- 
Qluptatem. lulius Modestus ideo sacrificari huic deae dicit» quod 
populus Bomanus morbo qui angina dicitur praemisso Yoto sit 

lOiiberatus. Undecimo autem Kalendas feriao sunt Laribus dedica- 
tae, quibus aedem bello Antiochi Aemilius Begillus praetor in 

llcampo Martio curandam Tovit Decimo Kalendas feriae sunt lo- 
vis quae appellantur Larentinalia : de quibuSy quia fabulari libet, 

12hae fere opiniones sunt Ferunt enim regnante Anco aedituum 
Herculis per ferias otiantem deum tesseris provocasse ipso utriua- 
que manum tuente» adieeta conditionOy ut victus coena scortoque 



•• tmginim 
•-bP. — 



[Mm. AB6PS. 
altere • afaso) P6. — miUgtii9 P. — MllifmUum P. 
ABtIM. 10. Cmimidarumi o-r. — > LmrSua eotiteeralM 

eoffcm Mim v1. — mmiioekime miuiu9 regiUu$ ABGS. Amiimtkimt Aemti^ 
Uu$ R€giliu9 v-g. — vovii (sup. mel faveO B. II. LauremtimmUm 

(B «ap. llaO MBHl. ^ quie («ap. quim") O. •— Jl«e /ere «11111 Qpiuimnee 
Sn. kmm tmmi mmimimmee (om. /ere) v-g. 19. laterevite oel mkm* 

eit ieeeerie G (ci. c 6. § 11.). — ^«e (tQp. e) G. — nmllarettM' • • La- 



fiiae • eeliiplale ojmellala e«f, el 

II. ife eoliiplale Votupim. 

8. ote ehUgmio mique eiFiialo] Cf. 

III, 9, 4.; PliB. et Solin. II. cc. 

9. mngimm] Cf. Feet. I. e. 

10. LarJkie • • quibue medem . • 
^emilitte RegiUue . • enraiidam vooii] 
Cf. Lif. XL, 62, 4. Idem (M. Aemi- 
liufl) dediemoit aedem Loritim 
Permarinum i» Ganipe. Foperai 
eam anmie undeeim ante L, AemiUue 
RegiUue nmvmU proeUo mdvereue 
praefecios regit Jniioehif oet Vidl. 
Hertzberg. p. 88 et 61. CreQBoe. 

III. p. 664. Kopp. ad Mertian. II. $ 
155. —^ Jn Cempo MarUo emrmndmm 
idem iralot ac: ^nam in Cempe 
Martio modiJUmmdmm emet cnratv- 
me. 

11. ferimo ommi Jovie] Cf. g 16. 
Larenltnalia] Cf. Vnrro L. L. VI, 

8. { 83. Larentinai^ quom diem 
quiiam tn eeri6ende iMrenimUm mpj 
pellant, mh Aecm Lmremtim nomt* 
nalne eet. LmrentmUm ecribit Orid. 
Faet. *lll , 67. , qnnm eeriptanim 
•pnd Macrobinm qaoouo coneet 
praeferendam ZeQnins. Sed Laetan- 
tine I, 90, 4. habet LmrenHnaUa, 
Vld. HartQDg. II. p. 146. Uert»- 
berg. p. 8T eq. 

hme fere opiniomee eimt] „Sod Aa- 
tiae hietorieae apad Gollinm lib. 

IV. cap. 7. [§ 6 eqq.] eoribit ietaai 
Morotriceiii toetamonta toI Bobui- 
1«B ipaaoi ?cl popalw B. baaia 



eQie horodem fecleeo, adooqao a 
flamine Qoiriaali eacrlfieinm ei pa- 
blice factnm eeee, et diem e no- 
roine eins la faetoe additam. Lac- 
tentine vero I, SO. [S 6.] praetor 
Larentiam FaQetali niorora ot Flo- 
raro, qnao meretrieee immortallta* 
tem f^rlat coneecntae, etlam Fon- 
Imm roeroorat [cf. Plnlarcb. On. VL 
86. vf ih itiqif Au^mvtia ^mpdXav 
MmXfiatm stvat. Xiyovcmf!]^ qoam ox 
aactoritato Verril Horenlie ecortam 
foieee ait Alterara Toro eoatea- 
tiam, qaae probobiilor oeeo TidetQr« 
qoa Acra Larontia Paaetult axor 
et RomQll Romiqao BQtris inteiii- 
gitar, otiara tQentar ttabinne Mae- 
OQrine apnd Gelliam I. h [9 S.], 
OTidlae [raet 111, 66.]. Lactaatiae 
[I. e. S S.], a^Qo Plloiae N. H. 
XVIII. 9., qai de adoptioBO Bomali 
fratribQeqao ArTallbQe fero oadoBi 
tradit qaao Maeearine." Zbvn. 

19. ipee «Irinefne maittim tnente] 
i. o. atriaeqao Iq inciendo rico 
fQngento. Manne eignificat apad 
Saoton. Aog. 79. pecQaiam poet 
infolieem iactam eolTondam. Cf. 
Angaetia. de oIt. d. VI, 7. Ineit let- 
eorit eeenm utrmqme mann aller- 
itaitte, Mt unm eenetilnent Aercnlem, 
In allera ee ^enm. Moliue Plntoreh. 
Qaaest. Rom. c. 86^ t^i^ phv Mp 
imvtoVf T^ A^ Mkq tov ^eov |}a- 
XeiVf et RomaL c. 6. t«Q phv Mo 
Tov ^cov «iM^ Tcrfi d* wAq tt^tov 
1^i{q»0V«. 



SATURNALIOBUM UB. I. CAP. X. 



77 



Biiiltaretar. Yictore itaque Hercnle illam Accam Larentiam, no-13 
biHssimiun id temporis scortam, intra aedem inclusisse cum coena, 
eamque postero aie distulisse rumorem» quod post concubitum 
dei accepisset munus, ne commodum primae occasionis, cum se 
domum reciperet, offerendae aspemaretur. Evenisse itaque, utl4 
egressa templo mox a Garutio capto eius pulchritudine conpella- 
retur: cuius voluntatem secuta aasumptaque nuptiis post obitum 
viri omnium lK>norum eius facta compos, cum decederety poau-[ft4^ 
lum Romanum nuncupavit heredem. £t ideo ab Anco in Yela- Id 
bro loco celeberriroo urbis sepulta est, ac sollemne sacrificium 

renliaiii on. P. 18. laurmU^m Q (B inp. lin.). — noMUnmum id 

tanpuM vl. iu>4. per id i9mpu$ v-gb. pejr id Umpu$ nokiU$$imum •-■• 
— eumque (sap. add. a). — nee eammodum Ps-z „Locas hialcaa el 
eorrapta* eose ridetur. Forle emeBdalnr ita, nt particula nee mnlelar 
ia ne» naae leelio inm reperilar in ed. Colon., et poiil aeeepieeel pnle- 
moe excidisae, ob •imilitndinem praecedentii •yllabao, parlicnlam «I. 
Caelernm ai eni Tidealnr poel mti«ti« reponeodum esse hane voeem anl 
reipeneiiniy per me facile iieet, qnnmonam hec non opna eaee arbilror 
proplerea qmud ilXmmiMmg raeilo inlelligi poteel.'- Zeno. 14. mev 

leaiple rS-g. mojr lemplo ▼!. •— Cameio a-hP. eoroi Ito S. -— eiinipto- 
foe r-g. 15. ^elofrro A. — eenlpta eel T-g. (g in mg.: ,yqnl poele- 



13. Aeeam Larealiom] ,,Alii Lau- 
temiiam per diphthongnm ecribnnl, 
ttl Plin. 1. c, Varre I. e. et Diony- 
•ine Hal. A. R. I, 84. et 87. eecun- 
dum receplam lectionero ; alii rero 
Larenliam per •implicem litteramf 
nl Liv. I, 4., Ovid. 1. c.. Gelline I. 
c» Laclaotiiis 1. c, Minnc. Felix 
a&, a., Plotarchne II. cc el Lapi 
codes Dionyeii Hal. L e. Ulra ratio 
igllnr ell praererenda, noe ipio« 
rare fatemnr.** Zsvn. — Apad Var- 
vonem ■oac legitar Lorenlia, apnd 
Piininm el Dionyeinm idem in non- 
onliie cerlo eodicibne. Oaainqnan 
ergo apnd Angnetinnm I. c. logi- 
tor Lanrenllnaa^ el infra S§ 10. el 
17. eorapinrea libri mea. exhibenlr 
Lonrenliam, Tix dubllandnMr oaC 
qnin Macrobiiie eoripeeriir £aren- 
liam. Cf. MoolL SCou lE p. 101 aq. 

fioMltssimvm eeorlttm] Cf. Angn- 
•lin. 1. c no6ilissimom merein^ 
eem. Lir. XXXIX, 9, &. Sconnm 
no6i{e. 8erv. ad Virg. Aen. VI, 
758. illnelree. Hoe nomen nelitioe 
/■il, non meriti, Unde eiiam in me- 
retrieihus inveniiur. A'em el no6i- 
lee ei itlu$tre$ voeantur, 

id iemporie] Gronovina ad cap* 
17. S 97* (nbi qnidem til lemporte 
non pro itdverbio ponllnr) nllnlil 
Minnt. Fel. [2, 4.] iil femporie, el 
Amob. lib. V. [c 5.1 ilUil lempe- 
ri$. Adde Cic C^nl. I, 4, 10, al. 



• aeeepi$$€t] Vid. nol. ad 
Coram. 1, 18, 18. 

o^ereiulae] £el ▼emm participinm 
fnluri pae^ivi: occiMionif ee odloln- 
rae Tel ^oe «^erretttr, qnl nen^ 
non ni^i infiniae Latioi •ermonis 
aeutie eet Vld. Krngor. Gramm. 
d. lal. Spr. p. 650. Nol. 

14. o CanUio] Apnd Angaelinnm 
1. c nominalur Tamlitie, qnae ecrip- 
lara flde dignior eel, enm Plalar- 
ehoe II. ec. habeal TttHomttos wai 
TetHof6ptmt Varro-I. c { 94. cora- 
nnMe rel Aeoe» Torenlinae, el Gel- 
lia« I. c o«lM Acca Laraniia Coiam 
Tarrathna. In Terbie ogroe Tttro- 
oerm yemMrinm (f 16.) Herlaberg.., 
do diie patr. p. 40. eenset latere" 
TWaeiae aomen. Ciceronle fami- 
liarie (ef. de div. II, 47, 98) fuil 
L. Taruiiu$ firmonttf, qoem Soli- 
nne e. 1. p. 2. D. Tocal Lueium 
Taruniium. 

15. ifi Fela^o loeo eelefterriino ur- 
hie etpuUa etl] „rela&mm, ait Em. 
in Ciaro, fnit planiliee inter Capito- 
linm, Palatlaam el ATeationm. Cl- 
eora qnoqno Ep. I, 15. ad Bralnro 
hoc In loco Lareniiam eeee eepnl- 
lam eeribil: eed Varro ielam mn- 
liorem Toeal ^eeom Taruntiam^ 
enlne ipee Gellint I. I. mentloncm 
facif Zbviv. — Cf. Varra 1. e. Aoe 
oaerifimum JU in Velahro^ qua in 
Nooam viam exilnr, nl oinnl qui- 
dam, ad eopulerum Aeeae, ut 



78 lUGBOBII 

eidenr coiitlitutum , qoo dis MBnibiu eiiB per fltminein Mcriioa- 
retnr, lovique £Qriae consecratae, cpiod aestifntreniRt anticriii ani- 

16ma9 a love dari et mrsus post mortem eideoi reddl uato ait 
Larentiam meretrtcio guaestu locoplelatam poat exceflgum suum 
populo Romano agros TuraoMH Semurium Lmtirium et Solinium 
reliqvisse, el ideo sepuicbri m^i^nificentia et annuae parentationis 

IThonoro dignatam. Maeer Historiflram libro primo Faustuli con- 
iugem Accam Larentiam Rcnmli el Reiiii nutricem fbisse con* 
finnat Hanc regnanle Romulo Carutio cuidam Tasco diviti de* 
nuptam auctamque faereditale viri: quam post Romulo, quem edu- 
casset, reliquit: .et ab eo parentalia diemque festum causa pieta- 

IStis statutum. Ex his ergo omnibus colligi potest et uno die Sa- 
tumalta foisse et non nisi ouarto decimo Kalendarum lanuaria- 
riarum celebrata: quo solo die apud aedem Saturni convivio dis- 
soluto Satumalia clamitabantur: qui dies nunc Opalibus inter Sa- 

[IIm. abgps. 

riora leget, videbit legeadam eeee M|iiilla mI.^0* — 9«*^ ** ^* ^d dU 
8. quod dii» O. —• auia Edd* P» — eMiotimtmtnuU BSf3-g. extimm" 
eemnC t1. 16w LareuUmm om. P. iaureniiam B6&2. — Romano 

•«• dsb. — «emmtiriiiiii 6. — Hmtiriam B6. Litirium (gh io mg.) Bar^ 
linterium ASM ,^Bgl.^*. LtaicerttiM v-g. £>tiltrtiim e^P. 17« lcic- 

rentiam BGH2, — Carucio t-b. Tarutio £7S. — fiiam prtmo ▼!. — 
ptelolM eattta T-gb. pietatie (om. eaufa) IL 18. deeimo quarto «>g. 

— taRuarittm i. — eoftvtvio eoluto T-agb. aolito h. „Camerarii et item 
ed. prisca." Pont. ,,Ed. Colon. habet eolito^ non roale. Etenim, qaam- 
qaam diMoltffvm a rei festifitate et hilaritate non est alienum : cnm ta- 
men auctor de tempore ttato eolemnl et defioito loqnatnr, mihi eolito 
orationis aeriei conTenit&ntlua esae videtur. Hinc [§ 35.] Bolita celebrari.** 
Zenn. Vid. not. — c mila6afitur A*. ,,An committebattturj qnoroodo ludoe 
committere? Ant remotior potiua tox foit acrfptumque cofliiMa6antttr, 

aaed tbi prope faduni Dii$ Mani^ I, 4, 7. Ah eo (Faualalo) LarenlMM 

0«f 8erviUbu$ emeerdatee^ fmi usori educandoo iafet. 

iifer^ loctt* ejTf ra «r6«ai ant ifmmm Rommto . . reiifittf} PlQtavchna 

/tiff , noit loRge m poHm Romanntm^ Qn. R. 1. e. acriptit r^ irdXct, Rom. 

Cf. Pfait. Rom. 5. et Becker. I, p. I. e. tm d^fufi, Aogiialia. I. c. po* 

493. puto Homano ef. $ 14. Bamolam 

' per Jimminem] IHalaH, falo, oaai Aecae Larenliae flliaaa aeae dediaao 

feriae aint lovia. ' flablal Maavrli Torbia relalit 6el- 

quod aettimaverunt mniiqui antmat iiua VI, 7, 8. 

a love dari] CT. Comm. I, IS, & 18. aTtilendanim /omiariarttm] Cf. 

Per has portae anioHie de eaeto m § 6. 

ferra< meare et de fem« ^ii eaelttm coneto»odiMolttfo]„l>i»tol«ftta£o(i»- 

remeare creduntur; et II, 17, 14. ros hic eat.^^ Pont. 

animae . . permtflttnfiir . . ad nmtu- Satumalia clamifa6anfttr] „Liviaa 

rae «ttae prineipia, quod ett eaelttm, HXII, 1. aub fin.: Convivium publi" 

. • romeare. Hertaberg. p. SM. el p. cttm, inquit, ac per urbem Satur- 

fiA. Nneller. Elrnak. 11, p. 69. nalia diem ae noctem clamatum 

16. £em«riiim] Hlc aper eammo [ubi in ed. Drakenb. interpongitnr 
moratnr a Cieerono Phil. VI, 5, 14. poat ptf6liGum]» Convivium et Sa- 

^olintttm] Hoe noiiien Talde d«- f«nialia clamorc aeu Glamifare dici- 

blnm eeae dlelt Mnelier. Elmak. tnr In fraeconibne, qni Toce satis 

II, p. 104. dara ad conTiriom inTitant, quod 

aanirae parenfolionts] Cf. § 16. SalaraaKbaa aolel celebrari. Slc 

•ollenNie tacrt>ictttm eidem eeiMfil«- apod Martlalem [I, 49, 90.] occnr* 

fnm. ril conTlva olaroaf«a h. o. inTila- 

17. fVratfuli oontngem] Cf. LIt. tna.'^ Zaim. -^ Ad inTilationem hoc 



SATUBNALIOKUM UB. 1. GAP. X. 79 

tarnaiia depulatiff, coib prinram Satonio pariter et Oft foerit 
aacriptiM. Hanc anteni aeara OpeBi Satumr eonhiffem credide^lO 
rant, et ideo boc mense Satumaiia itemque Opma cdebrari, 
qaod SatiirDus eiusqoe uxor tam firugura qoam fiructuum reper- 
tores esse credaDtur: itaque omni iam fetu agrorum coacto ab 
bominibus bos deos coli quasi ritae cultioris auctores: quosSO 
etiam nonnuUis caelum ac terram esse persuasom est, Satumum-[243] 
que a satu dictum, cuius causa de caelo est, el terram Opero, 
cuius ope bumanae vitae alimenta quaeruntur, ve) ab opere per 
quod fructus fimgesque nascuntur. Huic deae sedentes TOta con^Sl 
cipiunt, terramque de industria tangunt, demonstrantes ipsam ma- 
trem terram esse mortalibus adpetendam. PhHocborus Satumo22 
et Opi prinram in Attica statuisse aram Gecropem dicit, eosque 
deos pro love terraque coluisse, instituisseque ut patres famtHa<> 
mm et firugibus et fiructibus iam coactis passim cum senrjs vesce- 
rentur cum quibus patientiam laboris in colendo rure tolerate- 
rant: delectan enim deum faonore seryomm contemplatu laboris. 
Hinc est quod ex instituto peregrino huic deo sacrum aperto ca- 

Edd. vlcaligspdBb.} 
▼el, nt in OrthograpliioU ■cribeiHhiiD praecipit Veliirs Longna, eamha- 
kaniur? Super totn voee ita Feetaet Comismlio, inqoit, o «teM, 9110« 
Qroui Tuifuntg dictmt, appeUmtwn pabm in iect« oiii alio$ emvietiu tau$a 
Motla^nl. Oloeeae Latinae eemwotiMRf l»l lUMtoy; Greeci um^MP coeit* 
•oltifli, c€mi$atiom Ariatophanee Plnto (1040): looia ^iui nmftop Bad^i/Bafi 
^od ita vertant, videtur ad la$€ivum comvivium tre." Pont. jjKon eet 
qaod de ferbo elamitabantur dttbitemae.'^ Zenn. Vid« not. — ^altnmt po* 
riler 1. la. tom omni fctu Q. 90. el terram Sr-g. ~ periiio- 

$um o$$9 B. Sl» el tpcain e-b. — lcrrani malreai ecce 6. inolrefli 

ccfe lerraai e-b. — a mortaliku$ P. 22. in$tUtito (on. c»> S (O add. 

referendnni eeee non pataverioi, Oj^i datam ecee dieitar 111,9,4. 

quom Liviue I. c* dicat: dtem oe Vid. etiam h. lib. c. 19. $ 28. 
fto clcm clamoliim, et Marlialie XI, ^iioct ojloc calltpnc oticlerei] Cf. 

% 5. damani eccc mct: lo £o<itr- e. T. S 24. faoci eiloe meitorte 

ooito ocriui. oaelorem. 

out dici nufie Opali^ . . deputa- 20. ^olifmiim^yc o coltt liiclom, 

Itti^ Cf. Varro L. L. VI, 8. § 22.: caiiti eaoia lic eaelo e$t] Cf. c. 8. § 

tfolarnafia ificlo ab Saiumo^ quod B, et ^rnob. IV, 9. ^olitmttm prae^ 

eo die feriae eiu$ ^ ut po$t diem ter- $idem $ativi$, SerTias ad Virg, 



lium Opolio Opi$, Oeorg. I, 21. refert a catione dic- 

19. Opem Satumi eoaiugem} Cf tam eese Satorem deam. 
Varro L. L. V , 10. $ 67. Prineifeo cuiue ope . . alimenia quaerunturj 



qui Jegypii Serapie el i$i$ . . jWcm mano generi terra iribuit. Koppiue 

prineipee in Latio Saiurnue ei ad Alartian. I. % 72. adnotavit 

Op$, Fectae ap. PaaK lik XIII» Orph. Hymn. XIII, 11. Ei^fi^ 

p. 187. Maell. Opii diclo ecl cen- xeivayovoa cvv sv6lpoig HVBoetscou 
iu jf Saiurui per. quam valuenMi 21. Icrram^tic de indueiria ian- 

ierram eigniflearu OrelL loecr. guni] Cf. Ilf, 9, 12. Cum Tetlurem 

1507. Locui ad»ignaiu9 aedi Opie dieit mauihue ierram iangii. 
ei Saiurni. Klaoaea. Aeo. p. MK 22. tn JitUa] Cf. c. T. f 87. 
Zeoniae coofert CarnotiiB de na^ ui pairee famUiarum . • pa$$im 

deor. 6 et T. cum icrvii veeeerentur] Cf. o. 11. § 

iam frugum quam fruciuum reper" 1. Cap, 24. ] 23. religioeae domue 

ioree] Cf. c. 7. § 24 eq., ubi Tid. dlcantnr priae/amciloi dapihueho» 

not. ^d agricnTtnram pertinet norare. 
etiam cognomen Gmiiiiioc, qaod contemplaiu lahorin] Cf. c. 16. § 



/80 MAGROBII 

23pite facimiifl. Abunde iam probasM nos aflstimo Satunialia imo 
tantum die, id est quarto decimo Kalendas» solita celebrari: sed 
post in triduum propagata, primum ex adiectis a Gaesare buic 
mensi diebus, deinde ex edicto Augusti c|uo trium dierum ferias 
Satumalibus addixit: a sexto decimo igitur coepta in quartum 

24decimum desinunt, ouo solo fieri ante consueverant Sed Sigil* 
lariorum adiecta celeoritas in septem dies discursum publicum et 
laetitiam religionis extendit 

XI. Tunc EYangdus: Hoc ijuidem, inquit, iam ferre non 

|M4]possum9 quod Praetextatus noster m in^enii sui pompam et osten- 
tationem loquendi vel paulo ante bonon alicuius dei adsignari vo- 
hiit quod servi cum aominis vescerentur, quasi vero curent di- 
Yina de serris aut sapiens quisquam domi suae contumdiam tam 
foedae societatis admittat, vel nunc Sigillaria, quae lusum reptanti 
adhuc infantiae oscillis fictilibus praebent, temptat officio reli^o- 
nis ascribere, et quia princeps religiosorum putatur, nonnulla lam 
et superstitionis admiscet, quasi vero nobis fiis non sit Praetex- 

[Mat. ABGPS. (Viade a Terbit loeane un teriQ, c. II. g 9.) 
ejr • tec. »•}• -^ operfe G. 83. ejrfifne ▼!. esitUmo Sv8-g. — de- 

ei«e juarto e-g. — Kalmdarum (yel CIbI.) Edd. PS. — frorogata S. 
— kuie meaee tI. -- decMRo ecjrle c«h. — deeimum quartum u (ch XiHIy. 

XI. Caput XI. iVen etee eeiifeimeiidam eeite» eeroomai, e«m et dH 
kmrum ewram geraaty et mellee es hie fideUe, preeMlee, fortee, et pJbileee- 
pftee quoqme Juieee eoiietel. Tum SigHlatiorum origo quae fuenU ch-b. 

1. iieefer iiig^eiiii (oin. tn) G. — paelo (om. M) S. •— pmilo onle] c. 
16. 8 99. — cura eit diie tanta eeo enrenf dii ulla coni. Zean. — 
flomiii BG. — oel SigiUaria (om. fiime) e-s. — nnae] c. 10. 1 94. — Ttiaa 
•eiim A. — eeelili5iie g In mg. — af palafar A. «— iom ef APStII9. ef 
Ceoi. iom) BQV^ ,,9 Angl.''. etiam e-g. — eere fae (om. nobie} S. — 

9t. aettiwMiu metatit$ II, 1 , 6. ail- addiderit noo cenetaC: Lipeine S«- 

mtjlti eelnplafii. torn. Serm. I, 8, n. 17. cencet qnor- 

Hine eet quod . • Jkiiie deo eaerum ium diem trrepeieee exCremie M- 

^perfe eapile faeimue.] A Peleegic nie Angneti. Cf. Merkel. ad Ofid. 

et ab Hapoole bnne ritnm deri?at Fast. p. zx. 

^ ^ S ^ eo^fa] Cr. 8 9. eoepta edekrarL 



^ ...• Slff*^l Praenoinea C, ^. SigiUariorum] Cf. c. U. § 

qned bie adiltnr enpra g 9 , a ple- M om 

rieqne cedd. inee c. 11. 5 W. «beet ,•„ ,^,a« ^] cf. § ». 

e* eduAo ^uffnet.] Cf.| 4 ^, J ^J ^,^ ^« j ^ 

frwm dierum /eriae] „EtCaligula hooeri ab aliqno deo eerTle «li- 

poet, ot notat Snetonine, nnooi ^^^^ ^f. ^. 10. g «9. ilelecfari enim 

qnoqne adiecit, cap. 17. Et ut lae- j^^^ 4^^,^ eeroemm. 

filiom ptidlicam in perpeftinm ^e- ^ . ^^ ^^* ^i«.v« -i- •^«.'•1 

Ee augeret, adiodt \liim Salemoli- J!T^i^^ ^IT ™^J Z It 

e, ^pellaeilfiie lecenalem. Dio y™jj;5"! ifu^iyl^^u^^^^^i^ 

h\. oSrntnm "Satornaliom hnnc ^•'^^•■J^* l!"* !K/f'^?' I^ 

credidft<« PoHT. - Die Caeeinc «»•**■*•■• •* meline forte eet, 

e«fi cet, et LX, sS. rorff re Jt^or/- ^^* «• *^- « *' ^»''*»* •oliierunl. 

oiff rAff nifintrjp ^iiioaft tijv eecillie /cfiliJoi] Cf. $ 48. et c. 7. 

«ara^eix^ereat^ re vn6 tov i "i" 

Pafoe wel /leta tovto uataXvdti- prineepe reUgioeorum] Cf. c. 17. § 

Ayy dnideeue. Qoartain diein qnle 1. eacremm emimim praeevl. 



SATUBNALIOllim UB. I. CAP. X. XI. 



81 



ialo aliqttando non credere. Hic cooi omnes exhomiisflenty Prae-2 
iexMus renidens: Superstitiosum me, Erangele, nec dignnm cui 
credatur existimes volo, nisi utriusque tibi rei fidem nitio adserta 
monstraverit. El, ut primum de servis loquamur, iocone an se* 
rio putas esse hominum genus quod di inmortales nec cura sua - 
nec providentia dignentur? An forte servos in hominum numero 
€886 non pateris? Audi igitur, quanta indignatio de servi sup- 
plicio eaelnm penetraverit Anno enim post Bomam conditamS 
quadringentesimo septuagesimo quarto Aulronius quidam Maxi-[M5] 
nras servum suum verberatum patibuloque constrictnm ante 
speetaculi commissionem per circum egit: ob quam causam in- 

Edd. ▼icahgapdxb.] 
aliqyando om. P, S. nee indirnum S. — oe»time§ a-b. — a$»eiim 

raCM Sr-g. — moMtrmvermt (sap. aad. B. — peneirmcit S. 8. Cap. 

f^iL Hittaria Aironii de eeroo ponito. v (i Cap FLy. — quadringenie$imo 
aeptaageeimo auarto Msa v-|(P6. nAlii'* Meura. quadring. qvadragesimo 
quario t-s. ^Corrige CCLXIV. auctore Livio II, SS.*^ Zeun. ifuceflileeiOTo 
amaageeimo qmana b. y,HeliorM^^ Moare. — ^rviilM St-^. — ok kame 



9. ciiM oflmee exJkomiiefeul] Cf. 
c. 84. S 8* 

remden»] Cf. I, 4, 4. 

rolio a^erta] ec. « me. Cf. 
Comm. II, 5, 18. Et quia animo fa- 
ediiue inlakHur eoneepia raiio de^ 
acriptione quam Bermone. 

3. ouaifrm|^eiifetJmo eepiuag^mo 
marto\ Com eo loco, obi haoo r«- 
iort Livlue, cooTooit eaoo nuinorue 
4|oom propoeoit Zennine, CCLXIV. : 
oed obeeqnor codicibne mee. Vid. 
not. od S 6. 

^vlrefime quidam Masimm»]y^Prmt-- 
lor LiTium {II, 36.] ooodom rom 
Mrraot Cicoro OlTiDot I, 96., Lac- 
Unt. Inet. II, 7. [$ 90 eqq.}, Valor. 
Maz. I, r, 4., Augnet. CIt. D. IV, 
96., Bionje. Hol. A R. VII, [c. 6B.], 
Plolarch. io Coriol. p. 975. [c. 94.], 
Aroob. VII, p. 944. [c. 39.]. — Dio- 
ayeio liio Tocatnr dv^ odx aqxx- 
vifg; Valorio ot Livio [adde: Arno- 
biolfttidaai paierfamiUa» rPlotarch : 
oiusvnif Tig enlvov • . Ac^Zevtfer itd- 
yHV hi dyoQ&g fuxoreyovimr^, Ci- 
cero : eerme per etrcnm . . if aelat esl, 
Aogoetin. : in ^voifom «ceferolo oni . . 
md »uppUeium duci iu»»u9 eel], Lac- 
laotio itfnlronliie MArtmiie ovMfam, 
nbi alii iibb. legnnt Auironim», alil 
^lretiloe, afii ^tontne. SmI Lip- 
oine de craco III, 8. Auironim» 
probandum eeeo coneot.*^ Znvif. 

paiibuloque eonttriclnml „Patibo- 
lom hic non diiferro a rorca rocto 
lodicat LipeioB I. I. Naiii Lactao- 
tioe, Valerlne, Livine habent »uh 
furca ot Cicero furemm /ereoe. Apnd 

IL 



Plaotom occnrrit [Mil. II, 4, T.] 
di»pe»»i» mmnilm» pmtibulum kabere^ 
itoin [Moetoll. I, 1, 63.] ire |Nilf6o- 
falMm per oiae etc ; cf. Lipe. I. I.'* 
Zaviv. — Adde fragm. Planti ap. 
Noa. III, 183. PutiMu» (al. palf- 
^nfaCve) ferar per nr^cni, deinde af- 
Jlgmr truci, Amohiae I. e. habeC: 
aervum . . per OVef aream medfom 
CraaMfttdriete emeeum tfirgi»^ ei ea 
more molfaeee potC pmi&uU poena, 
obi paliMom ponlCor pro rrooe. 
Qoom morom confirmaC Dio Caee. 
LIV, a. riyd dh frnqor (r<M» 6oi9- 
XanO 9id re r^( dyoif&g fUmig (tST& 
yifmfiftdTetv n^ aktttp tng B^waTer- 
asmg odrov myloi^etr oioyay^rtog 
nal |tara ravra dvttOTavifei' 
aavTOs 9^ mwnrnrnoi. Plotar- 
choe I. c addit dr mxwxeXvai^ 
Dionyeioe I. c. hd TtftmQl^ 4htpu^ 
rov, Valorioe Max., LactaaCioe, A«* 
goetiaoe 11. cc. ail ettpplicinm. 

miUe epeetmeuU commieiionem] Cf. 
II, 7, 9. Pontaoae apod Valoriom 
Max. pro o r ine o i iam pompa if«eero- 
Cttr, qnia in codd. nonnollie logitor 
croma, coniecit logendum eeee 
meroama^ eed Plotarchoe 1. c. ha- 
bet: ij nofixfj nara rvjp^r fjxolov- 
^hfuHy idemqoo ot Dionyeioe: ir^ 
r^g nofLnijSf Lirloe: nonffnm eem- 
mi»»o •peeCacuie, Cieoro: ^of (lodl) 
anle^nam /?ercnl , Ao(pietio.t pepnlo 
epecConfe, Lactantiue nihil oloemodl. 

jinnio euidam] „Saper homioie 
holoe nomino inter nnctoree die- 
oenene eet. Valorio, Lirlo, Plntar- 
eho ot Dionyeio T. Laltmif oppei^ 



r 



' M ; \ 



82 



SUCROBU 



dknatus lappiier AnBio euidam per qaietem imperavit, ut seua- 
tui nuDtiaret noa sibi placuisse plenum crudelitatis admissum. 

4Quo dissimuiante filium ipsius mors repentina consumpsit, ac 
post secundam denuntiationem ob eandem negligentiam ipse quo» 
que m subitam corporis debilitatem solutus est Sic demum ex 
consilio amicorum lectica delatus senatui retulit, et vix consum- 
mato sermone sine mora recuperata bona valitudine curia pedibus 

Seffressus est £x senatus itaque consulto et Maenia lege ad pro* 
pitiandum lovem additus est ulis Gircensibus dieSy isque instaura- 
titius dictus est, non a patibulo, ut quidam putant» Graeco no* 
mine obro tov atavQov^ sed a redint^atione, ut Yarroni placet» 

6 aui instaurare ait esse instar novare. Yides, quanta de servo ad 
deorum summum cura pervenerit Tibi autem unde in servos 
tantum et tam inanc fastidium, quasi non ex isdem tibi et con- 
stent et alantur elementis eundemque spiritum ab eodem princi- 

[llflt. ABGPSV. 
ccMMiR v*ft« *-* 9maiu tI. 4. dthimMem corparU S. -— ingre$»u§ 

(«ap. add. e} 6. 5. Maenia AB. menia P5P6. „2 Angl." mocnia 

GV. hievia v-g. Maeuia n-b. — diee itaque li. diee ie qui s-bP. 
^Vetiit, isque insiauratiuB.**' Pont. ; at In A est instauratitius. — aitoroic 
$ed A. 6. inane A*BGVM123. „2 Angl." „Quod palato qnidem non 

hebeti moTendae ait saliTae.** Pont. immane Edd. PS. — quan non ... 



latar. Lactantiiia Intt. II, 8^ [ia 
7, 20. cf. 16, 11.] TV. AUnium fuc- 
IttUt, ei amploctitnr Pighiiifl , qai 
anliqoam et plebeiaro ait fainiliam 
Atiaiam. Corte Macrobii •criptam 
parum ab Imc Lactantii Toce da- 
Tini, ot corrnpta poiiua ceMenda 
qunm falta.'^ Pont. — Coatentit 
Zennioe, qui recte dicit etinm apnd 
LiTinm et Valerium reperiri T«. 
Aiinium^ apnd Ciceronem nonniai 
f ueaJaoi rtistietfiii Romanum. 

plenum erudeliiatiB adinMfum]„Ele- 
gantioe alii ecriptoree rem expri- 
mnnt, non sibi ptacuieBe ludtB prae- 
tuUorem [tic leg^tur opod Vaterinm 
et apnd Lactantiom: npnd Cicer»- 
nem vel praeBuUorem vei praetw- 
lem^ apnd LiTiom Tel praetulforem 
▼el praeBuUatorem], Graece 6ifxt 
nijv «^o T^g noftn^g.** Zsvif. 

4. in Bubitam corporie debilitatem 
BolutuB est] Cf. Polyb. XI, 24, 5. 
ScBfutTiK^ dwafiBi naQaX^vfiivos, 

6. Maenui 2c^e] Eo tempore qao 
liaec facta OMe refert LiTius nnl- 
lae memoratur Maenine trabnnoe 

Elebie (cf.^ Real-Enc. IV. p. 1357.). 
ei Maenia qunm cnmmemorat Ci- 
cero^ Bnit. 14, 55. in id fere tem- 
pue iocidit quod posuit Macrobiua, 
nam lata e«t a. u. CCCCLXVI. (Cf. 
Orell. anom. Tnll. Uh p. 21») 



Qnid, ei notior haee Jex liaic im- 
poenil? 

lilif CircenfJ6ttt] Cicero 1. c: 
Quum beUOf inqnit, Latino ludi 
voiivi masimi primum fiereat, 
Llr. L c: hudi forie es tnftoau^a- 
tioae magni Roma parabamtur^ Va- 
leriue Max. 1. c: ptebeiiB ludit, 
Augostin. 1» c: ui ludi Romani 
tnffaurarentur. Apud Qraeeoc ecrip- 
tores non additur nomen ludoram. 
Merbel. ad OTid. Faet. p. o&ix. de 
hoc loco ageae: ^Oe India magnle, 
Inqnit, elTo RonianU*% quoa qoi* 
dem dietiaguit Witsecliel., RoaU 
Eatycl IV. p. 1208. 

dnb Tov orew^oo] Vld. boI. ad c 
8§ 6. 

rarroRi} Merkel. 1. c. in Reram 
diTinaram lib. IX. haec ceneet in* 
fniste. 

tttftaurare aii etee inatar nooare] 
Cf. Feetne p. 111. Mnell. Inetaa- 
rari ab ineiar dietum e«t, quum 
aUquid ad priiUnam BimiUtudinem 
r^eiiur. 

6. iam inane faBtidium] Pontanne 
confert Plaat. Alil. [fV, 6, 17.]: 
Rrgo BBie me meiue maccrai^ fued 
iUe faBiidieBUB OBi, et Pere. [T, 
1.]: O quantum eet in rebuB inane^ 
et Virg. [Aen. IV, 210.] inamia 
murmura. 
ex iedem elemenliB] Ci. c. 8. § 8. 



SATURNALIORUM LIB. L GAP. XI. 83 

pio carpant? Yis tu co^tare eos quos ius tuum vocas isdem se- 7 
minibus ortos eodem frui caelo, aeque vivere aeque mori? Servi 
sunt? immo homines. Servi sunt? immo conservi, si cogitaveris 
tantundem in utrosque iicere fortunae. Tam tu illum videre libe- 
rum potes, quam ille ie servum. Nescis, qua aetate Hecuba ser- 
vire coeperit, qua Croesus, qua Darei mater, qua Diogenes, qua 
Plato ipse? Postremo quid ita nomen servitutis liorremus?8 
Servus est quidem: sed necessitate, sed fortasse libero animo[246] 
servus est Hoc illi nocebit, si ostenderis quis non sit. Alius 
libidini servit, alius avaritiae» alius ambitioni, omnes spei, omnes 
timori. £t certe nulla servitus turpior quam voluntaria. At nos9 
iuco a fortuna inposito subiacentem tamquaro miseniro vilemque 
caTcamus: quod vero nos nostris cervicibus inserimus non patimur 
reprehendi. Invenies inter servos aliquem pecunia Ibrtiorem: in-10 
venies dominum spe lucri oscula aiienorum servorum manibus in- 
Ogentam: non ergo fortuna homines aestimabo sed moribus. Sibi 
quisque dat mores: conditionem casus adsignat Quemadmodum 

Edd. Tieahgapdzb.] 
£§ 15.) tacebani] Cf. lo. Sareab. VIII» 18. ^ prineipe s-x. ^Haat dnbie 
lcgendum ett cum cfl. Colon. principio^ Poatulat enim «eD«ttt«*' Zeaa. 

7. Fii Itt . . . aeque mort\ct Sen. Ep. 47. § 8. — Servi . . . eomervi] 
ih, § 1. — <n vtreque S. — Tam . . . servuni] Sen. 1. «. § 8. ^ iVescit . . 
Plato ipse] ib. § 10. — eoepit Edd. — darei BSV (6 erato e et tnp. tcr. t) 
Sen.l. c. darii AEdd.PSar. — Plato BGi-^bPV; cf. §41. Plalon ASTt-z 
Seo* 1. c. 8. Servue etl . . voluniaria] cf. Sen. I. c. { 14 et 16. ~ 

»ed foriane Uher animo, Servue ett^ Bntcrpiingere et eniendare Tolnit 
Ucnrt. Sic legitur apud Sen. 1. c; ccd ideiu pottca habet ostende noa 
«i oetenderiB, Zeun. cooi. nocebit? ted oBtende ti», 9. peier (tap. ttir- 

§ior) G. 10. o«ciiIa ... injigentem] cf. Sen. I. c. § II. — aliorum 

ar. — Non ergo forluna . . adetgnat] ib. § 13., ubi tanan legitnr: non 
miniiteriis^ et infra ministeria ca9u$ adiignat, — Qmemmdmodnm ... 

0lementa univerea mtae mundo ple* ^ De Platone i\d. Diog. Lacrt. Ilf, 

mUmiinem faeerent, Zeonint conferi 14, 19. ct Lartant. I. c. 

Canin. II, 19 et 13. 8. libero animo servui e$f] „Con- 

T. Neeeie ftin aetaie ffeeuba «er- feratnr hfc Ciceronia paradoxon 

mire.eo^terk oet.] „Nam ezpngaata [V.|: Omne» eapiente» liberos esse et 

Traia Iw e n^awi eervam tortitut eeta $tulto9 omne» $ervo$,**^ Zsirif. 

traditnr Uljatea. Dictye Cret. V, $i o»tenderi»] Zenniut putaTit aut 

IZ, De Cfoeio tervo rea aatlt nota hoc etto muCandum (Vid. app. 

ect o% Herodoto [I, 86.J et luttino crlt.), aut $i ex graecitmo potitnm 

[I, 7.]. Parii maier fuit Sitygam- ette pro an. At omnia bene te ha- 

bie, quae ab Alexandro capta ett. bent, duinmodo inlerpreterit: „hoc 

Vid. luttin. [XI, 9.], Arrian. [II, turo demum illi nocebit, ei oeten- 

11.] et Curt. [III, II. 24]. Dioge- derit'' cet. 

nem Cjnicum, com tenez Aeginam ornne» $pei] Haoc non legnntar 

naTigaret, captnm ette a piratit apnd Senecam, neqae coromendaa- 

venditnmane In Creta Xeniadi, qni tur luvenalie X, 4 eq. vorbiti QiiMi 

illum Corintbnm reduxerit filiitqne enim ratione timemu$ Aut cupimue, 

regCDdit praefeccrit, narrat Laer- nt rnlt Pontunut. Naroquo illod 

tine VI, 4, 29., Gellioe II, 18 [9. eupimu$ non tam ad tpem portinet, 

Adde Lactant. III, 25, 16.]. Plato^ quam ad libidinem, avaritiam, am- 

ncro vero, pottquam iterum Syra- bitionem. 

aneat venerit, a Dionytio roioori 10. peciinto fortiorem] Cf. Hor. 

Sicalornm t/ranno vendituro eteo Od. IIl, 3, 49 eq. Aurum .. «per- 

cnldam Anniceri, auctor ett Oljm- ,»ere fortior. , 

piodorae In vita Platonia." Zaiia. . ^iW gnw^ne dat mores: condtito- 



84 MAGROBII 

stultas est qni empturas eqaum non ipsum inspicit scd stratum 
eius ac frenos, sic stultissimus est qui bominem aut ex veste aut 
ex conditione, quae nobis vestis modo circumdata est, aestiman- 

lldum putat Non est, mi Evangele, quod amicum tantum in foro 
et in curia quaeras. Si diligenter adtenderis, invenies et domi. 
Tu modo vive cum servo clementer: comiter (moque et in ser- 
monem illum et nonnumquam in necessarium aamitte consilium. 
Nam et maiores nostri omnem dominis invidiam, omnem servis 
eontumeliam detrahentes, dominum pairemfamilias, servos fami- 

liliares appellaverunt Golant ergo te potius servi tui, mihi crede, 
ouam timeant Dicet aliquis nunc me dominos 9e fastigio suo 
deicere, et quodammodo ad pileum servos vocare, quos debere 
dixi magis colere quam timere. Hoc ^ui senserit obliviscetur id 

f247jdominis parum non esse quod dis satis est Deinde qui colitur 

ISetiam amatur: non potest amor cum timore roisceri. Unde putas 
adrogantissimum ilmd manasse proverbium quo iactatur ioiidem 
hosies nobis esse quoi servos? mn habemus illos hostes sed fa- 
cimus, cum in ilfos superbissimi contumeliosissimi crudelissimi 
sumus, et ad rabiem nos cogunt pervenire deliciae, ut quicquid 

14non ex voluntate respondit iram fiiroremque evocet Domi enim 
nobis animos induimus tyrannorum, et non quantum decet» sed 
quantum licet, exercere volumus in servos. mm, ut cetera cra- 

(Mm. AB6PSV. 
fvtai] tb. % 14. — eontpicii Sar. — modo vtttis nobis Edd. veHis modo 
nohi» Sen. I. g. 11. Non est ,,. domt] cf. Sen. I e. $ 14. — qumeres 

H (G tnli. add. «r). — vivs . . appellQveruni] cf. Sen. I. c. § II eq. — co- 
miteroue ef S. — noatri maiores T^f^. 12. Colani . . . miseeri] cf. Sen. 

I. c. § 16 iq. — aerui iui potiu$ G. — eieere (rf add. a rec. m.) Q. — 
Hebere magis dixi^ S. — Haet qui i-g. — nen parum S. parum (om. iion) 
■Sen. 1. c. ante Ftnkertnm, qnl reetituit parum non, — ei amaiur S. 

13. Unde . . teroof in ▼! adnectnntar antecedentlline bob addlto Intor- 
rogationU oigno. — oilro^aiiltwimiim . . • Md fmeimus] ef. Soa. 1. c $ 8 oq. 
— ^tiod iaeiaiur T-g. — nobis esse kosies G. fio6«f Aoflef otoe Sv-g. — 
cl ad rahiem . . . evoeei] cf. Sen. I. c. § l^- — («on ex volunSmie) non re- 
spondii B. no6if res/ioiiilcl G. refpoiulerfl S Sar. — prooooel Sar. 
14. Domini Bvo-^ (che in mg. ^AIiaa PomiVO* — *o*«» •« *«-f- — »•- 
bis . . IjfraanomaiJ of. Soo. I. c — quamium lieei] ib. § 10. ftMnliim li^cl 

nem easun adngnat] „fmo inita it- Era«mi adagia Chil. If. eent. S. 

lud: Sui enique moreM finguni fvr» adag. 81., et Foftnf p. 261. Mnell. 

iunam [nf. Corn. Nep. Att. 11, 6. Qtiol nervi ioi hosies in oroocr- 

ibique StaTcren.]. In Srneca ett 6io cfl, de quo Simnius Captto esi^ 

fntMifleria cofiff asftignat, Epiftol. flimot errorem kommibus inierve^ 

47.*' PonT. — „.9uif ea cuique fin- nisae praepotiere plurimie cmmliofi- 

Siiur moribuB inquit Cirero I. I.'* Ii6uf : vero enim similius es$e dieium 

BOif. — Cf. Plaufuf in Trinummo tnifio ^ttol Aoflff lol fcroi. 

11,2,86. sapiens ipse fingii foriu-- eum .. erudelissimi fumttf] For- 

nam sibi. taffoBfacrobiof coninnctimm, qaem 

12. ad pileum aervoB oocore] Cf. fenfOf fiagitat, non poonit qno ma- 

praeter Senecain I. c. Lir. XXV, nifeftiuf fii^niflcaret rem ita fo 

32, 9; Sueton. Tib. 4. habere. Sed rid. proleg^g. p. xii. 

Hoe^ qui senserit] ,,Seneca L I. ha- 14. non ^nanlum rfeed, fcil ^tton- 

liccl,] Cr.Son. declera.f, 18, 1. 



bet floc qui dixerii: nielinf , qnia Ittm 
praecfidit dieet aliquis,'* Zaua. cl if 



aliquis,'* Zaua. cl in mancipio eogitandum Cfl, non 

13. (ofifiem Aof<ef no6if cffc ^ttol ^uanlttm illttd impune pali poffil» 
feruof] Cf. praeter Senecam I. c. fcif quantum tibi permiiiai aequi 6o- 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XI. 



85 



dditatis genera praeteream, sunt qui, dum se mensae copiis et 
aviditate distenduut, circumstantibus servis movere labra nec in 
boc quidem, ut loquantur, licere permittunt: virga murmur omne 
conpescitur, et ne lortuita quidem verberibus excepta sunt: tussis 
stemutamentum singultus magno malo luitur. Sic fit ut isti de 15 
domino loquantur quibus coram domino loqui non licet At illi 
quibus non tantum praesentibus dominis sed cum ipsis erat sermo, 
quorum os non consuebatur, parati erant pro domino porrigere 
cervicem et periculum inminens in caput suum vertere: m convi- 
viis loquebantur, sed in tormentis tacebant Vis exercitas in ser- 16 
vili pectore virtutes recenseamus? Primus tibi Urbinus occurrat: 
qui cum iussus occidi in Reatino lateret, latebris proditis unus ex 
servis anulo eius et veste insicnitus in cubiculo ad quod inrue- 
bant qui persequd>antur pro domino iacm'ty militibusque ingre- 
dientibus cervicem praebuit et ictum tam^uam Urbinus excepit[a48) 
Urbinus postea restitutus monumentum ei fecit titulo scriptioiiis 



l-gb qaod 



Edd. Tieabgtpdsb.] 
,,caiD d9eei et licet noD eatie, ati eentne re^niril, etbi oppn- 
ibat Zeon. — tit . . praeteream] cf. Sen. I. c. { 4. — dvm se 
. . . tace^tmt (§ 15.)] ib. § 9 f q. — ne in hoc fuidem c-g. -^ sine vcrbe- 
ritue excepta r-ghV qnoil epreta Senecae anetoritate probat Zrnn. 
J^-.S!?"* •^ ^'^' "" ^^ dmmine ABGSTicagW. Sen. I. c. eum domino 
he-bPV. — avertere „babet Seneca: non male.'' Zenn. 16. Vrl^i' 

■ tne e Valer. Mai. legere Tolnit Meure. Vid. not. — addito v-g. 



fMqne nafnra, et ib. 2. fnnm in t er- 
vum omnia lieeant^ e$t aliquid 
qnod in keminem lieere eommune iu$ 
m$imantium vetet, 

dum $4 .. dMtendiMt] MoUnt Se- 
neca !• c: ingenti aviditate onerat 
distmUum venirem, Idem in iie quae 
eeqnnntnr habet ne m koe quidem^ 
ut loqumntur, iieet^ ui pleonaemnm 
liMre permtflwil noa agnoecat. Vid. 
■nt ad S tl. 

■ee . • . f«kraai] Cf. Comm. I, 1, 4. 

etrga • . eonpe«ctfiir] Pontanne con- 
fert InTenal. Sat. XIV. [63.] Fos 
domini fremii [al. /urif] tnefonfM 
virgamque ienenlie, 

ne fartuita quidem verberibu$ ex- 
eepta eunt] i. e. non excepta eunt 
qntn yerberibua puniantnr. Cf. Tao. 
Agric* 15. Nihil iam cupiditatiy ni- 
hUlibidini exeeptum. Si verberi" 
bu$ exdpere h. I. idem ce«et qnod 
▼erberibue caedere, ut vult Zeu- 
niue, non ecribendom eetet ttne 
verberibue excepta suni, ut ei pla- 
coit praeenntibne edd. Tett., eed 
0er6ertAitt non $unt excepta, 

iu$si$ stemutamcntum] Cf. Sen. de 
ira II, 25, 4. Quid enim etf, ctir 
ftttttt altcuittt aut sternutamen- 
tum •• . no$ tn rabiem agat? 



15. ttfi . . tiii] Sic Seneca tuae 
aetatie aerroa oppotnit pritcie. 

16. I7r6Mivt] „Apnd Appian. Ci- 
iril. IV. [44.] et Valerinm Maiimnm 
VI, 8, 6 , nbi eadem narratio eitat, 
dicitur iJrbiniu$ Panopion.''^ Zbviv. 
— Immo apnd Appiannm dicitnr 
jippius, Rem nnllo poaito noniinc 
narraTorunt Sen. de ben. III, 25^,-* 
et Dio Catt. XLVll, 10. 

eum iussus oeeidi in Reatino late- 
ret cet.] Cf. Val. M. I. c. Qui cum 
ad dominum proseriptum ecctrfen- 
ffum cfometficortfm indicio eertiores 
facto$ militc$ in Eeatinam vtf- 
lam venisse cognoscat^ commutata 
cum eo veate, permutato etiam anuloj 
. . $e in eubiculum ac iecttilum rece- 
ptt et ut Panopioncm oecidi passus 
est. Etiam Seneca I. c euin dicft 
fnitte protrriptnm. Dio Catt. 
XLVII, 10. timilia retulit non ad- 
ditit noniinibot. 

postea restitutua] retcitta tc. pro- 
ecriptione. 

fifnlo $criptioni$ , . adiecto] i. e. 
intcripto titulo, ut praettare vidca- 
tnr inscriptionis. Valcr. Max. I. c. 
grofo titulo. MincUiiit adiiotaiit: 
,,Nam in tcpulrJiro inscribi iuttit: 
Hic positns qui pro domino scsc ob- 
iulit hosU.'' 



86 MACROBII 

ITqui tantum meritum loqueretur adiecto. Aesopus libertus De- 
mosthenis conscius adulterii quod cum lulia patronus admiserat 
tortus diutissime pei^eterayit non prodere patronum, donec aliis 

IScoarguentibus consciis Demosthenes ipse fateretur. Et ne aesti- 
mes ab uno facile celari posse secretum, Labienum ope liberto- 
rum latentem ut indicarcnt liberti nullo tormentorum genere con- 
pulsi sunt. Ac, ne quis libertos dicat hanc fidem beneficio po- 
tius libertatis acceptae quam ingenio debuisse, accipe seryi in 

lOdominum benignitatem , cum ipse a domino puniretur. Antium 
enim Bestionem proscriptum solumque nocte fugientem diripien- 
tibus bona eius aliis servus conpeditus inscripta fronte, cum post 
damnationem domini aliena esset misericordia solutus, fugientem 
persecutus est, hortatusque ne fe timeret scientem contumeliam 
suam fortunae inputandam esse non domino, abditumque ministe- 

SOrio suo aluit. Cum deinde perscquentes adesse sensisset, senem 
quem casus obtulit iupulavit et in constructam pyram coniecit: 
qua accensa occurrit eis qui Restionem quaerebant dicens damna- 
tum sibi poenas luisse multo acrius a se vexatum quam ipse ve- 

21 xarat: et fide habita Restio liberatus est. Caepionem quoque qui 
in Augusti necem fuerat animatus, postquam detecto scelere 
damnatus ost» servus ad Tiberim in cista detulit, pervectumque 
Hostiam inde in agrum Laurentem ad patris villam noctumo iti- 

[Mm abgpsv. 

18. exiime* vi. exi8iime$ Sc-gb. — posse celari S. — indicaret A. — 
Uberto ▼. 19. aUia eervie t. — tUieHU eeset eolutue mttertcordta S. 

aUena eeeet eoluiue euetoiia T-g. aUena esiet mieerieordia eequutue P. 

— inpuiandum (tap. add a) G. 20. instructam C*ap* «on.) A. — 
vexaverat c-bP. 21. Hotiium (*nP; a) G.; ef. III, 16, 10. — tiide 
agrum (om. tn) P. ~ ad viUam pairie Edd. — Tum ie deimde S. Cmmie 

17. DemotCAeiiJ»] QQle 11 le foerlt a6 eo vineulwrum poena eoereiiue tn- 
Demotthenee Aagneto Beqaalit, non expiabiUque Utierarum noia per eum^ 

'teonttat. ffiom ori$ eontumeUam inuwtue. 

eum luUa] Cf. II. 5. oZiena . . miterteorrfio] I. e. non 

18. Lo6ienvm] Fortaeto Qa. Al- ab ipto domino. 

tiat Labienne ett intelligendat, qai kortaiueque . . a6dtl«m^] Alte- 

poetqaam com P. Ventidio in Par- rom f»e abandat* 

iiiia pognaTit, per aliquod tcmpat minisierio euo aluit] i. e. ▼ietom 

vw vJ.i^"^i^'*'?.?' ""^' .'^"' *^"m- conquieiUt atque apportavit. 
XLVIII, 40. Alint ccrte ctt ille «r . .^ •*, ^^ 

qnem Appianne I. c. c. 26. pro- ^ ^' ^««"» ^f*^ vexarai] Diccn- 

?criptam*^7efcrt iptum eV tradi- ?"? •^«* vexaviuet, "«"q«* •«»» 

ditte percuttoribat. Vid. tamen "P""' •«'^* ^*'^^»' ^»^' P^^''»». 

> Schweigbaeiit. ad illum locum. P- • ^ » • • 

19. ^nfium enim nesiionem] „Ean- „ 21. Caepionem] Zeoniot citat 
dem tervi Gdem narrat Val. Max. Sueton. Tib. 8. lid. ibid. Octav. 
[r.] et Appian. [c. 43.] I. I.'« Zarif. l^» Vcllei. II, 91, 2. L. Murena et 

— Adde Dion. Catt. I. c. Fonniiit Caepio . . cum inieeent oe- 
aliis] tc. territ. Cf. Val. Maz. 1. cidendi Caetaris consUia^ Dio Catt. 

c. : ciim omne» domesticot circa ^'^i 3., Sen. de brev. vit. 5, 4., 

rapinam et praedam occupatot vide- ^® clcm. I, 9, 5. Haabh. in Panly 

ret, et: //it, ^ttoram /elicior »n Real.-Enc. III, p. 422, 14. addlt 

domo status fueraiy lucro inten- annum u. c. DCCXXXIL 
tis. qui in Augusii necem fuenU ani- 

conpediiut intcripia fronte] Dio I. mattis] i. c. qoi Aagotti iiecandl 

c: aTiyfiazlag rtg, Val. I. c: sert^ut contilinm ceperat^ cf. c. 4. f 10. 



SATUBNALIORUM LIB. I. CAP. XI. 



87 



nere perduxit Gimiis deinde navigationis naufragio una expul-pi9| 
som doniinuoi Neapoli dissimulahter occuluit: exceptusque a cen* 
turione nec pretio nec minis ut dominum proderet potuit adduci. 
Asinio enim Poilione acerbe cogente Patavinos ut pecuniam et22 
arma conferrent, dominis(}ue ob hoc latentibus, praemio servis 
cum libertate proposito qui dominos suos proderent, constat ser- 
Torum nullum victum praemio dominum prodidisse. Audi in ser-23 
vis non fidem tantnm sed et facuudum bonae inventionis inffe- 
laum. Cum premeret obsidio Gmmentumy servi relicta domma 
ad hostes transfugerunt. Gaplo deinde oppido impetum in do- 
mum habita conspiratione fecerunt et extraxerunt dominam vultu 
poenam minante«ec voce obviis adserente, quod tandem sibi data 
esset copia cmdelem dominam puniendi: raptamque quasi ad sup- 
plicium obsequiis plenis pietate tutati sunt Vide in hac fortuna24 
etiam magnanimitatem exitum mortis kidibrio praeferentem. C. 

Edd. TiGalijttpdxb.] 
de (om. inde) P. 22. dominis (ont. que^ B. 23. $ed etiam S. 

— fo eeundum €-bP. — ehsidio om. P. — hue 9oce P. 24. etiam 

om. P. •- a FeUium a-bPV. Gtjriinm B. Cueiium 6. C. fectium S 



navigaii^ni» naufragio} Sioiilit 
est pleoDatmai ac § 14. licere per- 
mittvnt, ei c 14. § 3. exordium . . 
ordinalionis initurus» 

22. cogenie Patavinos ui pecic- 
niam ei arma con/erreiif] Videntur 
haec pertioere ad id quod roemo- 
riae tradidit Dio Caiaiai LV, 25. 
hia Terbia: 'JStkcI fii^dels «6^o$ 
aQBinuov xualv BVfflexBrOy dXXa nal 
Ttaw navTfgy St* xai itrjzBttOj ipa^ 
i^ovTO, it^synev 6 A^owftog ypij- 
funa . . . M0 d* oiv zctnva re eia* 
Xt6ta %(fhg to nlfj^og Tmv ctvaXiOTiO' 
(shmv wvy uai dditvatov znvhg m^o- 
qtag iistTOf nQOtfhetiB toig ^cmkev^ 
ralg ifjvijoai nd^ovg Idltf %al uaQt* 
havtov ¥Ha0tovy ual ta^Atovg ig flt^ 
pXla yifonpctvtagf Mmd ol Siaexd'' 
ipaa^cu, Conf. etiam Vellci. II, 
76, 2. 

23» faeundum honae inveniioni» 
ingtnktm] Cf. Lir. WVIIl, 25, 14. 
«1 ingenia humana emU ad euam 
euique levandam eulpam nimio plue 
facunda; ubi Duclterua comecii 
feeunda, Apud LiTinm adiectivom 
faeundu» auam magia retinuit ^tm, 
aed Maerobiaa non, ot oportet, a 
findo, eed a ffaeiendo id Ttdetor 
deriToeae. Adde 4|ood apud Pli- 
ninm N. H. XXXVI, 10. a. 15. § 
72. §n benia codicibna ic|(itur: m- 
^enio faeundo (Bamb. facundi) 
Novi mathemaiiei. 

eum premerei oheidio Grumentum 
cel.] Eandem rem e Claodii Qoo- 



dri/irarii annHlibua prodidit Sencra 
de benef. III, 23., ubi legitnr ctrm 
oheideretur Gnimentum^ in feteribua 
quibuadam edd. Drumentum, et iii 
aliia e Murcti coniectura Adrumen' 
tum, quod retert Pontanns^ qui non 
recte adiecit in nonnullia editionl- 
bna male eaae Clucntum, Videtnr 
hoc inde natum essc quod pro C. 
Vetiium Infra editiones ycterea ha- 
bent Cluentium» •.Coinmemoratur 
Grifmenfvm Lucaiiiae oppidnm a 
Llvlo XXIll, m, 10., et XXVII, 41, 
1., a Plinio N. H. XIV, 6, «. 8. J 
e» Sill., ct Grnai€n/iRt\ inc:olao lC 
111, II, a. 15. § 98, ubl Harduinna 
adnotavit: y^Dfovfiivtov Ptolemaeo 
in mediterraneia Lucanoruiu oppi- 
dia lib. III. cop. 1. ot Straboni lib. 
VI, p. 254.^* Fortaaae rem ipaain 
taogit Floroa III, 18., ubi loqnena 
de bello aociali: Ecce Ocriculum, 
inqnit, ecce Grtimenttim . . caedi- 
bus ferro ei igne vastantur. 

quod . . sihi daia essei copia] Vid. 
not. ad Coinm. I, 13, 18. 

o6se7iiiis] Plurali numcro Niinili- 
tor U8U8 eat Plancua apud Cicero- 
nem ad fam. X, 11, 3.: Omnia ei 
obsequia poiUceor^ si modo rem 
puhl, respiceie volet. 

24. in hac fortuna] i. e. apud 
aervea, cf. §§ 10 et 30. 

esHum mertis] Cf. Vellei. II, 7, 1. 
Hune Ti. Graeehi liheri .. vitae 
moriisgue hahuere exiium. 

C. FeUium PeUgnum ltalice$isem] 



88 MAGROBU 

Vettium Pelignuin Italieensein conprehensum a cohorlibus sum^ 
ut Pompeio traderetur, servus eios occidit, ac se, ne domino su- 

25perste8 fieret, interemit C. Gracehum ex A?entino fugientem 
Euporus servus vel, ut quidam tradunt, Philocrates, dum aliqua 
spes salutis erat indivulsus comes, qua potuit ratione tutatus est: 
super occisum deinde animam scissis proprio vuhiere visceribus 

26emidit Ipsum P. Scipionem Africam patrem, postq|uam cum 
Hannibale conflixeraty saucium in equum servus inposmt et cete- 

27 ris deserentibus solus in castra perduxit Parum fiierit dominis 

I250}praestiti8se viventibus: quid, quod in his quoijue exigendae vin- 
aictae repperitur animositas? Nam Seleuci regis servus, cum ser- 
viret amico eius a quo dominus fiierat interempfais, coenantem in 

28uIlionem domini confodit Quid, quod duas virtutes quae inter 
nobiles quoque unice clarae sunt in uno video fiiisse mancipio, 
imperium regendi peritiam et imperium contempnendi magnani- 

29mitatem? Anaxilaus enim Messenius, qui Messanam in Sicilia 
condidit, ftiit Rheginorum tyrannus. Is cum parvos relinqueret 
liberosy Micytho servo suo commendasse contentus est Is tute- 
lam sancte gessit, imperiumque tam clementer optinuit, ut Rhe- 
gini a servo regi non dedignarentur. Perductis deinde in aeta- 
tem pueris et bona et imperium tradidit: ipse parvo viatico 

[Mm. B6PSV. 

(hg in mg.). eueeliiiiR A. Cl «eiiftiim v-g. Eeiium Bar. •— ne Pom- 

peio v-gb. 25. e. graeehum V. C. Graeenm Ge-d (in s ez errore 

' tj^pogr. Graeeum'). „Corrige C. GroecAiim, ati eet io ed. Colon. et apnd 

\aler. Max. VI, 8, 3b** Zeun. Graecifm (oid. C) A. — eoporus BG. en- 

fiifrus M. — velut quidam A. 26. pa6lieicm «ciptoRem A. — ^ant- 

ale T-s. 28. tnler ignobilea H2. -* «nicae S?i. — /attte oni. P. 

29. Mcftenicf A „2 Angl.''. — Mieytho B. mieyf o G. Myeitho Sr-g 
bP. myeytho V. myeiihio (del. i) A. micitAo i-s. — regina eervo V. 



Apud Seaecaai, qui de benef. III, e^um eorvue inpoeuii] .yLlTioe XXI, 
23, 4. eandein reni oarraTit, dici- 46. Tf '^' 
tor C. rettiue praetor Marewrum. Coeli 



23, 4. eandem rem oarraTit, dici- 46. ^ 10.] memorat eaodem rem es 
tor C. Feltiue praetor Afareorom. Coelio ecriptore, eed ipee cooeolio 
Cognomen luiliceiitit ad bellom eo- aenrati deeoa moTolt ad filiom do- 



clale pertinet, In qoo qol cootra leirare.'* Zbvii. — Hoe facioos filio 

Romaiu etabant, ot ait Velleioa II, trtbooat ctiam Valerioe Maximoo 

16, 4., caput imperii §ui Corfinium V, 4, 2 , Seoeca de bea. III, 33., 

tegerant atque appdlarant Itati- Silioa Ital. IV, 466., Polybioe X, 3. 

cam^ quo cum loco KriCsioe coofert 27. dominie praeelitisee oioentt- 

Strab. V. p. 369. C. AlmeloT. et bu$] E% iie qoae antecednot, $ 23 

Diodor. Sic. Eolog. lib. XXXVII, I. eq.^iatelligat/ifem Tel magMaimi- 

Tom. II. p. 639. ed. Weeeel., ee tatem: oam praeeiitieee pro praetl» 

iptoe aotem Italieeneee^ cf. de bello fuiue poaitum eoie oeaM credido- 

Alex. 63, 4. rit. 

25. C. Gracchum cs j4ventino fu^ etMtl i. e. Seleuci. Hoc moaeo, 

gientem] Cf. praeter Valerium Ma- ne qoia hoo pronomen iongat pr#- 

zinium, quem citavit Zenniut, Vel- zime teqaenti prooomioi relativo 

leium II, 6, 6., Florura III, 14., 9110, qood pertinet ad aaMeo. Ami- 

Appianom I, 26. cne illo fuit PtolemaeatCeraonoe; 

Euporue eervue vel . . Philoeratee] cf. Paoton. 1, 16, 2. lottio. XV1I,2,4* 

Euporum eom vocat Velleiot L c, 29. Anaxilaue cet.] Cf. lottio. 

PAiiocratem Valeriot 1. c, qoi U- IV, 2., et Diodor. XI, 48 ot 66., Ho- 

men addit: Sicporum alU humc rodot Vll, 170; deniqae Paoean. V, 

eocitotnm e9i9timaMt. 26, 4., ubi terrot vocatar SiUnv&oq. 

S6. P. Scqiioaem . . toiicittm in ip$e . . Gffoqiiae . * conaeiitiit] AU- 



SATURNALIORUM UB. I. CAP. XI. 89 

siiiDplo prdSBctus eftt et Olympiae emn suinina tranquillitate con- 
seonit Qnid etiam in commnne senrilis fortuna profuerit, nonSO 
paucis docetur. Bello Punico cura deesaent qui scriberentur, servi 
pro dominis pugnaturos se poUiciti in civitatem recepti sunt, et 
Volones, quia sponte hoc voluerunt, appellati. Ad Cannas quo-31 
que victis Homanis octo milia servorum empta militavenint: cum- 
que minoris captivi redimi possent, maluit se res publica servis in 
tanta tempestate committere: sed et post calamitatem apud Thra- 
simenum notae dadis acceptam libertini ouoque in sacramentum 
vocati sunt Bdlo soeiali cohortium duodecim ex libertinis eon-32 
scriptarum opera memorabilis virtutis apparuit Caesarem» cum 
milites in amissorum loeum substitueret, servos quoque ab ami- 
cis accepisse et eorum forti opm usum esse conperimus. Cae-[2si] 
sar Augustus in Germania et Illyrico cohortes libertinorum con- 
plures legity quas voluntarias appellavit Ac» ne putes haec m33 
nostra tantum contigisse re publica, Borysthoutae obpugnante 



Edd. TicaligspdsbO 
30. qfU Aoc (<p«tife add. • mc n.) 6. — tfoeaU G. Sl. 

ique add. a fec. m.) G. — mlnoref B (G tnp. add. t). — TfcramieiiMm 
BV. thraaimennum B (G del. altero w). Thraaumenum Edd. PS. — 
noete yi, 83. eeneeripto (top. «riMi) G. — C Caeearem c-bP; cf. 

c. 10. § 83. — eukeieterent A. 83. hoe B. — Bonfetkmitme h-bP. 

be^atkeniae B. Borystenidae ▼-•• korietenidae AS. bonfetaenide G. 



ter Herodotae 1. c. s oho^ Scnsq 
htn$€e^ i% ^Fijylov ual Tsviriv 
x^v *AQ%dSe>v oinT^oag ayiOipts 
Tcwg wXXovg dvdifidwaSf qaeni eo- 
cntiis ett Paaeaniao I. c. 

80. tn civitatcai rccepli eMit] Baee 
▼erba aon recte addita, civec enim 
eoc noB oMe factoc coDcet Becker. 
Handb. H, 1., p. 78. 

rolMiee] Cr. Fett. ap. PanL lib. 
XIX, p. 870. Mnell. Folonee dieti 
eunt miUtee^ oui poet Canneneem eUi' 
dem vefve ad octo miliaj ^uum et- 
tent tervty votuntarie te ad militiam 
obtulere. Etiam Liv. XXHI, 85, 6., 
XXIV, 10, 3. et H, 3. pott pognam 
Caaneiwero commemorat illoe Volo- 
neo. Sed Macroblut do alio belli Po- 
nici tompore videtor cogitare, qnia 
€ 81. addidit: jid Cannae quoque 
cet. Cr. Ur. XXV, 30, 4. et 22, 3., 
XXVII, 38, 8 et 10. 

81. octo milia eervorum empta 
mUitaverunt] Detnmpta bacc tnnt o 
Livio XXII, 57, 11., nbi: Et oliom, 
Inqnit, fetmam novi deieetue inopia 
Uberorum eapitum ae neeeeeitae de- 
dit| eeto milia ittoennm validorum 
es eerviiii$i priue edeeiiantee tinefn- 
lot veUentne mUitare^ empta publiee 
armaverunt. Hic mUee magis pla- 
enil, onnm pretio minere redt- 
mendi captivoe eopia fiereU 



Cr. Appian. Hitt. Rom. TU, 87. 
Fett. 1. c. 

po$t ealamitatem apud Tftrnttme- 
nnm notae eladi» aeccptom] Cr. Liv. 
XXn, 7, 1. Uaee eet nobilie ad 
Traeimenum pugna at^e inter 
paueae memorata pepuU Remani 
eladee* 

libertini quofue tn eaeramentum 
voeaU eunt] Ct ibid. 11, 8. Magna 
vie hominum eoneeripta Romae erat: 
libertini etiam^ quibue Uberi etseni 
et aetot miUtarie^ im verba iura- 
verunt, 

82. coAorfinm duodeeim ea Uber' 
tinie eomeeriptarum] Ct Appian. B. C. 
I, 49. In epitome librl LXXIV. 
LiTii ralto tonc primoro roilitare 
coepitte dicnntur libertini. De iie 
qnae eeqnontor nibil ab aliit re- 
peri relatnm. 

33. fioraflAenitae] Cr. Hcrodot. 
IV, 18. 'Atuif dtafidvti tbp Bo^voJ^i- 
vsa •• ave» o&dovot Zitv^ai yMt^- 
yoL T0V6 l&XXiiveg ol oiitiovtsg hX 
x^ ^Yitetvt notaft^ uecXiovCt Boov- 
ad^svetvag^ C(ftiag dh wivovgVXfitO' 
TCoXlxagf et 78. xb Bo^vo^evetvienf 
&atv ol 91 Boffve^evetrat ov- 
TOt Xiyovot Ofpiag avvovg sivat Mtr- 
Xnciovg, et Mela II, 1,6., Ste- 
phan. Byi. t. h. ▼. De Zopirrionit 
expeditioBecr.lataa.XlI,2. In nni' 



90 MAGROBU 

Zopyrione senris libmtis dataque civitate peregriBis et factis ta- 

34biilis noyis hostem sustinere potueront Cleomenes Lacedaemo- 
nius, cum mille et quingenti soli Lacedaemonii qui arma ferre 
possent superfuissent, ex servis manu missis bellatorum novem 
milia conscripsit Athenienses quoque consumptis publicis opi** 

35bus servis libertatem dederunt Ac, ne in solo virifi seiu aesti- 
mes inter servos extitisse virtutes, accipe anciliarum factum non 
minus memorabile, nec quo utilius rei publicae in ulia nobilitate 

36repperias. Nonis luliis diem festum esse ancillarum tam vulgo 
notum est, ut nec origo et causa celebritatis ignota sit lunoni 
enim Gaprotinae die illo liberae pariter ancillaeque sacrificant sidi 
arbore caprifico in memoriam benignae virtutis quae in ancilla- 

37rum animis pro conservatione publicae dicnitatis apparuit Nam 
post urbem captam cum sedatus esset Gallicus motus, res publica 
vero esset ad tenue deducta, finitimi oportunitatem invadendi Ro- 
mani nominis aucupati praefecerunt sibi Postumium Livium Fi- 
denatium dictatorem, qui mandatis ad senatum missis postulavit 
ut, si vdlent reliquias suae civitatis manere, matres familiae sibi 

38 et virgines dederentur. Gumcfue patres essent in ancipiti delibe- 
ratione suspensi, ancilla nomine Tutela seu Philotis pollicita est 

[Mtt. ABGPSV. 
hory$temi de V. 84. dedere (tup. rtinO 8- 85. exifftimes Sa. 

exiimes vlehg. ^ memorale (i erae. ante a) G. — ae ne quo Sv-g. 

36, nee cauea G Edd. PV. — quae aneHlamm (oin. tn) T-g. *^ een- 

ver$atione BG. 87. re$ vero publica T-g. — ducta A» '^ fidenatum 

(eap. tam) G. — mmtree familia$ (enp. e} S. — Jarenttir (eop. dede,} G. 

88. eytela A „1 Angl. Dileia, alter Angl. Cyihela'^ 40. do- 

Terinm Dio Chryiost. 86, 4.: *H 91 iXsv&i^ovg. Demoithenei Phil. 
«dZtff. inqnit, 17 top Boffvo^iptTmp I. $ 86. ifiAalmiif xo^g fmolnovg 



ro lUYBd^ig ioziv ov nffbg v^ na- id^e ntd vovg x^9^9 oiuovvrag^ 

Xaucv dS^eep duc rag owexffi eiXio^ sW a^rovg ^tdkip apt$it§i§ai$iv. 

OBtg nal Tovg noXifiovg. Shs yccQ ip 86. lunoni . . Caprotinae] Cf. 

fiiooig olMvCa Tolg BaQfiaQOig TOOOV' Varro L. L. VI, 8, 18. Nonme Ca- 

Tov fi6rj X9^^ ^^ rovroc^ ox$96p proiinae, quod eo die in Lalio lu^ 

TiTolgnoXffititeaTdtotgaBlfjLlpieoXi- noni Caproiinae mutieree eaeri- 

fisiTai, nolXanig dh nal kdXeom, fieantur ei $ub eaprifieo fatiunU Ar- 

34. CieomeRet . . ex eervis monu nob. III, 30., nbi vid. not. Htldebr. 

misfif beilaiorum nooem milia eou' Ad oapram Amaliheam cnm Eckhe- 

•cripftt] Plntarchoi Cleom. 11. : lio de nnmm. vett. V, p. 295. hoc no- 

'ApentXrjQeiitagf inqnit, r6 noXlvBVfta men refert Boettigems Id. II. p. 226. 

Totg ;|^api£Oraroiff rov nsQtol- 87. Nam po$t urbem captam cet.] 

nwp dnXirag vBTQantoxtXlovg Cf. Infra 111, 2, 14., Plntarch. Bo^ 

htoiriOBj de iervii, qnod iciam, ni- mnl. 29. ot Camill. 83. Varro I. c. 

hil. mairee famiUae et virg-tnef] Sic 

^^tAenienfef quomte . . feroif ii6er* Plnt. Bom. 1. c. "^Av ovp niaipatot 

fafem tfeiicnint] Servoe Athenien- naq^^ivovg re ovxvag nal yv- 

•inm vrimam pognaeie in proelio patn&p Tctg dpdpdgovg, iod Ca- 

Marathonio refert Panoania^ I, 82, mill. I. c. attBip «crpor rcoy 'Pc$iiale$p 

8., qnod an vernm iit dobitat naffd^ipovg iXsvd^iQag yvpatnag. 

Boeckhini (Staatoh. d. Ath. vol. I. 88. ancilla nomine Tviela $eu 

6 276.). Praoterea conf. Xenoph. PAifofifl Plnt. Bom. 1. c. e^Bgdnaipa 

oll. I, 6, 24. 01 dh 'AJfhjfpalot .. ^tXmTlg, mg 6* Ihioi Xiyovoiy Tov- 

hpTitplocepTO fiofj^Btp vavolp hutehif T6Xa itaXovftipn, et Camill. 1. c. 

nai diuay ioftpdiovTBg Tovg ip 1^X1- ^Bffanatvlda Tovpofta TovTovXavy 

ni^ &nu»tug %al iiivXovg ual «vg 6* ivtot Xiyovety ^tXetvlda. 



SATUBNALIORUM LIB. 1. GAP. XI. 91 

sc cum ceteris ancillis sub nomine dominanim ad hostes ituram:[isq 
habituque matrumfamilias et virginum sumpto hostibus cum 
prosequentium lacrimis ad Gdem doloris ingestae sunt. QuaeSQ 
cum a Livio in castris distributae fuissent, viros plurimo vino 
provocaverunt diem festum apud se esse simulantes: quibua so* 
poratis ex arbore caprifico quae castris erat proxima signum Ro- 
manis dederunt Qui cum repentina incursione superassent, me-40 
mor beneficii senatus omnes ancillas manu iussit emitti dotemque 
his ex nublico fecit et omatum quo tunc erant usae ffestare con- 
cessity diemque ipsum Nonas Gaprotinas nuncupavit ab illa capri- 
fico ex qua signum victoriae ceperunt, sacrificmmque statuit an- 
nua sollemnitate celebrandum, cui lac quod ex caprifico manat 
propter memoriam facti praecedentis adhibetur. Sed nec ad phi-41 
losophandum ineptum vel inpar servile ingenium fiiit. Phaedon 
ex cohorte Socratica Socratioue et Platoni perfamiliaris adeo, ut 
Plato eius nomini librum ilium divinum de inmortalitate animae 
dicaret, servus fuit forma atque ingenio liberali. Hunc Gebes So- 
craticus hortante Socrate emisse dicitur habuisseque in philoso- 
phiae disciplinis: atque is postea philosophus infustris emersit: 
sermonesque eius de Socrate admoaum elegantes le^ntur. AIii42 
quoque non pauci servi fiienut qui post philosophi clari extite- 
runt: ex quibus ille Menippus fiiit, cuius libros H. Yarro in sa- 
turis aemulatus est, ^as alii Gynicas, ipse appellat Menippeas. 
Sed et Philostrati Penpatetici servus Pompylus et Zenonis Stoici 

Edd. Ticahgtpdsb.] 
temque et« Edd. P. — caproiina$ nona$ A. — tepernni AV. 41. ne 

(eup. add. c) V. — Phaedon . . . dpdmjQOg (S 46.)] cf. Gell. N. A. II, 18. •- 
Fotdon BV. Fedon Csop* add. r) AG. Phedron T. — Soeraii (om. que) 
y, — divinum Ubrum (om. ilZtnn) A. — aXuieseque cod. Beg. apod Gell. 
I. c. prob. Gron. et Lion. — eiue om. A. — dieuniur S. 49. eaiy- 

ri$ Edd. V. — appellavit Tc-g. — ^Theephraeii P« e. Pompjflu$ eniCDdo. 

ad ftdem i/etorit] Non eet qnod flerinonet9«e eiue de Soeraie] i. e. 

cnm Zeonio qoaenimae, nom Bi«- ZentQdmitoi duAkoyou Dialog^oe eine 

crobiae ecripserit doli* Volnerant nonnalioe commemorant Diogenee 

enim Romani fidem faccre dolori Laertine II, 106. (cf. 64.), Snidae, 

timalato. PoIIh. Vid. Fabrie. Bibl. Gr. II, 

ittgestae $uni] Miro modo dietam SS, 89. 

"*• v^*"?/"?»^'" ''!i5"^^ '"•!!'■" *2. Menippusl De hoc philoto- 

nnt XI, 14. Ubt con/erfitfimofl Ao- ,,„ Cyaico; qul fuit aactore Fa- 

stes, inquit, pti^flre coaipejittef, eo tricio Bibl. Gr. III, 13. Sinopen- 

$e semper ingerebat. ,1^ patrla, orta Phoeniciue Gada- 

40. «fiem^tie ipnim ^onot Ciipro^ ^^^[^ ^j J, Di^g. Laert. VI, 99 tqq. 
tma$ nunenpavtt ab tUo eaprtfleo] .... ^ rr . . 
Cf. Plut. Rom. I. c. Kal KayeQaxt' cutu$ ltbro$ M. Farro tn $atwn$ 
vat fOir a\ vmvat uaXovvrat SOt xbv »^ttlatu$ ett] Cicero Acad. I, 2, 8. 
iQivebv nanQltptuov M 'Pe^uaimv Varronom facit loquentem: Et U- 
ivofiaiotievov, et Camill. 1. c. Iln. 45. »•«» »» »^« oelentiit nottrit, giiae 
Varro I. c. ad § 96. Menippum tmilati, non interpre- 

41. Phaedon] Cf. praeter Gelliam, ««*•> ^odam hilaritate eonsper$imu$, 
ande haec detumpta tant, Lactan- «»'«« «dmMfa ex mtima pfti/otop*ui 
tiam III, «5, 15., et Dlog. Laert. II, muUadtcta dialeettce. Vid. not. ad 
31 ct 105., qai eam captivam in ^* '^* § ^^* 

terTitatcm incidttte tradidit, ct Philoslrati] Licet Tcrom tlt Tbeo- 

Athenaeum XI, 116., p. 507. c. pkrasti, ut rocte vidit ]ll«araioe. 



02 



MACROBU 



[M8]8enfU8 «pii Perseus Tocatus est et Epicuri cui Mys nomon fuit 
philosophi non incelebres illa aetate ?ixerunt: Diogenes etiam Cy- 

43nicus, licet cx libertate in servitutem venum ierat Quem cum 
emere vellet Xeniades Gorinthius et, ouid artiGcii novisset, per- 
contatus esset: Novi, inquit Diogenes, nominibus liberis imperare. 
Tunc Xeniades responsum eius demiratus emisit manu, fiuosque 

44suos ei tradens: Accipe, inquit, liberos meos quibus imperes. De 
Epicteto autem philosopho nobili, quod is quoque servus fuit, re- 
centior est memoria ^m ut possit inter oblitterata nesciri. 

45Guius etiam de se scnpti duo versus feruntur, ex quibus aliud 
latenter intellegas, non omni modo dis exosos esse qui in hac 
vita cum aerumnarum varietate luctantur, sed esse archanas cau- 
sas ad quas paucorum potuit pervenire curiositas: 

^iovXog 'Ejctxtfjfcog yBvdiifjVf Ttal 6&^C avoaCTiQog^ 
Kal luvlipf jt^fog^ xal (plXog dS^avdtoig. 



[Mm. ABGPS (V Mqoe ad § 4«.). 
Vide GeUinm lib. II, cap. 18, ti Diogenem LMrtlnm lib. V. [36.1 in ?i(a 
Theopiirafti.** Hleare. pampulm» B. (S in mg. papilius)» populua V (6 
enp. publius), pampiliu» H2. pompohu Aii-I)PM123. Polus T-g. — 
Diofeuoi autem eynicui BO. 43. Seuiadee V. — ee ^d BM3. kie 

qmd G. — percentiilaff etl BGM9» peretinetatiM ett AM12. pereentatiM 
Cem. ettet) Gell. I. c. -— etnecfem OMratae ABr „9 Anal.**. eiue miratue 
GSi-g. ^ emit et mifjt moati coniecerant Meare. et ScriTer. ^Quomodo 
mana mitit quem nondnm emernt?^' Meure. emtt et mona eoimt Gell. 
1. c Fortaete Macrobint ecripeit: emtt et emiait mauu, 4&. tlZail 

lateuter iuieltigae c-b. UUenter intelUgas (om. aUud) Gcll. I. c. — em- 
nine Sf-g. — die om. (tnp. add. t^ G. — etotot S. ejrosvm A. — 
Jo^iog • • a^avdKOig om. A. (G add. at ta 6a.). — ytipofUvrflf (del. ev) 
S. ^ cA§i wdiajQog PSM123 lacobt Anthol. Gr. huyqayLfia ddicitoTOp 
DLXXVL (Anthol. Falat V. 1, p. 612.) „Thaaa. e£(ia vanrnfos. Med. 
c£(k dvaXfiQog.^^ Gron. in marg. coMsn AnaPifC B. cdfiati mj^hg 



tameo qnem Mocrobil ipilae poto 
ette errorem aoloi corrigere. 

Diogeuee eftam Qfaievt, Uoet ex 
Uhertate m eerottotem eenom ieratJ] 
Sic etiam do dilT. 21. § 1. (aom 
Comm. I, 19, 12. codicee mte. eua- 
dent, ot tcribatart iteel . .^tt tit) 
Ueet ioagitor cnm iadicativo modo 



(de qua conetroctiooe ^ld. Goes. et 
Kopp. ad Martinn. llb. L S H- p. 
40.) ted deeet i^erbnm prtmarinm. 
Gellint 1. c. tcriptit: Diogene» 
eUam Cyuicue eervitutem seret- 
ott; eed tt ex It6ertale ia tervitutem 
eenttm terot, qoae Macrobint ita 
contrnzitte Tidetnr, ne oloree eine- 
dem origioie Tocet coaiongeret. 

43. ^uiii artifteii novieeet] Cf. II, 
6, 4. Qtiid orfiBm /oeit. 

emieit manu] Non oine canta Me- 
nrtint et ScriTorint requitiTeraot 
Terbnm emit, qood legitor apnd 
Gellinm 1. c: interere tamen il- 
tod noloi refragaotibue omnibnt 
librie mtt., quamTie facile potaerlt 



escidere propter idem atrlntqae 
Torbi principium emi. Cf. § 40 tq. 

44. De Epieteto] Cf. Snidoe t. h. 
T. 'ExlunjTog *Isoan6Uak$ Twfi ^^v- 
ylag tpU6oo(pogi oovlog^ dh *E7UttpQ0' 
oItov xAv oatfucTOtjpvXdxtov rov pa- 
oiXing Ni^anfog. 

recentior eH memoria cetj E Gel- 
lio, quamTit enae aetati minne 
conTenientia , haco tranttcriptit 
Macrobint. 

45. de te eeripti duo verBu»] In 
AnthoIo|ria Graeca (Yid. App. crit.) 
inter ddse»OTa ett hoc epi^ ramma. 
F. Jacobe. io animadTcrt. in epigr. 
Anth. Gr. Vol. III. part. 2. pag. 
187. adootaTit: „Vat. C. p. 313. 
aSfjlop. In Plan. p. 289. St. 427. 
W. epijrrammatit ico^tpoig Leont- 
dae Alezandrini annomeratnr. • . 
Scd Planadem fefeilit, qnod io to- 
tnttiteimo eiemplari, nnde Antbo- 
logiam onam decerptit, praecede- 
bat Leonldae dittichoo lc&ilfmpov,*^ 

cmpk avdmjQog] AdnotaTit F. la- 



SATURNALIORUM LIB. L GAP. XL 



03 



Habes, ut opniory adsertum non esse fastidio despiciendum ser-46 
yile nomen, cum et lovem tetigerit cura do servo et multos ex 
bis fideles providos fortes, philosophos etiam, extitissc constiterit: 
nunc de Sigillaribus, ne rioenda me potius aestimes quam sancta 
dixisse, paucis recensendum est. Epicadus refert Herculem oc-47 
ciso Geryone, cum victor per Italiam armenta duxisset, ponte qui 
nunc sublicius dicitur ad tempus instructo hominum simulachra 
pro numero sociorum quos casu peregrinationis amiserat in flu- 
vium demisisse, ut aqua secunda in mare advecta pro corporibus 
defunctorum veluti patriis sedibus redderentur, et inde usum ta-f254] 
Ita simulachra fingendi tnter sacra mansisse. Sed mihi huius rei48 
ilia origo verior aestimatur quam paulo ante memini retulisse: 
Pelasgos, postquam felicior interpretatio capita non viventium sed 
fictilia, et wmog aestimationem non solum hominem sed etiam 
lumen signibcare docuisset, coepisse Satumo cereos potius aeeen- 

Edii. Ticahgspiixb.] 
Edd. el Gelt. I. e. 46, di$pUimdum (G eop. e) t. — iovem] Cf. S 

8. — et pkiloaapkQ9 AS. — nie ... dixiese] e. 10. |$ S4. — esi§iime§ Sc-c 
b exlimee vi. 47. eaeu» G. — mdvecta ABGP1I13. deveeim 8 Ed£ 

M19. 48. ret orige (on. illd) A* — extelimaltir So. exlimalttr i^ichg. 

--paiilo ORle] c7. §31. —Jkiiiia g in mg. — tigitt^Scare ob. P. 49. 



cobeine I. c: yfTbjQmdtls 9i th ok^- 
Xog vno Mfuxtog dicitQr apod Snl- 
dani T. I. p. 817. [Fabriciua Bibl. 
Gr. IV, 7. aUiBgit practerea Sim- 
plicii lor.ani infra poaitiini.] Alii 
fFabric. I. c. noniinat Colaam apud 
Origenem lib. VII p. 868. et Cae- 
eariam dialoj^o IV. Idem eimnia 
refert tradidieee NaBianaenaro In 
lalian.] ab irato doroioo croe eiae 
rractnm eeae tradebant. Vid. 
Schweigh. in Epict Dieeert T. 
III. p. 126. et 130. Dizerie hanc 
'veraam obTersatam eeee Siroplicio 
in Comm. in Eoch. 18. p. 102. a^- 

MXo^ nv nal xh^ caua do^svrjg %al 
ZmXhg ix viag nXiMasy %al XBvUtp 
avfotazrpf intn^Bvcsv^* 

iQOfi] Cf. Hom. Od. ^, 1. maxhe 
7Ccevdi^fuo$y dg lutca &cxv Ih(D%t6m 

47. ElpicaifiM] „An eompee intel- 
ligat de illaetribue Grammaticie 
[e. 12.] Tranquillae? Coraelitte 
RpieaduB, inqiiit, I». ComelU Sui- 
lae DietaioriB libertus ealator^e «a- 
eerdotio auguralL'*^ Pokt. — Dio- 
nyeioe A. R. I, 84: SXXoi vivls ^^ 
'ixaXiTmv fivd^oyQaa^ev, 

oeeiso Geryone] Cf. c. 12. { 28. 

poiile qvi nuno subUcius dieiturl 
Cf. Lactantiae I, 21,6. Apparet fa- 
men antiquum csse hunc immolando- 
rum kominwn ritum^ siquidem 8a- 



iumus in Laiio eodem gemere •meri^ 
fieii euliue etl, noit quidem ui Aomo 
ad mram immotareiur^ sed uii t» 
Tiberim de ponie Milvio mUtere- 
ttir, abl Meoreiae emondat de poale 
;9itftlieto. Sano ipee Laetaotiaa 
eiUt Oridii Faet. V, 621 aq. ver- 
eue: IVme quoque pri s eom m virgo 
eimulmerm vtrorum Miiiere robo^ 
reo seirDem ponie «olel. Vid. 
Becker. Handb. L p. 605 eqq. et 
notae eeqq. 

Aominiim eimuladbra] Cf. Ovid. I. 
c. ot ▼. 631 eq. lUum (Tirynthium) 
eframtaeoe la agvam mieiefeQiit- 
ritest ffereulii esemplo eorpora 
falsa iaci. 

laiia aimttlaera ftngendC] Cf. Ovid. 
H. cc ot Feet. ap. Paul. lib. I. p. 
1&. MoelL Argeos vocabani seir- 
peas effigies quae per virginee 
Feetale* aimie eiagttlie iaeie6aitlvr 
tit nberimy Varro L. L. VII, 8, 44. 
Argei fiumi e eeirpeie, Simulm- 
era kemimmm XXiilli em quotmuMie 
de ponie Sublicio a emeerdotibus pu- 
bUee deiei soieni ta Tiberim. Vid. 
Bot. ad e. 7. S 81. 

48. memiai retnlifee] Vid. pr6- 
logg. p. XL. 

coptla noit otoeatinm eed /J**»^] 
Tntefligai eieniflemH oa inSBitlTO 
actlTO signi/Ssare imtBe eobleetm 
eet «pa>r6« aeflfmalffnem. Do lral«e 



04 MAGROBU 

dere et in sacellum Ditis arae Saturni cohaerens oscilla quaedana 
49pro suis capitibus ferre. Ex illo traditum ut cerei Satumalibus 
missitarcntur, et sigilla arte fictili fingerentur ac venalia pararen* 
tur quae homines pro fe atque suis piaculum pro Dite Satumo 
SOfiicerent Ideo Satumalibus talium commerciorum coepta celebri- 
tas septem occupat dies, quos tantum feriatos facit esse, non fe- 
stos omnes: nam medio, id est tertio decimo Kalendas, fastum 
probavimus: et aliis hoc adsertionibus ab his probatum est qui 
rationem anni mensium diemmque et ordinationem a Gaesare di- 
gestam plenius retulerant. 

XIL Gumque hic facere vellet finem lo^iuendi» subiecit Au- 
relius Symmachus: Pergin, Praeteitate, eloquio tam dulci de anno 
quoque edissertare, antequam experiaris molestiam consulentis, si 
quls forte de praesentibus ignorat quo ordine vel apud priscos 
[256^erit vel certioribus nostea regulis innovatus sit? Ad quod 
oiscendum ipse mihi viaeris audientium animos incitasse de die- 
bus mensi additis disserendo. Tum ille eodem ductu orandi re- 
21iqua contexuit. Anni certus modus apud solos semper Aegyptios 

[Mta. ABGPS. 

eereifl S. — el . . . parareniur om. P. 50. eelebritas eoepta ASv-^. 

— otiofl iantum T-gb probante Zennio. — feriatot ette facit A. Zenntus 
arbitrBtar legenduni esie: feriatoe faeit $ed non festos omnea, — fastoa 
Csup. add. e) G. — deeimo tertio c-g. — faHum AB (GS lup. add. e). 
Vid. Dot. fe$tum Edd. P. -<- a C. Cae$are fl-bP. 

XII. Ca^l XIL Quomodo annum ordinaverU Romulu$ ch-b. Cap. 
VUh Quo ordine fuerit anniu: quooe flil. v (i Cirp. P'1L), 1. hi$ b» 

— finem loquondi faeore vellet v-g. — Perge^ mi Praetextate v-g (hg in 
mg* ^iP^ej^* ant.^*). — de aunoque BG. — iljcefi<funi BGSvl. ~ au» 
dientum Ba-zS. — de di^ue •• . di$8erendo] c. 10. § 23, ^ eonlexuit BO 

nominit usd Bingulari conf. pro- 16. § 2.), Fcatnt ap. Panl. lib. \% 

legg. p. XLii. extr. p. 86. Nuell. el aliae (fcriae) erant 

in $acellum Dith arae Satumi co- $ine die fe$to^ ut nundinae: aliae 

haerens] Cf. c. 7. § 30 tq., ubl cumfetto, ut Saturnaliaj quibua 

complnree arae Satnmiae memo- adiungebaniur epulationee es pro- 

rantnr. veiifii fetu$ pecorum frugumque, Si- 

ofcilla ^tiaeifoin] Cf. ibid. oecHla milia adnotaTit Zeunius. 

od Aiimonam efftgiem arte eimutata, fastum] 1. e. quo fat tit int di- 

49. Ex illo traditum ut] Idem «««'o» ^f- c. 16. §§ 3. et 14. Ant 
▼alet ac c 6. § 10. Hine deduetue •*« aut pro/e»liim legendum ette 
moi ut cet., Tel c. T. § 82. /n<fe proba'^»» Zeuniot coll. c. 10. § 23. 
mo$ per Saturnalia mi$$itan- « Cae$are] Vld. not. ad c. 10. § 23. 
difl cereit coepit, XII, 1. antequam experiarie mo- 

pro Dilel i. e. piacalam proprie lcfllmm confltilealifl] i. e. anteqnam 
Diti ferendnm. tlbi interrogando inolettiam affo- 

50. talium eommerciorum] Refe- rat, ti qoit cet. Cf. prolegg. p. 



rendum etse Tldetur ad tigilla xlit. Hanc Terbi consiilendi Tiin 

quae arte flctill fingerentnr ac to^ non intellexitte Tidetur Zeunint, 

nnlia pararentar. Sic eommereia qoi coniecit audienlie toI confilen- 

habet Plinint N. H. XXVI, 4. t. 9. ti$ vel (e Geliio Xll, 1, 22.) cont»- 

S 18. le$centi$, 

quo$ tantum feriatoe faeU eflte, imiooaliif] idem fere ett qood 

nan feitoe omotfl] i. e. efficit cele- «ovolufl Tel mutatua^ aliter con$titU' 

britat, ut opera cettcnt oronibua lufl. 

Illit diebna (cf. c. 16. § 9), aon 2. Anni eertus modu$ apud $olo$ 

ni 4ila ettoai eiBDoa dicati (cf. c eemper Aegyptios fuit] Cf. c. 14. § 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XI. XII. 



95 



fuit Aliaram geDtnun dispari numero pari errore nutabat: et, 
ut contentus sim referendo paucarum morem regionum, Arcades 
annum suum tribus mensibus explicabant, Acarnanes sex, Graeci 
reliqui trecentis quinquaginta quattuor diebus annum proprium 
conputabant. Non igitur mirum in hac varietate Romanos <|uo*3 
que olim auctore Romulo annum suum decem habuisse mensibus 
ordinatum, qui annus incipiebat a Martio et conficiebatur diebus 
trecentis quattuor, ut sex quidem menses, id est Aprilis lunius 
Sextilis September November December, tricenum essent dierum» 
(juattuor vero, Martius Maius Quintilis October, tricenia et singu* 
lis expedirentur: qui hodieque septimanas habent Nonas, ceteri 
quintanas. Septimanas autem habentibus ab Idibus revertebantar4 

Edd. Ticahgfpdsb.] 
8H2 ,,Vetaa*' Ponft. eontesit A Edd. P. 2. muiabani .jpewiine 

alii^* Groa. 3. quia annu» A*r-g. -— a Marlio incipiebat ST-g. — 

ut quidem aes 6. ^ trigenum G. — • irigenis G. — eeterique A. — re- 



3. Herodot. U, 4. TZ^oyrovg AiyV' 

xbv hfKtVTOVi dvmdsTux uiqBa datfa- 
fiivovg v£v e^imv ig avTOv, . . . At^ 
yv^ioi djk TQtTptovrrjfiiQOvg &yovTtQ 
TO^S dvmSsm (i^ag hwjfov9t dva 
nav hog nivrs TJfAiQag noQi^ %ov 
aQi^lwv, Forbiger Haadb. «1. ait« 
Geogr* I. p. 625. praeterea afferl 
Diod. Sic. I, 60. Gemin. Elem. 
aatron. c. 6. Alii alia doceot. So- 
linnePolyh. c. 1. p. 8 D.: ^aai anie 
AuguBtum Caeearem tneerio modo 
annum eompuiabani^ qui apud At" 
gyptioM quatuor men$ibu$ ierminaba' 
tur. Accoratint Ceneorinoe de die 
aat J9, 4. : Ei in Aegypio quidem 
antiqui$$imum ferunt aaiitifli bime<^ 
etrem fui$9e; poet deinde ab leone 
rege quadrime$irem faeium: notfM- 
eime Armiuon ad trededm mem$e$ et 
di€$ quinque perdusiue» Idem 18, 
10. : Nam eorum (Aegyptiornm) oii* 
fiiif cfoiiifl floluf Aa6et die$ CCCLXF 
ftnc ullo inierealari, Contra Pliniae 
N. H. VII, 48 •. 49. § 156 Sill.: 
quidam lunae eenio (annom deter- 
minabant), til Aegyptii. ninil et 
Cenforini fententias coniangit Pla* 
tarchutNum. 18.: AfyvjerUHg Sl /ftij- 
vicciog Tjjv 6 ivucvrhgy e&a ver^a- 
(ji,rjvog, atg qmtfu Solin. 1. p. 3 C: 
qui (annns) apud Aegyptioe ^va* 
tttor menfifrttf teraiino6aittr« 

ut conieniue $im re/erendo] Aliae 
Macrobiofl, nt pleriqne inrerioria 
aetatifl flcriptorea, adieetiTam con- 
tentut inngU cam infiniiivo ant 
praesentifl temporie, ot Comra. 11, 
14, 24. pcrsuadere contentvf, not per- 
fecti , at c. n , § 2». tommendaem 



eonteniu$f et Comm. I, 13, 2. a«« 
^esfe contenttM. Vid. prolegg. p. xk. 
Areadee. . . expUeabanU Coneen* 
tiunt Pliniufl, Solinns, Cfenflorinua 
II. cc. Sed Plntarchufl 1. c: log 
ivtoi rmv puQ^dqanf x^i^ iixQcoPTO 
fwiv slg xov IvtavxmO* ^^ '^^ 

U di 'AiuxQvdvsg. 

Aeamanee $ex] Coaaentiant Soli- 
Boe, Ceaearioae, Platarehae II. ce. 

trecentif quinquagimtm quattuor 
flie&Mf onniim proprittm eofiputo6anl] 
Sio Nama qaoqae Oraeeorom ob- 
•ervatioae inatraetne dicitnr annam 
CCGLIV. diernm coaatltalaae e. 13. 
{ 1., abi vid. aot. Annut propriue 
•et annaa ciTilia. 

3. annum $uum deeem kabui$$e 
aeemeibue ordinaUim] Cf. SoHn. 1. c. 
Cenaorin. 20, 3. Ovid. Fait. 1, 27 
«qq.; 111, 121. 

el eon/lcie6atttr diebu^ trecenti$ 
quaUuorf ut $ex quidem meneee . . 
tricenvm effcifl diorum^ quaituor vero 
. . trieenie et eingulia cxpedireniur] 
Aliter Plntarch. Num. 18. : 'PajfivXov 
yuQ fiaaiXevovxog dloyoig ifQmvro 
xcig fiTfOl xol dTOHSgttigy rovg filv 
ovdl slnoclv 4^^ 9 ''^<^9 Sl 
nivxe %ecl xQiuKOvxttf ro^s dl 
»l$i6ve$v Xoyit$ft9votj .. \v tpvXAr- 
xovxsg ftovovy onmg %iri%ovxa mal 
x^ianoclmv ijfUifcov 6 ivtavrhg 
tixeu* 

qui hodieque . . ^atnfanof] Cf. c. 
18. § T., c. 14. S 8. Septimanae No- 
■ae flnnt qnae jacidont in roeneie 
diem aeptimum, quinianae, qaae In 
qnitttnm. Vid. Lanrent. Lyd. Ilf, 
T(4». 



96 



MAGROBII 



Kalendae ad dicm scptimum decimum , verum habeutibus quinta- 

5nas ad octavum decimum remeabat initium Kalendanim. Haec 

fiiit Bomuli ordinatio, qui primum anni mensem genitori suo 

Marti dicayit: quem mensem anni primum fuisse vel ex hoc ma- 

xime probatur, quod ab ipso Quintilis quintus est, et deinceps 

6pro numero nominabantur. Huius etiam prima die ignem no- 

vum Yestae aris accendebant, ut incipiente anno cura denuo ser- 

I95«]vandi novati ignis inciperet: eodem quoque ingrediente mense 

tam in regia curiisque atque flaminum domibus laureae veteres 

novis laureis mutabantur: eodem quoque mense et publice et 

privatim ad Annam Perennam sacrificatum itur, ut annare peren- 

Tnareque commode liceat. Hoc mense mercedes exolvebant ma- 

gistris <][uas conpletus annus deberi fecit, comitia auspicabantur, 

vectigalia locabant, et servis coenas adponebant matronae, ut do- 

[Mm. AB6PS. 
vtrtebatur v1. 4. a. cl. septimumdeeimum s-bS. ^ a. d. octauum- 

deeimum t-bS. ad dccimum octaoum chg. 6. quintiliB qui quinius 

Bar. — nominabutur t1. numerahantur ienp, nominJ) 8. 6. die 

f^rima T-g. — auo ai jflainmiini Bar. — el privatim tt pubUee G. ^ 
potannareqntAwh tt ptrennare S. — eoniflio<{t S. commoflo B. qno- 



4. ab Idibue reoertebanimt Ka- 
Undae cet] i. e. compntobantQr ab 
Idibno ad Knlendao modo XVII. 
modo XVIil. dic«: qnoniam mea- 
•e« qni qnintenna hnbabant Nonat, 
Iricenam» qni teptimaaao, tricenum 
et cinffnlorom diernm emnt. Cf. 
c 18, § 6. ae poet ldu$ tn onmj- 
bu9a,d. eepiimum decimum Ka- 
lendae eonputabahtr^ et oimilia $ 
7. Verba reocrte6imficr et remeaftat 
▼identnr epectare ad diee inde a 
Kalendia retro nnmeratoo. Cf. c. 14. 
§S S et 10. 

5. quem meneem anni primum 
/tiMie] Cf. Solin. et Ceneorin. II. co. 
OTid. Faet. IIl, 97 eqq. PlnUrrJi. 
Kum. c. 19. SerT. nd Virf^. Georg. 
I, 43. laidor. Otig. V, 83, 6. Lan- 
rent. Lyd. de mene. -I, 14 et 16; 
IV, 63. 

quod ab ipso QuintUie quintue e»t] 
Cf. Solin. Serrine U. cc, Ovid. L 
c. 149., Lanr. Lyd. IV, 63., Pln- 
tarch. 1. c. et Quaeet. Rom. 19. 

6. i^em nooum VeetoM arie oe- 
cenMant] Cf. Solin. 1. c. Ovid. 
1. e. 143 aq. 

tam m regia enrii$que ataue F1a> 
miniim demi6Ke] „Noli exietimare 
oro tom leirendnro tnm ont iam. 
Snm aique elgnilicat blc quam^ nt 
Plaot. Amphitr. I, 1, S87. T«m 
eomimUe ett atque ego.^* Zsinf. •*- 
At ibi atque non ad tam pertinet, 
eed ad eoneimtle. Cf. Hand. Tor- 



aeil. I, p. 469 eq. Fateamar po* 
tino Mncrobinm, ai alc ecripaerit, 
admieieee barbariemnm. — CWriae 
eunt Curiae veiere»^ de qnibne Tid. 
Varron. L. L. V, 82, 155., Feet ap. 
Paol. lih. III, p. 49. et Beclcer. 
Handb. I. p. 100 eq. Flamine» pn- 
tareriro eeoe Dialero Mnrtialem 
Qnirinalem, qni dicebantnr maioree. 

laareae .. myta6antifr] Cf. Solin. 
I. c. Ovid. I. c. 137 eqq. 

ad Annam Perennamj Cf« Orid. 
I. e. 145 eq. et 523. Calend. Vntic. 
Orell. Inecr. H, 887. Martlal. IV, 
64, 17. Klaneen. II, p. 717 eqq. 

vt emnare ptrennareque eommode 
lieea(\ Cf. Laurent. Lyd. de mene. 
IV, 36.: wd ^%al SriaoeUu ^itkff 
Tov vymvw yepBO^at Toy hutw6v, 
CreuBor. 111, p. 683. 

7. mtrcede» . . qua$ eonpletu» an- 
nu» deberi fecit] Pontaone confert 
luTcnnl. [VII, 242 eq.]: Haec, in- 
quii^ oure»^ et eum »e verterit an- 
niie, Jeeipey victori populut quod 
po»tnlaiy avrtim, cum eoholio tc- 
tere: ut in tkeairo »olent petere 
quinque aureo». Nam non licebat 
ampliu» dare, -* Do conetnictione 
Terbornm deberi feeit, vid. prolegg. 

p. XL. 

eomitia oiiepicoftaNtur] Cf. Sfllin. 
I. c. adeo «t eiu» die prima . . sena' 
tu» et popnlue eomitia agerent, 

veetijgalia loca6aRt] Cf. Beclcer. 
Haadb. II, 2. p. 283. et p. 241 aq., 



SA^^IDIALIORIIM UB. I. GAP. XII. 



97 



mioi Satnrnalibus : illae» ut prindpio anni ad promptam obse- 
quium honore servos invitarent, hi, quia gratiam penecti operis 
eiolverent Secundum mensem nominavit Aprilem, ut quidamS 
putanty cum aspiralione quasi Aphrilem, a spuma quam Graeci 
aq>ifdv vocant, unde orta Venus creditur. Et hanc Romuii ad- 
serunt fuisse rationem, ut primum quidem mensem a patre suo 
Marte, secundum ab Aeneae matre Yenere nominaret, et hi po- 
tissimum anni principia servarent a quibus esset Romani nommis 
origo, cum hodieque in sacris Martem patrem Yenerem genitri- 
cem vocemus. AJii putant Romulum vel altiore pmdentia vel9 
certi numinis providentia ita primos ordinasse menses, ut, cum 
praecedens Marti esset dicatus, deo |denimque hominum necatori, 
ut Homenis naturae conscius ait: 

^Aqbs "AifBg ^Qotokoi^ly futtupovSf tBt%s0ifii^a' 

Edd. Ticftbfspdtb.] 
modo Csnp* com.) 6. 7. Ai, quaai b. „CI. Salmaiiiat legiti At quati 

graiiam. Vide £zerciC. PliniaDat pag. 18 (p. 13 b. G ed. IVai.) Mi Ter- 
It Solini.*^ Gron. „Haat dabte amplectenda etft emendatio SalmatH 
aua$i pro auia^ qnod plane alienom eet.^* Zeon. 8. aap^6y 9oeani b 

(•uadente Zennio) P. aphron voeant S. afron voeani ABG«-z. voeani 
dfpqhv T-g. — fuisie aiieruni «-bP.— kodie quoque ST-gb „Becte.^ Zean. 
9. vel eerie S. — nominia BG. — UomeruM] II. e, 31. — oit naiu^ 
rae eomeiu» T-gb. — TStxtetfil^ra BSM12P7. rBixtetajerA M3. tetxBotf^ 
fidvva ?1P6. TeiABciaAWTJ. P2. xuxBOtnl^&a t3. tuxBOiiKXrftza ibg (h 



abi profertnr enspicio, non mrnee 
Martio, eed ez Kalendia Martiia 
locata etse Tectigalia. 

eC oervi» eoenae appemAani . . . bi, 
quia graiiam perfeeii operi» exoloe- 
reni] Simillime Solina« I. c. : nt . . 
maironae eervie eui$ eoenae ponerent, 
•tMili Saiurnalibue domini: iUae, ui 
per konaree prompfiue obeequium 
frovoeareni: ki quaei graiiam repen- 
eareni nerfeeii lakorii^ ui ez eeidem 
fonto haueiMe videatnr. Retinoi 
tamen mlnne ilfaim qoidem blan- 
dam •criptoram omninm libromm 
M«e., fuia; et in coninnctiTo esoi^ 
vereni ineeae pnto: „qnia potabant 
•tc ee gratiam ezeolTcre perfecli 
operifl.'* Rem eandem tradift Laa- 
rent. Lyd. 111, 15. (7.), «ed aliae 
addit caneae, Av al piv dt "Aqeoq 
Ttu^ 9ovleihv6t voig &4ieat Tav 
OfitfT<ntr, due vfyv n^Bhrova fpvatv^ ol 
dl idaatQ^Kcuov eicnB^ ^f^eatBiav 
BiodyovTBe vm K^^vepi) ro^ havTmv 
do^iot^ idovlBvov. 8ne»g (lii Talq 
dlfi^BGxtg vBuearjT&v ti nat6vTBg Blg 
SovlBlav TColBfUmv vaxaniee»ew^ 

8. a ipuma^ .. imde orta yenue 
aredilut] ^Scntoatiam Macrobii ce- 
cinit OTid. Faet. IV, 61. Sed Vene^ 
fM meneem Qraio eermene notoltim 
Jmgwrers a epmmie aei dea dieia 

u. 



morifl.'* Zboiv. — Cf. c. 8. $ 6. Cen- 
■erin. S2, 9. Lnorent. Ljrdue IV, 44. 
Alia ratio, cur Veneri hic meneie 
dioatne eit, legitor c. 21. S 6. 

hane Romuli fuinee raiienem] 
,,Vld. OTid. Faet. IV, 23 eeqq.'' 
Zniriv. - Adde Plut. Qaaeat. Rom. 19. 

onni prineipia «ervoffenf] i. e. anni 
principiie praeeeeent. 

Biariem pairem] Cf. c. 19. § 8. 

Fenerem geniirieem] Cf. c. 8. $ 8. 
«t qnae Koppina ad Mnrtiau. I. $ 
85. aflrert: Dio Com. XLIX. p. 599. 
Heiro.; Appianue 11, p. 470. Steph.; 
Plin. N. H. VII, 38 e. 89; VIII, 42 
e. 64; XXXV, 4 e. 9. et 12 e. 45; 
Sucton. Caei. 61, 78, 84. Adde OTtd. 
Faet. IV, 95; Lncret. I, 1; Stat. 
SilT. 1, 2, 172; Stobae. Ecl. I, 10. 
p. 268 Heer.; Klaaien. Aen. p. 
897. 

9. olfiore prudeniia'^ „Sic auctor 
Tocat rationem phjtice ezplican- 
darnm fabularnm.'' Zbuii. 

cerli numinie providentio] i. e. 
certo qnodam nuiiiine proTidente, 
Tel certi caiusdam numinie iueeu. 
Frudeniia homini, provideniia deo 
tribnitnr. 

nofiiroe contcint] Cf. Comm. I, 6, 
4. ot Tid. not. ad Sat. 1, 7, 17. 
1 



08 



HACROIHI 



secnAdos Veneri dicareliir, qme y'm eiQs quasi benefica ieinrat 

lONam ei ia duodeeim zodiaci sigiiia, quonim ecrta certonim nu- 

miiium domicilia creduntor, cum primom tignum Aries Marti ad^ 

llaigaatus A^ seiioeDs moK Yeiieremy id eat Taurus, accepit Et 

[857]rursu8 e regioae Scorpius ita divisus esl» ut deo esset utri^|ae 

communis. Nee aestimatur Fatione caelesti carere ipsa divisio: 

sMjuidem acuieo Telut potentissimo telo pars armata {Knterior do- 

micilium Martia est, priorem vero partem, cui Zvy6s apud Grae- 

cos nomen est, nos Lifaram vocamuSy Yenus accepit, quae vdut 

12iugo concordi iungit matrimonia amicitias^e conponit Sed Gin- 

gitts in eo lilm quem de fastis reiiquit ait inperite quosdam opi- 

nari Aprilem mensem aatiqnos a Yenere dixisse, eum nuliiis dies 

festus nullum(jue sacrificium insigne Yeiieri per hunc mensem a 

maioribus insUttttum ait, sed ne in carminibus <piidem Saliorum 

ISYeneris ulla, ut ceterorum caelestium, laus celebretur. Gingio 

etiam Yarro consentit adfirmans nomen Yeneris ne sub regibus 

[Mti. AB6PS. 
in lu^. ffVBixtvtpi^a ant.'') rstxBCaeX^nta c. rstxBViidnva «-bP. — he- 
nefteia vl. 10. «i^fni* zodia& G. — adsignatum BG. — idtm vl. 

II. ejrftffmotvr Sv-g. -^ cotUMii raiiont earert v~g. raiitnt totittii 
tatii eartrt %h (in d In flne paglnae tegitnr eaele^ anppoaitie tytlabU tfi 
eor- et altera paghia iaclplt a sli eartrt}. — siroc (snp. cAe/e) G. xyfoc 
P. la. Cingiu9 BGPSh-ffMm. etgnit (tnp. add. u) A. anctttt t-b 
ihg in mff 1. •* dt festit PS. — antitptiut A. — cacleflittm cacterorttm S. 
— eelebraiur T-g. 13. dngio BGPSv-g. Cingnio A. c<n|^o land. 

Uertx. de Lwsiie Cinciie p. 32. ex Edd. Brix. a. 1486. et Ven. ■• I4M* 
Cineio «4» (li^ in mg.), — nee #a6 rtgibut. quidtm np. Rom, AS. ne fti^ 



10. terta etrtantm numinmm do- 
flMettia] Cr. C.2I, 16. Ipeoafefne tnJ6i 
eigmum domieilium Bolia apptU 
iani, #t Comn. 1, U, 94 tqq. ln- 
eerti rragni. in edd. Centorinl 3, 10. 

eum primum oignumMiet ] Cf . Cemnt. 
I, 21, Sf 23 et 26. Incerti rrag^ro. 
I. c. Serv. ad VirgtL Geer|^. l, 33. 
Preptcr veriia feonene mos vid. noft. 
ad c. 3. § 3. 

11. Seorpiua ita divUut t$i cet.] 
Cr. o 21. S 25. Seorpiut tolnt, ii» 
ouo Libra tti, et Coimn. I, IH, 13. 
Ubram, id eet Heorpii ehtlat^ eC 
Servinni I. c: ^egtfptii dmodteim 
tttt ofeemal tigma^ Ckaldati vmtm 
undtdm, Sam Scorpium el Likram 
unum tignum aeeipiuni, Chtia^ 
enim Seorpii Lihram faeimat. 
Martian. VIII. § 839. 5corp ivf 
cnim lom fM»m tpaiium eorporo 
guam eke li t oecupai Librae, Schol, 
•d Arat. 499. Miya 9h riQug v6v 
Snognlov tpvjolf.. Svt $vo fod/or 

12. Std dngius cet] Of. N. 
Hertz. de Luciia Cinciit p. 82 eqq. 
lianr. Lyd. IV, 44. Kfymog ^ 6 
Patfiaios ^otpiaviljg ^p^m. n^ *JkpQm- 



Unfif il dip^ rsx/^ipmiy oleve/ ht 
vov x^optidovg dsQog «ai vrjg ^pvjf^ 
o^eiag v6 iocQ tatovsj^^vttu Ueinde 
«ddit: o^ttg phf oP^EMfpreg. 

qmotdam] Hi tuni tetM V^rrene 
L. L. VI, 33. (et CeneeHa. 92, •.) 
Fnlvint (Nobilier) et Inniiie (Grao- 
eliaiifit), nt ait Merkeli«it ad OrM. 
Faet. p. Lxxx. £t hmie et Varro- 
nia tententlam prorerre Plala»* 
dMim Knm. e. 19 et laldiirnm Ovlg. 
V, 88, T. reete monnit Hertaine l.«. 

nnllttf deee fttiusl Ct { !&• Pt«- 
iarcliat I. «. Ir $ ^4ovoi vs vy 
^Ovol, inqnit, nmk vtUg mmldvSaig imvt- 
tpttimpifvut eA ywatMg pVQOipff 
iovowau Oridina Fatt IV, 13 Ca»* 
tom: f^eoimne«il f w r fam , inqvit, 
^o ta «eieierriaM» meneemf aed 
▼id. IWd. 125 aqq. at In prlmic v. 
188.: BHm doam Laiioe ealitte ai«- 
tnttqut nwrmoqut. ^wMUl lidM 
Laurmillnt LTdoa, ^nt iV, 46. wo^ 
fert IV. Ken. A|^rii. Veoeri in €y. 
pro aprie ftietam ette reni dlTinam, 
«ade P. C. Schweaok. p. 177. hiile 
monel aomen datnm oate conlioiC. 

18. Forro oenfmrtnl] Macroliino 
▼idotnr roapiceae 



SATUMAUOnUM UK L GAP. XU. 



M 



(fudem apud RaiMOOs ¥d LalbaBi vaI GnMum iusso, ei idaa 
AQii potuisse meosein a yeRero nomiiiari. fie4 cun fere antel4 
aequinoctium vernum triste ait eaetiiiii ei nyfaibufl obductiuB , sed 
Bi mare navigantibus clausum» teiTae etiam ipsae aut aqua aut 
pruina aut nivibus contegantury eaque omnia vemo id est hoe 
mense aperiantur, arbores quoque nec minus cetara qu^e contiMt 
terra aperire se 'm germen incipiant: ab his omnibus mensem 
AprSem dici merito credendum est, quasi Ap«rilemy sicQt apud 
Athenienses dv9ti3TfiQV€^v idem mensis vocatur ab eo quod doc 
tempore cuncta florescant Non tamen nept Yerrius Flaccus hoc 15 
ilie postea constitutum ut matronae Yeneri sacrum facerent: cuiua 
rei causam, quia huic loco non convenit, praetereundum est[S58] 
Maium Romulus tertium posuit, de cuius nomine inter auctores 16 
lat^ dissensio est Nam Fulvius Nobilior in fastis quos in aede 



£dd. vicahgtpdsl».] 
reguli» quidtm Romanorum P. — e rtnere h. 14. mut nubibu^ 

eontegantur ABG; cf. VII, 12, 26. aui nivibue eongregantur vt. r- ere' 
dendum (om. e»t) v-gb. ,,Coiiieceraiii ef«e, quia haec quaque, nl praece- 
dentia dependent a cuperioribnc yarro eonsentit affirmane» Videu nnnc a 
Stephano aupotitniu verhuni es(, tanquani Cincii ipsiua aui Macrobii sit 
cotlectio. Potiuc tamen, licct ei addicat Ms. in charta, sequerer vett. 
editiones, quae nentrum habenf Gron. — ab eoquo quod G. — fioret- 
ctint A. 15. hodie P. — coumi .. praeiereunda eei P. 16. poeuit 



lihrt Mm. Pro aiia er^o Tendit 
bane •entontiani Maerohiue. 

dip^iavfjifimif • . • quod koe ientpore 
euneta fioreeeant] Hartunic. 11, p. 
143. *AipQoSlTfi cenaet apud Roma> 
noa reepondiaae Florani refragante 
Hefflero Nene Jahrh. f. Phll. n. 
Paed. %\\, a, p. 98». 

16. koe die] L e. aoqninoctio 
verno, rf. $ 14. 

«t tnaironae yeneri eaerum face- 
rec] Vid. not. ad $ 12. iiaureat. Lyd. 
IV, 45. Talg roimfv KaUpdaig 'Angi- 
Uaig al Oifiwal yvvatumv '^n^ 
dfutpolag ual filov oeitpQOPOg ivl- 
fiatv vi^y 'Afpffodivfiv. Morket. p. 
euxvii. coMot hofi referendom 
eaeo ad •acrnm Fortuiiao Virili ta 
aede Veaoria Verlicordiao facion- 
dnm. 

cuiue rei eaueam . . . pnieferevn- 
dum OBi] Cf. UI, 6, l. Miranduai 
eet kuius poetae . . dec t r ma i a . „Hnioe 
coiietroctionie paulo iaeolentlorii 
mtionem vid. Perison. ad Sanct. 
Minerv. III, 8.<' Zsva. — Vid. Krno- 
geri Gramm. d. lat. 8pr. S 487, S. 
ot prolen. p. xl. -~ Merlceliue 1. 
c. Mpcrobiam filio puero plura nar- 
raro veaocondatiMn eace patai. Cf. 
Ovid. Faat. IV, 147 «qq. 

16. iofa ditfenno] i. o. magaa, 



a, L. L. VI, 89. Cf. Spengei. 
ad h. I., «hi logiimr: ^oiue CVenor 
fia) Miaie9 ego, mpiiquie literie 
fuod mut^mm hweni^ «uifie piilo 
dictoBi, quo4 ^or omnim mpprU ^pri- 
lem. Ceasorin. 22, II. 

14. eum /ere . . nubibu» o6ifiietiifn] 
qf. I#nr. Lgrd. I. c. ad S ^^ 

mtmro nmoi g anUbu e e(a«M^n] Gf. 
Ovid. Faat. IV, 121. Ferf monel 
(>VeBiM) fumme mmtemm per qequorm 
pmffoe Ire, «ce kiben^me iam U- 
mnUeee «i«aat« 

atperirf ee fm 



mmmmm tacHMonl] Cf. e. 21. «g 6. 
Ceneoria. 1. c: quod tune fote 
entjMim gignatftur et nmeeendi elou- 
•Ir^ aperiai natiira. Oirid. jPaet. 
IV, 127 a^. iVtinc fter6ae rupia 
lellare caeufliina toUuni^ JVunc (u- 
atlde geaMnae oorlice palinee ag-il. 
Laiireot. Lyd. I. e. al 4^ *Pnfta2ot 
'Anfft Xiom avvbv doavjtL dnB^l^ 
Xiow (oionfl dvoLuv^nbv vov uour- 
oov) epaotv, Ploteroh. I. c. Tw\g 
mb m^ Siit vri» Afp^oBivnv vbv 
'AmifiXlimv tpa^v, oU' Sotte^ ifU 
vmivofMc ^uloa, 'AvtfilUov uiitlffa' 
%eu. vhv p^a vrig ia^umg ^m^ag 
dmfmtiodorig dvoifovva uai dvmmet- 
Xdmtowa 'wbg fiUcovo^g vmv tpvxmv. 
vomvo ye^ i} fXdivva emalafm* 
ouriim eredemdum eelj 8U 



m$ i«rlo poriti cqlpaoi diciiiit laloai 



100 



MACROBII 



Hercolis Musarum posuit Roinulum dieit, postquam populum in 
maiores iunioresque divisit, ut altera pars consilio altera armis 
rempublicam tueretur, in bonorem utriusque partis hunc Maium 

ITsequentem lunium mensem vocasse. Sunt qui hunc mensem ad 
nostros fostos a Tusculanis transisse commemorent, apud quos 
nunc quoque vocatur deus Maius qui est luppiter, a magnitudine 

ISsctlicet ac maiestate dictus. Gingius mensem nominatum putat a 
Maia, quam Vulcani dicit uxorem, argumentoque utitur, quod fla- 

[Ms«. ABGPS. 
iereium A. — infauBiii S. — minor€$que A «op. ab eud. ni. tuntoret; 
hg add. ia mg. ^,iuniore» %uU^* -* meuBem om s-bP. — meiitefii «oeoeee. 
Suni qui kune (librario ab erraote abaltero «leiiteiii ad aUerom) B (Q 
•o p. add. appc//atte). 17. ^ uo^ue om. G. 18. Cin^nitfeA. Cin'' 

eiu» t-bP (hg io mg.). — menteiii (<up. add. maium) nominaium puiai B. 
ao«taa<ttm puiai men»em S. mentem dieii nominaium G. -» disii T-g. 



Digeet. L, 16, 213. et XI, 6, 1 fin. 
De re ?id. Ovid. Faet. V, 1 aqq. 

m aede Hereuli» Mu»arum\ „Grae- 
cia dicitor MovCttyirrii^ Musarum 
dnctor, quo noinine ipaum inter- 
dum Apoltinem appellari Macrobiui 
ait aopra Comm. II, 3 [3]. Caete- 
rum Marcium Philippum aedcm 
Herculia Musarum eitinixieee tra- 
dit Suet. ia Aog. S9.^» Zbom. — At 
hoc loco serroo eat de aede a M. 
Folvio Nobiliore Aetotorom Tietore 
(a. V. C. DLXXIII. aoctore Muel- 
lero Handb. d. Archaeol. % 180, 8.) 
dedicata Herculi et Mntia, nt cogi- 
tandum non sit de Hercole Mnsa- 
rnm. Cf. Hartung. II. p. 81. Be- 
cfcer. Handb. I. p. 612 «q. Merkel. 
p. ciLiv. A. Weichertoin, qui ia 
eKcnrsu de aede Hercnlie Mueamm 
(Irop. Caee. Augnsti «criptornm ro- 
liq. p. 71 eqq.) stndet probare nol- 
Inm ante Marcianam illam foiooo 
aedem Hercnlis Muoamm, hlc lo- 
ctto omnino fugieee fidetnr. 

po»iquam populum in maiore» la- 
nioreeque dioieii] Cf. Ovldiua Faot. 
V, 57 oqq.; VI, 83 oqq. Qaod Ci> 
cero de rep. II, 22., Livtus I, 43, 2., 
Dioojri. A. R IV, 16. refemnt, Ser- 
vium Tolliom popolum in centa- 
riao eenioram et laniorom difi- 
•iMO, id huc oon pertinet. Vid. 
Becker. I. e. II, 1, p. 144 et 215. 

tn Aonorem ttlrtiitfve parii»] Hane 
•ententiara Folvio et Innio tribnnnt 
Varro L. L. VI, 33. et Ceneorin. 22, 
9. Varronem CenMrinno I. e. S 12. 
dicit aactorem ewe Maium aon a 
maioribu» aed a Maia oomea acce- 
pisse: atramque eententiam nollo 
aactore nominato profert Foetoe p. 



134. Muell. Cf. Ovid. Foet. II. cc 
' et I, 41 ; V, 427. Mentit erai Maiu», 
maiorum nomine didu». Isidorua 
Htsp. Orifc- V, 33, 8. habet : Hune 
mentem (Maium) maiortfrttt, te-^ 
quentem vero minoribu» Bomani 
contecraeerttnt, et 9: Unde ei luniu» 
dictue. ^te enim pepulttt in cen- 
tttrjat t enior ttm ei iuniorum dt- 
oitttt erof. Plntarcbuo N«m. 19« 
Elal di Tt9»9 ol tofkovg liXiuUtg ine»^ 
n^ftavQ elvai Xiyemeg iifeapvti^fetg 
%al vMoti^ag' (laieiofig yit^ ok 
Tt^eapvviifoi %aif ovroZ^, iovviti- 
ofig 8h ol vBtoTBifOi TmloivTeu, (Cf. 
Qaaeot. Bom^ 86.) Laor. Lyd. IV, 
56. Oike»g ovv rov fduMtov pirfphg 
elg ruii^ trig ys^ovaiag ecifog rov 
fiaaikte»g Novfia duttB^ivto^, ilel- 
xfro &ifa thv itttow slg tiftTjv t^g 
veolalag oi^ta^ipfetL' fiovX^ jro^ 
yBif6vte9V %al vsmtiifmv av^ 
d^Bia 9toi%sio9eUj mc qnjai IRAteev^ 
th TtoXitWfuc, (Cf. Ceaeoria. de dio 
nat. 14, 2.) 

17. deu» Maiu» qut e»i Ittpptter] 
Cf. Creaser. III, 686. Ambrosch. 
Bel.buech. d. Boem. p. 89. 

18. a Maia, quam FuUam dieii 
usorem'] Apod Laoreatiam Lydaoi 
hoc aanc qaidem non legitor, aed 
aotaodaro eat poot Maiam eom mo- 
morare IV , 54. qaattaor Volcanoa. 
Gellioa N. A. XIII, 22, 2. lator 
comprecatiooeo deom immortaliaoi 
qoao rita Romaoo fiereat afferl 
Maiam Fuleani. Videtar haec doft 
prieca Bomaaoram deiode confoea 
eaee com Maia Graeeonim. CL 
Schwenck. p. 174. Hartaag. H. p. 
110. ot p. 261. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XIL 



101 



meo Vulcanalis Kalendis Maiis huic deae rem divinam facit: sed 
Piso uxorem Vulcani Maiesiam , non Maiam , dicit vocari. Con- 19 
tendunt alii Maiam Mercurii matrem mensi nomen dedisse, hinc 
maxime probantes, quod hoc mense mercatores omnes Maiae pa- 
riter Mercurioque sacriflcant Adfirmant quidam, quibus Come-20 
lius Labeo consentit, hanc Maiam cui mense Maio res divina ce- 
lebratur terram esse hoc adeptam nomen a magnitudine, sicut et 
Mater Magna in sacris vocatur: adsertionem^e aestimationis suae 
etiam hinc coiligunt quod sus praegnans ei mactatur, quae ho- 
stia propria est terrae: et Mercurium ideo illi in sacris adiungi 
dicunty quia yox nascenti homini terrae contactu datur, scimus 
autem Mercurium vocis et sermonis potentem. Auctor est Cor-21 
neUus Labeo huic Maiae, id est terrae, aedem Kalcndis Maiis dedi- 

Edd. Ticahgipdtb.] 
^ KalendU maia» B. Kalendaa maia$ 6. 19. taerijieabani Cpnnc- 

tit potitis «011 titeris ab) 6. 10. quidam add. • src. m. A. — kanc 

Maiam om. P. — m tacria om. P. — exiatimationi$ S,- extimationia tic 
hg, — ea maeiaiur P. — «tl propria Sv-g. — i7/i qui in aaerie (dcl. qui) 
A. iUi hie eaeri» O. — eum taeiu G. 2%. id eei ierrae om. t-bP. 

,,Haad qaaqnam fattidio, qaod foeoront nnprri, vetenim oxemplafium et 
m; eeriptaram. Ubiqne eain hie auctor ita so exponit. Et cic rap. 15. 
[$. 17] lle^o Microniai, id e$i regi$ «jror.** Oron. Cf. c. 17. f 18. — 



Jiamen Fuleanalie] Cf. Varro L. L. 
V, 15, 84., Hartnng. I. p. 159. 

Maietfaai] Apud OTidium Faat. 
V, 43 «qq. Biaie$ta$ dtciiur lovi$ 
ftdi$$ima eu$to$. Fcstue apud Paul. 
lib. \I, p. 136. Muell.: Maie$ta$ a 
magnitudine dictay quod quidem du- 
bium est aa ad hano deam eit ro- 
ferondnro. 

la. Maiam Mereurii matrem] Cf. 
Lanront Lyd. IV, 69./VI. 1.) 01 dh 
dnh f^g Malag vijg ^AvXccvtog 
f^g ^Eqjiov diiovms 6vofiae^^ai 
Tov MaXov «poff^ hejfow BliitopTee 
ovrm tpaohfy alXa /ifjv uai dia ro 
U^ov avTiJ£f Zxi uata xovzov xov 
fi^va UifatJ^ai Xiyttau Ovid Faet. 
V, 85 «qq. VI, 35. Fect. 1. c. 

fiioii koe menee mereatoree omnee 
Maiae pariter Mereuri$que $aeri' 
Jieani] Cf. Lanrent Lyd. IV, 53. 
i|v;{0«rro di Mala t£ nal *Eq(aJ 
oi nqayiuxztvTal dnip^wa ta ttuv 
ng^dwv ilvau Plutarch. Num. 19. 
^E^fii ya^ dvUifeaitau Huins cacri 
aan meminit Ovidius, Tid. Merkel. 
p* cwxu. 

ao. kane Maiam . . terram e$$e] 
Cf. Laiir. Lyd. IV, 53, Ttfimaiv 
oSv %atd tovtov itbv Mdiov) vqv 
MaXavy tovti^ti t^v rijvj ^s- 

Qait9V0VtB£, 

MaUr Magna] Cf. Lactant. 1, 22, 
19. MeliMom vero a patre primam 



eacerdoiem Matri Magnae coneti- 
tttlom. 

fnf praei^ont . . quae ko$iia pro- 
pria e$i terrae] Cf. OTid. Fnst. I, 
671 sq. Plaeenttir mairee frugum 
Tellueque Cereeque Farre $uo 
gravidae vi$ceribu$que $ui$. Fe> 
■tne ap. Panl. lib. XIV. p. 219. 
Mnell. Praeeidaneam porcam 
dicebant^ quam tmmolare eront $oliti 
antea quam novam frugem praecide- 
reni, Porcns caatratua, qnin mense 
Maio vel qnin Maiae immolabatnr, 
dicebatnr maialie. Cf. Varron. R. R. 
IJ, 4, 81. 

quia vos na$centi komini ierrae 
eontaetu datur] „Vid. Rhodig. Lect 
Ant XILIX, 14.'' Zbvn. •- Cf.Lau- 
rent. Lyd. I. c. Movfifuog dl 6 
*Pa>(ialog tbv ^mijv tov 7tQOxo}Qi]ti- 
ubv Xoyov BlvatpovXetar ovoh ya^, 

rriGiy nQotSQOv PQBtpog (pd^iy- 
aitOf nQlv av tijg y^g itpd- 
i^atro, &otB Malav Big rijv xa- 
Xmg i^BXdfipccvov ol noXXolf iibi vi- 
detur legendum eete (pd^iy^aito avy 
uqIv TttX, 

Mercurium voci$ ei $ermoni$ po- 
(en<efn] Vid. not. ad c. 9. § 6. et 
Horat. Od. I, 10, 1 sqq. iUercuri, 
facunde ncpo$ Mlantia^ Qui feroe 
cultu$ kominum recentum Vocefor- 
ma$ti, OTid. Faet. V, 663 sqq. Claro 



t09 



MACROBit 



[a59]cataTn silb nomiiie 96ikm t)eae: et <$fl^deiif clsse Bonalh D^iA ^ 
terram ei ipso rita o^cuttto^ Bacfdttiiii ifo^H j^osse confirtMt! 
bane eandem Bonam ('aun&m^Hei el Op^ln et Fatnam t>ontificiiM 

22Ubris indigitari: Bonam^ ifaoi oftiiiium nobia ad tictdm b0n<y-' 
rom causa est; Faunami quod omni usui anmantiuni favett 
Opem, quod ipsius auxiiio vita eonstat; Fatuam a fando, quod, tii 
supra diximus^ infiintes partu edlti non prius tocem edunt quam 

23attigerint terram. Sunt qui dicant hanc deate potentiam babere 
lunonis, ideoque fegale sceptmte m sinistra manu ei addilum. 
Eandem alii Proserpinam cf c^nt> porc^aue ei reDi diyinam fieriy 

r'a segetem quam Gereis mortaKras trmuit porcft depasta est2 
X»ovUcv 'BKotipfi Boeoti Semelam credtmt Ne^ non ean-^ 

[Edd. AB6PS. 
Jkanc eandem eiiam ▼•g. — Bomam deam i-bP. ^ et Opem Ba-bP. Opem 
(om. et) ASvi. Opemque 6c-g« 22. quod add. • see. la. A. — eof|- 

ttet Edd. — eupra] § 20. Si3. dicuni P. — eeepirum regale t-bP. 

— X^ovCccp *Exatrjv oin. A. — hkathn B. 24. Boeott om. AS. fioui^ 

nepoc AUantie ... Qtio didieii euUe 
iingua favenie loquu 

21. oc<fefii ... dei/icafaiii cii6 iio- 
mine Bonae Deae} Videtar recpicera 
templam qaod dedicasce Claadiam 
Qaiotam et rectitaicce Liyiam re- 
fert Oyidiac Fact. V, 148 cqq. 
Alind ecce templam qaod conime- 
moret Pabliac Victor io reg. arb. 
^ll. cencet Schweock. p. 202. 

eanifeiR ecce Bonam Deam ei ter- 
ram] Hoc veram ecce nerat II ar- 
tnnguc II, p. 196. Cf. Klaacen. 
Aen. p. 849 cqq.; Boettiger. Id. s. 
Kunctmjth. 1. p. 278 cqq. 

ex ipeo rtf» oecaUiore eaerorttm'] 
Sacra Bonae Deae dicantar a Ci- 
cerone de leg. II, 9, 21. noeiutna 
_ mulierum caeri/ieta, a Piinio N. H. 
X, 56 c. 77. operianea cacrn, a 
luvenale VI, 814. Bonae eeereid 
Deae, 

Bonam Faunamque ei Opem el 
Fatuam] Cf. Lactant. I, 22, 9. Fau- 
nu$ . . . Bororem euam Fatuam 
Faunam^ eamque coniugem^ coitce- 
eravtf. . . Sdcirco illi mulieree m 
bpcrto eaerijtcant ei Bonam Deam 
nominant. Arnobiac V, 18. Fentaiii 
tg^iCiir Fatuam, Bona quae Hici- 
tur Dea^ transeamuB. Serv. ad Virg. 
Aen. VII, 47. Quidam deuB est Fa- 
tuellue: huiui uxor est Fatua. Idem 
Faunua et eadem Fauna^ et ad 
VIII y 314. Faunifc habuieae filiam 
dicitur . . diaciplinia omnibua erudi- 
fam, quam quidam^ quod nomine dici 
prohibitum fuerat, Bonum Deam 
appellari volunt. Plntarch. Caec. 9. 
"Eatrdh "Pmiialois ^og ^'Aya^rjv 



^OftdSavaifVp . . « *P<DiMrt6i 8h vvpr 
tp^iv ^^vata ^avvtp €vvot%if^ 
aaeav* <— 0»$ Saturni nior et 
terra ecce dieitar c* 10. $ 19 aq. 

pontiftcum librie indigitart]^ Hia 
libric oontinebantar ritac cacri. Cf. 
Becfcer. Handb. I. p. II. De verbo 
▼id. not. Iid c. 17. § 1S. et Fect. 
apod Paal. lib. IX. extr. IndigiiaMoj 
imprecanto^ et Indigiteimenia mean*- 
famenta vef iniltcta. 

22. Faunam^ quad .. favei] Ct. 
Serv. ad Virg. Aen. VIII, 814. qui- 
dam Faunum appMaium velnnt 
eum quem noa propitium dicimlic. 

Fafuam a fando cet] Vid. Cr^a- 
%hr. Ilt, p. 628. Kopp. ad Martfaa. 
II. S 167. Lactaot. I. e. quam (Ba^ 
biua Baaeue Fatuam aoMthofM 
iradtf y quod mulieribua fata ean&e 
bonaueviaaei^ ttf Fannac virie. Apad 
Icidoiram qaaqae Orig. H, tOSi 
fafua dicitar jpVinfii itsot rktidiea. 

2S. Proferpthain] Cf. Pintarcli. 
I. c. "EUijvsg dh xmv Jtov^aov 
(iTjriifav TTiV &4i7ifov. Klaniea. 
Aen. p. 8612. Laar. Lyd. IV, 88» 
zfiowaov .. Ix Atbg iMxl 17c<^ai^ 
€p6v7ig Y^onevov. 

porcaque ei rem divinam iierS] Of. 
§ 20. luvenal. II, 86 cq. Afque Bo^ 
nam tcnerae placani abdemine po^- 
cae Et magno erafere Deaau 
Schwenck. p. 203. 

X^oviav *E%fxrrjv] Creaselrtia III, 
p. 571. ait eam ecce Cererem jfi^ 
viav, 

Boeoti Semelam creduwi] Cf. Ltttt- 
rent Lyd. I. c. ^i^txat ^ nuA 
tig fiiJd^og tuqI a^rov (roiJ Jtoto^ 



SATUBNALIORUM LUL L CAP. XIL 



103 



dm Fmni GImid dkiitit, obililbseqiie ¥oliiiitati patris ki amoreBi 
mam iapsiy ut et Tirga nyitisa ab eo verberaretur, cam desiderio 
patris nec vido ab eodem pressa cessisset: traiiflfigurasae se ta- 
mea in serpentem pater creditur et coisse cum fiUa. Honim om»25 
nium kaec pri^eruntur mdiciay quod virgam royrteam in templo 
haberi nefas sit, quod super cafNit eius extendatur vitis qua ma- 
xime eam pater decipere temptavit» quod vinum in templum eius 
Bon suo uomine aoleat inferru sed vas in quo vinum inditum est 
meilarium nomineUir et viniim lac nuncupetur, serpentesque in 

Ecl<l. Ticahf^tpdxb.] 
Tioi v1. Boeotii rS-a. - tmelam AS. ~ ereditwr pater S. 25. hoe 

proferunt indicii T-gb y,Car mutatnm?'* Groa. — m templo S. ~ indi- 
imm eii r~g. — milimriwm eoniecervnC Canternt el Pontanns, hic allata 



0cv) lucva tlfp *jixoXl69aooVf tig «& 
yeyovmg hi Jihg xcrl lijgj rrig oh 
ng &sfiiX7ig noogayoQSvofiivrjg 
9icc t6 stg ttvtffp navta xata^sfis^ 
Itovc^ttiy ijv Xttta awttlltty^ Mg 
atoixeiov Tov EiikilffV ok nouittd 
vfooriyoifevncf^i» 

24. R«« non 9andom Fanni fillam 
iftcnnt] Scfawencliinc I. c liaoe 
cnm antecedcntibns, a qnibac sane 
▼nigo commate tantum dirimnntnr, 
ila iangit, oi dicat Boeotoc cam 
Famii filiam dixisse. At qnid 
Fanai filia ad BoeoiocY Intelllge 
foliac niii Tel lale qtiid. Celernm 
vtd. § 21. et «|oae ad S 2J. attiili- 
moc e Servio ct e Plntarclm. 

e6stilMac^e eoltmlnl* patrie cet.] 
Cf. S 27. Aliter Laolantins I. c. § 
II, &'c«. Clodiue .. refert Fauni 
kmmo uMorem fuieae^ quae quia eon- 
trm merem dcciff9ne rcg*itfin clom 
vimi oUam ebiberai et ebria facta 
«rol, vitgie myrteie a viro ueque 
md nwrteni cacsmn, pottoa vero^ eum 
€um faeti emi poeniiereiy cC deside- 
rium eiuM /errc «en poeaet^ divinum 
UU honorem dettUime: ideirco in am- 
erio eiuo ehoolutam vini amphoram 
pemL Apnd Arnobium, qui fere ea- 
dem biibet (V, 18.), le|^tur: quod^ 
onm ei rem divinam mnlseret faciunty 
vuU mmphora eomatituatur obteeta. 
SimiUa vefert Plotardme Quaeet. 
nam. 99. 

tn omorem etiiMn] Vid. prolegg. p. 

XZXIX. 

nee ceno] i. e. ne vino qnidcm. 
Vid. prol^g. p. XM. 

frreesa] Cf. Lactant. IV, 18, 18. 
Sed veritmU pre$$u$ negare nen 
peimiif et Ooro. Nep. Agee. 6, I. 
iimum a plmmque md exeundmm pre- 
■uirelor, . . «nre «eiml. 

m teirpcnla»] Gl. PJolarcli. Caee. 



9. md 9(fAnmv hifhg naQajitt^idifv- 
tai TJf d¥oS uccta tov [i^iov. 

25. quod virgam myrteam in tem- 
pio haberi nefaa til] Scbwenckine I. 
G. cenect hoc refercndnm eete ad 
dmiium ia qna fiereal eacra Bonae 
Deae, citato Plntarcbo (QnaesL 
Rom. 90): Koc^iovOtti eipihv ttl yv- 
valmg ofxo» fivqclvttg ovn sig- 
tpiQQVCt» Adde (qoom locnni at- 
tiilit Pontanue) Arnob. I. c. qued 
eum ei divinmm rem muiieree 
faeiunt^ .. oee myrieme fan $it 
inferre verbenae. Cf. apnd Se- 
necnm (ed. Fickert.) ep. »7. § 2. 
extra cen te/ilum, apod Ciceron. 
Parad. iV. cxtr. operlnm Bonac 
Heoe. Sed Macrobioro, qoi infni 
bie ta fem|>le ciMt haliet, de acdo 
huic dcae dedicala cogiiaeee pnta> 
veriffi. 

^tieil Mipcr caput eiue extmdatur 
vitit] Cr. PlnUrrh. Cnee. 9, ''0»sv 
dftnsllvoig ts tag cmivttg xlTJfia' 
civ hoQtdtovcu 

qua . . femjilaoil] non ipea vite, 
sed vino, i. e. tiicce ovanim ex 
illa provenientinm. 

quod m . mdlarium nominetur] 
y,Miliarium in balneo locum habe- 
bat forinsccne inter toliorum epa- 
tia, cf. Palladiot lib. I, cnp. 40. 
Erant auteni meHoria cadcm qaae 
alvearia. Varro de re ruet III, 
16: MsUttmvag ita faeere oporiety 
quoB alii fisXittotQOtpsUx appellant, 
eadem quidam mellaria. Ap- 
pcllabatnr vero vat illud vinarium 
Bonae Deac tacrit inferri tolitnm 
mellarium^ qua rationc tacerdotee 
etoe MsUccau Porphvriue llb.^ de 
Nymph. antro [c. 18.]: ra« z/ijw 
tQog Chaec eadeni cmu Bona Dea) 
Uaiiagf oJg t^g %»ovittg ^sag 
pict»dttg,iitUcettg ei nmXaiol i%tt' 



104 



MACKOBJI 



eius nec terrentes nec timentes indifferenter appiHreant. 

26Qui(]ain Medeam putant, quod in aedem eius omne genus hor» 
barum sit ex quibus antistites dant plerumque medicinas, et quod 

laaojtemplum eius virum introire non liceat propter iniuriam quam 

27 ab ingrato viro lasone perpessa est Haec apud Graecos 17 Ssog 
rwaixda dicitur, quam Varro Fauni filiam tradit adeo pudicam, 
ut extra yvvai,xcyi/ltf,v numtjuam sit egressa nec nom^ eius 10 
publico fiierit auditum nec yirum umquam yiderit vel a viro visa 

28sit, propter (|uod nec vir templum eius ingreditun Unde et mu- 
lieres in Italia sacro Herculis non licet interesse, quod Herculi, 

[Ms«. AB6PS. 

glotsa: XalTielov oUa, a«neifin, mUiarium, Valgatuin mellarium defeadil 
[eare. Vid. not. — indifferenter oai. s-bP. 26. in aede c-f^, — 

»it om. G (B add. a tec. m.). 27. apud greco$ gr. df, A. ^ 1} ^eoff 

BGbP. JftBhg Com. yJ) ST-gHl23. 6 ^Ag s-sb. — filiam Fauni iradidit 
v-g. Fauni flliam ea»e iradit i-s (b €»»e iradidii), — ywainanflTiv Edd, 
om. A. ^ vel v,i»a »it a viro A. nec a viro vi»a »it s-bP. 28. ^uta 



Xow, Eoripidie Seholiatteo ad 
Hippol. [v. 72.] Tag U^»lag {J^^firi- 
xQOg) (Asilecag htalovp ol ffoiifral, 
Callimachae Hvmno 2. [v. 110.]: 
^ol ^oi% dno navrbg vSoHf qfo- 
ffiovci fiiliaaat. Ita antem dir.- 
tae a Melieea filia MeliMei Creten- 
•iam regie, ut ex Didymi librie 
IfiTyi/oeff Tlw^aptxrig niemorat Lac- 
tantiua lib. 1, 22, 19.*' Mnuat. — Addo 
•ebol. ad Pind. Pjth. IV, 60. 

et cinnni lae nicncupetttr] Cf. Plu- 
tarch. Q. R. 20. olvov c%hBov€i^ 
ydXa nifogayoQBvovTsgf et Lo- 
beck. Aglaoph. toI. II. p. 879. 

ter/)ente«9iie . . . appareani] Hoc 
eo referendum centet Hartnngns 
II, p. 198., quod arti medicae 
praeeste putaretur haec dea. Sed 
conf. § 24. 

fndi^erenCer] Cf. Sueton. Domit. 
28. Occiaum eum populu» indiffe^ 
renier iulit, 

26. Afecfeam] Hartnngae 1. c. 
cum Bona Dea confert Angoitiam, 
Medeae sororem, qnam Biflrei co- 
lebant artis medicae magictram, 
coU. Solio. p. 11. C, Virg. Aen. 
VII, 759., Sil. Ital. VIII, 498. 

in aedem] „Pro tn aecfe, archais- 
moo cit " PonT. — Vid. not. ad c. 7. 
g 22. in aleae luaum. Contrarium 
est in anteredentibus (§ 25.) tn 
quo vinum indiium est. 

omne genu» herharum] Cf. Plu- 
tarch. I. c. xalToi naci tpilorifiov' 
fisvai XQV^^"^*' '^oig ^XaaTdvovat 
xcfl dv&ovci. 

27. 17 Ssog rwaiMBla] Cf. Pla- 
tarch I. c T^ rvvatjiBlif Bs&y 



Ijv 'Aya^riv naXovaiv. Similia lo- 
gnntur apud eondem Caet. c. 9. et 
Cic. c. 19« Propert. IV, 9, 25. /e- 
mineam deam eam vocat. £st au- 
tem ywaixaia ^shg quaevie dea a 
molieribus coli solita; eonf. He- 
■ychinm s. v. KaXXi^ea^ et Froa- 
ton. Ed. II, 8, p. 65. Nieb, rvvai" 
%sla oi Tig cnyvfj G^shg m^tt vaig 
nXsl^aig t&v ywcuuwv ^iftjOKSveta» 
TJ 'ATtdTT}. Vid. Steph. Thee. •• t. 
rwaixstog. 

Varro Fauni JUiam tradit ai€o 

Judicam cet.] Cf. § 24., et qoae ad 
21. adnotavi e Servio, et LaetanC. 
, 22, 10. Eandem Varro eerihU tma^ 
tae pudicitiae fui»»e ^ ut nomo tam, 
quoad oijrertt, praeter virum »umm 
ma» oidertt, nee noaien etne audiaritm 
Merfcel. ad Ovid. Faet. p. clxzxviii. 
confert Tertallian, ad aat. II, 9. 

28. Unde el muliere» tn italta 
•ocro Herculi» non ttcet mtere«te] 
Eodem fere modo hanc rem tradit 
Properttua IV, 9. Nulla addita 
cauaa Gelliue XI, 6, 2: !V«ni (roa- 
lieres) Hereulaneo eaerifleio ahett" 
nent. Aliam cautam profort Aorol. 
Vict. de orig. gent. Rom. 6, 6s 
Hecorannt eo quod Carmenti» tnoi- 
tata ad id eaerum non adfntttel, 
»ansit<, ne cnt feminae fa» e»»et oeaet 
es eo quod eidem arae eaeratum et- 
»ei : aique ah ea re divina femimae 
in iotum remotae. In ambigoo rem 
relinqnit Plutarchnt Ouaoat. Rom. 
60. noTSQov Sti tAv IsQav cd ns^ 
T^v KaQfiivTce» 4aviffti6eevy . • ^ dm 
Tu fiv^oXoyovftsva nt^ vov xttwtfog 
ual T^s ^fiiavslQag, 



SATURNALIOBUH LIB. L GAP. XU. 



103 



Gimi boves Geryonis per agros Ilaliae daceret, sitienti resjKmdit 
mulier aquaoi se non posse praestare, qnod feminaruin deae ce-. 
lebraretur dies nec ex eo apparatu yiris gustare fas esset: proptw 
quod Hercules facturus sacrum detestatus est praesentiam temina- 
rum, et Potitio ac Pinario sacrorum custodibus iussit ne mulie*- 
rem interesse permitterent Ecce occasio nominis» quoniamMaiam20 
eandem esse et terram et Bonam Deam diximus, co^t nos de 
Bona Dea quaecumque conperimus protulisse. lunius Maium scr 30 

Siitur, aut ex parte populi, ut supra diximus, nominatus, aut, ut 
ngius arbitratur, quod lunonius apud Latinos ante vocitatus 
diuque apud Aricinos Praenestinosque bac appellatione in fostos 
relatus sit, adeo ut, sicut Nisus in Gommentariis fastorum dicit, 
apud maiores quoqjue nostros haec appellatio mensis diu manse-: 
nt, sed post detritis quibusdam littens ex lunonio lunius dictus 
sit Nam et aedes lunoni Monetae Kalend. Ium'is dedicata est 
Nonnulli putaYerunt lunium mensem a lunio Bruto qui primusS! 

Edd. Tieahgtpdsb.] 
Hereuli Edd. P. — per iialUn agroi T-fp. — pom ooi. add. a «ec. m. Ai 
— poiio V, 29. quomiam Maittm tcripai e coni. quoniam (ccrr. io 

quom lam, oin. Maiam') B. ouo Maiam AO Edd. PSV. -* e««e emdeai 
T-g. — bonam deam Com. ei) AG (B ■ p. m.). — diximM§] $21. — eeeo 
disimue A. — quodeumque O. 80. Oep. IX, luniue t (i Cop. F///.>. 

-* Bupra] § 16. ^ eingniue A. Ciociiit e-b. — /ttiiofUf T. — dedieaia 
e«l ... £alendi$ iuniit (§ 31.) ora, add. in mg. G. 31. ^iiod menae 



dueeret] Cf. 

cr. III, 6, 



XI.. 



permillo- 



011» 6ooe« OeryoniB . . 
c. 11. § 47. 

PoUtio ae Pinario] 

eiitlodi^ tiietil ne 
rent] Vid. prolegg. p. 

29. £ece oeeaeio aoamue, ^tteaiaai 
Affaiom eondem eeee . . . disimue] Pro 
fveiiMMi Tnlgo legitar quo. Pro* 
nomon ad antecodoDc noaimif rofe- 
rondnm forri noguit; qnamobrem 
Symbol. p. 8L conieci ecribendnm 
oooo fvoniam Maiam^ eandem* 
Vorao et plonae ecripturae Tidetnr 
altora pare corTata eme in cod. B.s 
fttoni am eondem, altera in ceteric: 
quo Maiam eandem* Particnla 
ottoniam beno eo habct in canea 
fortoita. Vid. Stnorenbnrg. ad 
Cic. do offic. I, 8, 8., ot de partl- 
cola eece prologg. p. xfti. 

eoegil noe . . prolviifee] Infiniti- 
yue porfocti pro praeeenti ponitnr, 
cmn non ad idem tempne, qno ?er- 
bum coegil, eed ad id ipcnm tem- 
pno referator, qno haoo ecripta 
cont. Conf. prolegg. p. xl. et 
Haueii not. 463. ad aoieig. lat. 
Spraohwiecenech. 

80. lunoniue] Cf. Ovid. Pact. VI, 
90L, ubi Inno loqnitor: hauue a 
noetro nomine nemen bo&el, ot t. 



59 ef|q. Intpiee quot habeat nemoro- 
lie Arieia /oflof : Et pepulu» Lau^ 
renf, Lonttviunifue mcttm: JSel iUie 
menfif lunoniu», Inepiee TibuTf 
Et Praeneetinae moenia $aera 
deae : lunon ale iege» iempui, Fo« 
etoe apnd Panl. lib. IX, p. 108. 
Mooll. lunium meneem dicl«m pn-' 
iant a /ttnene. lidem ipsum dieer 
bani lunenium el iunenalem* Cen- 
eorin. 22, 12. lunium quoque a /tt- 
none politte, quam iunioribue^ quod 
iUe menee masUae lunoni honoree 
iuAentur, 

aedee lunoni Menetae KaL lun. 
dedieata efl] a. n. c. CCCXLVI. L. 
Forlo Camillo, qoi eara inter i^- 
oam dimicatiooem com Anruncio 
Tovorat luDoni. Lococ in aree do- 
otinatne oet, qoae area aedium M* 
Maolii Capitolini foerat. Cf. LIt. 
VI, 20, 13. ot VII, 28, 4., Plntarch. 
Camill. 86., Dio Cace. fr. 81., Ovid. 
Pact. VI, 188 cqq., Valer. Max. I, 
8, 3., Lactoat. II, 7, 11., Becker. 
Uaodb. I. p. 892 cq., Hartnog. II. 
p. 69., Schwenck. Mythol. d. Room. 
p. 41., Boottiger. Id. II, p. 226 et 
291. Laor. Lyd. IV, 67. KaXiv- 
Seeig 'lovvlais ho^vri '^^ag ual 
evxul iv tm KmceccMtp. 

31. a IttMo £r«lo] Haac haiua 



m 



MAGROBn 



BMMe oowiil factuft esl HonidaiDm^ quod hoc ineBie, M «t Ka- 

[Miliendis luniis, pniso TaraaiDio sacniin Carnae deae ia Gaeiio 

32anoBle roti reus feoerit Hanc deam vitalibtts honanis praeesse 

credont Ab ea denique petitur ut iecinora et corda quaeque 

sunt tntrinsecus viscera saiva consenret: et quia cordis benefioo, 

cttius dissiinulatione brutus habebatur, idoneus emcDdationi pu- 

blici status eititit hanc deam (piae yitalibus praeest templo saora- 

BiriL Cui polte fabacia et larido sacrificatury quod his maiiime 

rebtts yires corporis roborentur. Nam et Kalendae luniae faba- 

riae vulgo vocantor, quia hoc mense aduitae fabae difinis rebus 

34 adliilieiitun Sequitnr lulius qui, cum aecundum £omuli ordina- 

tionem Hartio anni teaente principium Quintilis a numero Toca* 

retar, mbiiominus tamen etiam post praepositos a Numa lanua- 

riom ao Febmarium retinuit nomeD, com non yideretnr iam 

n* tns esse, sed septimus: sed postea in homM^em lulii Caesaris 
atoris legen ferente M. Antooio M. filio Gonsuie lulins ap- 

IMm« ABOP9. 
Csm. ft«c> A. 81« «^ 9ademqme 8« — em§tmdaU9me BO. — kane quae 

(sup. add. rfcom) A. SS. fabaeia ABP (S a d. ni.) vlhi-xMI3(!ra2 • 

i«c. m.)* fabaiia Gv3. fabaria S % •cc. m.; iccgb (M2 n p. m.)* — 
lur ifo S. -^ oirct matimt kii rebmt t-^. -« i^ant B« M. Cap* X» 

htUae. ¥ (i Ca». IX,'). In B varba Sequiiur • . . Beeundum ccripU conl U- 
leric mniuscnlU. ^ Marii filie B. •>« a«i ^fuartv» Mm. T«g. — iiuiaii- 



nominic deriTationero nliat fruatra 
qaaetlri. Camae diem fettum 
commrmerat OTid. Fatt. VI, 101 «qq. 

eaerum Camae deae] Cf. Ovid. 1. 
e«, ttbi dea rardinic esse dicitnr, 
de qaa re Tld. Merkel. p. cxciv sq., 
Hartuf. 11. p. 888», Schwenck. p. 
186 •q-f Crenier. III. p. ^7. Ne* 
men deriTator et a eardme et a 
cBme. Vide tamen ae ea qiiae li» 
I. teqnnntnr ad ua^6Uiiw potiac aot 
dncant. 

veii reue\ i. e. qaia •oeeepto mlo 
•e nnmini obligarat, ef. 111, 9, d, 

32. cuiue die^imulatione 6mlti# 
Aa6c6ottir] „0nil«< h. e. •topidoe. 
Livin^ I, 66, [8.] : ex indueiria^ Ib' 
^lt, faeiui ad haitmUantm •tnlli- 
Ifoe, fnif« ee euaque praedae eeee 
regi tinercl, Hmlt queque kaui alb'^ 
nuii eognmnen ete.*' Eaoif» — Adde 
ih. § 7. iuaenie lanre aUue ingenie 
quam euiue eimulatumem mduerat^ 
et li»«om Macrebinm III, 90, &. 

3S. puUe fabaeia et larida] CT. 
Orid. Faet. VI, 169 sqq. Pinguia 
ear ittie gueieniur tarda KaUndie^ 
Mirtaaue eum tatido eii faba farre^ 
regaef Prieea dea ett, alUurque 
etbi$ qaibue anie eebebat^ Nee peUt 
aeeitme tuKuriowa dapee, Plin. N. H. 
XVIII, 12. t. JO. § 118. ifuin el 
INrifoe riiii fabmeiu (lariDB) •oae 



religionie diie in eaero e»i. A Mar- 
tiale V, 78, 10. in frngali coeoa 
commemorator : Et paltene fabm 
eum rubente tardo, 

84. Quinlili$ a ntiiocro] Cf. § & 



rrocpoi 
rium ae Februarium] Cf* «. 18, { 
8 eqq. Aliam •ententtam •ecolac 
e«t Plomrchos Nom. 18t 77oU«i 
94 Uawy o2 Mtl nQacTe^ijimi eo o r o og 
4rtb Nofiu xoifg iifhwg il^)POOOi eor 
m 7aootMfioir tial tov ^ffS^ooce^ior. 
Idem e. 10. RomaoOB ab iBilio 
iwn ntsi deeem meooee habnleeo 
eeacedit. ^ Ceneorlnn^, 90. 4 
Poetea $ive a ZVnaio, nl ail fW- 
eittf, eioc, «I lvntii«, « 7\it^fimiso 
XIL faeti euni mcntm* Lanreai* 
Lyd. I, 16. M 9h Nooau s^ootc^ 
diyoao 'looovcr^iog tcal 9s6Q0vaj^iog* 

nen . • lom ^inlof, •eo •cpitaiof] 
Lanrent. Lyd. IV 68. Tbv 7doA<oo 
pfiiva ecdfinrow pip &p U£ dnb tov 
noUemov, S8doiiov 8^ dnb eov ic- 
oarocov Xapoi ivuevtov. PlBtarelu 
Nnm. 19. aw^^ainftm avxeHg x6v ei^ 
qriiUvov arfva ndunrov fthv ivopd-- 
^tv, Spiofiov oi dqtS^fUw* 

in konorem lulii €)ae$arie . 
appellotof eei] „Cotif. Sooton. ia 
Caee. 76., Dm> Ilistor. lib. XLIV. 
[c 5.1, PlutardiBe in Numa [c. 18^] 
el «lti.<« Bmra. 



SATUBNALIO&t]ll LIB. L GAP. XIL 



lOT 



peliaio» m^ qtiod \M6 ffiMM «. d» qMitam Idot Qttintiiei IqHm 
prcKAmlM git Attgtttui; d«iiide est qui Seitilis antea yocabatiir, 35 
donec hMbri Auguati daretof m, sitifftcuconsuito cuius Teriia 
«ttbieei: ctn iii^ifiMtM «AeiAli AMtaftra «eNSB iBiTiu n 

PlmVli «OHitJfcAtOtt IfllBBlT. HT tBlt^MfMi TBBa 111 uBBn m» 
TtLBBlt» BT Bk lAmc«1.0 LBGIdHBi DfiMetAB 8BC1JTAB<11?B ilBT 
BlVi A«IiPlClA Ad FlBBIt* iBB BT AKOtPTM H0€ «BfliB IB POTB* 

iTAtBii popeu BOHAtii bbbacta iit« in»ii^0H ttoo HmiB bbi#uo 

eiTILlBCi IB^OilTCa alt. At^DB 0« HAi «AOiAi Hie HBBili HVIO(10B] 
IHPBBIO FBLlCliaiHCi ilt AO i^Blllt. PLA«BBB aBBATtl tPP HlO 

HBHiia AuOviTCi AppBLLBtcB^ Iteiii plebiicitain iactum crt> eoB' 
detn rem Sexto PBOobio tribuiio plebein rogflito» IfeHiii Sep«30 
teHiber principdeai iui recitiet ttppeHaiiMefli: qoem Gennanici ap 

ti*l 1S6r-t' ^' C^<f^' XI Jhtfkttn V (i tkp. t.). ^ tfoMe qm 

(oOi. «II) 9. -^ Ml« ivMfoi et 1 9^iyP. «^ MMfliu MiieBif o O. -^ kUm-' 
Urit in urbem Sv. — «ed aegiptu$ (om. ef) A. et jieg. (on. eeiD T-g* — 
Aoc fneiiti iheUi§) B. — Jileiii v-g. „Noii aaecnltandiiai: diepaFari enin 
debent pMiaciivm et seNatu« eonsuUum.*^ Pont. — Paemvio 5; ef. 11, 4, 
4; III, 8, 7; VI, 1, 88; Vl, 5, 14. iO. Cap. XU. «apttmfrer. ▼ (I 

€ap. XL). ^ tepiembtiiG* -^ eUi i^lnefcl BO« ni notaiAl» relmdg 



legem ferente M. jintonio .. eon- 
•wlej Cr. Censorin 22, 16.: Qitint»-' 
Ue luliue eognomtnatus eit C. Coe- 
oare F. el Af. Anionio Co$e. 
anno lalimno eeeundo (a. d. o. 
DCCX.) 

?iiio<i Aoe menee . . . proereatiie sttl 
ter Lanront. IV, 66.: «crtfl di 
tt^hv xh¥ 'It}4li09 hntafinpop 
Tt%i&H9aL nal dtk t&ihfo thp ^ikh 
fiov ftrjoa to^ IfQatatav imaveov hi% 
thf oMetw fntafitdOw n^omffo*^ 

05. rfoaee AoiioW AugeuiH tfatvtafl 
„9«etoaifM IB An|f. il. noa alai 
doao eotnaMBiorat liBliie molatio' 
nlk caaeae, primoiB eonavUlBm H 
intii;nei vletoriae qoae Aogtioto 
ol^tigerint.*^ Zbvw. -^ Eaedom Dio 
Caee. LV, 6» Cf. Coaoorim i. e.\ 
Qui autem Sestili» fuerot, e» S. C 
IMhreJo CeiitofNio C. A^inio Oallo 
Cect. fte Augueti kem&rem dietuB efl 
Auguetue^ anno Augueti «leeaiiiito 
(«. ti. 0. DCCXLVI.). 

pBtmrm eoNBviuHvm tmnmvry 
mV. Kal. Sept. a. o. t. DCXl. 
Cr. Weiehort. Imf. Caee. Aagn- 
•tl icriplor. reltq. toL 1. p. BIO., 
Dlo Caee. XLVI, 4S eq. 

tmrrmpmoe raae] Dto COee. LV, 
0. iHcU lantnmt muI fieixAq «ol^ 
lcc$ Toul fAiytiXag ivBviHijHet^ al Soo* 

lOBlWI 1. O. 

m± tjrtii^to utmwitme hmnrttM^] 



bubito an hue referri poaelt id, 
quod eo tertipore qno Octavia- 
nne ad ineundum conenlatum Ro- 
mam prorectnc eet. factom refert 
Dlo Cass. XLVI. 45.! Kan rovrov 
xal ol or^iKnjvot lic re rov 'l«v*- 
novtov Tnaxftnctxv ual tov^ rl 
otifttxuStag %al havxovg aix^ ttaifi* 
oeeiutVt 

Mmarprra «te.l a. a. e» DCCX \V. 
01. Dio Oaee. Ll, 17. 

wimtM ^ 4 aauie otrtltara tNfo^ 
otrra «it] Of. Vellei II, 8& Dutm 
mlt^am ielto AeHmoo Aiexandrino^ 
mwB Canmr impenit flnminm^ A#« 
2<e|ildtie . . . Mler/lelenclc, eimtil m 
orOtm reoenJiNit^ Caeiarie eonailim 
hdofttt. Tutte • . C. Alffecenaf . « 
• pocofala e «•! .. eonsilia iiieenif^ el 
. . oppreeHi LoMo immane novi «e 
reramMlari Mti eMlte reftinjrit ini* 
tfum. (e. 80. 8.) Fltifta «fceeimo Oftno 
iello tiviiim. 

86. ^lem^er priaeipalem •at ro* 
liBd apfiel/atiofiem] Dio Gaee. LV^ 
5. refert noanalloe Soptomhrem, «t 
AagBoti moneom natalom, Angu-' 
•fum aominafe Tolnieoe, eed proo- 
lalieoe Ipeom Sestilium. Tiberioo 
««etore Slietonio Tib. Bi. Intoroee* 
•U, ne menftio September Tiherime 
et October ^ioiiif ¥oearotiir$ nee 
pveopere •aoeeeeit Domilianl ceaa** 
IBO, de qiio vid. not. seq. 

qaem OcrmanJei nppel/atione . . tn- 



108 MAGBOBII 

37 pdlatioiiey Octobrem vm) soo nomiiie Domitianos invaserat. Sed 
ubi infaustum vocabulum ex omni aere vel saxo placuit eradi, 
menses quoque usurpatione tyrannicae appellationis exuti sunt: 
cautio postea principum ceteromm diri ommis infausta vitantium 
mensibus a Septembri usaue ad Decembrem prisca nomina reser- 

SSvavit. Haec fuit a Romulo annua ordinata dimensio» qui, sicut 
supra iun diximus, annum decem mensium dierum vero quat- 
tuor et trecentorum habendum esse constituit, mensesque ita 
disposuity ut quattuor ex his tricenos singulos, sex vero tricenos 

39 haberent dies. Sed cum is numerus neque soUs cursui neque lu- 
nae rationibus conveniret, nonnumquam usu veniebat ut frigus 
anni aestivis mensibus et contra calor hiemalibus proveniret: 
cjuod ubi contigissety tantum dierum sine ullo mensis nomine pa- 
tiebantur absumi quantum ad id anni tempus adduceret quo caeli 
habitus instanti mensi aptus inveniretur. 
1 XIII. Sed secutus Numa, quantum sub caelo rudi et seculo 

[S68]adhuc inpolito solo ingenio magistro craprehendere potuit, vd 

[Mti. AB6PS. 
t1. $ibi retmet ?8-«g. — $s Germaniei appellatiane, ▼8-ag (in ▼ add. 
O». XIIL Oetoberi ia i Cap. XIL Oetober'), — »uo (nomine «dd. «b al. 
m.) A. 37. infaeluM ooc. B. — iirar|>a(iofiefii coni. Gron. coll. 

Comin. I, 9, S. et 13, 6. — appeUaiione (tup. tf) P. 38. annva o 

romulo S. — eupra] $ 3. — iam eupradisimue B6. — inBiiiuit «-bP. — 
menae» quoque S. — ei eingulotSt^g Bar. 39. aeeumi v-g „Male.*^ 

Zeun. — ad anni (om. id)n. — apium 6. 

XIII. Caput XIIL De ordinaiione anni per yumam: ei quae eauta 
fuerii iniercalandi: quoque tempore primum iniercalaium fit. cli*b. Cap, 
XIIiL Diviaio anni per niiinniam. t (i Cap. XI IL'}» 1. ^antum eae" 

va9erai\ Cf. SaeCon. Domit. 13. Poff modaa oibi imitandam propoiaerat. 

autem duoe triumphoe Qermamici Atqoe Lampridina et Xipbilinaa 

cognomine aeeumpio Sepiembrem iota nomioa aoTm diserte comme- 

meneem et Oeiobrem es appeUattoni" morant.** Zbvn. — Cf. Conoorin. 28, 

6tif «II jf Germanjcnm Domiiia-' 17. Poeiea vero muUi principes ne- 

num^ue tranfnonitnaoif « quo aiiero mina quaedam meneum inmutaveruni 

euecepiseei imperiumy aUero natue enie nuncupando nonMnifricf, qnod 

eBsei. Plutarch. Num. 19. Toifg ant ipti poetmodum mutmoemni^ aut 

8h itpB^iJQ ^ofiBTtaifbg e/onKo/ijM pofl o6»liim eomm iUa nomina pri- 

Tcctg cci^Tov inmwfilcuf ov «olvr fttna nitf roddUa meneibue mnt. 

XQdvov^ dXXa xag ctvrciv dvalctpdv' Sic iam antea Nero Aprilem up- 

Ttg ndhv hsivov ccpayivtog 6 phf pellaTit iVereMum, ut ait Saeto- 

Bfidofiog 6 Sl l^doog ualovvTau nlut Nero 55. 

37. tt6t infauatum voeabuium . • • dfirt omfntf infauetal Cf. I, 7, 15. 

placuii eradi] Cf. Snetoa. Domit. reUgionie $uae obeervaia et prolegg. 

23. ^enattif oifeo laetofitf eff, nf . . . p. zzxix. 

eradenilof ubique iiiuloe a^ofendfam- 39. inffanft menei] i. e. praeeenti. 

que omnem memoriam decemeret. Vid. not. ad de diff. 15, 1. 

caufio poffea principum . . prieea XIII, I. eub caeU> rudi] Caelum 

nomina reeervavii] „At haie Macro- rude Tidetur opponi fief|iefttae coel» 

bii eententiae repugnat hiotoria do eerenitati apud Aegyptioo, qotto 

Commodo Imperatore. Herodianiio commemoratur Comm. I, 21» 9.. 

eaim I, 14. , «criptor fide dignisei- colo tngenie magieiro . . ., vel quia 

mue, narrat a Commodo nomina Gfraecorttm o^fereofione forean in* 

moneium eeae immntata, qnornm ffrttcf«f eff] Cf. Plutarch. Num. 1. 

pleraque nomina coniunctionem ha* Asyo/iipov 8'ovv, eog Nouctg yevoiTO 

baeriat ciim Hercule , quem Com- Ilv^ayo^ov owiy^s, o\ pkv ola>g 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XU. XIII. 



109 



rGraeooram obsenratione forsan instroctus est, auiDquaginta 
addidit, ut in trecentos quinquaginta quattuor aies, quibus 
duodecim lunae cursus confici credidit, annus extenderetur. At-2 
que his quinqua^nta a se additis adiecit alios sex retractos illis 
aex mensiDus qui triginta habebant dies, id est de singulis singu- 
los, factosqjue quinquaginta et sex dies in duos noyos menses pari 
ratione divisit: ac de duobus priorem lanuarium nuncupaYit pri- 3 
mumque anni esse Tohiit, tamquam bicipitis dei mensem respi* 
cientem ac prospicientem transacti anni finem futurique principiay 
secundum dicavit Februo deo, qui lustrationum potens credHur: 
lustrari autem eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut 

Edd. vicahgspdxb.] 
eulo rudi et adh* impol, cooi. Me«r«. — quinquaginta et qumtiuor die$ B. 
quinquaginia diee et UW^ G. 2. Ai« quinquaginta diebue BP. — 

Ulie menaibue §ex t. d. principit « ^ 



a^iovci (iijdhf *EXXipfi%ns TuudBvOBios 
NofA^ fjtSTBlvtxi.. ua^^aKBO ri ipvosi 
9uvat^ ual avvaifxtf ytvie^at nffhg 
df^eTfjVy n pslrlovi' Ilu&ayo^ov fiaq-- 
fidiftp xtvi trjfif vov BaetXimg dnodov- 
vai naldsvatVf oi dt Ilvff^aySQccv piv 
Aipl ywio^ai^ ... Ilv^ay^av Hl 
Tov i%aiireuxtrjv. . • ^XavriQ^hta ^re^l 
vffv *IvaX£av ovyysvicd^ai v^ Nofia 
Tud ewdiauocfi^eai vrjv noXivBlav, ' 

quinquaginta dien addidit] ad 
treceDtot quaUuor qui fuerant, ef. 
c. 12. § 3. Cur 8olinu8 1. p. S. E. 
et Censorinns 20, 4. unum et quin- 
quagiata diee dicant additoe, o 
aota eeqnente elucet; contra aliam 
aententiam secutnm eMO Plutar- 
ehnm elocet e notie ad c. 13. $ 8. 
et § M. 

«I ta freetatof ^tafaarrafa ovaf- 
faor iltet . . annvt e^ ftiurerefairj la- 
f ra { 6. logltar: Ponio f>otf iVaaia 
Ai Aonorem imparie uumori , • unum 
mdieeit dimm, Conooatlt orgo Ma* 
crohiaa cam Coneorino, qni I. «.i 
Aefi etmf, laqiilt, diea CCCLF., 
qummwia luma XiL eui» menri^e 
CCCLlilL die$ videkmiur esplere. 
Sed ut unue die» abumdmret, mut per 
imtprmdemtimm meeidit, oaf, faod mm" 
gie eredOf em eupereHiiome qua impar 
numorue |ileii«t tf mmfie fmuaime mm- 
bebmiur, ot com SoTino qol 1. c. 
tantum: Lunmri cempnfafteiie, Inqoit) 
amiiim peraeyvomfif quinqumgimUt 
ef mio die muetia . . Sie mmnue fta- 
btre quimquo mtque quimqum-' 
iTififa ef freeeafot diee eotptf. 
PltttarchQt, caina ratlo, «t dlxi, 
oraeterea non conTOnit, Nmn. 1S.: 
Ag vov fthf CBXfpnttnov v^tauoaiaq 
xBvvifumvva vicism^ag izmnog 



B a eec. ra.; G. — civffafem to 

TifiiQaq. Cf. Martian. TIII. % 866. 
c. not. Koppil. 

9. retraeioe ittie ees memeibut cet.] 
Cf. c. 13, S 8., Ceneorin. I. c. Sem 
itlie eavis menaibue diee eunt ein- 
guli detracti, et Sulin. I. c. 

8. bicipitie dei] Cf. c. 7. § 20. et 
PlnUrch. Num. 19. 

Fe6nie deo] Cf. Hartnng. II, p. 179. 
Moeller. £tr. II. p. 79. Laur. Ljd. 
IV, 90 (V, 1.;) Tflo ^BfiqovaQup 
firfvl dn6 ^B§QOvas ^sag ovvee 
VQOOayOQBVouivris vh Svofia yiyovBVm 
^BpQOvav o\ Iqpo^oy uad^aQvuriv 
vmv nQayudviuv oi ^PtojHLatot naQiXa- 
pov. AtnfCtog dh iv v<p IIbqI ftrpf&v 
9b§qovov vbv uavax^oviov Btvat 
vf Bovowov qfcavp Xiysi, Tial ^SQa- 
MtvBOd^eu mQhg veh A<nmBQwov vnlQ 
kud6oeeeg vwp wuQmmm. (Apud Mur- 
tlamim II, $ 149. Inno dicitor 
Fe^rvolit ae Feftma, nbl vid. Kopp.) 
Ceneorin. 99, 13 oq. Fe6niariMm a 
februo* £ei februum quidquid ex- 
piaf inirgafftte. Varro L. L. VI, 4, 
aa. l^ge ttMigit arfrifror Fe6r«arittm 
• die Febrmato. Februmre idem 
eooo qnod pvrgare, luetrare, et /e- 
6rtta pargamenta praeter Ceneorin. 

I. c, doeoot Varro I. o. et apnd 
NoB. 114, 99., Foetoe ap. Paol. 
lih. VL p. 86. MnelL, Orid. Faat. 

II, 19 eqq., Platarch. Nnm. 19. 
Ifitfrafioattm pofeot] Vid. aot. ad 

c 9. § 6. 

«f ttttfa ifit Manifrttt teletrtnfttr] 
Cf. c. 14. 9 7. Varro I. e. Ab diie 
imforie Fekruairiue mppeUmiue^ quod 
fttm hie pmremioiur. Solia. et Plo- 
tarch. II. ec. Orid. Faet. II, 83eqq. 
et 62. Lamhini Snpplem. ad Clc, 

do lom. n, ai. 



ttO MACK0BU 

4iu0ta dis Manibus solverentair. Smme eMmtimm fmHimi mo% 
Mcuti totidem diebus toftidemi^ mansibos, ul PompjMo plaouit» 
aimum suum conputare coeperuBt: sed boe solo dtsorBpabaut» 

Jaod meuses unaetriceuum trieeDumque numero akemaveruDt. 
aulo post NuBia io honorem inparis numeri, secretum boc el 
OBte Pjiliagoram parturiente naiura, unum adiecit diem quem 
[9s4]Iamiario dedit, ut tam in aniio quam in mensibus singulis prae- 
ter ttnuiii Februarium iBpar inimerus servaretur. Nam quia duo* 
daokn oMDses, si singuli auft pari aut iupari numero putaroDtur, 
consummationem parem faceiienft, unus pan niimero institutus udi*- 

OTorsam putationem inparom fecit lauuarius igitur Aprilis luuius 
Sextilis September November December undetricenis censebantur 
diebus et quintanas Nonas habebant, ac post Idus in omnibus a. 

7 d. septimum decimum Kalendas conputabatur. Martius yero Maius 
QuintiUs et October dies tricenos singulos possidebant Nonae in 
his septimanae erant: similiterque post Idus decem et septem dies 
iu singulis us^ue ad sequentes Kalendas putabantur: sed solus 
Februarius yiginti et octo retinuit dies, uuasi inferis et deminutio 

8et par numenis convenireL Gum ergo Honuiui ex hac distribu- 
tione Pompitii ad lunae cursum sicut Graeci annum propriura 
conputarenty necessario e|; intercalarem mensem instituerun| more 

[Mtt. AB6PS. 
mente OS. 4. ordlnare coeperuni S. — undetrtfcenumque (oiii< trice- 

nunO 6 (11 adi|# «up. Uicenum), — in numero t*|c Bar. 5. duode- 

eim menBi^u» AS. -— ii oqi. S. — pari (om. numero) G. — tmjiif am- 
puiationem (i. e. ttnif$am puW) v. 6. ae primo idue w, -^ ad fepd- 

mum decimum Kalendae eonputobaniur Mss. (v KaU; i KaL; n Kalen" 
dae). eeptemdecim ad Caiendat eompuiabaniur chg; cf. § 7. 7. 

possidebani jiiuguloB Q. — deeem eeptem AfiO (B aup. Rdd. et; G a ■. m. 
decembri$). — dies opi. (add. vj»et in eingulie) O. — eompuiabantur v-g. 
diminutio v-|^. 8. Cap, XV. De intercalatione v (I Cap. XIIIL). — 

5. Numa . • tmmm adienk dima] A'id. Malendie dieo aUie eepiimms No^ 

CeDtorin. I. c «d S l^ et hmawmmlL imw faek^ at e. 12. { a. 

Lyd. 111, 7, (4.) X> iVinv^s mupw' poai idm$ . . eonputmbaimr] I. m, 

rov vhm ^eifivtov (aUf oi nbv pmnimne ab Idibne 4ioe dmeknJteut 

a^iov) dQi9fi6v zifimwB a. d. XVII. ftnl. 

et anU Shftkmgoram) Cf. Fintarcii. 7. fnofi inferie .. pm numunm 

I. c. ad S i- SoiiB. i« e.c HorUnUe convenirell Cf. Lanr. Lyd. 111, dd. 



oAfcrroliene imparie nnniert, qtum "On abm ^efiffova^u^ immdig ^wtf» 

PytAagoraf montitt pr«ineni in pmmi* cov« BwSanmmq ilattmOtti, km^^ 

bme oporiore. Coqiai. II, 1« 13^. Pv^ vaZg %mv %»%m%9Qvimv lo^- 

ihageirae tmnii eecrmti eompoe, De Taig ^puipeuu n^bq xo4vQfuc XC^^ 

ioipari nnmeen Zeonjua iol»et cn»* ^dg, xoi od l^t^hv ^ laa tei^ 

ferit >Virgil. £cl. Vlil, 75. nnnietv o^^iMi adrovg v^ioatet. iliAd. 

dcttf tnparc mmudei jdL ^nnm Macror IV, 4d. (V, 1.) *tV mn^lmg ^Petfutiot. 

bine ttndit de nnnMroriim mtiMie ^i^^ovafftov walovOLy %axa zh 

Corom. I, 6. Adde Festnm np. aneiifov zov dffiQ^f^ov IJlovuem 

Paiil. lib. IK. p. IM. Maell. JPlin. xairoi:^ naxaz^ovLoiqdqm^o^. 

N. H. XWIII. S. o. 5. § 2S. Flnr Soiia. I. «. Proptcr parcf (dine) 

inreii. ^Jnoeet. Rnm. M. Fcfcrnarinf quaei ominmeue diie iu* 

praeier mnmm F^numrimm] Gf. § 7. ferie depu imU nr, Lobeck A^laopli. 

6. fninlamM yVonof] Cf. § 7. lib. II. |». 249 f. 

^enae m hie mpiimmeme ermnt^ m% B. tnUrcolorev nMnnfiw] Dieebf- 



c. 15. % 7. Hinc ab'if f ninffie a tojr Mfffeedjemipet ^* KmIm. |Un« 



SATURNALIOBUM LIB. L CAP. XIIL 



111 



Nain ct GFaeeiy eam animadvortcrent temere «o ire*9 
ceotis quMMiuagiDta quattuor diebus ordinasse annum (quoniam 
appararet de solis cursu, qut trecentis sexaginta quin(^ue diebiis 
et qoadrante Eodiaenm coiificit, deesse anno suo undecim dies et 
quadrantem), iotercalares stata ratione commenti sunt, ita ut oc* 
tavo quoque anao noDaginta dies, ex quibus tres menses triee* 
num dierum conposuerunt, intercalarent Id Graeci feceruttt,10 
quoniam erat operosnm atque dilfieiie omnibus annis undecim dies 
et quadrantem intercalare. Itaque maluerunt hunc niimerum(865] 
octies multaplieare, et nonaginta dies, qui nascuntur ai i]piadrans 
€um diebus imdecim octies conponatur, inserere in tres fflenaes, 
ut diiimus, distribuendos: hos dies vxBQ^aLvovragy menses vero 
ifi^UiMivs appellitabant Hunc ergo ordinem Romanis quoqutll 
imitari placuit: sed frustra, quippe fugit eos diem unum, siout aa^ 
pra ammonuimus, additum a se ad Graecum numerum in hoBO'* 

^ Edd. vietLh^fdahf} 

mUremimrc rl. -** ^ouMimm^ W» 9, ttmiuim rmii9»$ v^. 

10. Idem graeei S. — operoeum erai P. — inter tree. S. ^ ut diximue] 
§9. — vnBQBalvovrag oin. A. — ifiPoll(iovs Bahdxb. i/i§oUcftovg Sficfftp 
P7. „Lego lfifioXi(iovg* Simile meoduiii in Solino cap. 8. et Isidoro Tib. 
VI. cap. 17. [§ 88] qooe amboa ona opera reatitne.** Menra. ,,Lejre ifi^ 
fioUfiovg. Vide Cland. Salmatinm in Ezercit. Plinianie.'« [p. 14. b. F.f Ponl. 
„Recte iam legitor In Camerariana et In aliia ad marginem ita corri- 
ffitnr. Soli Stcphano vicum esi auctorera pariter et lectorem fexare.^ 
Gron. fmBOdicMOic G. tmaodicmoc P. — ero impeUitabant (om. iiifoXi^ 
(lovg) A. II. wnum diem c-bP. — fvpra] $ 5. — addilum (om. a m) 

P. additum ette ■-«. „A qnonam additoa icte namemaV a Romaniane aa 
a GraecisV aegre prima fronte exccnlpcerle. Qnare cnm «cripto et Te- 



ap. Grnt. 133.., Plutarch. Caesar 
59.; vel Mercedinua, cf. Plot. Nnm. 
18., qnod npnd feteree nomea 
fuiase NoTembrit mencie refert 
Laorent. Lyd. IV, 98. Fnieiie enm 
XXii. dlerom docait Ptnlaffchnt 
II. cc. 

more Oraeeorum] Cf. Ceneorfn. 
18, 8 «qq. Solinne I. e. 

9. oclapo ^uoque ofmo] fkm nomo 
auoipiet ■iqnidem lertio quoque 4io 
idem eat qnod aCtemifl ditbue? At 
c. 14. § 15. legitnr ^ninto fuo- 
^ae metp jeate onno pro eo ^moi 
eet ib. § 13., quario quoque anno 
eonfeeto^ et ib. § 6. dicitnr f narf o 
onoone anno qnod etf apnd Plf- 
nium N. H. II, 8 «. 6. $ 35. ^ninf o 
onno. Cf. c. 18. g 5. et Cenoorl- 
nuo 18, 4. Eti oeiaeterie faetOy 
quae tunc ennaeierie «oetfata, 
^uia primue eius annu» nono ^no* 
que anno redibat^ et Solin. I. e. 
Graeei ergo einguii» aimtfl KL dieo 
et quadrantem MraAcdonf, co«^f«e 
octiefl muliiptieaioe m mnnum no- 
num re$ervabant^ ui contraclnfl no- 
aagenorlnfl nvmerut tn iree meaM 



p€r trieenoe diee ecindereiurf qmi 
mnno nono reHituti tfjtei^ani dien 
quadringentos quadraginta quattuoTy 
quoi emboUmoa vet hyperballomiae 
nontinabant, nbl Menreine aon recto 
eontendit etee •cribendnm tfn on- 
nnm octaoam. €f. Sjf 18. et I3.t 
et not. «d e. 16. § 94. Forbiger 
Hnndb. d. ali. Oeogr. I, p. 527. 
recte monet «on nno anno trea hoa 
menaee eeee fntercaltttofl. Vid. 
S 18. 

10. Aofl die$ iSnsQPalvovvag, wicn- 
fle» eero ipfolfytovg appelUtabani] 
Panlo aliler Solinne I. c Salma- 
■inc Exerc. Plia. p. 14. b. G. sq. 
adnotariti „Meo etiam ipai ififioli^ 
(ioiy nt 6olino« ▼nkt nam ex hia 
et meneee ilii eonetabant. Heoir- 
chino : ifMUfiov xi>v p^^ mal ttjv 
i\p4Qav, Platarchne qnoqne ^i^jS^ 
Uftovg pifvag ot iftpoUfLOvg ii(*i9«9 
vocat.*^ Apnd PlniarelMim II. cc. 
meneeo diemtnr itMX^^^ eed 
INonen Caie. kLIII, 86. et 



SL?ii 



XL?HI, 83. diee, abi qnldem eeis 
mo eet de «ano a Mto CaoMra 
ordinata. 



112 MACROBU 

rem inparis numeri. Ea re per octennium conyenire nmDeras aU 

12que ordo non poterat. Sed nondum hoc errore conperto per 

octo annos nonaginta quasi superfundendos Graecorum exemplo 

conputabant dies, alternisque annis binos et vicenos, altemis ter« 

nos vicenosque intercalantes expensabant intercalationibus quat^ 

tuor. Sed octavo quoque anno intercalares octo aflluebant dies 

ex singulis quibus vertentis anni numerum apud Romanos super 

136raecum abundasse iam diximus. Hoc quoque errore iam cognito 

haec species emendationis inducta est. Tertio quoque octennio 

ita intercalandos dispensabant dies, ut non nonaginta sed sexa* 

ginta sex intercalarent, conpensatis viginti et quattuor diebus pro 

illis qui per totidem annos supra Graecorum numerum creverant 

140mni autem intercalationi mensis Februarius deputatus est, 

quoniam is ultimus anni erat: quod etiam ipsum de Graecorum 

imitatione facicbant. Nam et im ultimo anni sui mensi super- 

fluos interserebant dies, ut refert Glaucippus oui de sacris Athe- 

15niensium scripsit. Veruro una re a Graecis differebant. Nam illi^ 

[968]confecto ultimo mense, Romani non confecto Febniario sed post 

[IIm. abgps. 

totte valgeto legendam additum a $e, Ab iptU Romanic adiectus iete 
diM, et, ot eupra docoiC, a Numa.'* Pont. 12. 6ino« vUenos Com. el) 

¥. — temoa e t eicenes s-bP. — interealantee vieeno$que S. vieeno$que inter- 
ealaree T3-b. — tntercalateree oeto A (G • eec. m.) Sfic. „Noa male.'^ 
Zeon. mlercatantee oeto e-b. '^ eies Q. — oertentibue G. — tupra e-b. 
— kabui$$e P. — diximu$] §§ 5 et II. 19. ita di$pen$akant inter 

die$ ealendo$ S. — $ed LXVH BG. — quaiuor et oiginti a. XXllll vi. 
vijEinti quatuor chg. — ereoerunt G a p. ra. 14. «cri6i't Pe-x. 

9,Praeferendum eet $erip$it^^ Zeoa. 15. Nam et illi S. — ultimo 

12. octaee auoque anno] Vid. not ecribere debebat aut: terlio f«o- 
ad § 9. Sed n. 1. minue reprehen- que oetennio eonp€n$ati$ . . diebue 
deodum oet oeiavo quoquOf qoia qui .. crefcerent, aot: quarto 
ogitor de re qoae enecta eit octo quoque oetennio eonpen$aii$ . . die- 
aooorom epatio, non quae inetitota ou$ qui . . ereverant, ut c. H. § 
eit poet annum oetavum. 14. recte dicitur: ut illi tre$ dio$ 

vertenti$ anni] i. e. m^tMlofUpav qtU per oanof triginia et $ex . . ex- 

^ea^rov. Eet h. 1. aoaoe ctvilio, nt ereverant eequentibui onMie ilvo* 

apod Censorin. 20,2. ^^noiifli ver- doeim mMo dU interealato deoora- 

ten<em Romae ,. etatim ah initiQ reiitor. Vid. not. od § 9. 

duodecim men$um fui$$e $erip$eruni, 14. quoniam i$ uUimue anni erat] 

Cf. c. 14. § 4. Cf. c. 12. § 5. Sed h. cap. § 3. 

13. Aaec $peeie$ emendationie m- Numa dicitur lanuarium priranm et 
ducta e$t] Ceneorinoe ot Solinoe Febroariom eecondum anni men- 
hanc rationem noo comroemorant. eem eeee voloieee, quod cum hie 
Vid. not. ad § 19, lac. Graaovioe ooneatiecooveniro videtor.Schwea- 
io Observatiooum lib. II. cap. cliiae p. 276. a Decemvirie demnm 
XVIII. oam a Scaligeri et Petiti honc meneium ordinem refcrt eese 
eriminatioalhoe defendit. cooetitotom. £ Macrubii his locis 

Tertio quoque oetemnio] Haec noo eiocet Nomam doplicem insti- 

coogroont com iie qoae eeqoontorx tuiese meosium ordinem, ut esset 

cenpentalif otgintt et quatiuor dio- in viU lanoarioe primne et Fe- 

bue qui per iotidem annoe ... ere- broariue eecoodoe mensis, in rebue 

veranL Nan^ne tertio octeooio eacrie lanoarioe oadecimus et Fe- 

nondoai praeterieraot vigioti qoat- broarioe doodecimoe, id quod con- 

toor anni qaibue hic nomeroe die- flrmat etiam Laurentioe Lyd. I. c. 

rom creeceret. Itaqae Ml «crobive ad c. 12. § 34. At io intercalando 



SATURNALIORUM LIB. I. GAP. XIII. 



113 



vieesimoin et tertium diem eius intercalabanty Terminalibus sciU- 
eet iam peractis: deinde reliquos Februarii mensis dies, qui erant 
quinque, post intercalationem subiungebant: credo vetere religio- 
nis suae more, ut Februarium omni modo Martius consequeretur. 
Sed cum saepe eveniret ut nundinae modo in anni principem 16 
diem modo in Nonas caderent (utrumque autem perniciosum rei 
publicae putabaturj, remedium quo boc averteretur excogitatum 
est: auod aperiemus, si prius ostenderimus cur nundinae vei pri- 
mis Kalendis vel Nonis omnibus cavebantur. Nam quotiens inci-17 
piente anno dies coepit qui addictus est nundinis, omnis ille an- 
nus infoustis casibus luctuosus fuit: maximeque Lepidiano tumultu 
opinio ista firmata est Nonis autem conventus universae muIti-18 
tudinis vitandus existimabatur) quoniam populus Romanus exactis 
etiam regibus diem hunc Nonarum maxime celebrabat, quem na- 
talem Servii Tullii existimabat: quia, cum incertum esset quo 

Edd. Ticabgvpdsb.] 
om. P. — iefitMm eiut dUm B6. ieritMm diem (oia. eiMf) v*g. — Tenvi- 
naiikue eeiL iam peraeiit om. P. ^ menei» oni. G. — oiu erat quintue G 
II p. IB. — oomiiio Mmriiua eemiereiur v-g;. 16. Vap. Xf^L De miii- 

dinie v (i Cap. Xf^.). — eaeJerent B. eederent G. — ^ifod kee A. 

17. incurrtnie anno t. — addiiue eat O. adieeiu» eet v-g. 18. 

Cap. XFIL De nonis v (i Cap. XFL^. — flret(ifna6af«r Pe-i. — eelebrat 
S. eelebrabani s-bP. — exiatimabant Edd. P. — nafttt eseel v-g. — no- 



prisliave ille ordo orat oorfaoduo, 
ef. 0. 14. SS !• ol II., ot Bot. oeiiii. 

15. TBrmniali6tte eetlieel iooi per- 
aelit] Cf. Conaorin. 90, <. Inier 7'er- 
Niiaalia el Regifugium iiilerea/a- 
looi eH. Vorro L. L. VI, 3, tS. 
Termtnalia, ioqoit, qnod i» dlee 
iMiH oatrewae eontli^iilve; dnodeei- 
nittt eniM nientit fnit Fkbmariu»^ el 
fiioai tnlerealalar, inferiorot foinf ve 
Wiee dttoileetNio dcnittnlttr niento. 
Afobantmr ToffOilBalia VII. KaL 
Ibrt. Cr. 0Ti4. Faet. II, 0t7 oq^. 
HartBBg. 11. p. fiS. 

16. nttttdinae] CT. c. 16 JS ^ «* 
» oqq. 

primi» Kalendi» . . caoe5anlttr] Ct 
nio Caee. XLyill, 33. Kal ffii^cc 
ia§6Xtfiog naqata wxd-BarTiH^Ta hfe^ 
pZif&i^. Zva U7J ij vovfiTjvltt vov 
iX^lAivov ttovg trjv ayoqav 




leiB enperetitionem prodidit ex 
aetato poeteriore Lanrent Lydne 

Mov awdQagitZv trpf ho^triv rdv 
Kaliv8&Vf noUuovg %al &qx6vtiup 
diafp^Offa^ ... avifiBvov. 

17. fttotient inci|>iente onno die» 
coepH ftti adiiiclBt eai nnndini»] i. o. 

IL 



.qBotiene primo aaBl dio eraat pri- 
mae Buadinao. 

omnit annttt •• Ittelvotttt faii] Cf. 
Dio Coee. XL. 47. Kdn tovtov oit$ 
ti aXXo tvnatav cwifirif nuk 17 ayo- 
V ivvia dei niie- 



^a 17 fta tmv ivvia dei^i^f^S' 
ifnn dyoftivff iv avrn rn rov 
lavovaQlov vovjitivuf VX^V^ 
wui tovtd Tf aoTOvg, m^ oln dni 
tavtofidtov «vfifiaVf dl£ iv viQatOQ 
Xiiyip yBv6fisvoVf i^oifvpsu 

Cepidano lamttlltt] ,,Rei graTilae, 
qaae commeroorator, facile iodicat 
iatelligeodoffl eeee tuniiillum il- 
liim, qaem excitavit M. LepidBS 
Coneul a. b. c. DCLXXV. dc actie 
L» SBllaOy quem Tehementer ode- 
rat, reeciadendie ; oed Q. Catulo, 
altero Console, intercedentey magna 
eeditio et bellnm civile ortum eet. 
Vid Cic. Cotil. III, 10. SboI. Caee. 
3. Oroe.V,».'' Zbvfi . — Adde Flor. 
III, 83. LiT. Epit. XC. Plotarch* 
Pomp. 15. Appiaa. I, 107. Contra 
Merkelioe ad OTid. Faet. p. ztxji. 
^Immo,inqoit, eet ille aani DCCXI., 
de qao Dio XLVI, 50 eqq., Vellei. 
II, 64., Cic. epp. XII, 8 et la £0 
eaim bbbo neceeee oet littora nan- 
diBBlis fnerit A.'< Cnlae ratlo tU 
detor cooetaro. 

1& nolalem ServU TnlUi\ Cf. c. 
16. f 83. 

8 



114 



MAGBOBII 



mense Servius Tullius natUB fuisset, MotiiB tamen natotn eaae eon- 
staret, omnes Nonas celebri notitia frequentabant: veritos eiigo 
qui diebus praeerant, ne quid nundinis colleeta universitas ob de- 
siderium regis novaret, cavisse ut Nonae a nundinis segregaren- 

lOtur. Unde oies ille, quo abundare annum diximus, eorura est per- 
missus arbitrio qui fastis praeerant, uti, cum velient, intercalare- 
tur, dummodo eum in medio Terminaliorum vel mensis interca* 
laris ita locarent, ut a suspecto die celebritatem averteret nundi- 

[267]narum. Atque hoc est quod quidam veterum retulerunt non 
solum mensem apud Romanos verum etiam diem intercalarem 

20 fuisse. Quando autem primum intercalatum sit, varie refertur, et 
Macer quidem Licinius eius rei originem Romulo adsignat An- 
tias libro secundo Numam Pompilium sacrorum causa id inve- 
nisse contendit. lunius Servium TuHium re^em primum interca- 
lasse commemorat, a quo et nundtnas inatitutas Varroni plaeet 

[Hm. abgps. 

Rif iantum yt\, — iiof«rla eelehrabant P. — rtgin iMdtrhnn flii. 
19. diet otii. P. — diximu$] g 5. — «1, cvfli r-g. — iniercalaremhir (ilef. 
II) A. iniercalarent Y-g. — rfiiiMiiioifii . . . intercalarie oiii. 8. — «oerie- 
reni EiM. P. 90. priNio o-bP. — iniereaiatiim e$i 6. Sl. f«fi- 



omiiee Konae ceMri nolilia fre- 
9ucnta6aii(] i. e. tnnta celebritate, 
II t reiB iniiltie notani eeee appare- 
ret. Cr. Sen. ep. 19. $ 2. 'IVmfa 
notifia fc inva»ilj et de re cf. In- 
fra c. 15. § 18. et e 16. $ 93., 
Varr. L. L. VI, 4, 98. Eodem die 
(Nonie) in nrbem ah «gri$ ad re- 
gem conveniehai fopnim$* 

oerifoi ergo . . cavieee] Seotentin* 
rnm structnra nilnue recte proce- 
dit, iiec liqnet, nnde Yeaiat acenta* 
tivno cuin inflnitfvo. 

qui diebui fraeeront] „Paato lioai 
[S ao.] qui fa$ii$ praeeranis annt 
intelligendi pontiflcee. Hine inlina 
Caeear et Ang^netne, nt pontiflcee, 
faetoe corrigendoe «necopernnt.** 
Zbun. — Cf. c. 14. S l. 

colleeta nnioenifne] „(Mleer«ifne 
pro mnltittidine aen plebo Mt in- 
feriorie latlnltatie tigniflcatio.^ 
ZavN. 

19. die$ iile . . . eonrm etf per^ 
mi$$u9 arhiirio] Ceneorlnut 90, 6., 
Solinoe, u. 4. A., Ammlanne Mar- 
cell. XXVI, p. 394 Llnd., eacerdo- 
tnm arbltrio intercaUndi rationeni 
omnino fuieee permieeam refemntf 
et eane Maerobint c. 14. $ 1., nt 
Plutarchue Caee. 59. Sneton. Caeft. 
40., Tidetttr concedere eacerdotfbne 
maiorem ^ qoam in ■ingnloe diet 
datam foieee poteetaCem. 

dmnmoiio . . tfa locorenf c^t.] Hoc 
loco hand ■clo an Macroblne er- 



rorem commieerit Eqoidem certo 
potaverlm non qoaeri, la qno loco 
poeitoe elt llle diee^ «ed ntmm 
additne ek an omieanet nnm nddltn 
tnntnm toI dempto die id oflicitnr, 
nt In certnm qnendnm diem non 
incidant nnndlnae. Oealqne Yoilia 
in medio Terminaiioram «inna qno- 
drant cnm iie qnae logoiitor i lft»« 
TermUnalihv$ imm neroofti. 

o enifieefo ifiel i . o « primia Ka- 
lendie tel Monie, cf. S 1«* 

90. JMneer • . UoinimB • . ffomnlo 
mdHgnai] €f. Geneovin. 90» 9. Jm^ 
mmm v m U n Um Romae LioinimB 
qmidem Maoer el jmefo 
efaftm ah inifio dmodeeim 
fmieee oenf$ermm%t eed mtagi» innio 
Grnce&ano ef f^lvio ei Varroni ef 
Suetomio aliieque eredendna, qui 
deeem meneum pmiaoerumi fui$$e, 

jtniiaB . . ZVninam PompiUum . . . 
id inveni$$e contendii] Itero Platfir- 
chue Nnm. 18., Ceneorinoe 9o,4. Po- 
•fea eioe a iVnma, «f aU Fklvime^ 
•iee, nl Inntne, a f^quinio Xii, 
faeti $uni meneee ef die$ CCCLV. 
Hanc anol ordlnationem Macroblna 
(S 1.) et ipee Numae tribnit, eeil 
quie firimne Intercalarem meneem 
lnetitnerit,incertttm relinqoit : quam- 
quam § 8. ad Pompilri dietribotio- 
nem annorom dicit pertinere meii- 
aom intercalarem. 

a quo ef nnndlnoe tnefilnfae] €f . 
r. 16. § 88. 



SATURNALIORUM LIB. t CAP. XIIL XIV. 115 

T«diianus itsfert libni iertio MapBtntmm Decemviros, qui de-Sl 
etm tabidjfi dnafi addidenint, de intercalaAdo popoinm rogaase: 
Gassius eosdem scribit auctora: Fiihriiis amtein id eguae M'. Ad- 
Jium coQsuldai dicit ab urbe coadita auio quingenteaimo sexage- 
.simo secundo, intto mox bello Aetolico. Sed boc argiiit Yarro 
aerJbendo antaquissimaAi legem fuisse incisam io coJomna aerea a 
L. Pinano et Furio coiiBSulibiis, cui mentio intercalaiis ascnfaitar. 
fiaec de antercalandi prineipio saiis rekta sunt 

XIY. YeriMB liut tempus eiifn propter superstitionem inter- 1 
caifttio omnis omiasa est: nottmunquam vero per gntiam sacer- 
flotom^ qui poblieaiiis profeori vei imnimtt eonsulto amu dies vo- 
^ebattt, modo auctio modo retBMtio ^ierum proreniebaft: et sub[268| 
specie observationis emergebat maior confusionis occasio. Sed2 
postea G. Caesar omnem hanc inconstantiam temporum yagm ad- 
BBc et incertam in ordinem statae deBnitionis coegit adnitente sibi 
M. Flavio scriba, qui scriptos dies singulos ita ad dictatorem re- 

£ilil. vicBhgMfdab.] 
dmuu» ABGP8; cf. c. 16. § aa. UUdiaHut P. iundaum» P6. ^ mmgi^ 
•fraftiiB A. — Ailviifj (om. autem') SMi2P7. Flaviu9 T-g ,,Qaa« lcrtio 
IprBefereiiilR Tidetur propterea, ^mod iiiMqn«m me leg*re mewini eorip- 
(arem Folvjam, at certe «pud Plin. K. 11. 11. 8» •ccorrit Ftamn» jilfiua 
«criptor, qnaro noater Corte iDtelligit.^' Zcaa. At ct c. JS. S ^^ — ^f^ 
jieiUwm ecr tpeJ e coni. Mamum h. Biariium B (G a eec. m.) SfigPr. 
JlarxiWB AM1P25. aforciim PM3. Af. y-m. Marium M2. Afofmm 6 
m, p. m. Vid. not. — AeiamicQ P. — Std kune e-bP. — «nfi^jfiiiffjmani 
l^em Mri&eailo 6« — in ceiaimjinia A. — ponario (mp. B. — meneit 
imtmroalari» ooni. Zeon. — f »ni A Edd. P. 

XIV. €)ap. XJF. Quem ia modum j^rimu» /uiittt, deimde Jmguaiui 

Caeforea ansuim cerrejreriat. ch-b. 1. firopfer eaif|iiofMmem fi. — 

omiffa B a p. m.^ O. — ^i cvm (?•! mivm) v-fc. — fM-eeeaiVAa n f ir\. 

a. gaitif cocf ar AB. ~ ffafvfae St-^. — d ifftnitionit GB. — Af. 

Fmmio ok ^Maie.'' Zeaii. Cm. Fiamio coni. Meore Vid. noi. — jioMtf Tl. 



BL Beommmirot qui deeom imkulie €nt.^* X«ni. •- Jmmo e mtiime 

flliMW«ifdlidlfrvff<]«. n. e. GCCClUj VIU. Vnrr. 

er* iiiv. UI, 37, 4. cvi . . afcri6ifvr] Hic arctior re- 

M\ jieiiium] Bte fertpci, enm qniritnr eententlarum nezm. 



eolimi fenri aofi poofil, %l%\ I. per graiimm eaocr^lefiim] 

«1 Af'. jfcilmm latera riderrtar in „f7fio poniijieum aiC iSnetenioa 
aeHpioni Mmreinn^ Fvlt aotam 4^f 4«.«* Zsva. — V id. oot. od «. 



M\ AeUioe eeneol «. o. c. BLKii. 13. § J9. 

m faotie •Ca|iitol. Ad eoodem opee- |ieo/frri] ^e loco idem rft qood 

taotoaqoae eeqoontor: InHe mejr aiv/(«ri/* Poot. — Cf. Solin. c. 1. p. 

Mlo itfefofico. Cr. Lie. HlllLVI, 1. 4 A. qui pierumtqme gratifiean- 

•18,7 eqq. Zoonioe ceaeolt le- fcs raftentAvf pv6(icanervm 

gendom eefe Cr. Mamlimm (qoi falt pro Ubidine eum euHrak^ami fcm- 

•aoeoi nooi o. c. OLILIV. e faetif pora vel augehani. 

CopKol.) et me» ef^ificare pooio 9. adniiente eibi Af. Ftmmio •ariha] 

mmie^ qood ita tenlnm fimri foffet, ,,Praef(an(ifflimoe a Caeenre adlii- 

«I memm refemtDr ml Terbom egkue. bitof effe pbilof opbof et matlie- 

lUd. ihwd. Torfoll. Mi, p. Ml fq. meticof narnit Piofarchae [Caes. 

«mifam «o «olvomo aerea] De boc 59.]. Pliniiif Tero N. H. \\H\. e. 

mmta ^. JC^pp. ad Martian. I, 67. [§ 211.] commemorat Sofi^ 

f 0f . oem avtrologiae peritnm, cmof 

m h. MMndo «f inkrfo eotf#«lJ6tft] opora ^ictalor f it oenf in anon ad 

•MMolatoe iocidit in oo- ■•iieoorfnmaecoramedando.'*ZaiTN. 



nm o. c. CCL1L%XII. e raliona — iiic M. Flwrloe fcriha alionde 



116 



MACBOBII 



tQlit, nt et ordo eonim inyeniri facillime posset et invento certus 
Sstatus perseyeraret. Erpo G. Gaesar exordium novae ordinationis 
initurus dies omnes qui adbuc confusionem poterant facero con- 
sumpsit: eaque re factum est ut annus confunonis ultimus in 
quaoringentos quadraginta tres dies protenderetur. Post hoc imi- 
tatus Aegyptios solos divinarum rerum omnium conscios ad nu- 
merum solis, qui diebus tricenis sexaginta quinque et quadrante 
4cursum conficit, annum dirigere contendit Nam sicut lunaris 
annus mensis est, quia luna paulo minus quam mensem in zo- 
diaci circumitione eonsumit, ita solis annus hoc dierum numere 
colligendus est quem peradt dum ad id signum se denuo vertit 
ex quo digressus est: unde annus vertens vocatur, et habetur 

[Mm. abgps. 

3. f(mu» eae»ar AB. ^ wdinatimU noM A. — eamfuiioaem adkme t-^. 
— Ieii</ere<iir. Poti Aaee t-bP „E4. Col. prolenderetiir, noa male.'' Zoqb. 
~ omnium rerum 6. — dicbue trieeni$ bP. diehue eingulit triceni§ o-i 
„llledia tox ■ Stephnno «ppoeita qiiid ponderic apportet, non ?ideo. 
Nee Mt. nec nllae ante eiiin edd. agnoccont/* Gron. 4. anuue (om. 

mentjf) S. -> fvi a luua GS. — eireuitiome Y-g. 5. fHrgiUua] Aeo. 



non ecl notiit. Meiirciom, qoi Cn. 
illom Plaviom qoi ioc civile ae 
fattoc TolgaYerit (cr. c. 15. § 9.) 
intelligendum ette pntavit, refota- 
▼it OronoTins, annot ampHoc do- 
rentoi Inter eoe intcreece demon- 
■trane. 

3. C Caetar esordium novae or- 
dinationi» inituru»] „Anno o. c. 
DCCVII., com Cnetar tertiom ge- 
rebat consnlatom.^^ZBva. — Cf. Cen- 
■orin. 90 y 8. C Caetar jftontifex 
maximu» »uo Ul. et M. jiemiUi Le- 
pidi eoneulatu^ quo retro delietum 
eorrigeret cel. De pleonaamo ejror- 
dium inituru» vid. uot. ad c. II. 
f 91. 

die» omme» • . aooeonijitil] h. o. 
illi «nno ineeroit, non ratlone tuI- 

Sita eompnlatoe. Cf. Dio Caea. 
Llll, 96. htr^^xai kinwouta ^ii^ 

»a^xiloyla9 «a^^^c^oiTy prao- 
ter roenaem acilicet intercalarem 
in illora annom iaeideatem, ol ail 
Ceoeorin. 1. c: duo» men»e» infer- 
ealario» dierum »€xaginta »eptem to 
mentem iVoeem^em et Deeembrem 
inioruoneretj eum tom mente Fe6rna- 
rio aiet ire» ot viginti intereala»»et, 
ut annu» eonfu»ioni» ultimu» im 
quadringento» quadraginta tre» die» 
proieaderetur] „Con«entit Cenaori- 
no« cap. 90. [$ &], nici qood die» 
ITLF. dioat. SolinneTero loco citato 
Indobie mendotoe: lUe ergo aumu» 
»olu» CCCXLUL die» kahet. Scribot 
CCCCXLUL diee A. SoeloalM la 



Inlio Caecare cap. 40. com dlcll 
annom eom haboieee W. meoeea. 
eodem reeedlt.** Gaow. » Apoo 
Solinom praeterea ofTendit, qnod 
dicit: die» XX L et quadrantem ei- 
mul interealavit. Knm, ne alia 
commemorem, qoadrans in inter- 
calatione non potest compotari. 
Ceneorlnoc 90, 8. : nl . . duo» men- 
»e», inqnil, tnCerealariot die- 
rum LXyih im men»em iVet 



frrem el 0ecem6reai tnCerjioRerct. la 
nomero diemm coneenlil Dio I c. 
Qnid ergo, ei ctaloimQe Solino» 
ecripeieee: metttet f/. et auadrem" 
tem intereataoit ^ nlei mavie metttet 
IIL et quadrantemy qnia Ceoeorl* 
nne adiecili etim iam metite Fe- 
frriiario die» ire» ei viginti tnterM- 
la»»eU Celemm etiam Soetoolm 
•t Ceneoriane I. c. dicil iirter No» 
Tembrem el Decembrem meneem 
inleriectoe eece dooe moncee pcoo- 
ler iotercalariom qol ia enm ««• 
nnm incidUael. 

imUatu» Aegyptio»] Cf. e. 16. S 
80. et e. 19. f 9. 

fiiemariim rerom eamiiim eoMeftce] 
„11. e. actronemieamM.** Zainv. 
-* Pnelerea Tid. aot ad I, 7, 17. 

4« atmiit eerfent] H. I. eel aa- 
noc natoralia, nl apod CooaoffiB. 
10, 1. itfaniit oerfent etl tMrtora, 
ifom co< pereiirreac XEL 9k[^^ ^^ 
dem umde profeetu» etf reotf , toI, 
ol «II LItIoc I, 10, 6. eoUdu» mi- 
ii«t, foi toltfifiaJi eircomagitor orla. 
Cf. e. 18. § 19. 



SATURNALIORUM LIB. L GAP. XiV. 117 

nogiius, cmn limae atam brens puteUir. Uontin Virgilius5 
ulnnDqoe conplexus est: 

Inierea magnum $ol drcumvohniur afmum. 
HiQC et Ateius CSapito aiinuin a circuitu teinporis putat dictum, 
quia veteres an pro dreum ponere consuerunt» ut Cfato in Origi- 
nibns: Araiar an iermmum^ id est cimifii terminum, et aimlnre 
dicitur pro ctrctimtre. lulius ergo Caesar decem dies obsenrationiG 
veteri superadiecit, ut annum trecenti sexaginta quinque dies, qui- 
bus sol lustrat Bodiacum, effieerent: et, ne quadrans deesset, sta-{M9) 
tuit ttt quarto quoque anno sacerdotesy qui curabant mensibus ac 

EM. vicahgspdib.] 
III, 984. — «««fileMM (oai. «•!) Svl. — €ir«ai»oofo»l«r or6em P. ^ Hme 
ol aUin9 6. JUiic «etate iiw B a p. n. hie eiaU uie A. kime H ak eiue 
B a Mc. m.; P. Hine Meiue (om el) £dd. S — fNmere fole6aKt BG 
v-g. — Araior an ierminnm tcripiti e coni. Oratarnm an terminum AB 
PSP&6 „Nae.^* oftrlor. an ierminam G. oraforvm; Jn ierminum T-gMl3 
P9. oralomm.^ amlermmam M2P7. au termimum (om. orafonim) e-b. 
,,In Tetere codice, Celo m Originiku» otaiorum» £mendo et interpnngo: 
GbIo m ihiginikue, Ormiaree am lermiiivm.'* Mrore. ,,ln Seripto ego 
iayeoi: Oralomm aiilermmiim, qnomodo ropoarndnm '* Pont. — td eil 
cirevm lerminiim om. B2. — am6tre (om. dieiiur) ?-gbBP „Dele t6 rftctltrr 
el vtde praeeedeatla.^' Groo. 6. Iricealt eejragtnlo B. Ireeenli (vel 

CCCy ei LJTF. T-g. ~ Zodiociim ivflraf e-bP. — «I ne B (Q anp. el).-- 



el Aa^ltir maipitit] Cf. Comro. II, 
11,6. Contra Cenaorinne c. 18. dicit 
oniitim magntim eeee complorium 
aoaoram periodiiro, cf. ib. $ 1. 
IVimc de anntf maiort6ift dicam, 
fnorttm magniludo adeo diverta .. 
Oftt itt alii aiinttm magnam etfo 
ja anaif •erlcnli^Mf duobu$f alU in 
mnUiie milf6icf anmorum arbitraii 
ftal, ^oalie aonne ie eel, qaero eere 
oerleafem dieit Cicero Somo. VII, 3, 
ot maadaiMim Macrobine Comm. II, 
11, a 

5. idrofor on lormtmim] Interpre- 
terie: DncalMr nilciif eircnm lermi- 
nnm. Sie at ecribendom eeae con- 
iieerem me addaxemnt praeter ea 
^aae oxbibent codd. mee. ea qvae 
legoatar npnd leidorom Hifpalen- 
•om Orig. ILV, S, 3.: £>ocut enim 
fuiurme eiviiatie eulco detignahatur^ 
id eff arafro. Cmio: Qui ur6em, in- 
fttil, nooam condel, lauro el vacca 
arei, ubi armverit^ murum faciai. 
Cf. Symbol. p. 12. Miiell. £tr. II, 
p. 142 eq. et Feet. lib. XX. p. 375. 
mell.: Vrvat Ennius in Jndro^ 
medm tignijieat eircumdat, ab eo 
fttlco qui fit in urbe condenda urvo 
oralri, nade foreitan qule conieccrit 
oeeo legendnm: Urvator. Ponta- 
aaa doni loe. Scaligerum ad Fe- 
•tom e. T. Jmtermini (p. 324. Lind.) 
on dlTttlfe legendnm eiee 



an lerminum, eed conioncto anter' 
minum, et addit: ,,In gloeaario eet 
Jnterminut^ Ji%6^f!V OQogm" Quod 
qoidero non congroit cum eententia 
Scaligeri qui anlerminttm iunctoiii 
cnm nomine araiarum ftatuit eese 
genitiTttm BQmeri plnralie adiccti\i 
anfcrmen. 

6. obtervaiioni oefert'] e qpa aii- 
noe fnctoe erat diemm CCCLV, cf. 
c. 13. §§ 1 et ft. 

f uario quoque anno] Cf. Dio Cae n. 
XLIII, 96. TfiP fiiwtoi fUccp zffv ix 
T»r TBVttiftfffio^ic9veviiichioovfuvfjv 
$ia nivTB ual a^og irnv le^/jyaytv. 
Ceneorinuf 20, 10. Inttituit ul per- 
aelo quadriennii eireuitu diet 
ttttttf, tt6i menrif ^wondam fo/eftal, 
poft Terminatia iniercmtaretur. Sue- 
toniuf auteiu I. c, nt Macrubins: 
ttt ttuut diet quarto quoque anno 
iniercalaretur. Cf. § 13. et vid. 
not. ad c. 13. § 9. 

qui eurabant] Haec iv jca^fv^iaH 
dicta fint. Cf. § R. ne .. religio- 
nem^ quae ttato erai die .. cor- 
rumperei^ et c. 16. § 30., ul ru- 
ttieiy qui ... oenJe6ant, Ulus 
conponerent. Similia vid. infra 

S l^- . , 

curahani mcntibut ae dic6u«j 
Non rccte Zeuniura de bac con- 
structione motanda co^itaafc ap- 
paret ex aliie hifco locu : c. 21. S 



118 



MAGROBII 



diebus, unuin latercahrenl diem, eo mlieel meiise ac loeo qoo 
etiam apud Yeteres mensis intercalabatur, id est ante «luiofiie ul- 
timos Febniarii meneis dies, idque bisseitum ccni«tii Dominan- 

Tdum. Dies autem deoem, ^uos ab eo additos diiimvi^ hac ordt- 
natione distribuit: in lanuanum ei Sexlilen et Deeembrem biim 
dies inseruit, in Aprilem antem luniimi Septembrem Novembrem 
singulos: sed neque mensi Fd^mario addidit diemi ne deum iiile- 
rum religio inmttlaretur, et Martio Maio Qnintili Odobri serta* 
vit pristinum slatum» quod satis pleno eranl numero» id eel die* 

8rum singulorom trkenorumqae. Ideo el septimanas babent No* 
nas, sicut Numa constituit, quia nihil in his lulius mutavit: sed 
lanuarius Sextilis December, quibus Gaesar binos dies addidit, li- 
cet tricenos singulos habere post Gaesarem coeperinly quintanas 
tamen habenl Nonas, el ab Idibus illis sequentes Kalendae in 
undevicesimum revertuntur, quia Caesar quos addidit dies neque 
ante Nonas neque ante Idus inserere voluit, ne Nonarum aut 
Idttum religionemi quae stato erat die, noveila conperendinatione 

[Mm. ABOPS. 
diebu$ m mmimI6u« O ,,IIaod dobie ezcidil particolo rfe. Naio oeeCer Mlei 
graeciMno abreptoe Terbo corare iongere def ot •opro cap. 11* [S K]^* 
Zeoo. -» oMotit ONi. e-liP. — onle mltimoB quiujue S. -» li •esartttoi CHRbw 
Meorc. 7. ifixJeiiit] § 6. ^ meate fehmarto S. — ileo infero B o 

•ec m ; 6 ichgb „Haee lecftto praeferendo eeee ridetor, qaia «opro e. 
13. [j S.] ait rebroariom mentem Febroo deo dicatom eeee.** Zeoo. 
Vid. oot. deiiai inferoB a p. m. — imiiaretur ▼. mutaretur (enp. no) 
S. 8. tic Numma (om. «O ▼!• ^ Ivniat vl. » Calendat chg. — 

tittcfevieetimttflt (om. in) ABP. — efafiilo AGSv-g. — erant a-bP. 



24. Svvcifug ijXtaxrjf qaae frueti'* 
huB curat; Vii, 19, 2. «6 eo otii 
corpori6«e eorat, et 16, 83. Qui 
vitro foloeodo /ormaniiof ve 
curant, 

ante fuin^e oltiavot Fekruarii 
meniif dtee] Ct e. 13. § 15. 

idaue hieeeatum centoit nomtnan- 
donif Cr. Looreot. Ljrd. 111, 4. "O 
Ti pUtBf^caw JJyBvat, dta th dU n^6 
)| KuXBvdtov Mcc^riov dQi^fitiv 
na^a TBt^itlav *Pm(uciovg, et 111, 7. 
Celeue Dlg, L, 16, 9& (qaem ci- 
tat Ulpiao. ib. IV, 4, 3. § 3) id 
hiduum, inqoit, pro uno die ha- 
heluTy aed poBterior diea intercalatur^ 
non prior, e qoibue hoc alteroro 
falsum eeee Yidotur. Nam tic ee- 
8ct intercalatum pott Regifuginm. 
Vid. Dot. ad c. 13. § !&• Ulpianoe 
1. c. obfcorios! pofterior diee Ka^ 
tendarum intercalatur, Merac fabo- 
lae eunt quae de bietexto legontor 
apud leidorum Orig. VI, 17, 26. 
Censorinue i. o. tantum : quod nunCf 
inquit, 6iffextam vocatur, Hanc 
ibi serTaTit ecriptaram O. lahniue: 
neqne codicee moi •offragantar 



Meoreio ad b. I., Heaeiogero io 
obeerTat. aotibarb., Frooodio io 
lexico, flogitantiboa ot ecribotwr 
litexfoai. 

7. 6Jnee diet interoil] ot ooaoot 
dieroB XXXI, qoi fooroot diorom 
XXIX. Cr. c. 18. i 6. 

tterolet] ot oaaent diofM XXX. 
Vid. Ibid. 

deo» in/erom] „81 qoie moUt 
(rid. opp. erlt) geoitlTom dcom 
htferum retineri. intelligeodi aoot 
dii Mooee, qoiboa illo meoeo lo* 
•trando ciTitatem ioeta aolreboo» 
tor.'' ZBvn. — Cf. e. 13. $ 7. 

eervavit pribtinum etolom aet] 
Vid. ibid. 

8. eeptimanat fta6eot /Vooot] Vid. 
DOt ad c. 12. S 3. Cooiorio. 901 
§ 10. 

ficiit ZViuina contfitoit] et 0Bt6 
enm Romulne. Cf. o. 12. § 3. ot 
c. 15. § 7. 

quintanae tamen kahem$ Namm] 
Cr. e. 13. § 6. 

o6 Iili6ttf iiiif] i. e. illot«« mott* 
siom. 

novella conpercndinatiooe) Vos mo^ 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XIY. 119 

oomupperot. Sed Qec poflt Idua max vohiit iqterere, pe feria-O 
r^m quaruiiiqiie violaretur iodictio: sed peractis cuiusque meusis 
feriia loeum diebus advenis fecit: et lapuario quidcin diea quos 
diciaiua quartum et tertium Kaleodas Februarias dedit, Aprili 
aeeitum Kalendaa Maias, Juoio tertium Kalepdas lulias, Au^sto 
quartum et tertium Kalendas SeptembreSy Septembri tertium[aro] 
Kalendas Octobres, Novembri tertium Kaleodas Decembres, De- 
eewbri vero quartum et tertium Kalendas lanuarias. Ita factum 10 
est ut, cum omnes hi menses quibus dies addidit ante hanc ordi- 
nationem habuisaent meosis sequentis Kalendas ad septimum de- 
oimum revertentes, postea ex augmento additorum dienim bi qui 
duos aceeperupt ad nonum decftmum, oui vero unum, ad octa- 
vm decimum baberent reditum Kalepaarum. Feriarum tamenU 
ouiusque meiisi^ ordo aervatus est Mam si cui fere tertius ab 
Idibus dies festus aut feriatus fuit et tune a, d« aeitum decimum 
dioehatur, etiam post augmentum dierum eadem religio servata 
est, ut tertio ab Idibua die celebraratur, licet ab incremento non 
iam a. d, aestum decimum Kaleudaa sed a« d. septimttm deei- 

Udl. vicshfftHsbO 
9. tn/errc dili. — dieg oai. •-■ lyGd. Col Mle quon hRbet rfiet. Non 
inale.'* Zenn. — aprUi$ A. » terfiiun Kaleniaa Maja» i-gb ««qnao est 
vera leciio/* Zrnn. — tercium el ^aiarluni G. -— Septemkri§ \-g. Sep- 
Umkreie §-«• — Oclo&rit v-i. — Deeemhrie T-g. — lerlivniel fnnrliffli B 
•igaio cniira positic rettiluto ordine {G lcrlinm). 10. faeia etl A. — 

o. d. wipUmumdec* dib. — au^naienlo Svla. — a. «!• nonnnii/ec. dib. — 
«. li. od. dib. 11. ferioe iertiue ?1. — cl cnm vhg. — ad #ejr|. Mce. 

T-f. — «ncnaienlMm vla. *- retervaia eU BG. — * ab idue die AB. — ad 
textum decmum Msa. tp. ad decimum eejtum v-g. '•" ad teptitnumdeci' 
mmm BPST-p. ad eeptimum (oin. rfeciMuin) A {G add. a aec m.). — 

«cll« apnd aapevloric aetatic icrip- Itaque diec Aprili tnenci inccren- 

t#rp« In re rnatica in priiuic ucor- dnc poct hai feriac inceri non p»~ 

pata od, Conpereni/jnalio non dne terat! incerenduc ergo crat aiile 

caoca haoc matatio dloitnr, qiiia eno, idqne factnin ect peractis Uo- 

blni incerendi onini nonnnllic cal- bigalibnc (qnao erant VII. Kal. 

te« ■mcibnc «1100. Mai ), i. e. Vi. Kal. Mai. Qiiod 

9. nee] i. o. no qnidem. Vld. dcmonctra?! Munch. Gel. Anz. 1815. 

f rolen. p* xiii. K. 319. 

«o^ i. o. oontinno vel parTO in- 10. ad eeptimum decimum rever- 

ter?nlla. Vid. not. ad c. 3. ^ 8. lenlet] Cf. § 6. fefiienlec Kalendae 

feriarum ... tndiclio] Idem fere tn vncfectninni revertuntur^ etc. 

«at qnod feriarum tempua. 12. § 4. Septimanae mutem kmbenti' 

diebue advenis] i. e. additic. Alii 6ut CNonnc) ab idibu» reverte- 

oariptoroc aaimantec tantum dieunl ftanlur jiCalendoe ad diem tep-< 

advenao. limvm decimum, et iofrai kube- 

eeximm Kalemdaa Maiaa] Hoc ferri rent rediium Kalcndarum. Ad rem 

■oii pocoo eencuit Zenniuc, cnm qnod atiinet, conf. c. 13. S 6. ratio- 

Floralia eccent celebrata dle IV. nem Nuinae, et r. 16. § 40. 

iUI. Halac, «ti Plininc XViil, 69. qui duo$ acceperunt ... ^ni oero 

at «lii traderent. At Flocnlia aon «nnm] Cf. § T. etCentorin ao,9cq. 

•• cola die «fj^antnr, ced com- II, fere] i. e. de inore concueto. 

piariboo, ita nt no menco qnidem Cf. Haod. Turcell. II. p. 693. 

Aprili finironinr. Cf. Orid. Fact. nl . . ceiedrarclttr] cc. diec fectnc 

Iw, 947. Saii et in Maia$ $acrum «ut feriatnc. 

#1lofiilc Kmlemdm$, et V, 184. in- mm imm] l e. Indo ab illo tem- 

ciptc jipriU, imm$i$ in imperm Afaii. pore fl#n, «t tam p«#t ^ tncrcmettlii 



120 MAGBOBII 

mum, si udus, a. d. octavum decimumy si duo sunt additi» dicere- 

12tur. Nam ideo novos dies circa finem cuiusque mensis insernit» 
ubi Gnem omnium quae in mense erant repperit feriaram, adiec- 
tosque omnes a se dies fastos notavit, ut maiorem daret actioni* 
bus libertatem: et non solum nulhim nefastum sed nec comitia- 
lem quemquam de adiectis diebus instituit, ne ambitionem magi* 

ISstratuum augeret adiectio. Sic annum civilem Gaesar habitis ad 
lunam dimensionibus constitutum edicto palam posito puUicavit 
Et error hucusque stare potuisset, ni sacerdotes sibi errorem no- 
vum ex ipsa emendatione fecissent Nam cum oporteret diem 

[27i;qui ex quadrantibus confit quarto quoque anno eonfecto, ante* 
quam qumtus inciperet, intercalare: illi quarto non peracto sed 

Hincipiente intercalanant Hic error sex et triginta annis perman- 
sit: quibus annis intercalati sunt dies duodecim, cum debuerint 
intercalari novem. Sed hunc quoque errorem sero deprehensum 
correxit Au^tus, ^ui annos duodecim sine interoalari oie transigi 
iussit, ut illi tres dies qui per annos triginta et sex vitio sacerdo- 
talis festinationis excreverant sequentibus annis duodecim nulio 

15die intercalato devorarentur. Post hoc unum diem secundum or- 
dmationem Gaesaris quinto quoque incipiente anno intercalari 

[Mm. AB6PS. 
vfliiif ant ABGt. — ad oeiavum deeimnm Mss. tp (W ad XFUt), ad 
deeimum oetavum ehg. ^ additi •uni t-bP. — dieentwr t1. 12. nO'' 

no9 vl. — feritttnm S. » omiief om. s-bP. omni» via. «miieif chg. ^ 
faotoi S. 13. ad limen A. — hueu§que error T-g. — a gnadroHtibnM 

G — eumJU A. 14. tit t//i tres ifiet ... intereaiari iueeit ($ I&.) iud. 

S. 15. aimo mc^ieiite BG. 

»\t pleonntmas. Cf. Hand. Tnr- Platareli.Qaaeet.Ilom.a4.7>riTai:g 

•ell. III, p. 130. tijg aslijvijg 8i.atpoa«lg 6^oih- 

12. Girca ^nem . . tnj>emil] Cf. tsg vhv XQ^^ heh^wip hf i:fitdi ywo^ 
Ccnsorin. I. e. eot^e diet extre^ fdvrjv dtatpOffalg t^ osXijvrpf nenit 
mit parti6tie mentum adpoBuit cet. f»^a raSg iwfl6xaig, 

fasto» notavit cet.] Cf. c. 16. § 14. error kueusque etare polnieeei] i. e, 

nec] Vid. § 9. fieri potnietet, at nolins inde naece- 

nc ambitionem magigtratuum au^ retar error, nt Soliooe, qal I. c Cp« 

geret^j i. e, iit roaior priTatia dare- 4. B.) eadem fere refert: Et tune 

tiir libertat agcndi, neve tani fa- quoquej inqnit, tntiura admi^mm etl 

cile in iniqunm tempne qnie posset per tacerdotee. 

detrndi comperendinationo. Cf. confit] Cf. c. 15» S 1. et Comm. 

Cic. in Verr. Aet. I, 10, 31. II, 3, 2. 

13. Aa6ififa(ilimamdimentioni6iie ^aarto ^ofliie onno con/ecta, «Ue. 
conitittttttm] An forte ad $olem? ^««^ ottwttt» tncipcrct] Cf. { 6. So- 
Cf. § 3. ad numernm ioli$ . . an- *«»• '• «• ^^ oporteret eon/eef 
num dirigere eontendit. Cf. Laa- flfaarto anno tci o6Mreari, ante- 
rent. Lyf. III, 4. Avtov 81 (rw quam quintut autpicaretur. 
KataaQa} Sixa nal filav imfi^aUp^ Potcrat ccrte dici qtunto fuofae 
90V TJfiiQccv Totg aslrnfia^olg ftjialp anno. Vid. not. ad c. 13. $ 9. 
imdowai, xal xavtjj rjXtanbv dno^ 14. onniB permaneit] De hoo ab- 
TsXiaat tov iviavt6v. At idem Intivi oeu vid. Kroeger. Gramm. § 
III, 7 cxtr. "H^Bae 8h ofia>g t^ Kal^ 874, b. De re Tid. Soeton. Aag. 31. 
aaqi %al fieta v^ i^Xianrpf tAp (kr^ deoorarenltir] i. •• compenearen- 
v&v diaxviueayp Tag aeXrivianag lar, cf. c. 13. § 13., toI repeota* 
hoQTag Tolg fM|ol nataXel^i; el rentor, at ait Solinoa I. c. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XIV. XV. 121 

iimit, et omnem hunc ordinem aerete tabulae ad aeternam ea- 
slodiam ineiaione mandaTit 

XV. Tunc Horus: Dies qnidem hic, inquit, intercalaris, an* 1 
tecpam qQintos annus incipiat, inserendus cum Aegypti matris 
arUum ratione consentit: sed nihil in iilorum mensibus explican« 
dis Yidetar operosum» quos tricmium diemm omnes habent: eoque 
explieitis duodecim mensibusi id est trecentis sexaginta diebus 
exactis, tunc inter Augustum atque Septembrem reliquos quinque 
dies anno suo reddunt, annectentes cniarto ouoque anno exacto 
intercalarem, (|Qi ex quadrantibus eonnt At nic non a primo in 2 
ultimum mensis diem ad incremmtum continmim numerus acee- 
dit, sed postKalendas dirigitur in Nonas: inde ad quasdam ldus(trf| 
deflecti audio: post rursus, ni bllor, immo ut nunc quoque re- 
lulisti, in sequentes Kalendas. Quae omnia qnid sibi vdinti scire3 
equidem vellem. Nam illud nec consequi posse me sperOy ut yo* 
caoula conprehendam quae singulis apud tos diebus adduntur, 
dum alios tastos yariisque alios nominiDUs nuncupatis» Nundinas 
quoque vestras nescire me Aiteor: de auibns observatio tam dili- 
gens tam cauta narratur. Haec nec muii erubescendum est igno* 
rare peregrino: a te vero, Praetextate, discere nec civem puderet 
Tunc Praetextatus: Non solum tibi, inquity Hore, cum sis A^gypto4 
oriundus, sed ne nobis quidem, quibus ori^o Romana est» eru- 
bescendum puto quaerere quod cpiaesitu dignum omnes veleres 

Eda. Tlcahgtp^Bb.] 
W. Capmi XV. D9 KuUmdU IdUntM ut Nwia. eb-b. 1. «o qu0d 

r-gbP »,qoae lectio ett reeSplenda, male a SCepbano eiecta.^ Eeaa. 

9. « nde e-bAP. 5. iie wnaefui SyI. — aie Miero pette O. — vm» 

WMfve afi Jt A. ^ aie nefctre O. — narratnr] c. IS. f 16 eqq. — Hoe S» 
— ne miki tI. 4. inquU tiki Sa-bP. — nk kominikue (snp. eflra.) 6. 

IS. ttd meiemam cattorfMiiR] i. e. can iciiloe $idus esoriturt ubl 

•I bic ohlo in aeternuni eerraretor. O. labnine citat Ideler. Cbron. I. 

XV, 1. AemU mmlrie orliiiNi] p. 124 eqq. 

Cf. Conm. I, 10, 3. Plato Aeguf^ anoectenfec . . Inlerealareai] Allter 

tioe mmnium pkiloeopkiae dtt- Ceneorinnt 1. c: Nam eorum annu» 

eiplinarum parentee eeeufu» eet^ cwilit eoloe kahet diea CCCLXf^. 

el b. I. c. 14. S 3. tmilotot Aeg^p- „•„« »||o tn tercolori: itaqum 

ttet totot dtotitarnm rerum mLadHennium apud eot uno eireUer 

omMttim eontciot. J,-^ minue ctl quam naturale qua" 

eoque] Cf. Hand. ToreelHn. II. driennium, eoque JU, «I onno 

p. 410 tq.: „Addttor noTom, oood MCCCCLXL ad idem revolvatur 

es ■oteeedente prodit« praedica* nrineipium^ obi V. D. citat Ideler. 

tom, obi noe dieimoe: ond e^ |. «. p. 157 gq. 

damm, eften daker. Nonnvlli eerip*- ^^^1] vid. o. 14. § 1». 

toroe eoque etinm ab Inltio tentea- , ^. , | ^ ^ ^^ Romanot. 

rvm oero omiom magntnn lima «e» ^ 

portinet, quem Oraeee nwiui^ La- ^ n va ia a o 

tine eaniouiarem voeamue^ propterea »• «««] ^■"* «• *•• o *• 

quod initium illiue eumitur^ dum .. nmiciffialit] Singoiarie 

eitm prime die eiu» meneie^ bic eet particulae dnm otot. Te*' 

9«em ooeaitl Jegyptii Bmv^i^ nel ooin loeam porlicalae fuaai. 



m MAGROBII 

|Nita?iraiit Nam de KaiMdii Noiib et Uibq» deqne Terianifli 
variis observationibus iDDumeros auctores eura quaestionig exar- 
enit; et ideo nos quae de hia ab omniboa dicta suot in UDum 

Sbreviter colligiraus. Romulus, cum ia^eoio acri quidem sed agre- 
sti statum proprii ordioaret imperii, mitium cuiusque menais et 

6ilio sumebat die qno novam lunam contigisset videri. Quia non 
continuo evenit ut eodero die semper appareat, sed modo tardius 
modo celerius ex certis causis videri solet, contigit ut, cum tar- 
dius apparuit, praecedeoti menai plures dies, aut cum celerius, 
pauciora darentur: et singulis quibuaque mensibus perpetoam 
numeri legem primus easus addixit Sio factum est ut alii tri- 

Tginta et unum aKi undetriginta aortitentur dies. Omnibus tamen 

[97a]mensibu8 ex die Nonarum Idus nono die repraesentari placuit: 

et inter Idus ac seouentes Kalendas constitutum est sedeoim dies 

esse numerandoa. ideo meniia uberior duoa iilos quibus augeha* 

tur dies inter Kalendas snas et Nonas habebat Hinc aliis quin* 

8tua a Kalendia diea aliis septimua Nonas &ciL Gaeaar tamen, ut 
supra diximua, stata sacra costodiena, nec in illis mensibus qui- 
biis binos adiecit dies ordiaem voloit mutare Nonarum, quia per- 
actis totiua raensis feriia diea suoa rei divinae cautus inseruit 

9Priscis ergo temporibus, antequam fiiati a Gn. Flavio aoriba invl- 

[Mtt. ABGPS. 
— 9oUigemu$ va-bP. 5. Romvlui enim t-bP. C. ^uia oero 

o-b. — f •« cMltng^lf ▼!. $ie eomtigit Ta. — adduxit S a sec «. — ^f 
§i§ Q, 7. Omuihu $iki ejr ^ P. - nfn^miB id e$t nonfi A (P 

nono). «* di€ dereproMemUwi B (G, del. dey — et eaL $equente$ S. — 
diee numermmdo$ Con. eeee") P. S. eupm] c. 14. $ 8. — etatuta S. — 

die $uo rei dioinme eautue Cui eautue hnberelnr pro siibtUiativo ^ood 
Mgnifiearot t ,,qnidqaid ia oacrig eaTendnoi et religionie gratia Titandum 
aot omittenduni eetet^, vid. § 12.) coniecit Lipcine Elector. 1, 81. id qnod 
piacait PoDtaao, ted reratatttm eet a Gronovio, 9. Crn. Cotn. a) AG. 

4. $eriptore$ eura quae$tioni$ exer- Miam diem iia ooactittti, qoo qna«i 

enif] i. e. aactoret cnrioso ^«aeai- adeaeeat. 

▼ernnL eerfeejat dietl Cf« c. ta^ $ a. el 

^ eolUgimue^ Non aogaverim mo- Mneller. Etr. 11. p. 897. ^^ 

line ee habere fntarnm teropaa. meneif ukorior] i. e. meneie qaiTie 

Sed librl mee. demonetrare videii- nberior vel omaee meaeee «beria* 

tar et hoe loco et infra, nbi io ree. 

edd. ineenintnr particnlae eniai et 8. dtee enof] „Qniboe aoiit ao* 

oero, «netorie iodili|(eQtiam abaliia o«m, com eom ex lonnri eolarem 

poetea eeee correctaok racerel.'^ Gaon. — Cf. c. 14. § 9. io.- 

6. ex eertie eau$i$] Hoc fortaeee enm d«e6«e arfnenie /eeif, ei $ 

pertiael qood de lona dicii Lao- 1$. noooe dtet. 



rent. Ljd. lil, 7.: '0£«r^ar y«^, ret ifieinae ea«f«e] „lla€ 

$$g 'AQiotozihjg (jpTjolf noulrai Tr[9 proepiciene, ne qna io re diviaa 

noqdap vrp^ noog z^ xetfiBQiv^ t^o- offeneio fieret. C^nfve rei divimaOt 

Mtx^y fioadvtif^ dl vfiv Xifbg r^ ot feUeee etudiique Ueique et eimi- 

4^£qiv£f iftaX^ dl ztiv nqog t^ ion- lia. Vid. eadem cap. 14. [$ a^ 

fuqipji. Sed Tide ne etiam cogi- 0«o«. <— Compsraverim pottoa : Cic 

taodum eit de caelo oabibae ob- N. D. II, 99, 60. t Nmiurm .. pro- 

tecto. midm utilitmtum opportunita* 

frmue] poeitom eeee videtor pro f«ni^e omniom, ei Tac Ab«. 

prm$o. IV, 98. Ilerom oesfraram pror 

T. r e p raa ieo f mO '• «• compotari, midumL, 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XV. 



12» 



tis PatribBft uk ommmn nolilhiii prodermtar» pontifiei 
Imm profiocia dekf^biter» ut dovm luiue primum QbserrareC 
M p o c t uM tinnque regi saflrifieiiio nunliaret Itaquo sacrifieio a 10 
rege et Biinore pontifieo cetebrato idem pontifex ealata , id esl vo* 
eata, in GapitolniBi plebe iuxla eitfiam Galatmm^ quao eaaae Ro* 



-^ pnemiia Onp. aM. dt) B. ptmfideniim GP. 10. kaimki i^ 

Maimkrtm •-■. KaUkrom Bw CafalM g io vg, -- qmm^im ilMlf A«*1E» 



0. mntequam fagli . . . profferen- 
Ivrl „Ilaoc rem tnifluiit copi«M0 
Piiniut N. II. XXXIll, 6. [c I. § 
IT.], Liv. IX, 4«. [§ 5.], Valer. 
Max. II, S. [8.] et Oicero paetiw 
rein attigit.'' Zani . - Becker. Haadb. 
I. p. 22. affert Cic. p. Mur. II, 25. 
et ad ACt. VI, I, 18. Ailcfe Digeet 
1,2,7. Aeditia ciirnlle fnit Cn. 
FiaviuB a. o. c. CCCCXLIX. 

invUis Pairikwi} Cf. PlUiM L. o. 
g 16. Addiium fiatHa^ ol nhmul tt 
Uribnnu^ plebig e»$9i^ qua fada tania 
Mnaluf indlgBafMme exorfll, ul onu* 
iae ak eo abieeio» fuime is onlifuM» 
eimUe reperiaiur annalibue, 

paniifiei minoril Cf. SS !<>•> 19L 
•I 10. Ex liie locM vidotar elucero 
iion •iti «aum prUcis teuBporibiM 
fnlMe pontificem miooffem, nioi 
forto Macrobioo dicere voluit onnm 
• pontificibns minoribns. Trea 
coiumemorantur in orat. de ha- 
ruep. reep. 6, 12. Praeterea vid. 
LiT. XXII, 57, 3. L. CaniiUuep 
eeriba poniiJlci§y quo» nune mino* 
ree poniifitee adpellant (obi Yid. 
sotne intorpretnra. Eadem fere le- 

Kntur apnd lol. Capitolinnm io 
icrino c. 7.). Vid. intcriptiones 
■p. Orell. 648. et 2158., Hartung. 
1. p. 209 eqq. 

Aoec prooineia delegabaiur] Cf. c. 
7. S 1. Cui provincia eral admit^ 
lere. 

ref^i Mer^leulo] Cf. $ 12. a re|fe 
•acrer um , $ 19« regina Merorvm, td 
aei regi» «jror. LW« Il| 2, 1. Qaim 
fumedmm pubiiea eaerm per ipeee re* 
gee faeUiatm armni, ne ubiubi rv^pim 
deeiifertum eetel, regem eaerifi* 
euium cremH. Feat. I. XVIIl. p. 
SI8. MnelL SmerifiemlM» tea e^ 
peOmimry qui am emorm quae fmeere 
tegm eueoenml, ^eil. Oionye. A« 
E. IV, 74. "Sim a» wi xo^hfOiM v^ 
pmailttaliq itov0(ug.f ici&e^uim iMf^ 
Xop vfiity • • . mMj9 thnmm t^s ^^8 
epuliltmpieuf lefmv dmodeuufva^i» 
m$ dA fimm^Uitg i Hpf rifi^ teei^ 



tipf He»p duL piov «c^anc ditoXeXvfti- 
pog moXeftat^g dexoXimg » rovro it6- 
90V Izmf iiyoty Sgnt^ 6 §aaiXibgf 
t^ mtiiovHp tdh 4hr^itoXuny &XXo 
r oiSSip. (cf. ibid. V,l.). Hartung. 
I. p. 159. 

10. ealaia • . piebe iuxim eiirtem 
Calabrmm] Cf. Serrlue ad Vlrg.Aen. 
Vlll, 654. Curiam Caiahram di- 
eH^ quam Bomulue ieserai eulmie: 
ad quam ealabaiur^ i. e. ooca* 
baimu eenaiue, voeabmimr oi pepn- 
lue m rege emerijieulof «I, fuoniom 
adbne faeii non eranl, ludoritm ei 
eaerificimum proenotcerenl diet. Varro 
L. L. VI, 4, 27. Primi diee meneium 
nominaii Caiendae o6 eo ^uod hi» 
diebue ealaniur eiue mune$e /Venae 
m peniifieibuef quintanae an tepli* 
monae tinl futurae, in Capitolio in 
euria Calabra eia Diee ie quin" 
que ealo^ luno Covella* Sqjticm diee 
ie calo, luno Cooella (nU ^ooella; 
of. ibid. V, l, 13.). Lanrent. Lyd. 
111, 7. XaXivdag dh a^ag ol ma- 




KaiaQq^ SaeiXm^, ual arj/iai- 

ffrt ucna tipf dix^&tofiov trjg tfeAif- 
m^g imt»Xieai trfv tmv Nmveh Ioq" 
njv. Verr. Faet. Praenett. Cal. 
lan. (apud Pellegrin. Andeut. p. 
107.): fuoe Poniife» minor quo\lU 
^eljmente aii iVonat ein\gulae eaiai 
tn Ce|»|lolio id euria Cala|6ra|« 
Fettue ap. Paul. iib. III, p. 49. 
Mnell. Colafrra euria dieAaiurp 
uhi lanlum raUo eaerorum gerebatur^ 
cnm Adnott. p. 369. Lind. Qood 
orthographiam attinet, magit tibi 
•onelare Carrionit (in ed. t) ra- 
lioaem, ttoribentit Kalahrat non 
nego: ted librit mae. obtemperan- 
dom eete dnxi. 

^oe eaeae BomuH prosima eei} 
Veteret tcriptoret alii CDionyt. A. 
B. I, 79. Plutarch. Rom. 20. tl 
Biotlt. Uiliia Bam. reg. X.) caaam 



124 



MAGROBII 



muK proxima est, quot numero dies a Kalendis ad Nonas super- 
essent pronuntiabat: et quintanas quidem dieto auinquies verbo 

ItxaUi^ septimanas reoetito septies praedicabat Verbum airtem 
fuMi Graecum est, ia est voco: et tiunc diem» qui ex Us diebo» 
qui caiarentur primus esset, piacuit Kalendas vocari. Hinc et ipsi 
curiae ad quara vocabantur Calabrae nomen datum est, et classi, 

12quod omnis in eam populus vocaretur. Ideo autem minor ponti- 
fex numerum dierum qui ad Nonas superessent calando prodebaty 
quod post novam lunam oportebat Nonarum die populares qui in 
agris essent confluere in urbem accepturos causas feriarum a rege 



[Mt». ABGPS. 

11. Groeevm (om. e<0 S. — kalmratUir s-i. — Kalahrme t-i. C«- 
lotae g in mg. — et cla««i . • • voeareiur o«. s-bP ,,Aildebii(iir in AngU- 
cftDO, et vetuetit item cditionibue.** Poat. ^ m eam omui» G. 18. 

emporeetet A. — k alando o-z* ~ populot P. — aecepiuroB eauiut tocro- 
rnm ««logo et ita in Macrobio ■criptnm dieerte primae editionie.*^ Lipe. 
Eieetor. I, 81. p. lao. „At mena et item ▼etnete caai diaerte eausae /e- 



HomnU in Palatio folMe tradide- 
mnt, alii (Senec. Consoi. ad Helr. 
9. § 3. Ovid. Faet. III, 184. Vaier. 
Max. IV, 4, 11. Dio Caof. ILLVIII, 
43. et LIV, aa., qoi, nbl Palatlnm 
commemorat LIII, 16., diclt tantnm 
nif6s vi^ tov *Patfivlov «^oero/icn» 
oiv') locom Incertum relinqnnnt, alil 
(VitruT. II, 1. Virgll. Aen. VIII, 
e53 eq. Senec. ControT. II, I et 6.) 
Tidentnr dlcere eam fnUee In 
Capitolio. BecVer. Handb. I. f. 
401 sq. etatnit Macrobinm errorem 
conimieisee addnotnm Terblt Vir- 
gilii (Aen. VIII, 853 tq.): Siabai 
pro iemplo ei CapitoUa eeha tene- 
baiy Romuieoque reeene kerre" 
bai regia cvlmo, male intellectie, 
qoae Servint 1. c. recte non ad ca- 
■am Romnli, ted ad cnriam Iptam 
Calabram retnlittet; idemane ttn- 
del dorere non obette hnic enae 
•ententiae locos ab alilt allatoe: 
eed Tide ne praeferenda sit Liptll 
ratio, qni ad Senecam (Contol. ad 
HcIt. I. c.) adnotavlt haecce : „Qoid 
autem in hoc diesentu dicimuet 
Ego nihil, niti duplicem catam 
Romuli foltte: Tcram et Toterem 
in ^ Palatio , alteram adtimllero, 
religionit canta in mente Capito- 
lino, nbi omnia ant praecipna ta- 
cra.'' Cf. MerVel. ad Ovid. Fatt. 
p. GXLTi. Philolognt I, 1. p. 82 tq. 

«Ijcfo quinquiee verbo luxXm} Ali- 
ter Varro I. c. Laurentiat Ljdot 
modam pronnntiandi non addidit. 

1 1 . plactiit Kalenda» voeart] Aliam 
derlTationem profert Plotarchnt 
Qoaett. Rom. 24. 'Ovonaiovci xov 



fth dwetvt6fibv a^trjg (rng OBlifvng') 
ual riiv n^v^tv Kalecvdagf Stt 
%av TO mfi&ipa nai Xd^^a «la^, 
ual urfla^» vb Xavd-dvftv. Sed 
Idem paolo tnpra: tig ol niql vbv 
'Jdfav Uto^otVy Stt tatg KaXdv^ 
datg ixdXovv tbv ^rjftov ol £^- 
Xovtig lud uettrjyyMov eig ndfiwtfiv 
tag N6wag. Cf. Lanr. Lyd. eC 
Varr. II. cc. 

eif nae . . Calahrae] Haec Tlden^ 
tnr ette coninngenda, nt Terba ad 
quam voeabaniur iv na^tvfHcH dlcta 
tlnt. Nam ti conttroit: carMieao- 
men datiim eH Calabrae, mlnnt 
bene adinngitur timplez datlTUt 
elatti. 

et claui^ quod omni» in eam po- 

Sulue vocateiur'] „Cni etymo et ra- 
iut attipnlatnr lib. 1. cap. 10. [6, 
33.] lamfiiy inquit, et clafliit a ca- 
londo.*' PoNT. — Non recte Carrio 
unnm cod. P tecutut haec eiecit. 

12. pi^iilaret] Cf. Capitolin. M. 
Anrel* IT.: PetttleiitM gravi» mulia 
mHia ei popularium ei miUium 
Miteremerat, nbi Catanbonut: ,,Ur- 
banam multitndinem Tocat popula- 
ree^ et militibut epponit . . . Clpla- 
nnt de officio praefeoti urbi: De- 
bei eiiam di»po»iio» miiiie» tlatioiia- 
nof kabere ad inendam popularimm 
qmieiem.^^ Haec leguntur Digett. 
f, 12, 1, S 12 , et pauTo tupra: Quie» 
quoque popularimm ei diteiplinm 
epeeiaeulorum ad prmefeeii urbi cu* 
ram periinere videiur, . 

occeplttrof eoaitat ferimrmm] „14 
etlt qiiaa feriae cwr aal c«i dao 



SATURNAUORUM LIB. I. GAP. XV. 



125 



saeroram sciturosqiie, qnid esset eo mense faciendum. Unde qui- 13 
dam hinc Nonas aestimant dictas, quasi novae initium observa-{874] 
tionis, vel quod ab eo die semper ad Idus novem dies putantur: 
sicut apud Tmcos Nonae phires habebantur, <]uod hi nono quo- 
que die regem sunm saiutabant et de propriis negotiis consuie* 
bant Iduum porro nomen a Toscis, apud qnos is dies hi$ vo-14 
catur, samptum est lUm autem illi int^retantur lovis fidu- 
ciam. Nam cum lovem accipiamus lucis auctorem, unde et Lu- 

Eddl. vicahgapdib.] 
riarum promunt; potsttqae Tideri proliam, nisi toi caiiMt tnrbaret Fe- 
cerim Itaqne ex ea fau9a9 ferimtmm^*^ Poat coli. Symmociii ioco: t/M 
%Mmdi$ feriiw modu9 nuUuB €»tf pmuBa nulla^ et Lacretii [III, 948.] Fri^ 
fida quem eemel eH vOai pama eeeuia, „Haad difficiie iadicium eet/^ 
Cron. Vid. aot. — «cripliiros^ue t-s. ,,Placet magii Teteria codicis lec- 
tio Mitttrot^ve.^ Mears. ^Qaaeris qaie eit Tctue ille codexY QaodTle 
exemplar editum aate Stephaoam.** Groa., qai rocte moaait ratticot vf- 
leree Romaooe aoa ita fuieee tcribeadi peritoo. — auod eeeH t. 
18. «xtefiniaat Sa. extimaiil Tichg. — «el quia S ,,Forte aactor poaail 
vel ab eo fuoi/.'* Zeaa. — die om. he-s. — ah idibue (sap. ad idue') Q. 
— pvtenfur A6ST«g. •* fuod ii PS. ^ nona (sap. o) A. 14, Cep» 

Xf^lll. De idibue t (i Cap. XFIL). — tit P. idii g ia mg. — voeahm- 
larr G a soc. m. «— interpretabaaiur Edd. P« — in carmiae e-bP. — ^Jla 



eeeeat cclebraadae.'* Gaon. — Cf. 
Varro L. L. VI, 8, 13. Bex quom 
ferias meuMtruae lS'onis Fe- 
bruariis edieit^ kune diem Februa" 
tum appellat, et 4, S8. Eodem die 
in urbem ab agris ad regem 
conveniebat poputus, Harum 
rerum vestigia tn saeris Nonalibus 
in areoy ^od tune ferias primas 
sint e 



nsiruaSf quae futurae sint ee 
mense^ rex edieit populo, Mnel* 
lerne Ktruelc. II, p. 826. monet 
elgnificari reeponea Laenmonnro 
Tnecoram. 

18. I7nrfe quidam kine fionae 
aestimant dietas otc.] Cf. Vnrro I. c. s 
Nonae appellataej aut quod ante 
diem nonnm Idns semper^ aui 
quody ut novus annus ealendae /•- 
nuariae ab novo sele appeUatae^ n o- 
• nt mensis ab nova luna Nonis. 
Laorent. Lyd. III, 7. A^vff 9b i} 
Mifom4hpafi na^ ^Pssfudot^ Nmveti 
nolelrat, dvxl to^ ivviu^ xamtV" 
xeu yao siaw. Plotoreh. On. R. 84. 
T^ ib n^skfiP ipa0t» Nivvuq x^ 
dmuextcxip xAv Avofukesv (dva^ 
fi^iiowii) vovfifivlav oiasev. 

putmitnr] idem oel h. i. ac eom* 
pntanfnr. 

opvd IWeeofl Cf. Moell«r. BlrMh. 
IL p. 8S6. 

regem ennm eainlakml] Maolloraa 
Blmek. H. p.867. caalerlFeol. lib. 
XVII. p* 87IK e. T. MlMikat 



Feiens regem saluiat cet. Illaro 
Tide etiam p. 324. 

et .. eonfufe6ant] Cf. c* 18. g 19. 
et c. 16. S 33. 

14. apud quos is dies Itis voea» 
tur] Cf. Varro I. c. Iifut ab eo 
quod Tusei /tut, velpotius quod 
Sabini Idus dicunt. Cf. Maeiler. 
Blraek. II. p. 333. 

iovem . . . Lncetium Solii . . . ea- 
nunt] ,,Gloeeaes Lucerint, Zevff. 
Sed illod nutem roctiue: Marc. Ca- 
polla ot lorem Lueetium eic In- 
noaom Luextiam dioeadam ceaeuit. 
Ail lih. IL c. ft. [S 149] Te Luei- 
nam^ quod lueem naeeenfi^ne iribuas^ 
ae Lueetiam eonvenit nuneupari**'^ 
PonT. - Cf. Foel. ap. Panl. lib. 
X, p. 114. Mnell. Lncetium /o- 
vem appMabant, quod eum luci» esse 
eausam eredebaut; Gelline N. A. \\ 
12, 6 eq« l>icluf est (loTie) et Lu^ 
eefitts, quod nos die et lueo 

fuasi vHa ipsa afjieetei et iuvareU 
\ueetium autem lovem Cn. iVae- 
vius tn l/6ri0 beUi Punid appellat; 
SerTiue ad Virg. Aen. IX, 570. Sane 
Ungua Osea Lueetius est iuppiter^ 
dietus a luee, quod praestare dieHur 
kominikus. Praeterea Mnelleme ad 
Varronem I. c. adaolaTlt! „NomeB 
Leueetittt iaeeee Tidelor ile Tcrei- 
hae qooa Terealiaa Seaaroe de or^ 
Ihogr. p. 9261. P. e Saliari car- 
■Uae appamdi.** Piolarali. L o.% 



12S 



MAGROIIU 



oeiiuflA Salii in carminilHis «aniaiit el GMeoMS .dfm, x^ if^h^ 
Yocant, ipsi quoque Romani DiespitreHi 4^ppeil«Bt, ut dliei patrom» 

Idiure hic dies lovis fiducia VQcakir» euius iuiL non finitur cum so- 
lis ocoasu, sed splendorem difli et iiocteni eontanuat intustrante 
luna: quod semper in pienilunio, id est inedio mense» fieri soiet: 
diera igitur, qui vel noctumis caret tenebris, lovis fiduciam Tuseo 
nomine vocaverunt: unde et ooMies Idus lovts feriias observandas 

lOsanxit antiquitas. AJii putant Um^ quod ea dje plena luna vi- 
deatuTy a videndo vidus appeiiatas, mox iitteram v detractam: 
sicut Gontra, quod Graeci Idevv dicunt, nos v iittera addita videre 
dicimus. Nonnullis placet Idus dictas vocabuio Graeco, olov dno 
Tov ddovg^ quod eo die pienam speciem luna demonstret Sunt 
qui aestimant Idus ab ove Iduli dictas, quam hoc nomine vocant 

nxusci, et omnibus Idibus lovi immolatur a flamine. Nobis ilh 



{£il4. ABQPS. 

tiiv i}/fr. om. A. 15. eiitt «ofif otea^u uonftniiur v«g. — ifMJ el nocflt 

Eda P. „Scr{|rtfiS limbet «oeteiit. £licfti ok vootlg^iit priorit lectionla, 
mleitilarem diei el nociu conttntiol, vel ex hiie gplendore dioi et wocfem.** 
Firat. ^ coiilme«l P. «- diom vero T-r. — quod oei Bor. — iovi /e- 
riotae ff In mg, 16. eo die S. dto (iHld. eo) 6. ^ otif«« («iip. add. 

quu$i) &. iduM P. -^ ncut greei contnt ^od O. — dicnni iSHp S. iifen 
dieuni A. iJtBtN dicere 6. — otou ... $i9ovs om. A. d%h tov fl^ 
Itovg om. otov') ?icag. — eo die G. — demoiittrat (mip. add. e) B. — • 
exittimani S. aetiimem t-i. exittlineRt v-irl>P* «— n 6ooe t9. — 
lo»i ▼•-bPMI2P667. lovie ABSM3P2. ooit <2i-g. 17. proprior 



xm Jd tinf imamffUav ^»odid6vtBg» 
Imor. Lyd. 1. o. ad $ IS. 

Dieepiirem mppeUant^ ui diei fm* 
trom] Cf. Varni L. L. \% 10, 66. 
floc . . OBiendii aniiquiu» fooie «o- 
Mn; nam oUm DUotfit ei Dioefi» 
ier diciue; L «. diee pfllor. GclliiM 
1. c. Ilemqfiie /oott Dioepiior mp* 
pellaiue, td oft diei oi iu€i$ p** 
ierf Serviao l. c.c Jpee uti €nim 
nodra Ungua Dietpiter^ i. e. dtoi 
')pater. Horutiu» [Cmnu. 1, 64, & «q. 
ef. IH, 2, 29.] ^Mfiie Dieapitor 
pierumque por pmrum tananiee .EgH 
equoe. 

15. spiendorem -iNei et noefem 
cORfiniiirt] i. e. per iioctem. Noa 
est ergo qnod oam Pontano ecrl- 
liamas noetir. 

tn pleniftinio] C?f. Lanfent. Lyd. 
III, 7. TtlfiviXo^vioif tocs Eidovi 
ualovvtBSf oIovbI itX7j(foedX7pfov, Pln- 
tarch. I. c. ad § 16. 

lovie fetioi^ Cf. Lanr. Lyd. k c, 
"Od-av ual^ioq uvtiiV hoQtffv^otov 
TJXloVf vtvofiiiuiat^ di 0« avfupofu» 
tpmtlisedtci tifv eBXijv^Vf et I. c. ad 
S 18. 

16. otov anb toh tfdovgl €f. 
Lanr. Ii|«. 1. o. Tb ^l vmv mma 



Hvofui fta^ pkv toHs Mohxmoig i* 
rov Bidovg tijf OBXijvfig, ^9^ 
6^ voi^ Ibqbvoiv ccjtb ^valag r^i^ 

ffOV BV^lauOftBV Bi0BlWIVBVfiipOV;PiuL 

q. R. 24. ""H iia tb uixiog wd tb 
§ldogf dXouXijqoo ua^tatttfUnjg t^g 

mb ove IduU dickit] Gf. Fettoo ap. 
Paul. lib. I&, p. 104. Maoll. Idu" 
lit ovit dicebatur^ quae omnibut 
idHut JSoei m«cfo6atifr. Lnir. 
Lyd. J. c. ot Orid. Faet. 1, 66. «t 
687 oq. Coternm al» idibut dicta 
eeoe videtor ooie Itlailit (of. taara 
Uulim ap. Foot. I. o. ad § 19.), «t 
a irihu iribuUe, Ita^no illl ^riva- 
lioai aimilia eoeot Imoc: ,,Oet-er« 
•oai Qoterlamwt.*' Cf. iiaello& 
Alraok, U. p. 828 «|« 

f n awi Aoe «OMiae oooottt Ikaei^ ol 
.. /ooi •mmolflliir « JlMtne] Ipoo 
6lini pnliAimn liaoc #M«i «on |>ooe«, 
S doo<|ne <8j«iIhiI. f* 8w) oomeel 
loi^endani eooe lovi ooie. Al -o |mK 
•OBiine quam, nt eaapine apsd Ma* 
crobinm (vid. prolegi^. p. mexii 
eMr. el aelt. «d Oonnii. 1, «, 77.) 
intelligendne oet nominativne qutm, 
Seneiie «eee Tldetar: ^am^oe hoc 
•emea, qnod • Taede rpMidilt, da*- 
tor oel ^ae qnibnevls Idibae IoyI 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XV. 



12T 



vero propior aestiinatur, ut Idus vocemus dieiD qui 
dividil mensein. Mimtre enim Etrusca lingua dividere cst: unde 
iridua^ qQ»ai mMe tirftia> id est V€dde dtvisa: aut vidua^ id est 0(175] 
tiro dmuL Ut autem Idus omnes lovi ita omnes Kaiendas lu* 18 
noni tribotas et Yarronis et pontificalis adfirmat auctoritas. Quod 
etiam Laurentes patriis reiigionibtts servant, qui et cognomen deae 
ex cerimoniis addideront» Kalendarem lunonem vocantea, sed «t 
omnibus Kalendis a mense Martio «d Deoembrem h«ic deae Ka* 
lendarum die supplicant Itomae uuoque Kalendis ommhuS) prae* 19 
ter quod pontifex minor in curia Calabra rem divinam IttAoni fa- 
eit, etiam regina sacrorum» id est regis uxor, porcam vel «gnam 
in legia lunoni immolat: a qua etiam lanum lunonium cognomi- 



Edd. vicahgtpdsb.] 
pSds. *- estimmimr vl. esi^Ummtur Sv3-gb. — inde li«-bP. — idum 
(•«p. add. «) vaide idua S. 1*8. eonfirmat v-g. — eaUniarem (ia 

ing.c ,^l: caicrm^O & — Kalmdarem (aup. if) diestupUcamt B* KaUm" 
damm diet tmppUemmi 6. — •mpmlieahant P. 19. Malabra s-s. — 

td eet regis mxar o«. a-b. DmtmmJiit hac vocec Grooov. ad c 13. J 21. — 
idem A» -« r^ie om. P. — in regia Immonie S. — vmeaimm eeee dijdmme 



oa ^oae 



a flamioe immolatar.** De re conr. 
S !»• 

IT. diem qni ditidii mciite»] llaoe 
interpreCatioaem probal Moelienit 
I. c. 

anl viilua] Vide ne legendnm 
•it! «»t viri idma^ aoo magie 
baec accommodentnr ad 
•eqnuntor. 

18. iff«« oninet lovt. .. 
jralcnifat lnnoat «rj^tafll Cf. g 1». 
et c. ». « 18. Laorent Lvd. 111, 7. 
'letiov ci Hvi ai KaXivdui^^^me 
«09^17 itvYxmvoPf vowiewi eeXfjvi^ 
.. v&s dh Eidoitg •• ^/tt, ^avm 
7/0^9 aWowpor. Plotorcb^ I. o. ad 
S 14. Ovid. Paat I. &5 mq. Feadi* 
eal i#n«onMic lanonii cnra Jfalen- 
dae* Idibme alba Eovi grmmdier 
agmm eotf if . 

pontiflemUe • . aneforjfa*] i. e« ane- 
torita« comroentariorom poatiflcom, 
qnofl eommemoffot Livteo IV, 8, 8. 

Iponrenlei] Commemoranlav, qoia 
Lanrentnm eml nnnm mx anli^nie* 
•Imie LalH oppiii*. Cf. Vit». Aen. 
VII, ITK 

omnjftne Kaiemdie .. hmie dmme 
Kmiemdarmm dh emppUemmt] Uaee 
iamdia mihi 00^1 ^nopecia (cl. 
S^mbol. I. c^): eed wm rnliane 
•int emendanda, noimm liq«el« 
Verba Aalendforirm die (▼•! Am, ol 
legitnr in «odd. BO) hne Inoerla 
•••e pntaveitlm e •efoenHbn^ (g 
19.): Anic deae emmeU Kmiemda" 
fum die^ midemttir meeri pU * 



a mente Martio ad Deeembrem] 
i. e. men^ibo^ veteribor Cf. c. 
la S8. 

19. pontifes mimer] cf. g 10. 

regjna •ocromm] Hegina lantom 
vocatur apod Fealum ap* Paol. 
Diac. lib. IX. •• v. laarcnlam, p. 
118. Moell. et apnd Servium od 
Vlrg. Aen. IV, 187. 

•n regia] Non regiam Namae, 
qaao erat conionela enm templo 
Veelae, aitem in raiicUmc PateHi 
finibocque fori Romani (nl ail 
Serv. ad Virg. Vlil, 868.), «ed de^ 
HMim regie •acrifieall, el h. 1. el 
e. 18. S 98l el apod Varron. L. L« 
VI, 8, 18. (i/gonolw, jier fiiee rem 
im regia mrieHm immeiai') e«oe in- 
leHigeodmn etatoil Pellegrin. An- 
d o a l ao g eo ele. :p. 40., qiii tamen 
lidelar oegleiiMe iocnm Feoli p^ 
990. Macll. SocfWn viain quidam 
mppeUmUum eeem oxirtimanty ... 911 oil 
ee itinere «lanlnr eacerdotee 
tdmlimm •ocreram con/ieieii- 
4ornm canoib Haqne ne ealenn* 
fuidemr, nl on^gne opihotur, eacra 
mppeUmmda eei a regia ad do» 
mrmm tegie •acrt/«ea'li, $ed 
eHimm m regio dmmo md omeeUmm 
MrenlM^ el romw ■ regim mefke ta 
orcdm, «iii el d i eatle a regia 4i- 
oHMirilar domno rm^le mMsrificalK 
el ^Hdelar oigaifieari immmi qoae* 
dmn In oaoria Mallimo a ^Mio re« 
gli •aerificoH ia roglam iaeatala, 
al ia hae «100 ««ia imBMli 



128 



MAGROBIl 



natum diximus, quod illi deo omnis ingressus, huio deae cuacti 
20Kalendarum dies vidcntur ascripti. Cum enim initia mensium 
maiores nostri ab exortu lunae servaverint, iure lunoni addixe* 
runt Kalendas, lunam ac lunonem eandem putantes: vel quia luna 
per aerem meat, unde et Graeci lunam ''AQtsiuv nuncuparunt, id 
est daifotofnvy ^uod aera secat, luno autem aeris arbilra est, me- 
rito initia mensium, id est Kaiendas, huic deae consecraverunt 
21 Nec hoc praetermiserim , quod nuptiis copulandis Kalendas No- 
nas et Idus religiosas» id est devitandas, censuerunt. Hi enim 
dies nraeter Nonas feriati sunt: feriis autem vim cuiquam fieri 
piaculare est: ideo tunc vitantur nuptiae, in quibus vis fieri vir- 

IMst. AB6PS. 
•-bP. — diximut] c. 9. § 15. — omnea S — aneribi G. tO. initium 

T. — $ervarini S. — Kalendat ive\ Col.) addixerunt v-g. addiseritnt 
detada» P. — &Qtsfiiv i. artemin S. &(fvi(i7pf bgn. CorrexU U. Stephano* 
in praeffitione. •» nuncupaverunt v-g. — id e§t Mtt. a-b. quaai v-g* 
,,Lectipneni nliarnm edicionum hic neqnaqoam niutandani cenanitaem, 
qoom partlcolam qua$i in locia hniutmodi utitatiaeimam illiiiqoe aptisai- 
mara eeee congtet.'* H. Stfph. I. c. — c^E^($rofuy PvlP6. dtifdtBfu» SM8. 
dt^ot6(ifiv v-b. epotomin AG (B a aec. m.). epotomon B a p* m. 
epitomin 1113. epifoaiim (in mg. a eec. m. &^B(uv} MI. — oufeai (snp. 
enMi) 6« 91. /Vonot oin. P. « eonsuerttia vl. contiieoeriinl vS. — 



videator. De regia vid. Beclcer. 
Handb. I. p. 223 aqq. 

20. ah exortu lunae] Cf. } 6. ejr 
tlfo • . die quo novam fimom eonli- 
gi$$et videri, 

lunam ae lunanem eandem pnfon* 
te$] Cf. Varro I. c. ad $ 10 eC \\ 
10, 69. Ah Latini$ luno Lueina 
dietas . . a quo parientee eam tnvo 
cont, luna enim naeeenUum dus^ 
mod men$e$ huiu$. Cic. de nat. 
eor. H, 27, 68. Liina a lueenda 
nominata: eadem e$t enim Lueineu 
itaque^ ut apud Graecoe Dianam 
eamque Lueiferam , t tc apoif notfrof 
lunonem Lueinam tn parienifo 
invocant» Laurent. Lyd. 111, 7. Ol 
vaQ ^titftxol, .. ^ia fihv t^ ^XiaVf 
*7{^av dh xiiv aBXnvriv ivofuiov 
tlvai, et IV, 29. Kettd 9^ xtiw «o»- 
rt/v rov Mafftloy /tti;yo€ '^^av hir 

(tfOV, oloVBi T7JV 0§lljv7IV» 

"AQttfuv . . , tii cel d§ifAo(uv] Sie 
ot acribatar eoadent oodd. mee., ol 
ef. Crameri Esc. e TheognoeC. Ca- 
nan. Cod. Baroec. 60. f. 100. ia 
H. Stephani Tbee. Gr. 1. e. v. 
dt^^^iog^^A^Bfiut i} obI^wi ^$^6^ 
T0(il9 vtf ovoa H Tiavovoa t^ 
di^ Contra I^taroat. Lydos U, i. 
'Aqtb(uv, oiovai deqdTB^i^iv^ OBliivtiv, 
eC EtjaaoL aiagoom et GodianoiB 
a. T. 'A^B(ug: ubq6tb(^19 Ttg ovOtt^ 
el Cioroene Alez. Strma. V, 664. B. 
cca^oediioff Tig oiuu 



l 



luno autem aerie arbitra e$t] „Cf. 
Phornnt. de N. D. 3.*' ZBvn. — Cf. 
c. 17. S 54., c. 20. § 10., lib. 111, 
e. 4. S 6., et Corom. I, 17, 16. 
Cic. de nat. deor. II, 26, 66. Aer 
anleai, ut Stoid dieputantj interiec^ 
tu$ inter mare et cacfnm, lunonie 
noHitne confecrafnr. Arnob. 111, 30. 
Si aer Ula (iono) ett, quemadmo^ 
dum vo$ iudere ae dictare eon$ue$%i$ 
Graeei nominie praepoiteritate rcpe- 
ti«a. Plotarch. le. et Oeir. c. 82. 
Kopp. ad Martian. I, § 67. II, { 
160. et 160 , ubi affert Uidor. Etyin. 
Vlll, 11, 98. — Arhitra dicitnr, nl 
Kotoe apod UoratioBi Od« I, 8, I&. 
arbiier Hadriae. 

21. reUgio$a$^ id e$t devitandae] 
Cf. 111, 3, 8 eqq. Feetne p. 278'. 
MoelL Die$ anfem religioei^ qui" 
huB niti quod neceeee eit n^oe Aa- 
6efor /aoere, ot qniNf boatlni ita fa^ 
eere non Ueeatf «t, «t id faeiat^ con- 
Ira deorum oolunlaCero videatut fa-^ 
cere. Vid. nol. ad c. 16. $ 14. 

ki enttn die$ . . feriaU $unt] Ka- 
lendae Iriboebaator lononi, Idoa 
levi. Cf. S§ 15 et 18. 

INoenlare eal] Cf. Feetue apod 
Pool. lib. \l\. p.244. Moell. Pia- 
eularia tmepieia appeUahant quae 
9$mfle$Mtihu trietia portendebant^ 

in quihua oi$ fieri virgini videtur] 
Cf. Pintareh. Q. R. 29. "^ fic^lovtcci 
doMlv bMvcu fiuxiio(Uva^ ovx Hov- 



SATURNALIORUM LIB, L CAP. XV. XVI. 



126 



gini videtur. Sed Verrium FlaGCuni iuris ponttficti peritissinium 
dicM^ solitum refert Varro, quia feriis tergere veteres fossas lice- 
ret, novas faoere ius non esset, ideo magis viduis quam virgini-[276| 
bos idoneas esse ferias ad nubendum. Subiciet aliquis: Gur ergo22 
Nonis, si feriatus dies non est, prohibetur celebritas nuptianim? 
Huius quoque rei in aperto causa est Nam quia primus nup- 
tiarum dies verecundiae datur, postridie autem nuptam in domo 
?iri dominium incipere oportet adipisci et rem facere divinam, 
omnes autem postnduani dies seu post Kalendas sive post Nonas 
Idusve ex aecpio atri sunt, ideo et Nonas inhalMles nuptiis esse 
dixerunt, ne nupta aut postero die libertatem auspioaretur uxo- 
riam aut atro immolaret quo nefas est sacra celebrari. 

XVI. Sed quia nos ad commemorationem dierum ordo de- 1 

Edd. vicabgtpdsk] 
fieri vi$ ASv-r. ^ virgimibuM Edd. -^ Valtrium Fluecum coni. Mcrke- 
litic adOvid.Paat. p. xcv. adden»: „Ia e«t L. Valeriu* G. f P. d. Flaccoa 
flttNiea Martialia qui in fastis CQpitolinia consul aani o. c. 689. refcrtor.^' 
82. Subieeii S. — er^o tttnontt S. — primuM nuptiarum (tim. di€$) 
B. "^ poMlridiuni AS {G snp. u). pc$iriam (sop. add. <fif) B. — pih' 
»tera aie v-g. 

ILVh Capul XFL Quae diterimiua divereitatetque fuerini dierum 



aagf hov (UlXovai SiahtfHv tiip 
mci^epiav, Cf. Boinal. 15. et not. 
proaime ue^ Fectns p. 889. Moell. 
Rapi timuiatur virgo ex gremi» 
makrie cet. Hartanji;. II. p. 88 

mta feriie iergere veiere» foseae 
Ueerei] Cf. 111, 3, 10.; Culumell. 
II, 82.; Serr. ad Virf^. Georfc. 1, 
878.; Htldelirand. ad Arnob. IV, 7. 

magie vidui» guam virginibuu ido* 
neae eeee feria» ad nubendum] Cf. 
Pioterch. Q. B. 105. dw tlva ai- 
vieev i» valg dffftoolaig io(ftalq 
i^^og 0VU iavt yafitZa^ai «a^- 
^ivovgj a\ dl %iJQai yauovv- 
rai; x&teQOv, mg o Bdf^c»v siffipisp^ 
2lrt IvMOVfievai fibkv al ndifd^evoi ya» 
fioSvtaif talQOvaai S^.al ywahikg* 
io(ft^ 8b Ssi fifjdlv Ivnovfid' 
vovg ^otBlv ftfjdl ngbg dvdy- 
uriv; ri fiaXXov oti talg fikv xaq^i- 
voig uaibv firi 6Uy(0Vy taXg dh x^- 
ifaig aiexiibv noXk&v 5vt«v yafisl- 
aJ&eUj ...rjZtiTial tag Safiivatv ^- 
yettioag d^itdcavttg iv ioqt^ ttUQ- 
^ivovg oiffOtcg^ sig noUfiav uatiotrf' 
occy, iiouovicavto yafulv na^ivovg 
iv lB(fatg ijfiiifaig; 

28. oereeimdioe doltir] nt noptae 
liceat ease otioiae, oeedum rea di- 
Tina ei sit facienda. 

dominium ineipere . . . adipitct] 
In duoboa his Terbik iaeat pleo- 
naamue qnidam. Videtor autem 
boc doioiniom cmc uioderatio ro- 

II. 



rnm domesticarom, cui iofra op- 
ponitor Uberta» uxoria, 

omne» . . pofffrirfoont die» . . ex 
aequo airi stififl Cf. c. 16. §81 aqq. 
Fe»t. lib. \1II. p. 178. Muell. ISo^ 
narum die» iiem Iduum^ Kalenda» 
rum nupiii» alieni habeniur^ quia no- 
vae nupiae »ie diem poetridie nup- 
ftas erediiur airum mlucieeere cct. 

ideo ei yona» inhabiie» nupiii» 
e»»e] Ipsaa nefastaa babitas case 
dicit Laurent. Lyd. III, 7: nefaatia 
aotem diebna noptiaa celebrare 
non |{r.uiaae apparet ex Ovid. Fast. 
II, 557 aq. VI. 219 aq. * Quod Pon- 
tanus adnotavit: „De Nhio quoqiie 
luenae notuin adagium: Men»e ma- 
la» Maio nubere vulgu» aiV*, de eo 
%id. Ovid. Fast. V, 487 aqq., Plu- 
tarch. Q. *B. c. 86., Emsiii. Adag. 
Chil. 1, Cent. 4. Ad. 9. 

ne aiipta . . libertatem autpieare- 
iur ujroriam] nt quae non adipiace- 
retor domioinm, neque curaret rei 
doroetticaa. Cf. Liv. XXXIV, 8, 
14. Omnium rerum liberiaiem^ 
immo licentiam (st vera dicere eo/u- 
mu»)^ denidcranU et Ovid. Faat. 1« 
167 aq. Tempora commiti nateentia 
rebut agendis^ Toiut ab autpicio 
ne foret annu» tncrs. Hartung. 
II, 821. 

airo] Cf. c. 16. § 81 aqq. MuelL 
£tr. II. p. 328.. 

9 



130 



MACROBII 



duxit, (le hoc quoque quod Hori noftiri consultatio continet panea 

2diccnda sunt. Numa ut in menses annum, ita in dies mensem 

quemque distribuit, diesque omnes aut festos aut profestos aut 

intercisos vocavit. Festi dis dicati sunt: profesti hominibus ob 

administrandam rem privatam publicamque concessi: intercisi deo- 

3 ram hominumque communes sunt. Festis insunt sacrificia epuiae 

ludi feriae: profestis fasti comitiales conperendini stati praelia- 

res: intereisi in se non in alia dividuntur: iilorum enim dienim 

|27Tiquibusdam boris fas est, quibusdam fas non est ius dicere. Nam, 

cum hostia caeditur, fari nefas est: inter caesa et porrecta iari 

lieet: rursus, cum adoletur, non licet Ergo de divisione festo- 

4rum et profestonim dierum latius disserendum est. Sacra eele- 

britas est vel cum sacrificia dis offeruntur vel cum dies divinis 



[M««. ABGPS. 
apud HofRono^. ch-b. 1. Hori no»tri conntUatio] cf. c. 15. § 3. 

9. Cap. XIX. De (/iMtione dierum v (i Cap. XViiLy — mtnstm quo^€ 
S. — fesii diea dii$ «-b. — et Aommttm 6. S. proeliaret ABOSvl. 

proelialee t-bP. 
e»t \. — rurtttt 



proi 

non alia (iini. in) vl. — fa» non eet. qiiibu»dam fa§ 
non licet oid. P. — e»t di»9erendum S. 4. 



XVI, 2. Numa .. dic» .. omne» 
.. voeavit] Cf. Lir. 1, 19, 7. idem 
nefa»to» die» fa»to»que feeit^ 
quia aliquando nihit cum populo 
agi utile futurum erat. 

fe»ti di» dicati »unt] Cf. §§4 — 
12. Cic. in Pis. 22, 51. Qui (diei) 
qua»i deorum immortalium /e- 
tti atque tolenne» apud omne» tunt 
. . celebrati, llarCang. I. p. 152. 

pro/etli] Cr. §§13-15. Fett. lib. 
XVI. p. 253. Moeli. diem. profe- 
»tum diem »ine ferii» es»e, Nun. 
434, 3. Profesti dies^ a fe»tivi- 
tate vacui. Plin. N. H. XVIII, 6, 
8, 40. pwrem (ette patrenifuml- 
liat') qui profe»ti» diebu» ageret 
quod feriati» deberet. 

3. itlorum enim dierum quibu»- 
dam hori» fa» e»t ... iu» dicere] Cf. 
Varro L. L. VI, 4, 31 tq. Inter- 
citi diea »unt, per quoe mane et 
vesperi ett nefa», medio tempore 
intcr ho»tiam cae»am et exta 
porrecta fas; a quo quod fas tum 
intercedit, aut eo est intercisum ne- 
fasy interciaum, Die» qui vocatur 
»ic: Quando rex comitiavityfa»^ 
i» dictus ab eo quod eo die rex sa- 
erificiolus itat ad comitium^ ad quod 
tempus est nefa», ab eo fas;- iiaque 
po»i id tempas iege acium aaepe. 
Die» qui vocatur: Quando »ter- 
eum delatumy fa», ab eo appella' 
tus quod eo die ex aede Ve»tae sier- 
eu» eoerritur et per Capiiolinum eli- 
vom in locum defertur certum. Ovid. 



Fatt. 1, 49 tqq. ZVec (o(o per»iare 
die sua iura puiari»: Qui iam fa^ 
tfttt erit, mane ne/attut ertrt. 
Nam »imut exta deo data tnnt, lioet 
omnia fari^ Vcrbaque honoratu» li" 
bera praetor habet, 

inter caesa et porrecta] ,,Froprie 
ett, inqait Ernett. in CIbt., teni- 
put interieeCam inter victimae 
niactationem et eitorum in aram 
impotitionem, qno tempore fari II- 
eet.'' Zsuif. — Cf. III, 2, 9., ibt- 
qne not., Varro, Ovid. II. ec. Ple- 
aiut Varro L. L. VI, 3, 16. tnler 

riioittt exta eae»a et porreeta. 
bieront haec in proverbium, cf. 
Cie. ad Att. V, 18, 1. IVe qaid tn- 
ter eae»a et porreeta^ vt nivnt, 
oneri» mihi addatur aut tewapori», 
Eratmi Adag. Chil. 1, Cent 3, 
Ad. 60. 

evm adoletur] tc. hoetia, Tel 
eiut eita tantnm. Cf. Ennint ap. 
Lactant. I, II, 63. Eamque ho- 
»tiam, quam ihi »acravitf toiam 
adoleviU Ovid. Fatt III, 803. 
Vi»eera qui iauri ftammi» ado- 
lenda dedi»»et. Servine ad Virg. 
Aen. I, 704. Adolere proprie eH 
augere. /n tacrit nutem nuv* e^qnj- 
(uaphv adolere per 6on«m omen 
dieiiur. Nam in ari» nen adaientw 
aliqua, »ed cremantur, Steline 
Doederlinut Sjnon. IV, p. 254. ad 
nidorem refert hoc Terbam. 

4. ^acra eeiebriia»] i. e. diee fe- 
«tnt. 



SATURNALIORUM LIH. L CAP. XVL 



131 



epuiationibiis celebratar tel cum ludi in honorem aguntur deo* 
rum vel cum feriae observantur. Feriarum autem publicarum ge- 5 
nera sunt quattuor. Aut eniro stativae sunt aut conceptivae aut 
imperativae aut nundinae. £t sunt stativae universi populi com-6 
munes certis et constitutis diebus ac mensibus et in fasUs statis 
observationibus annotatae, in quibus praecipue servantur Agona- 
lia Carmentalia Lupercalia: conceptivae sunt quae auotannis a 
magistratibus vel sacerdotibus concipiuntur in dies vel certos vd 
etiam incertos, ut sunt Latinae Sementivae Paganalia Gompitalia: 

Edd. viMhgspdfth.] 
dii» A. ciiin ifitS. 6. infa$ Hmti% P. — oftservaaliir GS. — od 

« Miccrdoeiftvt B a ae«. m. »-bP. — tn diet eerto$ (oni. vel} «-bP. — vei 
McerlM efiaai G. — •eaienliiiae: Pagtmaiia tL PaganaUa: Semmtinae 



eum die$ divini$ epulationAv$ ce- 
lehratur] Gf. Aroob. VII, 32. Iovi$ 
epulum cra$ e$t, c. not Hildebr. 
Ideiii epnlum commemoralnr a Li- 
Tio XXV, 2, 10; XXXI, 4, 7{ 
XXXIll, 42, II. Valer. Mai II, 1, 
9. Vid. Hartong. I. p. 164. 

feriae] Cf. Feeins ap. Panl. lib. 
VI, p. 86. Mnell. Feria a feriendi$ 
vieiimi$ eocata^ ai p. 86. Feriae 
aliae erant $ine die feeto^ ut nundi^ 
nae, oltae etim /erlo, «t Satumaliaj 
fnt^ue adiungehantur epulatione$ es 
preventu fetu$ peeorum frugumfue, 

6. Et $unt $tativae cet.] Cf. Fest. 
apud Pttul. Ilb. XVII, p. 345. Stata 
duebantur $aerificia mtae eertie die^ 
bueflebant, el Orid. Faet. If, 525 aq. 
Curio lefitimie nunc Fomacalia ver- 
hie Maximue indicitj nec $tata ea- 
era faeit. Varro L. L. VI, 3, 25. 
• tatttloe ifies diiit. 

Afonalial „In honorem lani auot- 
nnnie aunt celebrata. Vid. Ovid. 
Faet. I, 817.'' Zbvh. — Cf. Varr. 
L. L. VI, 3, 12. Agonalee, pcr 
quo$ rex i» regia arietem immolatj 
aicti ah agone^ eo quod interroga' 
tur a principe civitatie et princepc 
gregie immolatur. Commemorantur 
c. 4. § 9. ttbi Tid. not. 

Carmentalia] „Sacrificia tertia 
Idna laa. celebrata in hoaorem 
Evaadri matrie, qnam, nti anctor 
eat Dionya. Ual. A. R. I, 31., La- 
tini Tocant Carmentamj eed Graeci 
Themia. Cf. Orid. Faat I, 461.'' 
Zava. — Cf. Varro I. c. Carmen- 
talia nominantur^ quod $acra tum 
et feriae Carmentic^ de qua vid. 
Dot. ad c. 5. S 1. Carmentalia age- 
bantnr bina a. d. 111. Id. lan. et 
XVIU. Kal. Febr. Cf. Ovid. I. c. 



el 617 «qq. Hartnaff. II, p. 199. 
Schwenck. p. 164 sq. 

Lupercalia] „Saerificia in hono- 
rem Vanle, qni apnd Arcadae anti- 
quiaaimue habitue eat deui, ab 
Eraadro Arcade inatituta et menaa 
Febr. post ■oUtitinm hibernnm ce* 
lebrata. Dioaya. Hal. Ant. 1, 32.'' 
ZBva. — Cf. Varro I. e 13. Lw 

Jtercalia dieta^ quad m Lupereali 
uperci $acra faeiunt^ i a. la Ln- 
perci Tel Panii Ljcaei fano eiua 
aacerdotea. Acebaatnr a. d. XV. 
Kal. Mart. Cf. Ovid. Faat. II, 
266 aqq. Dionye. I. c. Uartnng. II, 
p« 178. Schwenck. p. 140 aqq. 

Conecplinae s«nl cet.] ConaeDtit 
Featua, nlai qnod in incertoa taa- 
tum diea haa feriaa dicit coocipi, 
•p. Panl. lib. III, p. 62. Mnell. 
Coneeptivae feriae ea feeta di^ 
cehantur^ quae ineerti$ diehue oheer- 
vahantur quotannio^ ut Sementinae 
Compitaliciae^ Varro L. L. VI, 3, 
25 aq. non item. Nam ia concep- 
tivaa feriaa noa eaa aolma vocat 
quae qnotaania coocipiantnr, qnaa 
dicit onnalet, aed etiam imperati^ 
va$» Addit eaimt Praeterea feriae 
conceptivae quae non $unt an- 
nalet, ut hae quac dicuntur aine 
proprio vocahuio^ aut cum perepicuo^ 
«t f^ovendialie ^ $unt, Vid. Merkel. 
ad Ovid. Faat. p. olit. 

Latinae] „Cf. Varro de L. L. V, 
3. [I. c.]: Similiter Latinae fe- 
riae die$ eonceptivue dietuc a Lati- 
ni$ populi$, quihu$ ex Alhano monte 
ex $acri$ camem peiere fuit ius cum 
Homania." ZBVit. — Vid. not. nd 
§ 17., Hartunj^. II, p. 19 aq., 
Schweacb. p. 16 aqq. 

^evenfiVae] „Cf. Varro I. c. : Se- 
mentivae [Muell. Sementinae] fe- 



132 



MAGBOBII 



imperativae sunt quas consules vel praetorcs pro arbitrio potesta- 
tis indicunt: nundinae sunt papnorum itemque rusticorum, qui- 

Tbus conveniunt negotiis propriis vel mercibus provisuri. Sunt 
praeterea feriae propriae familiarum, ut familiae Claudiae vel 
Aemiliae seu luliae sive Gorneliae, et si quas ferias proprias 

Squaeqne fomilia ex usu domesticae celebritatis observat S^nt 
singulorum, uti natalium fulgurumque susceptiones, item funerum 
atque expiationum: apud veteres quoque qui nominasset Salutem 
Semoniam Seiam Scgctiam Tutilinam ferias observabat: item fla- 

[Mm. abops. 

c-g. ^ paganwum id ent ruHicmrum v-gb „qii»(l haud dubi« e«C pro- 
bftnduin propt«*rpA, qnod non modo itemque in tali loro alionnm est a 
coniuetadine Siaerobii, eed etiRiM di«criinea inter ntrnniqno hominn» 
genns non np|inret.^*' Zcun. ^ qui negociis yr\. 7. Claudiae familiae 

v-g ig in nig. Claudianae). 8. ut tn atanalium A. ut in nstalium 

Svl. ul natalium ¥3-b. — ob$ervabant P. — flaminea S a |>. m. -^ 



riae die$ if, qui a poniificibu» die^ 
iu$: 4ippeHatu$ a ^emente, quod ta- 
tioni$ causa $u$ceptae- Cf. Ovid. 
PasC. I, 657.^' Zbvti — Cf. Laurent. 
Lvd. III, 6.: Al Toy 6ig6ifOv koi/ral 
al iBvoiisvai naqa ^Pmfialoig <m- 
uttVTlpai^ xovrioTt cn6(^oiy ovn 
fsXaxov fooLOfUinj^ ijfihav* . . • HjyovTO 
dh hcl 9vo ijfiiifas. ovn itpe^g, dXla 
idoov ytvofiivanf mrd' wxl tk fikv 
itQfOTi^ IsQonoloyp /irjfiTpoi^ otov t^ 
r^, . . tlra fiBTOt hsTa ijfiSQae J^of^V* 
Ovidini Fast. 1. 661 «q. : Vtqut 
die$ ineerta $acriy $ie iempora certa^ 
Seminibu$ iacti$ e$t ubi fetu$ 
ager. Vld. Merbel. p. clv. Har- 
tnng. II, p. 85. Schwencb. p. 198. 

Paganaiia'] ^Festa rnstiGornm. 
Vid. Ovid. Favt. I, 669.<« Zeuh. — 
Cf. Varro I. c: Pa^aaicoe eiut- 
dem agriculturae cau$a $u$eeptae^ 
ut haberent in agrie omnee pagi^ 
unde paganicae dictae $unt. DionT- 
eiut Ual. A. R. IV, 15. refert a 
Servio Tnllio terra in pagot di- 
viaa iostituta eMe Paganalia. Vid. 
Merkel. I. c., Ilartung. II, p. 77., 
Schwencb. p. 197 «q., Becker. 
Handb. II, 1, p. 172. 

Compitalia] „De his vid. noitrnm 
supra cop. 7. [§ 34.]." Zavif. — Vid. 
not. ad c. 4. § 9. Vcrba qnibns 
concipi solcbant legnntur ib. $ 27. 

/mperativae] Has in conceptiva- 
rum feriaruin nuniero referre Var- 
ronem eu)ira dixiinne. Cf. § 9. 
I n d t c t i 9 concepti$que, 

?iundinae] Vid. infra § 28 tqq. 

paganorum itemque rueticorum] 
Videtur Macrobius distinxiete pa- 
ganos et rueticoe, led qnomodo, 



noa liqnet. Becber. Handb. II, I, 
p. 174. id dicit, nt rntticat tribua 
nrhanis, opponi paganoa montaoii, 
coll. Varr L. L. VI, 24., orat. p. 
domo 28., Feat. p. 245. 

negoliia proprii$ vei mercibu$ pro- 
vi$uri] Cf. S 34. ad mereatum fe- 
ge$que accipiendae. 

7. ut famiUae Claudime eet.] Non 
videtur Macrobius cogitare de cer- 
tia quibutdam feriia, eed exempli 
tautum causa commeniorare fami- 
litts nonnullas «atis notas. 

8. nataiium fulgurumque $u$cep' 
tionee cet.] Cf. Cenaorin. c. 2 et 3. 
ilartnng. I. p. 38 sq., p. 126 tq., 
Liv. I, 20, 6 et 7. Cetera quoque 
omnia publica et privata $aera poa- 
tifici$ $citi$ $ubiecit (Numa). . . JSee 
caele$te$ modo cerimonia$, $ed iueta 
quoque funebria placando$que Manee, 
ut idem pontifex edoceret, quaeque 
prodigia fulminibu$ aliove quo 
viitt ntifsa 9tt«c<pcrentttr atque 
eurarentur. Horat. Od. III, 8; 
IV, II, 17. 

Salutem] Hanc Romanis eandem 
deam fuisfte ac Graecis llygeain 
deinonatraC Kopp. ad Martian. I, 
S 45. 

Seiam Segetiam l\itHinam] €f. 
Augustin. IV, 8. Sata frumenta 
quamdiu $ub ierra e$$ent, praeposi- 
tam voluerunt habere deam Seiam: 
cum vero iam $uper terram e$$ent et 
$egctem facerent, deam Segetiam: 
frumenti$ vero collecti$ atque recon- 
ditis, ut iuto $ervarcntur, deam Tu- 
tilinam praepoeuerunt. Panlo ali- 
ter Plinius N. H. XVlll, 2. § 8. 
Ho$ enim deo$ tune masime neve- 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVL 



133 



minica quoiiens tonitrua audisset feriata erat, doncc placasset 
deos. Adfirmabant autem sacerdotcs pollui ferias, si indictis con- U 
ceptisque opus aliquod fieret. Praeterea regem sacrorum flami-;278| 
Desque non licebat videre feriis opus fieri: et ideo per praeconem 
denuntiabant, ne quid tale ageretur, et praecepti neglegens mul- 
tabatur. Praeter multam vero adfirmabatur eum qui taiibus die- 10 
bus inprudens aliquid egisset porco piaculum dare debere: pni- 
dentem expiare non posse Scaevola pontifex adseverabat: sed Um- 
bro ne^at eum pollui qui opus vel ad deos pertinens sacrorumve 
causa fecisset vel aiiquid ad urgentem vitae utiiitatem rcspiciens 
actitasset Scaevola denique consultus, quid feriis agi liceret, rell 

Ed4. vicahgspdzb.] 
feriata esteC G a p. m. 9, aliqttwi opm 8« — iileo (ooi. et) s«b. — 
per praeciam coni. Meurs. qiii adnotavit: ^Naiu quibus id nionerig da- 
batur Praeeiae dicebantur. Cf. Fest. s. h. ▼. Srioli ifti iibrarii noo in- 
telligentet iu praeeonem inntanint, bella et felici, ut videbatur, einenda- 
tiona.^^ — f/eRant/a6ant B. denvntiabatur s-bP. 10. affirmabant 

T-^b. ,,qttod conoiniiioa videtiir eC superiori affirmabant antem fneliua 
reapondet.'* Zenn. — dari B (6 a p. in.)* espiari .,B'* „Nuui forte pro 
dare legi debet faeere? aot porcum piaeulo dare?^^ Zeun. — affirma- 
bai Ps-s „Libri prisci aseeverabat: nain vix Tertu eupra dirtuin iani af- 
firmabant.^*^ Pont. ,,Lege affseoero6ot, ut repetitio fastidiosa verbi af^ 
firmart vitetnr, quani ancCor magnopere fugit/* Zenn. — tacronrni«e (om. 
cavta) A* „Nec est cur expriniamaa causa.'' Poot. 11. Quaprepter 



rant^ Seiammie a serendo^ Sege- 
etam a negetwu» appcllabant, qua^ 
rum eimulacra in circo videmu». 
Tertiam ex hi» nominare aub 
teeto religio est. Tertia illa vl- 
detor fnlase Tntilina. Cf. Varron. 
apnd Non. 247, 29. Tutilinam 
inauepieato nominari nefae 
erat. Hartungut II, 131. censet 
fnisae Semoniani. 

fiaminica] „Vid. Gellios X, 15/* 
Zbvn. Ubt non haec ipsa sed si- 
miles commemorantnr flaminnm et 
flaminicarum religiones. Cf. § 30. 

9. per praeeonem denuniiabant] 
Hi praecones alias dicebantnr 
praeeiae vel praeeioiRitatores. Cf. 
Fest. ap. Panl. I. XIV. p. 224. 
Mueli. Proeetas dieebant ^ui o 
J7amtnj6ttt praefnitle6onticr, ut de- 
nuniiarent opificibtt$y manus abs- 
tinerent ab opere^ ne, tt vidisset 
eaeerdos faeientem oput, toera 
poUuerenftir, et lib. XVI, p. 248. 
Praeetaaittatoret(al. Praeclami- 
toforet) diee6an(ttr qui flamini Diali 
. . anteeedehant clamantes, ut homi- 
nee te a6 opere abstinerent^ quia his 
opus faetentem videre irreli- 
giosum erai, obl non additor fc- 
riis tantnm hoc esso factnra. Ma- 
crobio autem conscntit Servius ad 
Virg. Georg. I, 268: Sunt enim 



aliqua, quae si festis diebus 
fiant^ ferias polluant: quaprop- 
ter ei pontifiees sacrificaturi 
praemittere calatores suos so- 
lcnt, ui sieubi viderini opifices ad^ 
sidentes opus suum prohibeant^ ne 
pro negotio suo et ipsorum oculos et 
eerimonias deum atiamineni, Cf. 
Plnt. Ouaest. Rom. 25. 'PayfiaXoi dh 
t6 nccXcciiv iv valg ho(fTaXs ovdlv 




nffouffifvvtovoiv ol Is^Btg iycl 
xai d^vclag fiadl^ovvesj et Nom. 
14., nbi legitnr: 8rav &o%aiv it^bq 

Ci,v 8x ayB. 

10. poreo pioettfum dare'] Simili- 
ter Cicero de leg. II, 22, 57. poreo 
femina piaeulum paii^ et, id 
qood magis mirnm est, Liv. Vlll, 
10, 12. piaculum hostia eaedi, 

prudentem expiare non posse] sc. 
comraissom. An legendnin est 
com cod. „B'^ espiari? Cf. Varro 
L. L. Vi, 4, 80. Praetor qui tum 
faius est, »i impruden» fecit, 
piaculari hosiia facta piaiur: 
8i prudens dixii^ Q. Muciut om- 
6ig'e6at cum espiari ui impium 
non po8»e. 



134 MACROBII 

spondit: quod praetermissnm noceret Quapropter si bos in spe- 
Gum decidisset eumque paterfamilias adhibitis operis liberasset, 
non est yisus ferias polluisse: nec ille qui trabem tecti fractam 

12fulciendo ab inminenti Yindicayit ruina. Unde et Maro omniufli 
disciplinaruni' peritus, sciens lavari ovem aut lanae purgandae aut 
scabiei curandae gratia, pronuntiavit tunc ovem per ferias Ucere 
mersari, si hoc remedii causa fieret: 

Balaniumque gregem flutio mersare sahAri. 
Adiciendo enim saluhrx ostendit avertendi morbi graiia tantum- 
modoy non etiam ob lucrum purgandae lanae causa, fieri conces- 

13sum. Haec de festis et qui inde nascuntur, qui etiam nelasti vo- 
cantur. Nunc de profestis et qui ex his procedunt loquamur, id 

14est fastis comitialibus conperendinis statis praeliaribus. Fasti 
sunt quibus licet fari praetori tria verba sollemnia, do dico addico; 

|279]his contrarii sunt nefasti: comitiales sunt quibus cum populo 
agi licet; et fastis quidem lege agi potest, cum populo non potest, 
comitialibus utrumque potest: conperendini quibus vadimonium 
licet dicere: stati qui ludicii causa cum peregrino instituuntury 
ut Plautus in Gurgulione: 

[Edd. ABGPS. 
•iB. «-s „^Qra pnrticulaiD flenios videtor postolare.** Zeon. — fuUUmdo 
fraetam G. 19. geabie A. eeabiat Bv. — Balantum^e] Geor|;. I, 

272. — mertare adiicientloque ualuhri (om. priori solti6n) S. 18. 

ne/atti A a «ec. ni. Edd. Pl5(n n p. ni ). neffU A a p. ni. BGSNI23 
P57. -— loquamur v-gbP. — praeliaribut AGv-g. preliabu9 (aap. ri) S. 
proelialibu8 Ba-bP. 14. comitialet ... iitrtfin^iie potett om. S. -— 

Ucet agi eumpopulo G. — in Gurgulione] 1,1,5. — Gnrgulione, $tatu$ 
ABPS?iaMiaP2567. Curgulione, statuB GM2. Curculione: Si etatue 

11. ei bo$ in tpecum decidieeot] dieo addieo$ itaque non potett 
ComparaTlt Ponlanne Evangelinm agi$ necesse eet enim ali^o eorum 
Mattnaei c. 12. t. 2. et Lncae c. tifi\ cnin lege quid peragitur, ibid. 
14. T. 6. 7, § 53., Fect. ap. Panl. Diac. lib. 

12. fcjene lavari oeem nvt lanne VI. p. 99. Mnell., ibid. lib. XII. 
purgandae aut oeabiei eurandae gra- p. 164 iq. Liv. I. c. nd § 2. OTid. 
ItaJ Cf. III, 3, 11 sq. et Cato R. R. I. c. ad § 3. Rein Privatrecht p. 
96. Defnife lavito (ovee) in mari: 455 aq. Gelline N. A. IV, 9, 5. Re- 
ei aquam marinam non kabebih fa- ligioei dies diouniur triati omine 
eiio aquam taUam , ea laotto. Si infamee impeditique^ in quibue et ree 
haec eic /ecerts, neque neabrae divinat faeere ei rem quampiam no~ 
fient et lanae plut el melto- vam esordiri temperandum eety quoe 
rem habebunt, Colnra. II, 22. mullttttdo imperttoncm prove et per- 
Veiant quoque lanarum eauta peram nefatiot appellani; et V, 
lavari ovet^ niti propter mediei- 17, 1«, ubi diee ntri dictingoontiir 
nam: ... sifttt enim vitia quorum a nefaetic. 

causa pecut vtHe tit lavare. Comitialet] Cf. Varro VI, 4, 29. 

13. qui etiam nefatti vocanlnr] Comiiialet dietij quod imm «t 
Cf. § 14. coirei populut conttiiuitim eei ad 

de profettit] Cf. § 2. tuffragium ferendum; niti ti quae 

14. Fatti tunt quibut licet fari, .: feriae eonceptae etteni^ propter quat 
hit contrarii tuni ntfatti] Cf. Varro non liceret^ «t CompUalia et LaU- 
L. L. VI, 4, 29 sq. Diet fatti^ nae, Fest. ap. Paol. lib. lU. p.38. 
per quot praeioribue omnia verba Muell., Oyid. Faet. I, 53. 

sine ptacnlo licei fari . . . Contrarii Conperendini, quibut vadimenimm 

horum vocantur diet nefatti^per lieei dieere] Forcellin. haec inter- 
9U0S diet nefatfari praetorem: do pretator: „i. e. in qoot trantfnrri 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XVI. 



135 



— SkUus candidus ctm hoste iniercesnt dies. 
Hostem nuDc more vetere significat peregrinum. Praeliares ab 15 
iustis non segregaverim, siquidem iusti sunt continui triginia dies 
quibus eiercitui imperato vexillum russi coloris in arce positum 

Eiltl. viraligtpdKli.] 
c\tAu 15. Praeliares Gy-g. preCiares ASP7. proeliare» B. proe* 

liule9 a-bP. — - a iu9ti$ BO. — continvi oro. P (6 udd. a aec. m-)* — 
exereUu intper aio v.onl. Meurt. esercitui imperando coni. Zeon. \14. not. 
— ruffi \u rufi c-g (h in nig.i ^russi anl.''). — preliaree ASP7. 



licet caiisae actioiieni", et addit 
Gai. Instit. IV. § 15. Poiteaquam 
iudex dalua esset, comperendinum 
diem^ ut ad iudiccm venirent, de- 
nuniiabant. Neqoe tamen quibus 
e«t dativot. Sed vadimonium di- 
eere videtnr esae explicandam iit 
eausam dicere^ ut tit agero oausam 
▼adimonio ia certam qnandain 
diem diiatam. Sic ra</inio«tttm m- 
ttere dicit Cato ap. Geli. 11, 14, 1. 
et Cic* p. Quint. 8, 29., et retpon- 
dere vadato Uorat. Sat. I, 9, 36. 

Stati] Cf. Fest. I. XVIII. p 314. 
MoelL: Statut dies vocatur qui 
iudieii eausa est constitutus 
oum peregrino: eius enim generis 
a& antiquis hostes appellabantur 
quod erani pari iure cum P. A. at- 
que hostire ponebatur pro aequare, 
Plmutue cot. Vid. not. leq. 

floJtem nttfic more vetere signi- 
fleat peregrinum] Cf. Fe«tui I. c. et 
Cic. do off. I, 19, 37.: Hostis 
emm apud maioree nostros is diceba* 
tnr, qmem nune peregrinum dicimus. 
Mudicau^ duededm tabulae ut aTA- 
Tvo »1B« €¥H BosTC, qnein locum 
citaWt Zentiias. 

16. Ptaeliares a iustis non ee^e- 
gmeerim] C. O. Maellorae ad Fo- 
atum p. 108. bene moanit non di- 
ooro Macrobinm dien inatoo coa- 
4em eaoe qnoa praeliaros, ted ao 
n«n dtitnnctim ttactare velle in- 
aten ei praeliareo. Adde, qned 
qne ad rem militarem pertl- 
intolligelMtt. 

ii 9uui cet.] Cf. Feitne ap. 
FanL lib. 1%, p. 103. Mnell. x lu- 
eii die$ die^aniur trigiuta^ 
quum exereitus esset impera* 
iue et uexillum in arce posi- 
lnm. Etiam in -indlciia hoc ne- 
men obtinebat Cf. GolL XX, 1, 
di. : Cenfeeti igitur aeri$ ae debiti 
iudieeiis triginta dies suni dati con- 
ftmrmdae peeunime eauea^ quam dis- 
■ohmrcnl, eQique diee deeemviri tn* 



sfo« oppel/aperunt , oeliit quoddam 
iustitium , i. e. iuris inter eos quasi 
interMionem quandam et cessatio- 
iiem, quibus diebus nikH eum iis agi 
iure posset, 

exereiiui imperato] „Non ett, qaod 
roin Meurtio le^amna exercitu. 
Kain eiusmorti dntiTi loco praepo- 
eitioni* ad baat infrequentee annt, 
inpriinia apnd Livium, Sed pro 
imperato eensua requirit imperando, 
nt eseet sensns ad eiercituro im- 
perandum, h. e. delectum inilitum 
habeniluni, erectum esee veiilluni. 
Caeteriim hunc ritum reapiclt Ci- 
cero ad AUic. X, 17. [imino 15, 2.] 
Phil. V. [11,29.]: num quando per- 
ditis civibus vexillum quo concur- 
rant^ defuturum putaiis?''' Zbvn. — 
Dativnii bene le babet, dum iotel- 
ligae: ftio concurrat. Quid sit exer- 
eitum imperare^ bene docuit !• F, 
Gronovina Observ. lib. I. cap. >.: 
Idem nen recte Varronem L. L. VI, 
A8 sqq. et Laelinm Felicem apnd 
Gellinm XV, 27, 4. aecutus ad co- 
mitia tantnm centuriata hanc dic- 
tionem retuliL Ad rem militarem 
eam retnliase Macrobinm apparet, 
et oeneentit Servius ad Virfr^ Aen. 
VIII, 1. Vid. Mueller. ad Featum 
1. c. 

eejrtllnm rtieM coloris tn arce po- 
Mtttm est] Cf. Fest. I. c. et Sery. 
1. c, ubi legitur: Quifuerat duciu- 
ru9 exereitum^ ibat ad Capitolium 
et exinde proferens duo vexilla 
unum roseum (al. niMettm}, ^tioci 
pedites evocabat^ et unum eaeruleum, 
^uoif crat equitum . . . ^lti oi^um et 
roeenm vexilia tradunt et roseum 
bellorum^ album comitiorumsignum 
fuisse. In Capitolio, non in lani- 
cnlo, vexillnm poaituro esse contra 
Dion. Caesium (cf. XXXVII, 27: 
dvidifauiv ig zb 'IavL%ovlov .. 
%a\ rd efnulov xo exi^Tuiatiwv 
wnienaeBv) defendit Lipaina de 
nilit. Roro. 1, 8, p. 21 aq. 



136 



MACHUNI 



est^ praeliares autem omnes <|uibua fas est res repetere vel ho- 
IGstem lacessere. Nam cum Latiar, hoc est Latinarum sollemney 

concipitur, item diebus Satumaliorum, sed et cum Ifundus patet, 
ITnefas est praelium sumere: quia nec Latinarum tempore, quo 

f)ublice quondam induciae inter populum Romanum Latinos^ue 
irmatae sunt, inchoari bellum decebat, nec Satumi festo , qui sme 
ullo tumultu bellico creditur imperasse, nec patente Mundo, quod 
sacram Diti patri et Proserpinae dicatum est: meliusque occlusa 
ISPIutonis fauce eundum ad praelium putayerant. Unde et Yarro 
ita scribit: Mundus cum patH, deorum tristivm atque inferum 

|Mm. abgps. 

proeliareB BG. proeliale9 s-bP. — rn om. SP7. ^ ^ 16. latiar um ▼. 
Uiiia ic. latiare ag. — hoc («m egt) P7. — ineipitvr A „in B «npra 
coit scriptnm in, iiir.nt in alio Angl. fncipi/ur'^ 17. Qnare nec v-g. 

— quod publice BG. — nam taiumi A. 18. quom v» — dilecium 



nraeliare»] Cf. Fest. ap. Paul. 
lib. XIV. p. 826. Muell. Praelia-^ 
ree diee appellaniur, quibue fae eei 
ho9tem bello laeeitere» Erani enim 
quaedam feriae publieaej quibue «e- 
fa$ fuii id faeere, 

rei repetere] Cf. Vnrro L. L. V, 
15, 86. Per hoi (feciales) >{e6at ui 
tuttttm eono^eretur bellum. . . . Eg 
hii miUebaniur, antequam coneipere^ 
tttr, ^t ree repeterent. 

16. Latiary hoe eei Laiinarum 
sollemne] Cf. Cic. ad Quint. fr. II, 
4 eztr. Die» erani duo qui poii La^'^ 
iinae habeniur relifioei: eeieroqui 
eonfeeium erai Lattar, Praeterea 
vid. not. ad $ 6. Kiaaaen. Aen. 
p. 792 sqq. 

didfue Satumaliorum .. nefai eei 
praelium «ttmere] Cf. c. 10. § 1. 
6ellttm 5atttr«oli6tts tttmere 
nefa» habiium, ubi Tid. not. 

cum Mundu» paiei] „Ex Platar- 
cho in Romolo p. 23. [c. 11.], Fe- 
ato et Servio ad Aen. lll, 134. pa- 
tet muniittm fuisae foaaam aen aram 
deornm inferorum.^' Zbvii. — Feati 
lib. XIII. p. 154 aq. Moell. Terba 
haec aant: Mundu», ut aii Capiio 
Ateiu» in lib. Fil, pontyieali, ter m 
anno patere «olet, diebu» hi»:po»iri' 
die Foieanalia [t. e. a. d. lA. Kal. 
Aug. Adde: et anie diem ilL JSon, 
OeU] ei anie diem VL id. Nov.: qui 
quid ita dieaiur »ic referi Certo in 
eommentarii» iuri» eivili»: Mundo 
nomen inpoattvm e»i ab eo 
mundo qui eupra aot e»i: for- 
ma enim eiu» eet, ui ex hi» qui 
iniravere cognoeeere poiui 
ad»imili» ttlt. £itta inferiorem 
parlem veluii conaccrotoffl dia Afoat- 



bu» elaueam omni tempore, nifi hi» 
diebu» qui »upra »cripii »uniy maio- 
re» eeneueruni habendam, quo» die$ 
etiam religioto» iudieaveruni ea de 
cattsa, quod quo iempore ea quae oe- 
cttlfffe et abditae religioni» deorum 
Manium eaeni, veluti tn Ittcem 
quandam addueerentur, et paiefie" 
renij nihil eo iempore tn rep. geri 
votueruni: itaque per eo» die» non 
eum hoiie manui coneere^ont, non 
exereiiu» »eribebatur, non eomiiia Aa- 
6e6antMry no» oli«d ^uic^tfam iii 
rep., ni»i quod uliima neeeeeUa» ad-- 
mone6at, adminiHrabaUtr, Vtd« g 
aeq. etHartong. II. p. 91. Schwenclc. 
Myth. d. Roetn. p. 228 aq. Creoser. 
III. p. 570. Mueller. Etr. II. p. M. 

17. ^ttio nee Lotinarvm fempora 
. . . inehoari bellum deee6at1 CL 
Dionya. A. R. IV, 49. Tov dh p^i- 
vBtv »lg cixttvxa rbv xif6vov 
v& avynelfi^BPtt xttZg n6lBCtnif6^ 
votttv Ta(f%4vtoq XttfiBeive»v U^fbv 
fyvm xoivhiv ttnodBifyu Pe»fittle»v rc 
nal Aeetlvw . . • ievetnirjeAq Sk nav- 
xew xb nottyfitt isittfUveav x6nov 
fih aniSBtiev ly#ct notrfoovxttt xrfv 
mhfodoVf h fUoto fuiltaxa xeov i^Mh 
uslfievov^ BQog v^litVf o r^^ 'Mfitt- 
vmv 4niQitBtxat noX»e»gy iv m neevfi- 
Y6QBtg XB dva n&v hog ofjfcowi ical 
iKBxBt(flttg Blvttt nttot n^bg 
ndvxttg hfOfLO^HxffOB , ^oclag ra 
cwxBKBio^eti uoweig x^ Aeceta^i^ 
jdtt lud owsoxtdoBtg, • • xttvxeeg tr« 
ioQxdg xBual ^voUtg fU%^ xmv ruUr 
iqfiag XQOveav xslovct 'Peifutiot Aa- 
xlvttg xalovvxBg, et nol. ad c. 10« 
§1. 

qui aine ttUo tttmtttlu 6eltieo eredi- 
ttur imperaase} Cf. c 7. § 93 aqq. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVL 



137 



fmui iamta paiei: prapiena nm moio pradium eommiui, verum 
eiiam dHectwn rei militarie eausa habere, ac mSitem proficieei, na- 
vem eoherej uxorem Kberum ijuaerendoTwn eausa ducere, rdigio- 
Mum eeL Vitabant veteres ad viros Yoewdoe etiam dies qui es- 10 
sent notati rebus adversis: vitabant etiatn ferns, sicut Varro in 
Augurum libris scribit in baec verba: Yiroe vocare feriie nan 
oporiet: $i vocavit, ptacuhtm eeio. Sdendum est tamen eiigendi20 
ad pugnandum diem nooianis tunc fuisse licentiamy si ipsi inwr-(s80] 
rent bellum: at curo exciperent, nuilum obstitisse diem^ quo mi- 
nus yei saiutem suam yel publicam defenderent dignitatem. Quia 
enim observationi locus, cum eiigendi iacultas non supersit? 
Dies autem postriduanos ad omnia maiores nostri cavendos pu-21 
tanint, quos etiam atros vdut infausta appeliatione damnarunt: 
eosdem tamen nonnuili communes velut ad emendationem nomi- 
nis vocitavenint Horum causam Geilius Annaiium iibro quinto 
decimo et Gassius Hemina Historiarum iibro secundo referunt 

Edd. yicahgspdsb.] 
BM (46 a p. m.). deUcimm S CAG a seo. m ) Edd. P. — ad militem 
C«iip. c) A. — Hiioia s-bP. 19. $eripMii B6. — i« airricni» librie 

Cvel Ubro) tcribii iue$9€ haee verba coiii. Merliel. ad Ovid. Fa«t. p. czt., 
ceU. GelLXIII, U. Sorv. ad Aon. 111,537; V]ll,9.'>al. — oporiere S. 
SO. fuine ivnc S. — aiit (del. ti) cmn acctperent Qeug, ejr) A. 91. po* 
eiridianoe Ae^bP. — eiu$dem P« — ooctlariiiit 6. — Galiiut I. — deci- 



18. Mundue eum pa(el, deorum 
.. inferum qua$i ianua paiei] Haec 
eatis clare demonstrani Pontannm 
iMO reeto eof^itaro de Cerorie 
Eleoeiaiae moodo qnem oommo- 
morat Apaloioe de mag. e. 18. Do- 
licbat potiue reepicero ad ea qoae 
leguntor apnd Paol. Diae. p. 128. 
Muoll.t Manaleai lapidem piila- 
hmni e$$e oeiium Orei per fuod 
oiitaiae infororum ad 9upero$ oiaaa- 
rent, qui dieaniur maaet. Cf. CroQ- 
aor. et Mnoller* 11. cc. 

•19« acl oMroe voeandoe] n^toi 
aliae haec forma eigaificat popu- 
lam ad ceaenm vocaro [cf. Varr. 
L. L« VI^ 9, 86.]: com taineo hlc 
do ro militari eit eernMi, ▼idetnr 
valero mUitee (qoi eaepo Tlrl vo- 
eaotur, nt la 11 lo otr oiruai iegii^ 
corto ritu ad proelium invitaro.'* 
ZavH. — Immo ad militiam con- 
vocaro. Cf. Serv. ad Virg. Aen. X, 
M1.: Firo$ voeari $ignifieai eoe 
qui neee$$iiaie m bellnm, nem volun" 
taie, coRoeacuiit. 

qui e$$eni noiaU rehu$ adver$i$] 
Ooi dicebantnr airi ot religioei. 
\id. praoter ea qoae h. I. eeqoon- 
tor doUiam II. cc. ad $ 14. Talle 
erat inprimie diee jiUieneie (XV. 
Kal. Soxt), do quo Tid. Varron. L. 



L. VI, 4, 89. et F. Lnchroano. In 
dieeertationeGottingae 1829ecripta. 
Hartong. I. p. 159. et praeter ea 
qoae citantur ad § 91. Lipe. Ei* 
core. ad Tae. Aon. XV. c 81. 

tt rocaotl] Omittitor moro Graeeo 
eobiectnm aliqui$f tcI »t cvl Aoc 
•eifotfirai «latirai ett. 

90. cami cjreiperent} ec. ab aliie 
illatom. Sic Latini dicont exeipere 
impeiue (Caee. B. C. I, 56, 1.), 
Graoci dimdi%Be^ai %6X$fiop (Po- 
lyb. I, 88, 19. al.). 

91. Diee auiem po$iriduano$ cet.] 
„Conf. Gellioe V, 17.«' Zinra. -- 
Oollii Torba euot haec: Ferrine 
Fiaeeue in quario de verborum $ig- 
n{/Bcalu die$ qui ttml po$iridie tka" 
lendae Nona$ ldu$^ quo$ vuigu$ 
imperHe ne/attot tftctt, propier 
hane eaueam dicioe kabiioeque airoe 
e$oe eeribit cot. Adde c. 15. § 99. 
OTid. Faet. I, 5a Varr. L. L. VI, 
4, 99. Peet. lib. XII. ezt. p. 178. 
lib. XVII, p. 978. Muell. LIt. VI, 
1, 19. Hartung. 1. c. Merkel. ad 
OTid. Faet. p. ixxiii. Sed nomen 
ilset potlrMlttani praeter Macrobinm 
Cet h. I. et o. 15. 8 99.) nemo ha- 
bet ecriptoriim Latinornm. 

commMiet] i. e. omnibae paritor 
infaueti. 



138 MAGROBII 

22ADI10 ab urbe condila treoenlesimo sexagesimo tertio a tribunis 
mililuin Yirgilio Mallio Aemilio Postumio collegisque eonim in 
senatu tractatum, quid esset propter quod toties intra paucos an- 
nos male esset afHicta ves publica; et ex praecepto Patrum L. 
Acpiinium haruspieem in senatum venire iussum religionum re* 

23<piirendarum gratia ditisse: Q. Sulpicium tribunum militum ad 
Alliam adversus Gallos pugnaturum rem divinam dimicandi gratia 

' fecisse postridie Idus Quintiles, item apud Cremeram multisque 
aliis temporibus et locis post sacrificium die postero ceiebratum 

24male cessisse conflictum. Tunc Patres iussisse ut ad collegium 
pontificum de his reliffionibus referretur, pontificesque statuisse 
postridie omnes Kalendas Nonas idus atros dies babendos, ut hi 

25dies neque praeliares neque puri neque oomitiales essenf; Sed et 

[Mm. abops. 

maqMinto hg (v-ii JTr.). M trihwnh (nm. a) B. ~ yirgHi» BPS 

ag:-xMl9. vergilio M3. vorgillio G. vergio A „9 Angl.'\ Firgulo 
vlch. Virginio b „Haec nomina corrnpta eorrigenda siint ex Liy. VI, 1. 
Firginioy Manlio^ jiemilio, Pontnmio,^^ Zeon. — Mailio Mgs. vl8-xNl23. 
Manlio ▼S-gti. — AemUio ABGP (S a sec. m.) «-bMa. aelio S a p. m. 
aeolio MI9. Eolio Tich. Coelio h (g Caelio). — Poetumio As-bBGP 
Ml« Poathumio v-gM23. potthumo S. — mfer ▼-;. — Lictntum vl. 
Lucinitim t9. Loeinlum t3. ^ Aqmlium Terum esse censent Lnch- 
maon. de dre Atliensi p. 4. et Maeller. Etr. II. p. 35. — harunpicem 
Be-bP. arnfpicem AGc^g. aflirmivpicem StI. 23. Q. Sulpieinm ... 

poetridie Idut] Gell. N. A. V, 17, 9. — ^icinttim eupplieium A. — Aliam 
•-s. — adversum Edd. P. — fecisee dimieandi gratia G. — quintilie t-^. 
94. praeliares AGv'g, preliaret S, proeliaret 9' proelialee e-^hP. 

99. Anno ab urhe eondita troeen*- non recte coaia»it cnai Terbis 

tesimosejra^esimofer(iocet.]AbOrol<- male eeeeieee eon/iefom, idea^ne ia- 

lio ia Fast. cons« p. xvi. a. n. c« inste reprehendit Maerobinm. Vi- 

CCCLXIV. , flui ost Tulgn annns dotar aotoni die pottero h. I. idem 

CCCLXV. , aflTeniatnr tribnai mili» esoe qaod die postriduano. Alie 

iares consnlari potestate L* Fergi- ooqne Tolgari sonou ia eadem re 

nius Tricoffuf, A, Manliue CSopifo- ezponoada Terbto posfero die bis 

linue , L* Aimiliue Mamereinue 11.^ noos est LiTios II, 48, 10, et 41^, 9. 

L. Poetumiue Hegtl/ensts Aibinue^ Coternm Macrobino anctores stms 

L. Valeriut PopUeola //., P. Cor^ non dicit reforro cladeo ad Alliam 

neiius; iidem n LiTio VI, 1, 8. atqoo ad Cremeram eodem die 

FirgUio Mallio] Haec nomioa li- osso acceptas, id qnod leritnr apnd 

cet e LiTio mntanda oint ia Vir- LIt. VI, 1, II., Plntarch. Camill. 

ginto Manlio^ id qnod docuit Zeo- c. 19., Tacit. Hist. II, 01. t mlaao 

nias, libris tamoo mss. obseqnea- Igitnr qaam hi scriptores abhorret 

dnm putaTi. a ratione OTidii, qni Idibno Fe- 

eollegisque eortfm] i. e. L. Valo* brnariio dlcit (Faot. II, 195.) ooci* 

rio et P. Cornelio. disse Fabios. Namqno Torba Ma- 

93. tfem aptiil Oemeram . . posf crobii non prohibent onin pootri- 

eaeriftcium die poetero eeiedrafam die Idno Febrnarias hoc raclam 

mate cessitse con/icf«m] Apnd Cre- esso pntotnr. Cf. Merkel. p. LXiit 

meram bello Veiente cecidisse sox ot oiii. — ClMiJftcfas sigaificat 

et treeentos Fabios constat: C. Ho- pngnam, nt apod Pacat.Paaeg. a4 

ratio et T. Menenio consnlibus n. Theodos. 

V. c. CCLKXVL Cf.LiT.II,c.50sq. 94. af Ai dics noqua prmeUnree 

Goll. N. A. WII, 91, 13. Verba nequt puri neque comttiales essent] 

die foetero Lipsins in oxcnrso ad Cf. $§ 14 et 15. IHee puri alins 

Taciti Anaal. lib«XV, c. 41., qnem non commemorantar, nt qnis pn- 

oon LiTio VI, 1. citaTit ZenalM, taro poasll esee legnndun n«fne 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. X\I. 139 

FabiuB Maximus Senrilianus pontifex in libro XII. negat opoitere 
atro die parentare; quia tunc quoque lanum lovemque praefari|28i] 
necesse est, quos nominari atro die non oportet. Ante diem26 
quoque quartum Kalendas vel Nonas vd Idus tamquam inomina- 
lem diem pierique vitant Eius observationis an religio ulla sit 
tradita quaeri solet: sed nos nihil super ea re scriptum inveni- 
musy nisi quod Q. Claudius Annaiium quinto cladem illam vastis- 
simam pugnae Cannensis factam refert ante diem quartum Nonas 
Sextiles. Ad rem sane militarem nihil attinere notat YarroyS? 
utrum fastus vel ne&stus dies sit, sed ad solas hoc acUones re- 
spicere privatas. Quod autem nundinas ferias dixi potest argui,28 
quia Titus de feriis scribens nundinarum dies non inter ferias re- 
tulit sed tantum sollemnes vocavit: et quod lulius Modestus ad- 
firmat Messala augure consulente pontifices» an nundinarum Ro- 
manarum Nonarumque dies feriis tenerentur, respondisse eog nun- 
dinas sibi ferias non videri: et quod Trebatius in libro primo Re- 
ligionum ait nundinis magistratum posse mana mittere ludiciaque 

EiUL Tictthgspisb.] 
9ft. praefar^ A. 96. jinH dimt . . . StxtiU»] QM. L e. $ 9. 

— Ante quarium (om. diem gvoque') A. — innominalem coni. Mears. 
iidiicienii; ,,Inniiitiinali8 eat nefastui^S — eextUit Sv-g. 27. Ad eam 

rem S. 28. nundinie (aup. a) A. — rf/jril § 8. — Tlitivt dtb. Cin- 

eiiis coni. MerkeUaa in proieitg^. a' Oviil. Fatt. p. lxivi., adiiciene: 
„ea aomina penniitata snnt apud lo. Sarisber. VIII, 7. wel potins apad 
Macrabiuiu II, 9. [111, 13, 13.], obi yide Menrsinm^, probante M. Hertsio 
de Lne. Cinciis p. 85 eq. cf. 111, 2, 11. — nundineng («up. ae) A. -» 

tu sti. Sed pnrns dies Tidetur op- alias nusquam apud Macrobiuro 

poni religioso, ut apud Ciceroncm me legere meinini. 

de legg. 11,29, 57. familia pura 28. et^ quod Miu$ ModeMlma] 

opponi tur funestae, qnae religione Particala ^iroii h. I. et infra in. 

tcneatur (rf. ib. § 55.). Noctes di- verbis et quod Trebutiue post an- 

cuntnr pure haberi, quae sint a to- tecedens quia eo magia offendily 

Inptate Hbetaey Plaut. Asin. IV, quod in principio huius eaQatiati 

I, 69. alia sensu lejEitor quod* 

25. negat oportere airo die pa- Meesala] QuIm hic faerit non 
reatarel Cf. Cie. I. c. $ 55. Ea$ (deni- constat. 

cales rerias) tn eo§ die$ eonferre magieiratum po$$e manu 'mii- 

iiis, »t neque ip$iu$ neque publicae iere] se. serYoro Tindicta. Cf. Reia. 

feriae $ini. Cf. Hartong. I. p. 50. Privatrecht p. 271 so. Proprie 

lanum lovemque prae/ori] Cf. c. ^oidem non mana misit serTom 

9. %S 3 et 9. et qnae attulit Har- magistratus, aed dominns apod 

tnng. II. p. 92. Varro ap. Augo- magistratum. Cf. Liv. XLl, 9, 

stin. de civ. del Vll^ 9. Penes la- 10 sq. jid legem «t edietimi coiisiiiis 

nuffi primay jpenes lovem $umma, $enaiu$ emuultum adiedmm eei: mt 

Cato R. R. 194. Tftitre vino iano dieiator eoneul inierrex ceosor prae- 

lovi lunoni praefato et 141. la- ior qui nune e$$et^ apud eorum 

num lovemque vino praefamino, quem manu mitieretur^ ht liberia- 

Liy. VIII, 9, 3. /ane, luj}iier eeU ima vindiearetur p ui iueiurandum 

26. tnofliinoiem cfieflt] i. e. diem ^oret qui eum manu miiierei^ 
infaustum, mali ominis. De hoc eivitati» muiandae oauea manu non 
dle Canaensi et do ollis qui erant laittere. 

eimiliter religiosi, Tid. Merlcel. od iudieiaque addieere] Gf. verba so- 

Ovid. Faat p. mzziii. lennla (§ 13.) lio dfieo addieo^ et 

27. tttrif» /oettts vel ntfa$iu$ Varr. L, L. VI, 7, 61. Bine iUas .. 
die$ sit] Virum <— vei pro iitnMa ^ an prodisU diem, a li li i j; il iud ieimm. 



140 MACROBII 

29addicere. Sed contra lulius Gaesar sexto decimo Auspiciorum 
libro negat nundinis concionem advocari posse, id est cum populo 
agi: ideoque nundinis Romanorum haberi comitia non posse. 
Gomelius etiam Labeo primo Fastorum libro nundinis ferias esse 

30 pronuntiat. Gausam vero huius varietatis apud Granium Licinia- 
Dum libro secunde diliffens lector inveniet Ait enim nundinas 
lovis ferias esse, siquidem flaminica omnibus nundinis in regia 
lovi arietem soleat immolare : sed lege Hortensia effectum ut fa- 

(282;stae essent, uti rustici, qui nundinandi causa in urbem veniebant, 
lites conponerent: nefasto enim die praetori fari non licebat 

StErgo qui ferias dicunt a mendacio vindicantur patrocinio vetu- 
statis: qui contra sentiunt aestimatu aetatis ouae legem secuta 

32est vera depromunt Harum originem (]uidam Romulo adsignant, 
quem communicato regno cum T. Tatio sacrificiis et sodalitati- 
Dus institutis nundinas quoc^ue adiecisse commemorant, sicut Tu- 

33ditanus adlirmat Sed Gassms Servium Tullium fecisse nundinas 
dicit, ut in urbem ex agris convenirent urbanas rusticasque res 
ordinaturi. Geminus ait diem nundinarum exactis iam rc^bus 
coepisse celebrari, quia plerique de plebe repetita Servii TuUii 
memornt parentarent ei nundinis: cui rei etiam Varro consentit 

[M«s. ABGPS. 
adiitert vichg. S9. deeimo$esi9 Ug. — iiiifidifiat feriae 6 a aec 

m.; S tt p. m. Riiiiifiiiu feriie A. 80. Caium iAeinianum g in mg^. 

— imeenit t1. -^ «1 ruetiei A. 3S. ^icl^m oh. — fultdafitis ABG; cf. 
o. 13* S 22. tiii/ii2afiti« S. tutidianue P. 93. ut et in vl. tm (snp. 

■dd. tfO G. — Geininitis g „tola cdiiio Lugdiiocnsia^^ Pont. „V. c. Scd 
Gemintts rectom e«t.'* Meurt. — servi AB. — tn nundinis s-bP. 



qnod interpretantur „Iitjg«ndi po- 
tcstatem fecit'', et in verbii XII. 



159., II. p. 33. Pellegrin. Andcnt. 

pp. 40, 77, 108. 

tabolarom apod Gell. XVII, S, 10. in reria) Vid. not. ad c. 16. § 19. 

Post meridiefn praeeenti litem ad- lege Horteneia] Videtnr lata esie 

dieito, a Q. Hortentio dictatore a. n. c. 

89. fta5ert eamiiia nan poeee] Cf. § CCCCLXVII Vid. Real-Enc. II. p. 

U. et Fest. I. XIII. p. 178. Muell. 638., IV. p. 974., V. p. 777. 

Nundinai feriarum diem eeee qui .. veniebant] Vid. nut. ad c. 

voluerunt antiqui^ «t rusttei eonve^ 14. § 6. 

nirent mercandi vendendique eauea^ nundinandi cama] Cf. Fe*t. I. c. 

oumque nefattum^ ne, ti lieeret md ^ 99, mercandi vendendique eauea^ 

eum poputo ari^ interpeUareniwr et $ 34. 

nundtnatoree. Plin. N H. XVIII, nefasto . . non lieehat] Cf § 14. 

3, § 13. Nundinie urbem revitiia- si. aeMUmalu aelatis] Vid. not. 

hant et ideo eomitta nundinte ^^ ^^ |o. g 28. 

t?«t*™,!liii"**'' "* '■'**• "^ M, Ramulo orf.urna»*] Cf. Dio- 

Cf. Fe.t. I.'c. et .p. PmI. DI«c. ««d «a»i„;t.f «.e »«l «w»» «*a- 

«fina.. et Moeller. Etr. 11. p. 8J». VV91S «p. Cic. «d Alt. I, 14, 1. 

S». ditigeiu leetar] Cf. Comm. II, 88. Servium TuUium f*ei$M «im- 

5, 98. «en otiottu leclor. <*«"") Cf. c. 18. { 21. 

Mouidem fiaminiea . . toleat immo- pareutarent ei airaiitiiM] Cf. c tS. 

lore] Cf. de llaraiDica $ 8 , et de § 18. Mnellcr. Etr. II. p. SM «q. 

toto hac «acro Hartaog. I, pp. Iftl., et UartnBg. toI. I. p. 814. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVI. 



141 



Ratilias scribit Romanos instituisse nundinas, ut octo quidcm34 
diebus in agris rustici opus facerent, nono autem dio intermisso 
rurc ad mercatum lcffesque accipiendas Romam venirent, et ut 
scita atque consulta frequentiore populo referrentur, quae trinun- 
dino die proposita a singulis atque universis facile noscebantur. 
Unde etiam mos tractus ut leges trinundino die promulgarentur. 35 
Ea re etiam candidatis usus iiiit in comitium nundinis yenire et 
in colle consistere unde coram possent ab universis yideri: sed 
haec omnia neglegentius haberi coepta et post abolita, postquam 
internundino etiam ob multttudinem plebis frequentes adesse coe- 

£ddl. vicalig^spdsb.] 
Sl. /lelttliiit (tt «np. e) A. ^ prepotiia A. — naacehaniur vl. SS. 

intemmndino BGbP (hg in mg ) ^Uuc reci|»iendniii, ycI in mfemiMidmo.^' 
Gron. tn iernundino o-s. triRt(n</ino v ^Mt^* Groo. tn friiuindmo 



84. orfo quidem i£iefrii«1 Iiuiuo 
aepiem, Cf. Varro R. R. 11. praef. 
§ 1. itaque annum iia diviseruni 
(maioret) «f nonie modo diebue 
urbanae ret iteiirparenf, reliquie Vll, 
«f rura rolereni. Dionye. A. R. VII, 
58. Al d* ayoffal ^Pmficctoig ivivovro 
.. di rjpiifas ivvdtTjg. iv ol xav- 
vaig owiovTeg i% rmv dyqAv ol dij- 
liotixol eig zrfif noUv^ xdg t' o/uc/- 
tpci^ inoiovvto Twv mvlatv, xal Tag 
oUug naQ* dXlTjXmv ildfifiavov ,,, 
tdg dl fista^v tmv dyof^mv Inrd 
rjfiiifag avTOVffyol t lnvxhg o\ noX- 
Xol nai nivrjxsg iv Tolg dyffolg dii- 
Tfftl^ov. Hanc raiionem yeram ease 
dewonatrant octo litterae nundina- 
les ABCDEFGH: Naraqne nondi- 
nae ipsae cnmputabantnr pro die 
primo. Vid. not. ad c. 18. § 9 ei 
Heal^Encycl. «. v. CalendartMfli. 
Drakenborch. ad Lit. 111, 36. 1. 

iniermieeo rure] i. e. intermiMO 
opere rostico. 

ecifa atque coneuffa] i. e. plebiacita 
et senatas consiriia. Cf. Peat. lib. 
XVIll. p. 293. Miiell. &'cifa pfe- 
6ei appellaniur ea quae plebe $uo 
euffragio eine patribus iueeii plebeio 
magittraiu rogante^ Pompoa. de 
orig. inr. frafc>n- S 1*^* Pie6tsei- 
fum, quod tine aucteriiate patrum 
e$i conttiiutum: .. Senafiis eon- 
jullttm, quod eolum tenaiu eontii- 
fuenfe indifeifiir tine iege. ei Dio- 
nya. I. c. td ts notvd, ooarv rjCdev 
KVQLOi xorror Toifg vofiovg nal Soa i^ 
fiovXij iniToiipsiBv avvolgy ^- 
(pov dnaXafipavovTsg insn^^QOW^, 

trinundino die] Kon recte rero in- 
tellexitte videiur Macmbias, nisi 
forte cficm dixii pro iempore: nam 
non uno dic ea de qaibua easei do- 



iiberandam promnlgabantar aed 
irinum onndinum i. e. per trinas 
nnndinae. Cf. Cic. Phil. V, 3, § 8. 
Vbi etf promulgaiio irinum 
nundinum? p. doroo 16, 42. Si^ 
quod in ceierit legibut trinum 
nundinum ette oporfef, id in 
adoptione tatit eti frium esee ko- 
rarum^ nihii reprekendo^ et 17, 45. 
irinum nundinnm prodicia die, 
ei p. Flacc. 7, 15. re muliot diet 
promulgaia. Et h. I. et $ «eq. 
erat ergo dir.endaro per trinundi^ 
num^ ec. tempua. 

35. Vnde mot traetue uf ect.] 
Cf. c. 6. S 10. Hinc deductue mot 
ttf cei. 

Ea re] i. e. propterea, ni saepo 
dieiiur quare. 

in eomUium nundinit venire H tti 
eoffe constsfere eei.] Cf. Lit. XXVl, 
18, 6. Moetia iiaque eiviiat , , eo- 
iR ifiorum die iamen m ctinipttm 
deteendit ... 7. Quum tubito P. Cor- 
neiiut . . profettne te pefere, t» tu- 
periore, unde eontpiei poeeef, 
foco conefifif, ei Ctc. ad fam. 
XVI, 19, 3. Ad eontulaiut petiiionem 
te veniurum: ... proeseafeni tri- . 
num nundinum peiiiurum, Haad 
scto an non recte dans res diver- 
sas eonfuderii Macrobias. Nara- 
qno ad nandinas non iam pertinei 
illnd tn cofle eonstsfere, quod per se 
non eleganier dieinm eei, sed 
adette ei pepulo Homane iupplieare^ 
nt aii Cicero de pet. cons. 2, 8. Cf. 
ibid. 8, 31. Perfutrat ef invettigee 
kominet ex omni regione, eotque cog" 
notcat^ appeiat, cof\firmetj euret ut 
in tuit vidniiaiibut tibi peimnt e| 
fva eattsa quati eandidaii finf. 

tnfcnimidino] i. e. iempore quod 



142 



MAGROBII 



36 perunt Est etiam Nundina Roroanorum dea a nono die nascen* 
tium nuncupata, qui lustricus dicitur. Est autem dies lustricus 

|283]quo infantes lustrantur et nomen accipiunt: sed is maribus no- 
nus, octavus est feminis. 

37 Plene, ut arbitror, anni ac mensium coostitutione digesta 
habet Horus auoque noster quod de dierum Yocabulis et obser- 
Tatione consoiuit. £t scire equidem velim, numauid sit quod 
argutos Niligena et gentis accola numerorum poteotis ex hoc or- 
dine Romanae dispensationis inrideat, an Tuscum qooque Tibe- 

38rim aliquid ex disciplinig suis hausisse consentiat Subiecit £u- 
stathius: Non solum Horus noster, gravis vir et omatus, sed nec 

Juisquam alius, ut aestimo, tam futilis posset esse iudicii, qui 
lomani anni sic ad unguem, ut aiunt, emendatum ordinem non 
probaret, cui maiorem gratiam et tenax memoria et luculenta ora- 
tio referentis adiecit. Nec mirum, si haec digeries morsum re- 
prehensionis evasit, cui accersita est ab Aegypto postremae cor- 

39rectionis auctoritas. Nam lulius Gaesar ut siderum motus, de 
(^uibus non indoctos libros reliquit, ab Aegyptiis disciplinis hau- 
sit, ita hoc auoque ex eadem institutione mutuatus est, ut ad so- 

40lis cursum nniendi anni tempos extenderet Latii vero veteres 
incolae, auia nihil iam tum discere ab A^ypto licebat, ad quam 
nuilus illis commeatus patebat, morem Graeciae in numerandis 



[Mst. ABOPS. 

i-g. inier trinundino S (A del. ler). 36. lu»tricu$ dit» BG. — »ed 

hi» ABGS. 37. Pleni S. — quoquc oni. t-bP. — eon»ulit %. — qui- 

dem BG. — di»cipuli» (in mg. disciplini») S. — kahere (sup. ftaumse) 
G. 38. Eu»tachiu» AGvic. — inter (sup. 1^1) graoe» (snp. 1) B. 

nonter inter grave» vir G. — exi»timo Sagb. estimo vich. — ^^ec tni- 
rum . . . eva»it repreheneioni» (sic) add. in nig. G. — aree»»ita d-bP. 
39. de eadem (tup. ejr) 6. 40. ah aegyptii» t1. — menttum 



intorett inter binns nnadinaa. Eo- 
dem aeasq e Mar. Victoria. art. 
gramm. I, 2M9. affertnr mteffiRim* 
dinium, 

36. ^^undina Romanorum deu] 
Haee lioc aulo loco eommemoratnr 
a tcriptore Tetere, Cf. Hartong. I. 
p. 151. et II. p. 244. 

die» lutirieu»] ^jLwtrieu» die»^ 
Nominalio Tertnlliano cap« 6. libro 
do idololatria. GloMariomt Aomt- 
nalia^ 6pofiato^€0lcu*^ Ponr. ^ Cf. 
Feet. ap. Panl. Diac. lib. X. p. 120. 
Mnell. Lvtfriej die» imfantium 
appeUantur^ puellarum octootia, 
puerorum nonut, ^uia hi§ iu- 
etrantur atque ii» nomma impoaiin* 
tur, I^pih^lia hoi dies dixiaoe 
Graecoe monet Muellerus ad li. I., 
*j4fitpidQ6fua Scaliger ad enndem. 
Commemoratur. rfiet luatrieu» apud 
Saeton. Ner. 6. et ez emend. Meur- 
■ii Arnob. IH, 4. Cnr pnerie nono, 
fnoliis octaTO die data oaaeat no- 



mina, dieeeruit Plntarch. Qnaeet 
Rom. e. 102. Vid. praoterea Lo- 
becb. 1. p. 434. Oartung. H. p.244. 
Bocker. Gali. 1. p. 26. 

37. eontvlMtt] Vid. prolegg. p. 
xuv. 

JSUigena] Ibid. p. xxx iq. 

genti» . . n tf meroriim pofentit] V|d. 
Bot. ad c 9. S 6. et cf. c 15. § 1.: 
Aegypti motris artium. 

Tu9eum quoque Tiberim] Hoc dic- 
tnm eaeo videtar propter antece- 
dono Aiftgena* 

38. iVon tolum] Altera negatio 
intelligenda eat ex iia quae oe- 
qnnntar: nee quiuquam aliu», quasi 
oeqnatur »ed ne . . quidem , vid. 
prolegg. p. zLi. 

ad tingiiem] Cf. Colum. XI, 2, 13. 
Horat. Sat. I, 5, 32., A. P. 294. 
ab Aegypto] Cf. c. 14. § 3. 

39. ad 9oli» eurtum] Cf. 1. c. ad 
numerum soiis. 

40. niftil iom tnm] Esspectes ai- 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XVI. 143 

mensiuin diebus secuti sunt, ut retroYersum cedente numero ab 
augmento in diminutionem conputatio resoluta desineret Ita41 
enim nos decimum diem deinde nonum et postea octavum dici- 
mus, ut Athenienses d^tattiv Tud ipvatijv qfO^lvovtog soliti sunt 
dicere. Homerus quoque, cum ait: 42 

Tov iisv tp^lvovros ^iyvoff, tov d* t6taiiivoiOy [««] 

quid aliud nisi illum w&lvovta dicit cuius paulatim deficientis 
supputatio in nomen aesinit secuturi, et l&tafisvov illttm qui 
praecedit numerum successurus priori indefectum meanti? Quod43 
et Homerus yester Mantuanus intellegeiu, illud stare did ad quod 
aeceditur, ait: 

Stai sua cuique dies, 
extremum diem stare dicens, auasi ad quem per omnes eatur. 
Idem poeta doctrina ac verecundia iuxta nobilis, sciens Romanos44 
veteres ad lunae cursum et sequentes ad solis anni tempora di^ 
gessisse, utriusque seculi opinioni reverentiam servans: VoSf quo- 
que inquit, 

Edil. vicahgipdlzb.] 
nifiii«raiiflt« v. 41. deKtxnpf ... tp^hortog om. A (6 «i m Gr.) — 

dnaTfi xal hdvij S. 43. Homwut] Od. ^^ 162. ~ Tov . . levofihfoio 

OB. A (6 «1 m gr,J, — tpniKONToc BP. — rojfcj P. ~ tUiim tpBiaonTA 
AilP. iUum lctdfiepoT vl. — el levafitvov oin. A. et craaiBifON 6. Itfra- 
(ifvop (oin. el) G. ct (p^lvovra ▼!. — precepii B. — illum numerum G. 

43. iio9fer t-^. „Male. Nam Eustalhii ▼erba eunt.^^Pont. — ittud 
(snp. illud) S. — Stat] Aen. X,467. — per omnes 9tatur i-bP (tafur „B'*)* 

44. id est B. item x. — Foe] Georg. I, 5. — inquit: Fo8, oifo- 
quo Pa-x. Fo8 o clarisMima mundi Lumina inquii T-g. „Locag Vir- 

Ailfltim iUo tempore. Gf. Ilanil. Tur- monaie pm, «i ad eiusdera moDaia 

•oll. Tol. 111. p. 123 sq. axtremam partem apeetamiu, proe- 

relrooersvai eedente] Cf. Cland. eedii itlum numerum (ia diminutle- 

Mamert. de etatn animae T, 7. Aa- nem eomputatum), «ed li ad prio- 

dii eorpcrum repereueeu relroirer- rem mensem (t6v <pd'hovta') apee* 

• tm eedeulet. tamua, tuceesiura eet in de/ectum 

ab augmento in diminutionem] meamii, Cf. enpra: m namf» desinit 

i. e. a maiore numero ad niinorem. eecntttri^ et Ovid. Faat. I, 705« /4t 

ftevera Graeci tantnmmodo ab quae venturae praecedit eexta Calen- 

augmento ad diminntioaem traae- dae* Aa forte legendum eet: ^tii 

ierunt in eomputandie meneium iUum praeeidii numerum^ hoc aen- 

diebne. su: „qui finein facit illi nuoiero'% 

41. dBmAtfj;» , . fp^lvoreog] Constat iit tllmn nuineriMi etiam ad men- 

Atltenienses in tres partes divi- sem aateeedentem potsimus re- 

sisse menses, ut primnm nomnra- ferre? Melius certe boc coovoait 

rentur deni dies iirpfhg a^vofthfov cnm iis quae sequuntnr. Non rectft 



vcl loxauivovy deinde deni tjd ^ixa Tulgo comma ponitnr post tiiuin, 
▼el /uijvos (iteovvzogy deniqne deni nt inngator lctdftBvov t7luai, aon 



et alternis mensibus, qui erant tllum i 

dierum undetricenorum, noveni h^ 43. ITomeriiS vetter Manturnnue] 

Bixddty Yel inversa roinputatione Sic ait Eustathins Graecns. Ean- 

dexorn, iwdtrj (ant iwdtvjy 6y96fj) dem rationem videmns servatam 

X* T. i, firfvbg fp^ivovrog te\ nctvo- libro quiato. Vid. oott. ad V, 1, 4. 

(tivov vel Xijyovtog vel aMiovtog. et ad V, 2, 17. Praeterea conf. V, 

Cf. Wachsmnth. Hellen. Alt.linnde 1, 4. facundia Mantuani. 

n, 2, p. 496. ed. I. — De particula 44. iuxta] Vid< not ad c. 3. § 15. 

^l Tid. prolegg. p. xit. 2. Romanoe veteree . . digemiMie] Cf. 

42. latdfisvov ... meantt] Haec c. 12. { 89.; c la f 1.; c. 14. § 3. 



144 



MAGROBII 



— labentem caelo qui dttciiis annum, 
Liber et alma Ceres, 
tam lunam quam solcm duces anni bac invocatione designans. 

XYII. Hic Avienus: Hoc eauidem mecum multum ac fre- 
quenter agitavi, quid sit quod solem modo Apollinem modo Li- 
berum modo sub aliarum appellationum varietate veneremur. Et 
quia sacrorum omnium praesulem esse te, Vetti Praetextate, di- 
|aa5)vina voluerunt, perffe, quaeso, rationem mihi tantae sub uno no- 
Smine in nominibus diversitatis aperire. Tum Vettius: Cave aesti- 
mes, mi Aviene, poetarum gre^em» cum de dis fabulantur, non 
ab adytis plerumque philosophiae semina mutuari. Nam quod 
omnes paene deos, dumtaxat qui sub caelo sunt» ad solem refe- 

[Mm. abgps. 

f^ilii recte ez|ire««ii8 est in Cd. vet. quaiii Steplianus teiucre, nt sai^pe, 
neglexit.*' Zeon. inquil: Fo$ o elari9$ima mundi Lumina b. — 
quae v-gb. 

WII. Caput XV II. Omne$ deo$ referri ad Solem. Rt quod es va- 
rii$ jipollini$ o$tendatur nominibu$y ip$um eundem eise deum, quem Solem 
dieimu$. cb-b. I. liinc vi. — mutlo mecum multum A. — $ole A. 

-^ Et qui A, — feti 6. f eeti ASs-g — numine ctih „Non luale.*' 
Zeiin — la omnibue AOt-bP. 2. YVinc G. — Fetiu^ 6. reetiut 

ASv-g. -^ Cao€ ne 6. — €xi$time$ Sagb. estime$ virb. — de ki$ (■u|>. 



Lt6er et alma Cere$ de$ifrnan$] 
Haec antani dant sequenti di«pu- 
tationi. Vid. not. ad c. 9. § 16. 

XV 11, 1. «acroriiRi omnium prae- 
$ulem e$$e te] i. e. omnibns cacris 
te praeecse. Salmaeiut ad Vopisr. 
Antonin. Philos. 4. p. 90S. affert 
gloseam Teterein: proMltor, 6 h 
roig U(fOig n^ooifx^h^og, Cr. pro- 
legg. p. ZX11 sqq. et e. 19. § 17.) 
24. § 23. 

divina] Vid. not. ad e. II. § I. 

(aalafl Mub uno nomine in tieaimi- 
bu$ divcrsitati^] Maloerie forcitan: 
in numinibu$, qnod videtor com- 
uiendari iis qoae leguntur § 4.: 
oUendit uniu$ dei effeetu$ vario$ pro 
varii$ eonsendo$ ette namiiitdttt. 
At sequitnr ibidem: ita dioer$ao 
virtutes 8oU$ nomina di$ dederunt, 
et c. 19. § 6. legitnr: Bt eerte ra- 
tio naturaiie exigit, ut di ealorie 
caele$ti$ parentee magi$ nominibu9 
'uam re $ub$tantiaque dioiei eint, et 
t. I. panlo tnpra: fiiod $olem ... 
•if6 atiarum appellationum va~ 
rietate veneremur. Quod in qnibns- 
dam codd. et edd. legitur, in om" 
ni6iii, id qnomodo defeodi possit 
nescio, niei forte huc vie referre 
c. 23. § 20. Solem e$$e omnia et 
OrpheuM teetatur ki$ ver$ibu$. An 
forte probandnm eet quod in non- 
nnllie edd. legitnr, ««6 nno nu- 



t 



mine? Vidctur •uffragari qaod le- 
gitur c. 18. § 7. &'o/eiii ac Liberum 
patrem eiu$dem numini$ kaben- 
dum: et Ser?. ad V i rg. Geo rg. 1,6. 
Stoiei dicunt non e$$e ni$i unum 
deum et unam eandemque pote$ta~ 
tem, quae pro ratione of/ieiorum no^ 
$trorum varii$ nominibu$ appeUm^ 
tur: at refragator praepotitio §»6, 
qoae faciliue iungitur cnm nomine, 
eC «upm: «116 aliarum appeUatiomum 
varietate, Quae ego recepi, ea hoc 
•ignificant: 9,perge rationetn di' 
▼ersorum noroinum enb nno «olie 
nomine latentium aperire^*. Cf. 
Comm. 1 , 8, 2. Omnium . . quinquo 
»unt prineipalee et div€r$itate$ et 
nomina, 

2. cum de di$ fabulantur] Cf. 
Coinm. 1,2, 21. de di$ fabulati 
$unt» 

ab adyti$ . . pkilosophiae $emina 
mtitiiarij Inest }uicT<xxQrj(ftS qnacdani. 
Seil conf. Eurip. Uippol. 619 tqq. 
XQrjy ... aoiOLV Iv vaoig fiifOTOvg 
naiooiv Ttfflaad-ai aniQfia, 

deos . . qui eub caelo $unt] Hi vi- 
dcntur opponi diic inferic. 

ad $olem referunt] Aliter Angn- 
•tin. de ciir. D. IV, 11. //1 omnef 
dii deaeque $it unu$ Jvpiler: $ioe 
$int, til quidam volunt, omnia i$ta 
p$trtt$ eiu$ $ive virtute$ eiu$. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVL XVIL 145 

runt, non vana superstitio sed ratio divina commendat. Si enimS 
sol, ut veteribus placuity dux et moderator est lyminim reliquo' 
rtan^ et solus stellis errantibus praestat, ipsanim vero stellarum 
cursus ordinem renim bumanaramy ut quibusdam videtur, pro 
potestate disponunt, ut Plotino constat placuisse, significant: ne- 
cesse est ut solem, qui moderatur nostra moderantes, oroniuro 

3uae circa nos geruntur fateamur auctorem. Et sicut Maro, cum4 
e una lunone diceret: Qito numine laeso, ostendit unius dei ef- 
fectus varios pro variis censendos esse numinibus» ila diversae 
virtutes solis nomina dis dederunt: unde tv ro xav sapientum 
principes prodiderant Virtutem igitur solis quae divinationi cu-5 
rationique praeest Apollinem vocaverant: quae sermonis auctor 
est Mercurii nomen accepit. Nam quia sermo interpretatur co- 
gitationes latentes, ^Eqii^ cbto tov iQiiiivavBiv propria appella- 
tione vocitatus est Virtus solis est quae fractibus, effectus eius-6 
dem est gui fragibus praeest £t hinc natae sunt appellationes 
deoram sicut ceterorum qui ad solem certa et archana ratione 
referantur: et, ne tanto secreto nuda praestetur adsertio^ auctori- 
tates veterum de singulis consulamus. 

ApoIIinis nomen multiplici interpretatione ad solem refertur,7 

Edd. vicfthgspdsb.] 
diU) 6. 8. dus] Cic. Somn. Scip. IV, 9. — Teliqvorum luminum 

Tichf^. — vel ui Plotino Edd. S. 4. Ei §ie ▼. — Maro] Aen. I, 8. 

— de iunone (cnp. ndd. mui) B. — una . . pro variie om. A. — iolis vir- 
iuie§ A.~— Bopientium G; cf. 1,6, 6. 5. *£^^^0 .. hfffifivevstv om. A. 

(G ttt in ffrjy. Ita etiam in teqq. plerumqne omittnntnr in hic M««. 
Grneca, id qnod non ■ingulis Incit patavi adnolandum. 7. Cap, 

XX. De j4polUnit variit nominibu$. ▼ (i Cap. XlX,y — peragam S. 

3. praestai] Idem Talet ac proe- 5. quae divinaiioni eurationique 
eeif nt dux et moderator, cf. § 21. praee$i] Cf. § 13. «qq. et c. 18. § 6. 

ui Ploiino constai plaeuieie] Coof. quae eermonie auetor e§i oet.] Cf. 

Comm. I, 19, 27. c. 19. § 9. ^tiMi mentit polentem 

4. pro variie eenaendoe ei$e nu" Mereurium credimuiy appellatumque 
minibui] Conf. Servins ad Virg. ita intellegimui dn6 xov h(ffirpfBVBiv. 
Aen. I, 8.: J^amque luno multa ha- 6. firtue iolii eii quae fruciibui^ 
bei numina inl. nom.') ... Suni ei ^eciui eiuidem qui frugibui prae- 
alia eiu9 numina (al. nom.). Me^ eit.j liaec ego «ic intelligo: „Sol 
rilo ergo dubiiaif quod eiue laeierii ena ipsiue virtnte fruetne elicit ex 
numen Aeneae* Adstipnlatnr Gom- arboribns, idemque efficit, nt aran- 
jraa ad Virg. I. c. Alias huiue loci tium opera noo pereat, sed frnges 
interpretationes protulernnt et ipse ezeant e terra.*' 

Serviue et Heynius in Excnre. ad eeierorum qui ad iolem . . . re/e- 

Aen. lib. I. et Wagnerna ad h. I. runiur] flaec rerba vidontur spec- 

Praeter«a coaf. Lobeck. Aglao- tare ad eoa qni comniemorantar 

pham. 1. p. 59&, qni citat Maii- cap. 21. 

room Grammat. ia epiet. ad Augu- 7. ordinem pergam] Cf. § 31. 

■tin. Wi, 15, 15. quod obliquum cireulum . . pergii. 

eafientum prineipei] Xenophanea Sic Terentiiie Hec. I, 2, 119., Sa- 

inprimie et poet eum Melissns. Inatiue lug. 79, 5: auct. belli Afr. 

Cf. liacr. Hel. encom. p. 208. D. 69, 5. dixernnt iter fergere. Infini- 

Mikiaeov^ 8« d^MMl^anf xh %XnJ&0£ tivue pangere, qul m odd. legitnr, 

mqfvx6t(ov tmv nqayfidxcw o>s ivhq debetnr interpolntori. ^ ^ 

Hvxo^ xov nuvxhq huxilQTiesv Plaio .. dnh xov anoMuUuv xa^ 

axode^eifi wvoLniBw. dxxlvai] Sic o codicibae hic locas 

II. 10 



146 



MACROBII 



|2B6lcuius rci ordinem pergam. Plato solem jiMdkXcn^a co^omina- 
tim scribit dm tov amcm&lXtiv xaq mzlvaqj id est a lactu ra- 
dionim: Chrysippus [Apollinem], a^ ovx^ xAv %oXk&v xal tptc^- 
lav ov6iwv xov m)(f6g ovtay primam enim nominis litteram re- 
tinere signiiicationem negandi: i} orti (lovog hxl xal ovxl xokXolj 
nam et Latinitas eum, quia tantam claritudinem solus optinuit. 



[M«s. AB6PS. 

pergam pandere Edil. — icrihit coffnominaium BG. — jnoKAdJBiir B 
11123. dnb ndXXsiv P6. AKonAmttw P2. AnoKAAUiti 6. AnAdABiv P. 
ndklHv victt. ubI fidXXBiv h. fidlXsiv g. del ffcrUcMr a-b. dnoUBtv 
S. Vid. not. — a iactura divorum A. — TColXciv (om. rmv') S. rfl»wro 
noAAom P2. — rov nvqb^ (om. 5vra) 8. to i« nypocoKTA P2. — prima 
•-liBP. — eiitfii om. P6. — litterarum A (G a p. m.). litera s-bP. — 
reimet «-bPia. — claritatem cligb. — §oli$ 4%. 8. «6 multie O. — 



e«t constitaeiidne, sed non convenit 
enm li« qnae apud Platonem legl- 
mne in Cratylo p. 405 eq.. nbi ApoU 
linic norocn interprctnna intcr alia 
dicit: dta 81 rd dsl Bolav iy^aT^q 
iJvai TO^K^ tffil §diXatv hvl; ecd 
Palladit nomcn intcrpretana p. 406. 
cxtr. : r^ yao nov rj avrbv rj xt aXXo 
ILtTHOifiilBiv fj dnb rrjg yijg rj iv talg 
js^tfl ndXlBiv re %ai TtdXXsc^ai . .. 
naXovgMVf qnae confudisse Tidetur 
Macrobios. K priore illo looo Ca- 
nerarine acripsit dnb tov dsl 
pdXXsiv. U. Stcphanns in epi- 
•tola ad iectorem: ,,Vulgares, in- 
qnit, editiones §dXXsiv habent, ista 
autem ndXXsiv: et hoc qnidem ma- 
gU mihi placet, qund nptine sit 
otymologiae uominis 'An6XXwv: sed 
illnd vieiseiin magis probandum 
▼ideri poteet, qooniRm cum Macro- 
blana interprelatione mcline con- 
▼enit . . . Seimne enim §dXXeiv esse 
potine iocere qnam ^atere: nt ti* 
eiseim ndXXttv potios fiiatere (aut 
vibrare sen agtWe) quam iacere» 
Qttid si vero (quod cnm Platonis 
▼onia dictnra sit) Tocem hane 
*An6lXmv potine a Terbo dndXXetv 
dodacamuc, nt *Jlfn6XXmv qnaii 'AndX^ 
Xmv vocatas sit? Atqui dndXXuv 
non dicitur. Fateor: ced in ttj- 
mologiis pleriiqne mnlto plns li- 
bertatis sibi concedit Plato, qnam 
ut fingamns diidXXHv per syncopen 
ex ccnondXXnv factnm : ex quo dndXr- 
Xhv sit 'AndXXatVy e% quo 'An6Umv. 
Alioqui si §dXXstVj non ndXXstv^ 
•cripsit Plato, 'AnoXXofv qnasi §dX- 
Xmv dictus fuerit: quod malto da- 
rins e«t.«' 

ChrjfiippuB [ApolUnem]] Nomen 
dei nncie inclosi, qnia et h. I. et 
infra ex antecedentibus •upplea- 



dnra e^t: «ofem *An6XXatva eognomi^ 
natum $eribit, cf. Symbol. p. 8. 

109 ot'xl roir noXXdiv . . . ual o^rL 
noXXoQ Cf. Piutarch. de £/ Delph. 
p. 393 C. 'An6XXatv fihv yd(f otov 
dffvovftBvog td noXXd ual tb 
nXij^og dnotpdaunv i<rtiVf et de 
le. ot O^. p. 381. F. 01 dl nvl&a~ 
ydgBtot xal dffO&ftovg ual 6x^ftata 
viAv i%66it7iaav nqoarfyo^latg * . • • 
ro bl %v 'An6XXefva nXije^ovg 
dnowdost nal dnXottitt tng 
(tovadog ex emend. Wyttenbachii« 
Animadv. llf, p. 906. Piotin. Enn. V. 
lib. V. p. 525. D. "O^ev xal 'AnoX- 
Xatvtt ol Tlv^ayofiinol cvftfioXauBg 
ngbg dXXrjXovg iarjftatvov dnotpd" 
cst tmv noXXmVf cnm notaCreao. 
Lanr. Lyd. II, 3. p. 15. 'AvatpiffStat 
dl 17 fLOvdg sig 'AnolXavay tovtscttv 
sig tbv ivalflXttjVf dg 'An6XXmv Xi- 
ystat, dtd rd anm^sv slvat tmv 
noXXmv* rutl *Pmftatot dh avtbv Xo- 
Xsft, ijtot ft6voVy Xiyovot, Clemeno 
Strom. Ub. 1. p. 151. 'An6XXmv 
ftvattnmg xarcr ati^i\ctv roir 
noXXmv voovftevog^ 8 slg ictt ^s6g» 
Heeychia«i 'An6XXmp .. itvftoXo- 
ysttat 6 ftif ftstd noXXmv avv»' 
Qtid^ftovftsvog. Oeaanan ad C«raat. 

6871. e Tita PlaConle ap. Heeren. 
ibl. f. alt. Lit. u. Kunst. fase. 6. 
Ined. p. 8. profert: 'AndXXmv yap 
9fjXol 6 usxmQtCftivog tmv noX^ 
Xmv* tb ydif an cte^atbv ftd^tov* 
nam el Lolinitae eeC.] Cf. CoaMi. 
1, 20, 4. Lanr. Lyd. I. e. Varro L. L. 
V, 10, 68. Sol, oel quod iia Smkini, 
vel •oltit lla Itieet, nC ejr ee dco 
die$ $it. Cicero N. D. 11, 87, 68t 
lam jipolthtie uomen €$t Gractmm: 
fuom $olem €$$c voiunit 



• ol iImCm* etC, oel ftiia •oln^ ex 
omnibu$ $ideribu$ cci tamCiie, «el 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XVII. 147 

solem Toea^: Speasippus» quod ei maitis ignibos eonstel Yis8 
eias, dg vTto noXkmv oi^tAv xt^og a&cov ^vps^mos: Glean- 
thes, 4DS Mc' aXlcov nal SUiav xAttw %ag avatoXag xoiovfiivoVf 

Juod ab aliis atque aliis locorum declinationibus faciat ortus: 
lomificius arbitratur Apoliinem nominatum dno tov avaTCokaTv^9 
id est quia intra circuitum mundi quem Graeci ^iov appdlant 
impetu latus ad ortus refertur: alii cognominatum ApoHinem pu- 
tant iig dxoXkvvra xd %Aa: exanimat enim et perimit antmantes, 
eum pestem intemperie caloris inmittit, ut Euripides in Phae-10 
Ihonte: 

^Sl xi^v^otp^lg inU\ mg ia' djtdlBtfagy 

o^£v ^ 'Axokliov ifupavmg xXy^ti ^Qorogy 
item Archilochus: 

'jivai "AnokkoVy %al &v tovg ficf^ alrlovg 

OijfiaLVB^ xal 6<pag okkv* &Mbq 6Xkv%ijg. 
Denique inustos morbo 'A7CoUueivo(iXritovg xal ^XiofiXfjtovg ap- 1 1 
pellant: et quia similes sunt solis effectibus effectus lunae in iu- 

Edd. vicBhgs|idsb.] 
coRsttft A. -^ deanthe» cnm Graecii otn. A. KABJNd^ac B. KAtAwrnc 
V, ^ dii &lXmr noti aUxop t6^cmv tas h. oxo/iaon kai to AdJOiN Tomo 
Tccc P. anoAAON Kai uaaon toc B. di^ aXXmp xal SHmp t&g (om. 
T&Jtmv'} t-bS. dn aXXav Tag (oni. xcrl &Ump t6nmv) T-g. „Vitiose.'* Zenn. 
9. ant Uiira AS. ^ut {intra add. « •ec. in.) 6. — koaaonV, ^ 
d%6lwta S. — Ttf oni. B6. ' 10. in phetonte ut in gr. et quia timile» 
(eap. iiem nrrAiloent vt in gr, appellant) G. tn Phaetonte] fragm. ed. 
Matth. p. 865. — ceTc6Xiaas i-h. — ^rjp 6i N. ^ 'An^XXmv' n Poroon 
nd Orest. 5d4. 'An6XXmv ieh-bP Matth. "AnoXXov^ ▼ (BR AnoAAON), 
anoXXewi N. an6XXmvoq S. — afimavmsS-vl, — idj/Cci Pors. et Matth. 
vXriijEi TiaN (UPR KABni), fiX-fiii S. uXijiist ch-b. — Idem T-g. 
— Arehnoehut] Trimetr. IV. p. 65. ed. Ign. Liebel. — 'An6XXmv 
Schg ih ''AnoXXetv), — kaici P. katci P2. — phv tovg aMovg S. toi^g 
fiaixlovg ▼ic^ tovg /itv aitotg N. — oi^fiatvs oN. caaAiw BP26R. oij- 
tiafvfj S. niqnaivt h«-b. — cipsac P2. — SXXv rm. S. oiiXXi/ Tic. 
blXv'(fV7. — oanBQ N. ocnsn BP2R. — dn6XXva, SPr. aXvstg N. 

11. tfitfff «• vl. — AKOAAONOBANTOYC P. dnolXovo§lrj[tovg ▼. dn6XXmv 
6 fiXfjtovg i. dnoXXovmfiXi^tovg c-g. — effeetibut om. hs^-b. „Ms. Thuan. 
et ed. Innt. (Mss. Ticag) anctint; effectibue effectue^ qnae toi propter 
•imilitndincm praeccdenti^ facile potnit oniitti ininria tjpothetae.*^ Gron. 



^iisa, caai 0't esortu»^ checurati» tuvtnv tijv dteeH^afttjtftv tovtov bU 

ommbut eolue apparetj cnro noi. veu tta rov dtatfiitetv dStaXsintmg 

Oreoscri. Martian. lib. II. $ 187. t nctvto^Bv a^t^ th vyifov ual t^ al" 

Solem te Latium voeitat, quod «o- di(ft TCifomutttttdttetv, Pnlgentine 

iiit ibonore Pott patrem »i» luei» I. e. *An6XXmv entm Graecc per- 

npejr, cnm not. Koppii, qui praeter den* dicitur, quod fervore rao 

■lioa affert Fnlgent. myth I, 11, ointiem mctttn virentium decoquendo 

p. 43. Munclc. petdat herbarum, 

9. 0»^ dnoXXiSvtet ta ^ma] Gren- 10. tovg (th ahlovg oijfiaivB] 

noT. Symb. toI. 11. p. 681. eonfert Cf. A(>sch. Proni. 619. Zijftnjvov 

Aeochyli Agaroein. ▼. 1078 sqq. Bifttg kv cpdifayyi ^ Sxftaaev, 

"AnoXXov^^^AnoXXov, 'Ayvtev t^ dndX^ 11. inu$io» morbo] quem nofl di- 

Imv ifiog, 'AneiXeeag ycc^ o4 ftd- cimns Sonnenetieh. 

Ug vh $»6tfifw. Cornut. '«. 82. Ti^ ijXtopX-jtovg] l>e arbore Aclian. 

v^ dh ceit6^ 'An6XXmva wkifv H.A %lli,26. Kal iotntv rjXtofiXn' 

dnh roi dnoXX4vcet cpaclv sU xip jM aiffim §taiov f;^^^ yeyi^ 
• ueeX fci^ tbv dnoXX4vta 



148 MACROBII 

vando nocendcMiue, ideo feminas certis adflictas morbis tfsAi^o- 
12 filqtovg et 'A^Bfiido^Xi^ovs Yocant Hinc est quod arcu et sa- 
gittis Apollinis simulachra decorantur» ut per sagittas intcll^atur 
yis emissa radiorum: 
[3871 jivrao imit' avtol6v ^Bkog ixmBvxBs kiptBlg 

fiikk\ 

I31dem auctor est et publicae sospitatis, quam creditur sol animan- 

tibus praestare temperie: sed quia perpetuam praestat salubrita- 

tem et pestilens ab ipso casus rarior est, ideo Apollinis simula- 

chra manu dextra Gratias gestant, arcum cum sagittis sinistra: 

Juod ad noxam sit pigrior, et salutem manus promptior largiatur. 
[inc est quod eidem attribuitur medendi potestas, quia tempe- 
ratus solis calor morborum omnium fuga cst Nam dg dxBkicv- 
vovxa tag vooovg ^AnokX&va tamquam AxiXhiwa cognominatum 
15putant Quae sententia Latinae quoque nominis enuntiationi 
congruens fecit» ne huius dei nomen verteremus, ut ApoUinem 
apellentem mala intellegas, quem Athenienses ^Aktlilxamv appel- 

[Mst. AB6PS. 

in marg. — cB^aifOBytBTorc (B toic} bt aft. BPR. 6elrjvo§Xiirovg lucl 
Edd. S. ^ vocent ABGIi. 12. radiorum. unde Homerun: tS-Ii* 

— AvTCL^I II. ofy 51. — ^cim orn. S. 13 quoniam ereditur G • «ec. 

in. quia ered, A a nec in. — temperiem A (G a sec. m.) — ea$u S. — 
dextera ASv-g. — et ad saluiem 6. — dextera manue viohg. destra 
manut b. „Hanc lectiooem «eDAUs necetiario reqairit.*^ Zcno. doxteta 
(om. mantft) a. 14. iVam om. cum Graecis G. nam tam v-g. ^ 

moAitBdAyjsowTA P. mq dnslo^^vta S. — dnoXXmv tI. — tamquam om. cum 
Graecia (add. tup.) G. tanquam uniXlova dnSXXmva S. quam dnt- 
Xmva ▼!. quam dnoXmvta t3. quam dnoXmvva i. ^iiaiD dnoXovvxa 
ca. ftiain dnoXXovvra g. quam dnoXXvvta (io mg. ; „In ont. ita: ;Vam 
mg dnsXavvovra rag vooovg tanquam anilXmva cogn.'') h. 15. lalmt 

v-g. — appelleniem (tup. ont) G. apellantem A. a/i^ellantem vi. 

ceXffvo^Xrftovgl Conf. scholiast. tit pigrior] sc. Apollo. Ad sini- 

ad Ariit. Nub. ▼. 397. qui vocem etram manam haec retulisse vide- 

§s%iisaiXrive interpretntnr: ofoy ce~ tur qui infra inieruit dexteraj niei 

Xrjv6pXfjtt %al dnonXrpiTe. haec fox tantnmraodo interpretatio 

13. aospitatia] \id. prolegg. p. eiit Terboruro manue prompUor, 

XLii. 14. mg dneXavvovra rag voaovg] 

manu dextra Oratiat ge«tatil] Cf. Cornnt. c. 82. Tbv ^ 'AnoUmva dg 

nchol. in Pind. Olymp. XIV, 13.: dnoXvovta i^uag vi&v v6amv tidne^ 

^Hoav avtai Idifvftivai (crl Xdifizeg^ Xavvovza atp tjfimv avrag 17 am* 

iv Tolg deiioig tov^AnSXXmvogf Xo^ovta tavtag tcethfig tttnftveu 

et 16.: iv yovv ^eXtpoiq inl trjg ti^g nQOOrffO^iag. 

de^iug eloiv IdQvfiivai tov An6l- 'AneXXmva] Cf. Feet ap. Paal. lib. 

Xmvog. Pausan. IX, 35, 1. KaiUy i. p* S2. Maell. JpeUinem anUqui 

yeXlmv te ual Tentaiogy ot ye Au^ dieebant pro ApoUiuem. 'Moell. 

vvaov r6v 'AnoXXmva ipyal^^fuvoi Et^^ask. 11. p. 69. 

^hjXloig toeig inolrjav inl tfj x^^9^ !&• fMem ^ltAeiifeatet 'AlBifuctKOv 

a^dtov Xd^itag. In manu mniitra oppellafit] Cf. Pansan. Vlll, 41, 5x 

eas positns e««e refert Ptutarchns Tb Sk hvoim CEatmovifwg^ iyiveto 

de mae. 14. Kal 17 iv dTjX^ 61 rovi t^ 'AndXXmv^ iniMOVOiiaavti htl 

dydXftatog avtov CAnoXXmvog^ dtpC- vdcqfj UMMti rud na^ A^nvaloig 

difvatg ix^i iv jihv tjj de^ia to- inoafwfUav &iafiev 'AXeilnanogf 

iov^ iv dh tn d(fiateQqi Xdffi^ dnotQs^ag «al tovtotg t^ v6ao¥^ 

tag. Vtd. G. O. Muller. Handb. d. et I, 3, ^i^Xh dl uaXovM 'AXeil- 

Archaeol. § 359. 5. «aicov KdXafu^ inoitjoe. vb l^ Hio- 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVll. 



149 



lant. Scd et Lindii colunt Apollinem AolfLLOv, hoc cognominc 
finita pestilentia nuncupatum. Eadem opinio sospitalis et mcdici 
dei in nostris quoquc sacris fovctur. Namquc virgincs Yestalcs 
ita indigitant: Apollo Medtce, Apotto Paean. Cum ergo sintl6 
huiusce sideris, id est solis, duo maximi effectus, alter quo caloro 
temperato iuvat mortaiium vitam, alter quo iaclu radiorum non- 
numquam pestiferum virus inmittit, duo eademque cognomina 
circa singulos effectus propriis enuntiationibus signant, appellan- 
tes deum liqtov atque Tlawva: quae cognomina utrique effectui 
apta sunt, ut sit^Iijtog asto xov la0%aiy id est a sanando, et TlaLav 
axo tov Ttavuv tag avlag, et rursus ^lr/Cog dno tov livat, ab 
inmittendoy 

Edd. vicahgspdzb.] 
nnpellentem c-gbP. „Melins '^ Zeiin. — ei (stm. sed) s-bP. — Undi 
^ AngV^, lidii ig. lydii G (S in mg.). indi S. — et medici (sop. 
add. quoque') S. 16. mortalium vitam iuvat v-g. iuv, mori. vita$ {om 

in rB«.) A. — immiitit viru» Sv-g. — ii^ov S. — cognominata A. — $uni 
apta ¥-g. -^ ttjog S. hoc B. — id est oni. s-hP (G obtinuit sup. (idd. 
h. a ianando}. — xaiavoc S. — naieiv s-z. „77av»y rccipicndnm pnto 
propterea, qnod nt prina nomen 'I^^tog a duplici ori^ine anctor derifat, 
ita et posterins natctv a dnpliri causa caqne rontraria arrcAsendnm pu- 
tat dno Tov navHv ot naisiv,^^ Zeon. — ihioc BP. om. AG. li^ios Edd. 
iijog S. — id e$i ab immittendo f-g. iq)iBls ab immitendo S. — §Blog] 



IM Tid» e^sm ywie^ai UyovaiVy 8n 
V179 iotfMB&n ctplot v6aov 6fiov rip 
Jlslonowfjaup nolifiip mitovaav ita- 
ta fMvxBVfia htavoi JsXtp&v. Vid. 
Sillig. Catal. Art. p. 115.; Vitcontt 
Moa^e Pie-Cl^m. fol. I p. 144., 
obi 'AU^liuxnog rccte vertitur /#i)cr- 
ninciit. Eustath. 786, 62. 01 fiB^ 
^ftrjifov *AlB^lTia%ov $t«ov Jia tuxI 
'AnolXm wtl *HQcndfjv, 

Aolfuov] Vid. not. ad § 47. 

in no$tri$ quoque $aeri$] Cf. Mer- 
kel. p. ccxxTiT. : „Praetcrea indo 
ah anno IJ. C. CCCXXII. ex inscn 
ISbrorom Sihjllinorom teete Livio 
IV, 95,3, ia ApoUo ... coli coppit; 
vide Ambroich. p. 171. ann. 66. et 
Clanaen. p. 258—271., p. 1098 eqq., 
plemmqne proptor peititentias, 
abortos vel similia raorboBa pro- 
digia expianda." 

indifritani] i. e. in j^recibnB invo- 
cant dei Tirtntes nominibns in iure 
divino eonstitntis indicantes. Cf. 
c. 12, § 21. Ambrosch. ub. d. 
Relig.hnch. d. R6m. p. 35. lilan- 
■en. Aen. p. 908.; Hildcbrand. ad 
Arnoh. IV, 95., Pellegr. p. 21 , qni 
dlcit tndigMare idera valere atqne 
indigitem invocare, coll. Serv. ad 
Virg. Aen. VIII, 880. Nam et a 
poniiflcibui indigiiari $olei (Tt- 
berinns). Cf. etlam Varron. de lih. 
edQe. ap. Non. p. 862.: Quam deam 



$oleni indigiiare etiam Ponii- 
ficee. Tertiilllan. leinn. 16. Indi- 

fftloro precem^ Pest. ap. Panl. 
ib. IX. p. 114. Mttcll. Indigi' 
tantOy imprecanto. 

16. 'Iiqiov aique IlauevaJ Cf. . 
Soph. Ocd Tyr. 154. '/ijie ^I^s 
naidVf et ibid. 1087. '/17 1 8 ^fotpt. 
Aetch. Agam. 117. 'I^tov dk wt- 
Xia> Ilatdva, Homernii breviiis II. 
o, 365. et V, 152. Ijis ^otfis, Cnr- 
nnt. 1. c. p. 198. Og. Kad^ nv h- 
votav %al Tlatriav hiXij&Tj xiu la- 
VQhg ido^sv slvat, et p. 201. 11 a- 
tava ^ avrbv indlsaav strovv xa- 
ta dvtitpoaaiv i^tlaati7t6v , Tva fi^ 
v6aovg avToig dvanifjinijy .. stzs oJff 
r^ 6vTt Tov dsQOs vyslag ttp aci-^ 
fuxTt alTlov ysvofisvov, 

ut $it 'Irjtog dno tov idad^at , , . ei 
rursu$ ^lijiog dnb tov livai] Cf. Hc- 
gychiiis: IHIOS, daaicog filv 6 
'An6XXcn/ dno ttjs djpiasojg x«l t% 
TO^siag, ipiXcig dnb ttjs IdascDSy 
iaTQog yaQ 6 ^sog. Snidas: '/i}i'os 
6 to^oriyg, ci'l7]tog yuQ 6 'AnoX- 
Xcav, sig 8» ij dyvsia Toav Xot- 
ucov dvatpSQSTat, Etymol. Gnd. 
lyiSyiaTQh, iav ds daavvsraij ro- 
Jora. In schnl. ad Hom. II. 6, 365. 
C^tf) intcr alta «iroilin lcgnntur 
haec: 'AQiaTaQvog daavvsi naQa 
Tjiv ^atv T<ov psXoav 6 dh 'HQcodta- 
vdff tl>tXol {jk\. ol Sh nsQl tbv KQa- 



'«' MAGROBIl 

17et Ilatw mto Tw jttUuv, a feriendo. Optumit tamen ut. cnm 
sanitotem dan «b. precantur. l^ Ha^ per , Htteram eni^tSS 
id est m^e Paean: cum autem & Hal&v i4r s iitteram dS 
cum aspiratione prioris litterae, significant W dici in abS 

ferunt Latonam usam. cum Apollinem hortaretdr impetum Pvtho- 
nis mc«8ere sag,tt.8, cuius rei naturalem rationem Juo LoC 

18dam Hanc Tocem, id est ts Ha^v, confirmasse fertur 0^«^^» 
Delph.cum Athemensibus petentibus opem dei adyersus ImS 
nas Theseo regnante. Namque inituriTbellum iussU lu^ S^ 

19verb.s semet ipsum auxiliatorem invocare hortarique AbJll2K 
nis m hbro quarlo decimo «e^l »^ ^u>v [sol2m5 «criGi JiSi 

[Mm. abgpsv. 

gloMem «nlMlente* indncere maTeiim." Pont Onsl jli !!^ ^ 
i » mg. 11^^ s. r»«o» I. _ tertbit (om. ite) v-gbP. „Pwtic«iwii 

i7iv//5'« ^^A -«- ' Claiidia«a8 lo PraeC in Knfia. 11.: 

«Va9a vivoi.r' ll' ni ' 7^"Lf Tetere. «criptore. aawiDam, quoi 
^^ o »atst,, aU Ir, (lovov detor ab uno ei ilii. «eriptoribiu 

ir. /,' ... &] cf. soida. «. h. ^"aV"""-"'*"*^'-'^'""'""*- 

1»T Athl««L «v"*'"''^.**"^- ••?»»'"' rerrl io« po.«e .pparet 
««7. Atbeaaen. XV, p. 701. D. aon «nfficU aotem. nt cum «U 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVIL 



151 



appellari Apollinem dxo tov wnit tdv 7c66(iov iB69ai tucI Uvcciy 
quod soi per orbem impetu feitur. ^ Sed Timotbeus ita: iO 

£v T€, i XOV dBl aokov OVQOVIOV 

Ittfucqalg a%tlff ijXis PaXXtoVy 

TtiiiApov ijiafiolov Ix^^tOi fiiXog 

6ag dno vBVQCCSy S is Ilaiav, 
Eundem deum praestantem salubribus causis Ovhov appcllaiit,2l 
id est sanitatis auctorem, ut ait Homerus: 

Ovki TS %al itala xalQB. 
Meandrius scribit Milesios 'AnoXXoyi/i OvXlcj} pro salute sua im- 
molare. Phereeyde^ refert Tbesea, cum in Gretam ad Minotau- 

Edil. vicali^apdzb.} 
iia «Mi MOiQt idsgiicipero potliilaf Zeon. — ApoUinemqve v-j^. — 
&tf^ae T-g. — %id Ihat ir«-b. nutntsai B. ^ 9K). ov r€ m PSP7KK. 
€f Tco B. o^ Ti 10 P6. avroo v. svt^ ic. 9v x i h-b. fsv ys m %. — 
z<yvet9oaw K. — aamtpaic B Sfia ralg P6 ifr in mg. afia tolg'). — 
ttKtuiivati N. — tt^ttiAAjtmN R. — haibahok B. — ksypa BK. — 
mtf naiait PN. msftaiaN BR. d natav (om. &) SP7. icataif (oin. co &) 
Edil. ai. 01AI0V P. (rac.) ^i Oiv (sAp. .< add. £) B ^ OvAs] OAy%. 

«9, 402. — Meandrivs AGs-bP. Meandri B. Meandrun S. MenanHru» 
▼-ff (1) In mg. ^yMaeandriu9 atft."). ^Emendo: Leandriny,^^ Meiirc. liit. 
ind* aocl, -^ d%6Xkovi S« ^ Pkereeydes ma, A. ^ etfm erefam (oiii. in) 



▼etl. deleamus ila, quod potcrat 
•ane nasri e verbie teribii appel- 
lari per ditroyQatpiav : nnm delen- 
dum eat ant iolem ant Jpollinem, 
e qnibus potest iliud esse inter- 
pretatio vocit 7i}iov non recte lec- 
Cae, hoc additum per dtttiyy(fa€plav 
propter id quod ■equitur, anb rov, 
nlsi mavit deletis ?erbi« 'Ii^iov to- 
lem •cribero: jtpoUodoruM. . . . «cn6it 
ita appellari Jpollinem^ quod a roe 
propositnni in Symbol. p. 7. reti- 
nere nolui, quia nimie rerootnm est 
Bomen 'Ifjiov. 

iheu] Admittendun Bon eaee U-^ 
veu, quod in plerMque edd. legi-^ 
tnv, iam yldit Heyntaie ad Apollo^ 
dnr. p. 390. Cff. eupra nol« ad § 16« 

90. ^ T6, m\ Hialiio et h. I. 
nt infra in ar & eselamatione de- 
fondilnr. Cf. Btittm. Auef« 6r. ▼•!. 
11. p. 8»l. Mnlthino Anaff. Gr. § 49. 
Vennn egn primiie ditirnzi, ^ ad 
qnns reatitnendoa •eripai e contoe- 
turn dxtl^ pro &%tlaiVy ot contrn 
M^tAti pro h^Qolqj et • codice 
P vcYOcaTi & £. Imperativus Zs «i 
ontittilor, • dimetr« ^ anapaettico 
fit parceraincoe. In dwtW moTet 
me elisio, quam in hoc cacn raris- 
•imam e<ie dicit Buttmannus 1. c. 
S 30. Not. 4. Sed tamen reciperc 
eam ansnt enm leetie iii quae ha- 
bet Matthiaent 1. c. § 44., qnum 
aliter ne^cirem Tersns ordinnre. 
Nnm •! admi^eo participio aoriati 



•cripsitsem: riXis XafinQatg dxtlai 
paloiv, id minus etinm, opinor, es- 
set probandnm. Ceteruro tov dsl 
non est inngrndnm rnni scquenti 
nomine TtoXoVy sed cst intclligen- 
dnni XQ^^^^y "^ ^aptid Sophocl. 
Klectr. 1071.: TJffodotog 8h fiova 
CaXsvst ^HXsxjQa tbv asl natQog 
dsiXala atsyaxovaa. 

21. praettanient] Vld. not. ad §3. 

OvXiOv] Cff. Strnbo XIV, 1. p. 
16«. Tauchn.: O^XiOv ^ 'AnoX- 
Xatva naXoval tiva wtl MiXiqaioi y,a\ 
^ijXioiyOlov vfiaatix6v xal nai' 
mviTiSv* to y&Q ovXstv vyiai- 
vsiv* d<p* oi xal tb oiXrj nal to 
OvXS ts Tial fiiya ;i;af^s, iatixbg 

{icQ 6 'AnSXXmv, Eustathios nd 
iom. II. d, 36 p. 32.: ^'^XiOi Of- 
Xiov ttfimaiv 'AnoXXcova, ^yow 
4yiaati%6v. Adde qnae legnntur 
in Steph. Thes. Gr. I. ed. Paris.: 
„Schol. Hoin. II. Sy 515. Cram. An. 
Pnris. Tol. III p. 211, 20. 'AnoX- 
X<ov 0'iXiog 6 noi&v o^XXstv^ 
rjyovv vytalvSiVy nata to OvXi ts 
%al fiiya x^^9^' ^onf. Bnttmann. 
Leiil. Tol. I. p. 190. Sunt otinm 
qui O^Xtov ApollinciD dictnm tc- 
lint, qnod pcstrm et oXsO-qov im- 
mittat."etSniil.:^ O^Xiog 6 'An6X- 
X<ov. iatqhg yao i}v arifiaivsi b^h 
%ttl 6Xi^Qtog. Bocttigcr. 1d. 1. 

Thesea . . vovisee . . 'An6XX<ovt Ov- 
XUp] Plntarch. Thee. 18. tantuui 



152 MAGROBII 

rum duceretur, Yo\isse pro salute atque reditu suo 'JmUiMvt 

22 OvXlc) xal *j4(f%£^idt OvUf. Nec mirum, si gemiui efiectus va- 
riis nominibus celebrantur, cum alios quoque deos ex contrario 

[2d9|in eadem re duplici censeri et potestate accipiamus et nomine, ut 
Neptunum quem alias ^Evo^lx^ova^ id est terram moventem, 
alias ^A6q)aXloyi/a, id est stabilientem , vocant: item Mercurius 
hominum mentes vel oculos et excitat et sopit, ut ait poeta: 
EtkEto 81 ^a^SoVf tyz' dv8q&v o^ftara ^kkyu, 

23Unde et Apollinem, id est solem, modo sospitatem modo pestem 
significantibus cognominibus adoramus, cum tamen pesUs quae 
ab eo noxiis inmittitur aperte hunc deum bonis propugnare 

24significet. Hinc est quod apud Pachynum Siciliae promunto- 
rium Apollo Ubystinus eximia religione celebratur. Nam cum 
Libyes mvasuri Siciliam classem adpulissent ad id promuntorium, 
Apoilo, qui ibi colitur, invocatus ab incolis inmissa hostibus pe- 
ste et paene cunctis subita morte interceptis Libystinus cognomi- 

25natus est Nostris quoque continetur annalibus similis eiusdem 
dei praesentiae maiestas. Nam cum ludi Romae Apollini cele- 
brarentur ex vaticinio Marcii vatis carmineque Sibylhno, repen- 
tino hostis adventu plebs ad arma excitata occurrit hosti, eoque 
tempore nubes sagittarum in adversos visa ferri et hostem fo^a- 
vit et victores Romanos ad spectacula dei aospitalis reduxit: hmc 

[M89. ABGPS. 
S. — novinime A. — OfdXalm wd dQV, ovXala S. 23. et nepinnum 

B. — terram ... id est otd. B. — Habilentem S. -7 mentet oeulo$ (oin. 
veO ASvl. mentes et oculos v3-g. — ETHbto] Hoin. II. o, 843. — Kiaro 
P. — d^STaNjdpoN B. — BJKSt B. TBJFBN P. 23. inmittitur no~ 

xiis 6. 24. Libyetinus .. jipollo om. AP. — lybies G. Libyei EdA, 

25. ludi primo Romae v-gb. „Melias.'' Zeon. -^ eelebrarent ▼!. 
— MareU Ae-bGS. Martii Bv-g. Marti P. — ho$ti oceurrit v-g. — 

iMcHi^E&rixBv vnlQ a^irmv r^ *An6l- merum Od. d', 216. 'AafpaUanf fama- 
Imvi triv litBTriQLav» lui e«t Menelai. 

22. eemini effectu$] Cf. § !«• EnBvo cet.] Debebat Hacrobine 

EvoaMova] Commode Crenzer. addere Tersura qoi «eqnitQr: mv 
yol. II. p. 260. affert echol. ad i^^Xsi. rohg ^ aixB xal ^itveiovtag 
Upm. Od. o, T4. Evoalz^mvy o iyslQsi, Non recte Zenniue cita- 
Tfjv yriv xivmv^ ivoais ya^ ij x/- ^U Qd. <6, 2, nbi eadem fere, eed 
^?i^' ,, ^ .,, , ,, , alii» verbic, leguntnr. Recto an- 

A0<paUmva] Alias Tocatur Aatpa^ tom adiecit Virg. Aen. IV, 242.*. 
Uog, Cf. EuBtath. ad Hom. II. of, y„^ virffam capit: hae animae tUe 

Pollente», alta9 eub trt- 

fRfltit; Dat 9omnoi 

et lumina morte reti- 

|/xcirxog. Crenzer. I. c. tiit Mele- -»«' - . i wj -* 

lemm. 1. p. 31. Not. 80 .e di.ee- , ^' *^" 1^P^^»re] „Id eat pro 

rni..e de hoc cognomine et con- *^"'*oi?"f? «T f ^'^'"'ir ^^2!.? 

fert Hellodor. Aetbiop. VI. p. 232. ,««P .^' tS.»] /pte creAlnr Gtga«. 

(Cor. p. 207.). Pau.an. VII, 21. *^» «nlcrcmme, cicm caelo propn- 

(obi iegitur 'Aa^paltalogy ct III, 11, ff »>«''«»• ^»«w. 

8. Strabon. I, p. 57. (p. 155. Taech.) 24. Jpollo^ Liby$tinu$'j Hoc nno 

et, ubi coniiingontur cognomina loco, qnod .ciam, hoc dei cognomen 

'AatpdXiog et rairioxog, Plnt. The.. commemoratnr. 

36., et Schol. ad Ari.toph. Acharn. 25. Marcii fmOe] Cf. § 28. et 

509. 683. Soid. .. h. t. Apud Ho- ind. aact. 




SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XVII. 



153 



inlell^itar praelii causa, non pestilentiae, sicut quidam aestimant» 
ludos institutos. Haec est autem huius aesiimationis ratio, quod26 
tunc sol super ipsum nostrae habitationis^Terticem fuiget Nam 
Gancer in aestivo tropico est, in quo meante sote^radii tempera- 
tam nostram non eminus sed supeme dcmissi rectis fulgoribus 
lustrant: unde aestimatum est a nonnullis ad propitiandum tunc[S90] 
maxime deum caloris Apollinaribus litari. Sed mvenio in litte-27 
ris hos ludos victoriae, non valitudinis causa, ut quidam anna- 
lium scriptores memorant, institutos. Bello enim Punico hi ludi 
ex libris Sibyllinis priroum sunt instituti, suadente Gornelio Rufo 
decemviro, qui propterea Sibylla 'cognominatus est, et postea 
corrupto nomine phmus coepit Sylla vocitari. Fertur autem in28 
carminibus Marcii vatis, cuius duo volumina inlata sunt in sena- 
tum, inventum esse ita scriptum: Ho9tem, Romani, n ex agro 
eocpdkre tndtis, vomicam quae genHum venit longe, ApoUini censeo 



Edd. Ticabgspdsb.] 
exiithnant Sr-g. 26. exifiimaUoniB SvS-g. estimationi$ vl. — ejrt- 

$timaium Sab. extimatwm Tichg. ~ ante in illit O^ mg. a nonnuUie) S. 

— Itinc om. S. 97. litterii om. S. — - vietoriae non valitudini» cama 
... npectare iuent» C§ 29.)} cf- l^iv. \XV, 12. §§ 9 — 14. — enim om. P. 

— Rvffo vic. — corrvpt 10 11 6 (om. nomine) S. — Sylla coepit Edd. — si- 
itylla (sop. iilla) 6. — vocari (snp. add. lO S. 28. Martii BGS 
T-g. — nitfeiitiivi^iie S. — ita om. A. — ex agro om. Lit. l. c. — oomi- 



26. hviui aeitimationii'] InteUiKe: 
opinionii eorum qui pettilentiae 
cansa ladot institutos e«ie potant. 

fvnc] i. e. eo tempore quo ludi 
Apollinarec celebrantar. Conf. Ga- 
lendarinm (ReMl-Encycl. toI. II. p. 
68.): Prid, Non. lul Ludi jipollin. 
Cancer mediui oecidity calor. 

iuper ipium . . verticeiR] Cf. Comm. 
l, 21, 2 et 4. 

in aestivo iropico'] Cf. Comni. II, 
7, 4. Ibid. I, 6y 57. nnnc demom 
Tideo Macrobium erratie, cnm 
■cripserit: a tropico verno tif- 
que ad auetumnale tropicum^ 
pro: ab aequinoetio verno tie- 
que ad auctumnale aequinoo- 
Ittim. Cf. ibid. I, 12, 1., ubi Can- 
cer dicitur trepicum signum* 

rectte futgoribui luitrant] mire 
dictum ect pro: iie fallen in verti- 
ealer Riehtung auf, Opponuntur 
tramveni radii § 31. 

Apollinaribui litari] i. e. sacra 
fieri ladis Apollinaribua. Ceterum 
conf. III, 5, 4. 

27, invenio in litierii] Vide Fe- 
stum 1. XVIIl. p. 326. Mnell. et 
Klanaen. I. p. 2&8 aq. Zennins ad- 
notavit dicputationem hanc de In- 
die Apollinaribna auctorem hau- 
•itae ex Lifio XXV, 12. Rectiua 
dizisset Liviam illo loco eadem 



fere tradere: nam nihil ille de 
Cornelio Rnfo Sibylla, qaem § 3. 
Sullam tantommodo vocat: ne se- 
nntus quidem consulta eadem apad 
illam leguntur: nam primom el 
tertinm contracta aont in unom 
•econdo loco positom: Vt decem- 
viri iacra Graeeo ritu facerent tii- 
^e hoitiii: jipoUini bove aurato et 
eaprii duabui albii auratis, Latonae 
bove femina aurata. Reiiqua Tid. 
infra et in App. crit. 

eicfortae, non vaUtudinii cauia] 
Snpra, § 25. lam dixit: praelU 
catisa, non pestilentiae. 

Sylla'] Sic hoc nomen acribitur 
in omnibnc codd. et edd., et hnic 
•criptnrne cnffragatnr etTmologia. 
Cf. Schneider. Eleroentarfehrel. p. 
47 iq.; Gellinc N. A. 1, 12, 16. P. 
Comelitts, ctij primum ro/piomen 
^iillae Cedd. Tett. SyUae^ mpoii^ 
tum eii, Charic. I, 18, 40. p. 85. 
Sibyllam Epicadui de eognomi- 
nibui ait appeUatum qui ex Sibyl- 
Unii Ubrii primo sacrum feeit, deinde 
Syllam, 

28. diio volumina] LiTius 1. c. 
habet tantnm: Ex huiue Mareii 
duehui carmtntftttt. ^ Alternm h. 
I. commemoratur. Vid. ind. ano- 
torum. 

eomicam quae] Codicea ■ecotns 



154 MACROBII 

wwendos ludos ^ui^wkrnnis comter ApolUni fiani. Hi$ ludis 
faciendia praesit xs pfjjj^^ ^ui ius populo plAique dabit swnmum: 
decemviri Gra^o rituWhodtis sacra faciant. Hoc si recte facietis, 
gaudebitis semper fieique res publica melior: nam is divus extin- 

^Qatiet perdueUes vestros qui vestros campos pascunt placide. Ex 
hoc eamiine cum procurandi gratia dies unus rebus divinis im< 
pensus esset, postea senatus consultum factum: uti decemviri, quo 
magis instruereniur de ludis ApoUini agundis reque divina recte 
facienda, libros SihyUinos adirent. In quibus cum eadem reperta 
nuntiatum esset, censuerunt Patres: ApoUini kutos vovendos fa- 
eiendosque, inque eam rem duodecim milia aeris praetori et duas 

l»l]hostias maiores dari, decemvirisque praeceptum: ut Graeco 
ritu hisce hostiis sacrum facerent, ApoUini bove aurato et a^ms 
duabus aUns auratis, Latonae bove femina aurata, Ludos in circo 

SOpopulus coronatus spectare iussus. Haec praecipue traditur origo 
luaorum Apollinarium. Nunc ex aliis quoque nuius dei nomini- 

31 bus eundem esse Apollinem et solem probemus. Aoilas cogno- 

[Mm. abgps. 

eamque quae Edd. ei Liv. I. c — comiter ABGv18-3bSMI23 Liv. I. c. 
communUerYS^g (a Mter^ liP. „Nec maie.*' Menrt. „Meliu« et rei ap- 
lius, h. e. pnblicit ■unitibua.^* Zcnn. Vid. not. — Apollini om. i-bP. 
„Illud Apollini quoqne libris Livianis comprobatur/* Zenn. — honlii» so- 
crificant B. — Haec $i recte faxitia et re» veaira Lir. I. c. — divo» 
s-bP. — estinguit c-g. — campo» vettro» A. 29. agundi» ... Apol- 

Uni ani. Codd. in mg. aed: eum idem repenie nvntiatnm e»»et. ceneuerunt 
opoififij patret cct.) G. — faciundotque, ei quando ludi facti e»»eni 
duodecim milia aeri» praetori ad rem divinam et danda» Liv. I. c. — 
deeemqme viri» v-g. * praeceptum e»t Edd. P. -> »acrum „Scripto aberat, 
benlMime C<ic!) Notiim hoc Maronit [Eel. III, 77.]: Cum faciam oi- 
tula. Et mirun qaam affectet eiac ubique dictioneiD Macrobiui.** Pont. 
At in J legitar •acnim. 81. Loxia» Edd. et Msa. — cognoaitiMitaa 

•aro, non editiones Liviumque, qnia excogitatum e»t qunm ut aurati» 

vamicam habendum e^se videtur corni6a^ kostiacy maiorcs dumta- 

pro appoaitione nnmini« ho»tem. xat^ immolarentur, 

eamiter] Varro L. L. VII, 89. ex- 31. Ao^iag] Alii hoc Apollinie 

plicat: ,,Ailare ae Iii6ent€r*% i. e. cognomen interpretantur ffcr^a t6 

^ifreudig**. Apud Livium quidom Xo^mg (lavtBvecd-at: «ed cnm iia 

qnae «equnntur: quum populu» de- auctoribue qnoi «eqnitur Macro^' 

derit ex puHico partem, privati uii bius facit Achillee Tal. Itag. ia 

conferant pro »e quieque, ea ■uffra- Arat. p. 169. A. *0 tindunibg ncu lo- 

gantar ■cripturae commifniter. At ^lag vno xivwf wUlxai^ i7Ui^r\ 

vide ne haec orta sint ex huius lr{Uog xag 6Sovg iv ccvxm ycoQBvBxou 

vocis praepostere illatae explica- lo^6g. '£v Sl x6 rjXia 6 'An6XX€9v, 

tione. dg TiaXBixai Ao^lag vnb xmv notr^ 

praetor] i. e. praetor arbaons. xmv, klvat xtaxevsxai. Utramqne 

Cr. Ernesti Clav. Cic. ■. h. v. interpretationem prodidit Cornat. 

Graeeo ritu] Cf. I|l, 6, 17. c. 32. p 197. Oi. Ao^Sv d^ nak 

29. dari] Concinnius eet id quod TtBQteHsXmf bvxmv x&v XQfiCfimv 

apud Livinm legitur, danda», ovg dldmet Ao^lag i&v6iiaetai' rl 

bove aurato et eapri»] Zeunius dnb xijg Xo^^tijxog xijg noQBlag 

conferri inbet Virg. Aen. IX , 627., rjv jcotettat dta tov i/ioStaxov xvxZov, 

X, 271. et Clarkium ad Odyss. y, ubi Oeannus citat Diodor. I, 98., 

438. Adde Gescrau ad Virg. Acn. Laert. in Zenonis virn p. 455., 

V, 366., qni inter alia confert Plin. Plutarch. de plac. philos. II, 12. 

N.H. XXXIII, 3. [§ 39. Sill.J Deo- p. 88. a quo laudatur etiain Oivo- 

rum vero honori in eacri» nihil aliud niSrig 6 Xtog. Cf. V, 22, 13. 



SATURNALIORUM UB. I. CAP. XVII. 



153 



minatur, ut ait Oenopides: fkv hataQevstai tov Ao|^ xvnlov 
dxA 9v6(iw y^ ivtxtoXag xivov[ievog, id est quod obliquuin 
circulum ab occasu ad orientem pergit: aut, ut Cleanthes scri- 
bit: hcBidfi xa^ Biixag xiviittw Xoial yccQ tl6iv xal avtau 
ouod flexnosum iter pergit: f^ oti lo\ag tag dxtlvag ti]6w iip 
ijliag fU^lovg ovtag vittuyg Sv^ vel quod transversos in nos a 
meridie inmittit radios, cum simus ad ipsum septentrionales. De- 32 
lius cognominatur &x6 tov ii^ka xal ^pccvsffa navta xoLtiv t^ 
^ml, quod inluminando omnia cbra demonstret 4^rj3o^ ap-33 
pdlatnr, ut ait ComificinSy umo tov ffovtav filoy quod yi fertinr: 
plerique autem a specie et nitore 9oifioVy id est xodft^ xal 
laiucQOVy dictum putant Item 0avtita appellant d«6 tov ipal-Z^ 
vsLv: et 0avsoVf IxslS^ tpalvstaL viogj quia sol cotidie renovat 
sese: unde Yirgilius: JUtme novunu Camerienses» qui sacram Soli 35 



Edd. vicahgspdzb.] 
B. — Oenopid9i BGha-4)P27. Rnopide» ePa. jieuapideB YagP6. Jeno- 
piade» i. oenioide» P. noepide» A »,B''' Xenopideo S. ^ aozo» B. 
loiova S. — m dvavoXag B a sec. oi. ; PSP267. MnaNTOAoc B a p. ni. 
ir dvavolag t1. dvcctolag (»m« in) ?a. sig dvatoXag i-«b. „Forto lo- 

rendnni quod per ohUqHum.^^ ff in mg, — pergit ut (on. ami) A. — nar* 
lixag S. — ycc(f %al (om. Blelv) S. — fiuxuosum S. ^ inter pergit A« 
rgit iter Edd. PS. — lo|cr6 zag P167. AOgACTAC B. Xoiag (om. rag) 
^ trici e-g. Ir^OBi ▼. iijtfsw L aciif B. — ^oqiiov Hvvag S. oyc- 
ONTac B. §o(fdag o^aag g in mi^. — yi^riOtf Edd. S. 39l co^pio- 

mMOlu* B. — dfto Tov drfXAaai iq SrjXa S. — demonetrat (■a|>< O A. 
33. oppellatue B6. — ^tio die fertur B (G add. a eee. m.). — 
Phoebon S. phebon AB. PAoe^icm Edd. GP. 34. Phaneta Mee. o4 

£dd. — an6 rov ipaivso^ai S. — trm^nrfioff BP. «I ^ysov om* thi(AGX 
el ^avaiojr h-b. »al Woy S. — Afane] Georg. 111, 325. 3&. Cb- 



trimeiwrfotl i. o. non •oporao do- 
miscoe rretis ffnlgoribne Instran- 
too, Bt ait S 96. 

39. Deliu»] Hoe cognomeB a 
Delo iasala orat derivandnm, ^nam 
rationom ubiqno ree|iuit Macrobiua. 
Sed otiara Cornatue 1. e.^ p. 196. 
Oc: JiiXiov Hihy in^ail, ovroir a$yo- 
pacav mui ^avalov dnd roii di^- 
Xo^c^ai di a&tov ra iwta nal 
tpeniliftc^cu xhv udcftov. Cf. infra § 
56L Diodor. V, 77. Thne. III, 104. 
Soph. Ai. 605. Arietaph. Nub. 
609 «qq. 

33. ^oXBoVy id eei aaO-a^&s» %al 
Xa^nojbv] Cf. Cornot. L e. p 195. 
iPolpog phf Xiverai 8toL tb na^a^ 
ifhg Bhai «orl Xafift^Sg, Vid. not. 
ad XQVcondfiagy § 47. 

34. «ttiTTra] Cf. e. la § 19 sq. 
Alii Phaneta dlxernnl Hereulera. 
Vid. Crenser. II, pp. 994, 996, 946. 

^avshv] Hane «criptnram e meie 
codicibiie recopi , interpretationi 
qnae seqnitnr aptiMioMim, quam- 

Jioam Comatui 1. c. ad § 39. snf- 
ragatur el qoa Macrobtom donar 
▼il Canesarinc, ^eivaiov: qaod no- 



men a portno et promontorfl fa 
Chio ineula nomine derivat Otan- 
nna I. c. p, 373 eq. Addo Strab. 
1L1V, I. p.^ 189. Taaehn. «c^tfa» 
Xtfiiiv fiadvg nal vsAg 'AndXXey" 
vog* 

35. Catnerienee»] „Lego Cami- 
teneee^ ot paalo poit [§ 45.]. Cami- 
roo ana de tribua urbibuo Rhodi, 
qoao •oU eaera iasula. Apad 
Thoocritom qnoqoo ia eptKramaMi- 
tio [90.],^ nbi 00» n$icta^og £tw»- 
y^ayfBv o 'x Kafu^Uro, Cmendaat 
Tiri magni Kapsi^ovy ego KafiiffOVm 
Neque in eo «oloro, «od ot in Stra- 
bone : Kdfu^og OBim nrbia Bomen^ 
KdfLH^og aatem conditorie. Pin- 
daros Olrmp. Od. VII. [▼. 135.. 
HoYn.]. EiMtathins ad Dionyeiiim : 
Km, Kdfiijfog duc rov "l y^acpo- 
lUvri nqhg dvridiaCToXfiv tov uvffiov. 
X) ydq KdfiBi(fog t6 *v(ftov y^a- 
<pstcu dia tov dtfp^dyyov.*^ Mbvb«. 
~ Legitur «ane Kafu^vg^ apod 
Stephannm Byzant. Kdunqog, «o- 
Xtg iv ^Podipy ... d noXitfjg Kafiif 
QBvg. Contra apud Strabon. ILIV, 
9. p. 108. Taucba. ot Diodor. V, 



156 MAGROBII 

incolunt insulam, 'MLysvity ApoUini immolant, tA tov ijkiov ael 
ylyve^d^ccL xal del ytvvaVy id esi quod semper exoriens gignitur, 
quodque ipse gcnerat uniyersa inseminando fovendo producendo 

36alendo augcndoque. Apollinis Lycii plures accipimus cognominis 
causas. Antipatcr Stoicus Lycium Apollinem nuncupatum scribit 

[89a](Xffo XQv kEV7calvB6d^aL nctvta q>anliovTog i^llov. Cleanthes Ly- 
cium Apollinem appellatum notat» quod, veluli lupi pecora ra- 

37piunty ita ipse quoque humorem eripit radiis. Prisci Graecorum 
primam lucem, quae praecedit solis exortus, kvxijv appellaverunt 
a^ro tov kBVTcov. Id temporis hodieque Xvxoipag cognominant 

38 De quo tempore ita poeta scribit: 

[Edd. ABGPS. 
marien9e$ S. Camien$e8 a. — jtKtrBKsru PS. jtEtreysri B6. ^fiy&fi^ 
rijv vl. ael y»aTj v3i. deiyBvm^ ca. aetyevvTyr^ h-p. aciym^riy d. 
aHyewtft^ zb. — rdi rbv ijXiov ael yfyvecd-at nal del yewav P. „Sic le- 
geiidum.'^ Pont. „At quaro ita? ?ion indigemui ?occ ijUov, quia de eo 
solo Bgitur. Mi. et Edd. (v-gb; i a^dxov; g rmv) conctanter, ro» rhv 
avxbv ael ylyvead^ai xal del yewav, niai quod Caroerar. (h) ante ylyvead-ai 
(immo anto del ylyvec^at) etiam xal habet et alia O^ «ecundum %al 
omittat. Sed illod omnino approbandnm.*' Gron. rdS rov del yiyvec&at 
%ai jjXtov del yewav t-z. „Ed. yret. t^ rov avtltv nal del flyvea^at y&- 
vav, Utraque lectio iritio haut dnbie laborat. De pocteriori quidem rea 
est in promptu: in priori Tero illnd ^Xtov est ineptum. Igitur lllina 
loco restitne oXov^ quia in interpretatione est tinjversa. Deinde cnm zov 
hlc non recte pronominit locnm tueri pociit, lege: tm tov a^thv xoi del 
ylyveoQ-at %al oXov del yevEfv. Itaque ex utraque lectione pancit mntatia 
•entnm eflioi arbitramur^' qni lequentibus sntii conyeniat.*' Zenn. (yc- 
vicd-at S. revecTAi B.) — tp«e om. P. 86. drto tov Xevxalvetv r 

Xejfytavvead^at S. dn6 tov Xavnivea^^at ▼!. dieh tov Xvttalvead^cu cn. ^ 
quia veluti s-bP. — ita quoque ipse S. 87. 8olu$ P. — exorfit. appel- 
taveruni artcaN A. — Xvnirpf h in mg. — ano toy ab» BG. d«b tov Xv^ 
xov St-b. — id eety iemporie* Edd. P. id e«t, luee temporie g iii rag. 

55. legitur Kafieti^et^j et urhs ciain terram lucii Tocat et pp. 583 

etiam ab Homero II. p^ 656. ?ocb- et 554. dicit in Aegyptiorum reli- 

tur Kdfiei^og. gfonibni lupnm cohaerere cum 

Uecyst^fri/JAliter acMacrobins hoc luce. Ad lupum hoc cognomen re^ 

nomen explicat Enitaih. ad Iliad. tnlernnt Cornutns I. c. et Pauian. 11, 

^, 400, n. 2^. Aietyevitat dl ri 9, 7 et 19, 8. (qni tamen I, 19, 4. 

mv tb yivog del 8taQ7iei f ^, dg mA novam eini habet etymologlam 

dXXaxov qyqclvy aihv i6vteg. Xiyerat dnb A6wov tov Tlavdiovog), Por- 

ydq naffd, tmv naXatmv Ztt ol^Icaveg phyr. de abstin. III, 17. p. 859. 

ro elvat veviod^at tpaolv, o^ev aiet- Schol. ad Aristoph. A?. 368. De 

yevitrjg o del ^dh. Quae cum no- Ince in hoc cognomine explicando 

•tro loco confert Lobeck. p. 482. paucisiimi veterum Tidentiir cogl- 

36. j4poUini8 Lyeii] „Nonnnlla laise. Praeter locoa qnoi inpra 

Teterum loca huc pertlncntia col- commemoravt Awteiog Tel Aionietog 

logit Clarlcini ad Iliad. &, 101. et ava^ Tocatnr Apollo apud Aeachy- 

97', 433., ubi reperinntur iidem Ter- lum Sept. 146, 1257, Snppl. 685., 

•ns qni paulo post oommemoran- apnd Sophoclem El. 647., 1375. 

tnr ab auctore.'* ZBVif. — Etiam Oed. Trr. 203 et 910., in Anth. 

hoc loco Macrobins nnllam ratio- Pal. VII, 10, 5. ap. Stephan. Byz. 

nem habuit Lyciae terrae, ad qnam ■. t. Avnata. 

hoc cognomcn (Awuog) retulernnt Xevxalvead^at] Cf. Enrlp. Iph. Anl. 

Pindarus Pyth. I, 39. (74. Heyn ), 156. Aevxalvet T68e tp&g rjdri 

Euripides Rhes. t. 224., Diodorua Xdfinovi^ rjmg. 
V, 56 et 77. Euatathioa ad Uom. 37. id iempori^] „Ut id noetis 

Iliad. p.354, 16. Crenzer. Tol. n. pp. cap. 21. [§ 18.] fib. I. in Somn. 

588, 587, 540, 594., qni tamen Ly- Minatlaa Felix [2, 4.] Nam id lem- 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XVII. 



157 



Idem Homeriis: 

EvxBO A* 'jix6Xkwvi AvxfjysvBt xAnrorol^, 
quod fiigniiicat rci ^svi/idvirt r^ Xi^i}v, id est qui generat cxortu 
sno lucem: radiorum em'm splendor propinquantem solem longe 
lateque praecedens, atque caiiginem paulatim extenuans tenebra- 
rum, parit lucem. Neaue minus Romani, ut pleraque alia ex39 
Graeco, ita et lucem videntur a kvxy Gffurasse. Annum quoque 
vetustissimi Graecorum kvKafiavta appellabant, rov ino rov Xv- 

Edd. vicahgspdzb.] 
,^Verba dno vov UvKOVy id e$i Umporis , qiiomodo ferri posiiint? Videat 
ifritiir lector interim an acqiiicscendnm sit cnidam de hoc loco coniec- 
tiirac eum iia ciiieudaDti, Xvxtjv appellavervnt dnb tov Xbvhovj id eat, a 
luce iemporit. Mihi ccrte Gclliam (■ic!) rb Xbvhov interprelatnram 
fiiiste Incem parnm lit leri •imile.*' Stcphan. in praef. ,,Imo Terios id 
e»t eandori»,*'*' Pont. ,,Certe Terint tov Xivxov redditor candorii qaaoi 
iemporis: sed non yerius est candoris qaam iemporis hoc loco icripsisse 
Macrobium. Frustra quoqae alii id eit luee iemporia aot Xv%oVy id e$i 
iemporif» Tantnin erroria dedit uoa voi male inculcata. Non enim in- 
terprctatui est t6 Xevxi>v Macrnbias, sed scripsit: dnh tov Uvxov^ id 
iemporin hodie Xv%6<pmg eognominani. Hoc acrcptnm referas licet inj^e- 
nio iltnstris Grotii ad Aratca.*' Gron. Vid. not. 38 tta poeta Edd. 

PS. — !HiE*oe] II. if, 433. — ioTt a* Tl. ftfrt dh vBi. hi (om. Sh) p-bB. 
— E^x^^] ''• ^» ^^'' "~ ^YKarewt B. Xwnjyivri S. Xwnjyevhv vi. iv- 
%BtytveX ro. — tpmy e^vovt t^ yewAvTi S. — rifw ditwB Bi». — dic$ 
qui Tl. 39. ita ^ucetn (om. ef) c-b. ^ a lyce Mss. et Edd. — appel- 

iani Edd. BFS. — ro/v Yno P. — id e»i Bole om. S. idem »ole A. 



pori» .. in iemperiem »emei au- 
iumnUaa dirigebai^ Arnobins lib. V. 
[25.] Qui iliud tempori» ha» 
parie» ineolebani iertigenae.*'^ Gaoif. 
.— Sed duo nltima exempla hne 
non qnndrnnt, quia in iis, nt apud 
Cicrronein p. Mil. *20, § 54. al., id 
et iUud iempori» adverlNi, non nt 
h. I. nominis sabstantiTi, locnm 
tenct. 

hodicaue] inde a Quintiliani 
nctate nand rarn idem valet qnod 
hodie quoque^ id quod non perspe- 
xisse videntur ii qni distinxcrnnt 
•nte hanc Tocem. 

lvxd<p(Off] Cf. Enstath. ad iiom. 
II. 71, 433. p. 689.: thrt dfifpiX^xii 
yv£ r6 naQ* i^filv iSuoTineiTBQov Xe- 
y6iuvov Xvxofpmq^ oneo o^e ^fU^ 
Qa IjSrj icTw. dlX ovoh vif^ iCTtv 
dnXatg, . . . Xi^ig Sh %al a^rri yvmOTil 
Tolg naXaioig<, ol xal fy^cr^crv, Sti 
Xv%6q>a}g 6 ni^b Trjg dvuToXijg j^d- 
vog, 

38. AvKFjyevft] Hoe cognomen 
Enstathitts ad h. ▼. p. 448.^ ioter- 
oretatur: oloyel Avniriysvjjgf cig 
iv Av%lff yeyovdtg . . . %ai aXXmg 3h 
Xv%fiysviig^ Xeyerat,, 5r« Xvjtog^ 
ipaalvj hiifpdvTj vj Aritol iv ro» ro- 
%8T^y et HesycliTns: r^ dnb Av- 



%lag 8yr£ ^ yevofiivtp, G. Hcr- 
mannus Oposc. VII. p. 289. de faoc 
loco dispntavit haecce: „Macro- 
bins^ Xv%fiyevrj interpretatar tSv 
yewmvTtt r^ XwttiVj inepte qiii- 
dein, qnla, si Xv%7j \nx est, nomen 
illnd potine ex luce nRtnm signi- 
ficot necesse est Sed falsam esse 
Istam interpretationem mihi qni- 
dem nnn dnbiuiu Tidetnr, siquidofii 
Xmtavylg et Xv%6<pa>g ot dfuptXwirj 
vvi dilnculnm eogitari postolant. . . 
Est orgo XvKijyev^g is dici putnii- 
dos, qni nascitur pallcscenlibus 
Docturnis tenebris.*' Vid. not. ad 
§ 39. 

Tijv Xv%tpp] Vox alinnilc non nota» 
qoae repetitnr infra §§ 39 et 41« . 

99. Xv%dpavTa] „AeHanus [Hist. 
•n. X, 86.] Atyovct dl tplXov i^XUp 
elvat a^Tov [tov Xihov], %al 8ia 
Tavra eig Ttfirjv r^tr rov ttoov xf- 
%Xria^at %al tSv iviavThv Xv%d' 
fiavTa eialv o? Xiyovai, xaigetv Sk 
a^^ xal Thv *An6XXarva X6yog. 
Olossarinm Ivxoqxn^ crepusruZifm, 
dUuenlum* ProTerbium Gallicum 
liiter lupicai et canem od hanc 
glossaril iocam pertin^t. Proprio 
enim Xv%6<paig tupi lux.*'' Port. — 
Hono Tooem alli aliter interpretati 



158 



MAilKUlfll 



40xoi;, id est sole, ficcivoiizvov xal pntffovfLiPov. Avmv autem so- 
lem vocari etiam Lycopolitana Tbebaidos civitas testimonio est: 
quae pari religione Apollinem itemoue lupum, hoc est XvxoVy co- 
lit, in utroque solem venerans, quod hoc animal rapit et consuroit 
omnia in modum solis ac plurimum oculonim acie cemens te- 

41nebras noctis evincit Ipsos quoque ^vTtovg a Xvxfjj id est a 
prima luce, appellatos quidam putant, quia bae ferae maxime id 
ternpus aptum rapiendo pecori observant, auod antelucanum post 

42noctumam famem ad pastum stabulis expellitur. Apoilinem TJcr- 
xQmov cognominavemnt, non propria gentis unius aut civitatis re- 

|29S]iigione, sed ut auctorem progenerandamm omnium remm, quod 
sol bumoribus exiccatis ad progenerandum omnibus praebuit cau- 
sam, ut ait Orphcus: 

IlatQog l%ovta voov Tcal Inl^Qova fiovkipf 
unde nos quoque lanum patrem vocamus, solem sub hac appel- 

43latione venerantes. Nofuov ^AxoXXmva cognominavemnt, non ex 

[Msi. ABGPS. 
tlemfue iupum (add. id tBi §ole . . . Apollincm) 6. 40. id et( S. — 

animas S. — aciem cemen» B. cement aciem (del. m) G. 41. a lyee 

BGSvi. a lice AP. dich t^s ^vxfjfi c-b. a luce prima T-g. 42. eC 

ApoUnem v-g. — huiue (corr. in nniuM) B. — ae cipitaiie Av-g. — ad 
progenerand ar um omnibu» B (G piini'tic poiitit sub ar). progenerand a^ 
rum omnibu» Svl. progenerand i e omnibvt \*i-g, — ilor^o]^ Orpli. fragoi. 
ed. Ilenn. |>. 463. Lolieclc. Aglttoph. p. 478. 43. Gr, cogRominape- 



gont. Soidas: Avxdpag.hucvzogf 

dnh vov xarimq palvBtvti Xvyaimg 

QcUvHv f B lcti CHOtHvmg %al cxdiT- 

Amg' ^ dn6 fiera^Qag xmv Immv^ 

o7 TOV9 ffOTOffiovff nsQeicw dHij-' 

Xmv xaxixovTBg xag ovaag pifimvog 

&q<f Xvxdpag ovv dno xov cvfApB^ 

PrjxoTog TCBol xd tma. kn^fisva yaQ 

dlXriXoig ra|ei BUict xov notafLOV. 

Utranique interpretationem habel 

Ifciattaih. ad Odjtt. ^^ 161. p. 638. 

41 sq. : priorem Heeychiuc • h. ▼., 

Didymus ad Hoin. I. c, ecliol. ad 

^ Apoll. Khod. A rg. II, 1123.t postc- 

^ riorein praeter Aeliaooin Arteinido* 

ms Onir. n, 12. c nol. Rcirfii II, 

*p. 335 8^. Vid. Crenzer. II. p. 533 «q. 

,i&euiiiu« citat adnotaiionrt ad Odyes. 

I'. e. in ed Ernest. 

r6r dnh X^&kov •. ^awonBvov'] 
llaco non siiffragantnr lii qui pro 
Graeco habent Macrubiuin (vid. 
prolegg, p. Ti.), ni«i forte dnh 
mutandum est in ^6^6^ ut •cripsit 
Hermannut I. c 

40. LycopoUtana Thebaidos civi^ 
ia*] Cr. Creuzer. 11. p. S54. et Dio> 
dor. I, 88. fin. 'Evwi ol Xiyovat xmv 
Alttdnotnf axQaxivadvxeev hcl x^ 
Afyvnxov d^Qoui^slaag nafinXnd^ilg 
dyiXag Xwmv htBidiou rovs ml- 
wvxag Ik t^g ^co^ag, vnkif n6XiV 



xiiv 6vo(iatofiivfiv 'EXegfovxhfjv dio 
%ai x6v xe vofiov iwivov Avxono- 
Xlxriv 6vofMO^fjycu^ %ai xd tna xd 
nQOH^fiiva xvxeiv xijg ri^^. 

42. ApoUinem Ilaxif^ov eogito- 
minaverunt cet.] AthoDienaea certa 
propria gentis et ciTitatii relijffioaa 
evm sic cognominaTeronL C^ De* 
luotth. de cor. § 141. p. 974. 'An6X* 
Xm xov Jlv^iovj hg naxif^og iaxl 
xf noXsi, Pint. Euthyd. p. 302. 
*An6XXosv nax(ffog {xoig 'A<^riva£oig 
iaxl) 8id Xfiv xov "Icsvog yivB- 
atv, Pautan. I, 3, 3. Apoil. Rhod. 
Ii 410. Ilarpocr. a. t. 'AnolXmVi 
■chol. ad Arist. At. t. 1526. et 
Nub. 1472. Creus. 11. p. 556 oqq. 

/.7num patrem votamus cet.] Cf. 
c. 9. §$ 9 et 15. 

43. N6fuov'An6XXaiva cognomina- 
verunt cet.] C(, Cornutuin I. c, 
Diodor IV, 81., Schol. Ven. ad 
Uoni. 11. /r, 766.: Nofitog o »s6g 
i£ hiBlvov dip ov idijtBvas x^ 'Adfii^- 
xm X. T. X. Serv. ad Virg. Georg. 
lii, 2 t ApoUo spoiiatu» diviniiate 
ob oecisos Cycioftas Admeii regis 
pavisse armenia dicitur, Vnde eum 
nune invocai qui Nomius vocaiur 
vei dfth njftf vofiijg, i. e. o pascnte, 
vel dnd x&v v6ftesv, i. e. a lege 
ekordarum. Piad, P^tb. IX, 67. 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XVII. 159 

officio pastorali et fabnla per quam fingitur Admeti regis pccora 
pavisse, sed quia sol pascit omnia quae tcrra progencrat Unde44 
non unius generis sed omnium pecorum pastor canitur, ut apud 
Homerum Neptuno dicente: 

^otjJa, 6v ^ Blklaodag akixag (hvg ^ovxoXieCxBg, 
Atque idem apud eundem poetam equarum pastor significatur, ut 
ait: 

Tag kv ^fiQlji ^gHf* afyyvQOto^og UmkXcaVf 

a(iipa} %rikdagy <p6^ov *l4^os (poQEOvCag. 
Praeterea aedes, ut ovium pastoris, sunt apud Gamirenses 'Eott'45 
Hi]XloVj apud Naxios IIol^vIov' itemque deus 'AQvoTcogiijg colitur, 
et apud Lesbios Naxaiog: et multa sunt cognomina per diversas 
civitates ad dei pastoris oflicium tendentia. Quanropter universi 
pecoris antistes et vere pastor agnoscitur. Apollo EkeXevg ap-46 
pellatur aTtd tov lkltrB0^av xbqI vqv yijVf quod aetemo circa 
terram meatu veluti volvi videtur, ut ait Euripides: 

Edii. vicahgipdcb.] 
runt A. — ut fahula v-g. 44. ^oZps] II. <p% 448. — ^.41710^.10 B. 

hU^no^aq c. iXlfcoda S. iXmSnodcig \\. iXvMmoSag v3i. BiAmAjc P, 

— Tag\ II. p*, 766. — ^qi^n V4 „Med." 9179*17 S. tpHPisi B. <pBPitpt 
P. 9179^9/17 „Thaan/^ ^e^/^; M123. gjrpizv tI. tpiqiv^^, tpl(^ u Ilts^ 
qiri c-b. tlrjoiv Iloin. ed. Wiilf. I. r. 45. ut ovininm pastor um \~f;, 
— -' BTCiat^ioif D. ei Tcmaaioy A. inifirjXv ov ySu ini firjXiov t^z, „Sciribo 
inifjirjXiov.^* Mcnrs. — noifiviop S. — aptokoihhc P. komuc BG. 

46. S4Siti c A. %Xii vel hXixosiSrjg (in mg. iXsXeifg) S. — appellatua BGV. 

— Ruripides] Phocn* ▼. 3., nbi metro flngitanle legitur slXiifcanf, — 

(115. HeTn.), Apoll. Rh. II, 506.1 45. apud Camirensea] Vid. not. 

'Ayifia «ttl N6fiiov. Ad hunc ApoU bi^ § 35. 

jon. loc. schol. adnotavit: 2[Te ttjv 'EnifirjXiov] Alids, qnod cclam, 

Korrc^ TOV( dyifovg ^((famiav rotg non invcnitur hoc Apollinis cog^no- 

vofuvatv Biarffricttto* Contra Cic. m«n, qnod tribuitur Mercurio epnd 

N. D. III, 2» 57. quartu9 in Ar- Pauieniam IX, 84, 2. Sed Pinda- 

eadia, quem ArcadeM Ndfiiov appel" rns P^th. IX, t. 114. Heyn. Apol- 

loRt, quod ab eo se leget ferunt ae- linein «orat Sndova fiMXeyv. 

eepitae, et Clem Alcx. Protr. p. 8. Tloifwiov . • *A^mi6fMtjg] Creuzer. 

Tdtaifvov xbv 'Aq%dda zhv ZiXrjvov, II. p. 684. haee cognoniina inter' 

N6fiiog ovvog niydrjvat, na^' 'Aq- alla «imilia coroin(*morat, ex huc 

3M^0iT. Creneer. IV. p. 51. etiain loro, opinor, «uinpta: nain alius ea 

Apollinem N6fuov Arcaduin legie- iDTeni ansquain. 

Ulorein dicit fniese, «ed II, p. 686. apud Le»bioe Nanaiog] Conf. 

paetiirem gregii stellaruiii euin srhol. ad Arist. Niib. 145. 'EvAiH' 

Tucat. pip dl Vovvanaiov 'AnoXXmvog 

fabula eot.] Cf. Rurip. AIc 1 sqq. 6 So^tlg Ililoni iXifrjaftog) y ubi ▼!- 

44. 6ovg povxoXticneg] Sic Eurip. detur iegenduro esse tov Nanaiov. 

I. e. ipovwoQfiovv ^at. Vid. Lobeck. p. 257. et Pindar. 

iv *i7^^i7j Haec Tldetnr essA Tera 
dcriptnra. Nam in hac terra erant 
CQiii Adineii ^rjQrjTtddao (Iliad. 

8,763'). et fortnsse In ea habitaTe* vdnrj^ sc^l ^g hllaiaciv stqfjtaty 

mnt <>^QSg (ib 743. et a, 268). %, r. L 

Urbls noinen ^', 711. est isQaly 46. 'EXsXtbg] Hoc cognomen t1- 

sed fortasse versus cansa. Certe detnr ease referendnro ad excia- 

urbs propo Pylum sit» vocatnr mationem iX$lsv. Cf. Hesychins: 

^fjifal. 11. e', 543., (', 151, 293, 'ElsXsv inupe&vrjfia «oXefux6y, ol 

Od, /9 48&, o', 185. Cf. F. A. Wol- dl nQoavaipeivrjisig naiavia^ 

fii prolegg.|i. xzfiii., Symbol. p. 14^ f/^o%. Alias cofpiomen est Bacchi, 



Pyth. VI, 9. h noXv%ifvCfp 'AnoX- 
leovia .. vdn^j cnm scholio: tf 
Ilv^oty ,, huX yaif 17 'AnoXXmvia 



160 



MAGROBII 



^Xls d^oalg i^noiOiv skl06a>v ipXoycCy 
^ otL wvccXiad^Bvros noXkov TCVQog nBQinoUly ut ait Empedocles: 

Owfx' dvaki^d^elg iisyav ovQavov diupmokevai, 

Platon: dno rov ^vvaXl^Eiv xal Oirva^Qolisiv tovg dv^Qcixoi^g^ 

[29A]otav dvatslkjjy quod exoriens homines conducit in coetum. 

47 Apoilo XQvaoHo^ag cognominatur a fulgore radiorum , quas vo- 

cant comas aureas solis: unde et 'AxBQ6Lx6iifjgy quod numquam 

radii possunt a fonte lucis avelli: item 'jdQyvQoto^og^ quod ena- 

[Mm. AB6PS. 
^•OArcnnoiciy M123. d^o.iicienoyctN B. ^oalg rc novfitv S. d^oAtc 
TtoyciN P2. d^oialatv hcnoiciv a. '&. l, (oin. seqq. iiflqiie nd avaTflXy') 
V. — iUaacav ad^evog noXXov TCVQog (om. (ploYa rj oti awahad-evrog) 
v-c (c in mg. rpXoya nolkoV). — vel ul \^g» — OYNSKaNAAAicd^sic 
BPR. ovver^ dvaXvd^slg S. ovvsxa iXtad^elg %-a. — dfKfHnoXevBig hg. 
Anq)tBO.iSYSi BK. — P/nfon] Cf. Crat. p. 409. Steph. nAATiON M12P7. 
nAAjTOTt B. TAATCOK P. 9K/larayS. i;9K(xXAarT0>y via. vnaXXazzov 
c. v«o r aA^flov h-b. — awaXiisiv scripsi e coni. cvNAAACKStN BP 
(Ml a lec. m.). awaXXdaTistv SM2P7. cvnaaaccsin MLap.ro. av^ 
vnXsvaxsLv yru awsXsvasad^ai c. awsXsvd^siv c in nig.; a. awa^ 
Xla%stv h-b. — cYNaTPoixsiN Bca. — anatsah P. avsxsiXs T-a. 
dvaTSiXs P6. dvaaTsiXjj P7. 47. cArytocomas BGPSh-pl. cAirsoco- 

mas A. chrytocomoM v-g. ehrysocome» p2-b. — cognominatua B. — guos 
Sv3-g. — vocat v-a. — unde et alii S. — akspcikouuc GP (S weZ a«- 
Qi%6fisg). AKSPciKoasc B. axf^crcxd/iiiys vich-b. aKSiQSKdfirjg a (rhg in 
rog). Vid. not. — potsint S. — a fronte T-pl. „Nihii ceriius, quam re- 
scribendum a fonte lucis, ot ita nunc reponi curavimuc.*' Pont. „Lnci 
frons tribui non potect; et vid. infra [§ 64.].'' Zeun. — argyrotoxoi A, 



iit apnd Ovid. Metam. IV, 15. Cf. 
Boettiger. Id. z. Kunttmyth. 1, 
p. 48. 

dno Tov iXlrvsad^ai tcsqI Trjv yijv] 
Cf. Plato Cratyl. p 409. Steph. 
T^ ns(fi TTjv yijv dsl slXslv loov, 

dnb Tov aifvaXlSstv] Quod in ro- 
diciJiijs ic^nmr^ tswaldayistiv ^ iiihiii 
V fil i avvaXi<ixiiv^ fjTiod inde fecit 
Camernrinii, nix} rnagis huc qua- 
ilrnC i^iiaiii aiivfdhiaaHv y propterea 
httc rrrept qiioil tiroxiroe accedit 
itd vcrha Ptntuiiifi L c. '^^ilio^ ow 
ft^r} fi^v av -iiKru t6 dXlisiv slg 
ravro roug i^v^Qi^irovg, instdav dva- 
Thilij, Furleage corruptelae natae 
«finC ci falia Bcripttira ZYNAAAI' 
ZEIN'. gont Sjuibol. p 10. 

47. XQvaoKOfjuxg] Cf. Cornnt. I. 
c. p. 195. XQvaoxdftav Ttal dttsi.- 
Qsxo/iav nQoaayoQSvovTsg, insidii 
XQvaamSg^ iazt xal l|o> nivd^og xa^- 
saTtog 6ta TTjv c^yvonyra, Martian. 
iib. 1, § 12. Hincque esae quod HUe 
PhoebuB et hic vocitetur AurieO' 
ffitif. JSam Soli» auguetum caput 
radiis perfusum circumactumque fiam- 
mantibus velut auratam caesariem 
rutili verticis imitatur, Koppiiis con- 
fert Valerium Flacc. IV, 92. et 
Virgil. Aen. XII, Ui3. 



*A7iSQatx6(irjg] yyAyiSQasitofirjg , aiias 
dxstQSx6fLrig, Utrnmque rectom. 
Homerus sig 'AnoXXatva [v. 134] 
<>ot8og drtSQa^firfg.^* Post. — 
Cf. II. Vy 39. et versum qni legitnr 
apud Lucian. Alex. 36. et Martian. 
lib. 1. § 19. Snidas: 'AxsQas%6- 
firjg 6 Ttal d%stQS%6firigy 6 Trfv 
it6ftrpf firi itstQ6fisvog, Tertiaiu for- 
niain dnsQO tnofirig apud Konnum 
scribi lolere adnotavit Incobs. ail 
Philoitr. p. 510. Vid. Fix ad II. 
Steph. Th. Gr. I. s. v. d%siQS%6firjs. 
— Aliam praeter iliam iotcrpreta- 
tionem haliet ilcsychius: 6 oaca^- 
nog Tccg n6fiag, i| ov drjXovtcu ro 
dnsv^sg • dto jcal ^ot^og XsysTat 6 
*An6lXaiVy rLol^aQhg mv navTog nd- 
d-ovg, Cf. Cornnt. I. c. 

'AQyvQ^TO^og] Sic in Uiude pas* 
aim cognominatur Apolio inde ab 
o^, 37., ad qurm locuro adnntavit 
Eustath. p. 32.: 'AQyvQ^TO^Sy 
TOvriaTi XafinQ^xo^s, ^ Ov yaQ 
iari nXdaat t6^ov oXov dQyiJi^sov. si 
dh Ttal dvartslTai^ mansQ tfp rjXitp 
6 XQvaogy otrro> rjj^ asXijvjj 6 &QyV' 
Qogj Sfjuog oixsio^Tat o 'An^XXtov 
^liog Ttai t6 t^ asXmnfg^ iml >tat 
& o^rov hisivrj Ez^t rd tpmy djjApy 
d Sri %al x^vtfiSro£o6 o avrofi. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVIL 



161 



scens pcr summnin orbis ambitum velut arcus quidam figuratur 
alba et argcntea specie, ex quo arcu radii in modum emicant 
sagittarum. Zfiivi&evg cognominatur, Srt tiotv ^bI^ quia fervens48 
currit: KaQvsiogy iml xatoiuvog 6Q&tat viog: vel quod, cum 
omnia ardentia consumantur, hic suo calore candens semper no- 
vus constat: item 'A^XJiaiv KvXlaTog^ ott tag %i,v^6Hg huag 

Edd. Ticahgipdsb.] 
argyrotoxiff Edd. BGPS. 48. (i(iiv9t^g S. cmih^bic B6. Ofr. A. 

Sm^niktun Edd. P. ^ Kd^iog chg io mg. ^ ixl S. Svi Edd. — r^i- 
msKoc B. — Mfiife (snp* vel) quod G. — eonaummantur A. — idem («np. 
f) S. — Kdlalog «,ThDaD.** ckiajmoc BM12 ,,]lled.*' cmuaioc P. 
HKialalog S. ff)uUat( 1113. aKidXXiog Edd. Cialliu» ch in ing^. — lu^ 
y^0ei$ M3. xvvifaei ▼• xvr^ng i. „Kon Tideo quid hic facinnt isUe iu- 
91711««. Fortc fnit £(ri t&g auictg dllolag xouU rieispe qnin ipse ab au- 
•tro nobis corrit, facit ot orobrae in aliam et diTersam partem, hoc est 
•eptentrioneni, iaciantnr." Gron. coll. Comni. II, 7, 13. — Uuag BPSM12. 



Schol. Ven.: Jia m Z^lav vwp 
BbIAv tovto iffifoiv* MoMB 81 (irjdhf 
euiipiffso^ai nslfl v^ &ifyvqov uai 
vov XQ^ov» 

tn moifiifli . . Mipttanini] Cf. Mar- 
tian. lib. I. § 13. Hmc fvofiie Sa" 
giiiariuB^ .. ^od posnt radio- 
rum iaeuliB ieia pmetrarc Cor- 
not. I. c. p. 191 sq. 'AxSXXew 6 
nXiSg icviv. 'JifViUig 8h ij tfcfi7vi7* 
iia vovvo yuQ %al voiovag avvovg 
d^tpoviifovg naqfyyancfv^ viv eiaavsl 
&fpsaiv ni^^m vav dxvlve9v al- 

VlXVOfUVOU 

48. Ziuv^tvg\ PntaTeris Macro- 
binm scripsisse Zfuv^ehgf ot scri- 
bitor Z(iv(fva et simllia, qnom hoc 
Bomco interpretetor: ort tie»v d^st 
Sed cf. Hom. liiad. d^ 89. ; ad qaem 
locom adnotavit Enstathina p. 26.: 
Xhi IJftiv^Bvg 'An6XXanfog kfMs- 
xov. ual ol (liv epaaiv dnb JSfilv- 
^fjg n6Xieag «c^l TQoiav. ... ol dl 
dnh v&v Cfilv^ejVf B inXot vovg 
fi^agy avvov oitvn uecXiicval waci, 
doMl ydq novs dvcuifivrig ysvsc^ai 
OfiMetv fXec7tv6weov vovg hsL Si-* 
milia habet schol. Ven. et Strabo 
^111,1. p.l3l. Tanchn. Vld. Klan- 
•en. I. p. 69 «qq.t Hildebrand. ad 
Arnob. III, 38. 

Kagvslog] Cf. Heoychins : ^Entd^s- 
vov 'AnSXXatvog, tamg dnb Kdqvov 
vov dthg xal Eioifeinrjg^ et srhol. 
ad Theocrit. V, 88. Kdovsa dh 
ioifvij 'AnSXXeavog Ka(fvsl0Vydn6 
vivog Kdgvov, oivog Sh 6 Kdigvog 
fidwig &v stnsvo votg *H(fa%XsLbaig, 
&a7ifia vovvoig fiawsv6fisvog Zwiva 
iwifanslg stg vmv *HifaxXsi8eaVy ^ln- 
n6vrig vwvoiiaj X6yxv fif^Xibv dni- 
uTSivs^ di ov Xoiftbg ' iyhfsvo iv vrj 

II. 



IhXojtowi^a^* ical dnsX^6w9g iXa- 
fiov z9V^f^ ii 'AndXXofPog^ Kdif- 
vsiov vtuijaai 'An6XXe9vay %al 
vovvo noirfiowsg inavaetwo vov Xot- 
fiov X. r. L Pausan. III, 13, 3. ea- 
dem fere habot, et adiicit: Aiytvcu 
dh xol dXXog h^ avv^ X6yi>g' iv vp 
"iSfj vy Tifeaixf xffavslag iv 'Ax6X- 
XmoQ aXasi nsepvrmlag vovg "EXXrj- 
f^as ixvsftstv ig vov tnnov vov Sov- 
iflov vTfv nohjaiv ua^6wsg b\ 6q- 
vrjiP atpiaiv l^x^iv vov 9tbvy ^&valag 
iXdaxjowai xal 'AnoXXeova ivoftd- 
iovai Kdifvsiovy i^lo Tioy xifa- 
vsiAvjftsva^iwsg vbim xecva brj vi 
difxatov, quae apud Theocritnm I. 

c. alius attigit scholiaste^. 
jriUaio^] Zy qQod in oraDibua 

fero codicibus hnic cognomini 
praeponitur, non cons^it cnm in- 
terpretatione quae sequitnr: Bvi vag 
xivi^asig Xaidg noisty et KiXXatogy 
qnamqoam ob aliam caosam, etlam 
alias nominatnr Apollo. Vld. Sym- 
bol. p. 11. et quae ad Hom. Iliad. 

d, 37 sq. *t?$ XQvariv dfitptpiBrixagy 
KlXXav vs ia^irfv adnota?it Eu- 
stathins p. 83.: ^H Sk KlXXa no- 
Xlx»tov uVv ^ TifmXxbv. . . • rd Sk 
Hvofia taxsv dn6 rivog ijvioxovwog 
vf lUXonty dg KlXXag fitv ixa- 
Xstvo* a4v6^i dl vsdvsAg xal va- 
<ps\g hifiij^ nifbg vo^ UiXonoi 
vxlaftavt n^Xsmg iJTtg 8C ixstvov 
KiXXa ixXij^' xal dn a^vov 
KtXXatog 'AnoXXeov. Eadem fere 
habet schol. Ven.Strabo XIII, 1. u. 
129^ sqq. Taachn. (p. 612.^: 'Ev8l 
vf 'AJbafivrnp^ iart xal r\ Xffvaa 
xal ^^KlXXa. nXvalov oiv t^s Sin- 
firjg iavl vvv KiiXtvtg Tdnog^ sv 
^ KtXXalov An6XXtov6g iavtv \s- 

11 



162 



MACROBII 



499n>t£t, semper nobis ab austro cttrreDs, 6vfifi^lo$ jixoXlmv, 
6 twg oiA^QOvg ^elg, quod est deus imbricitor. 'Jbi^llmv 0ir- 
Ai7<5iOff, quod lumen eius exoriens amabile amicissima i^^ratione 

50 consalutamus. 'jinokkcnf Ilv^tog ov% ajtb tijg ^revc^aai^; id est 
non a consultatione oraculorum, dictus a pbysicis aestimatur, sed 
djco tov Tcv^uvy id est CriiuiVy quod numquam sine vi caloris 

51 efficitur. Hinc ergo IIv^iov dictum aestimant: licet boc nomen 
ex nece draconis inditum deo Graeci fabulentur, quae tamen fa- 
bula non abhorret ab intellectu naturalis archani: quod apparebit, 
si percurratur ordo qui de ApoUine nascente narratur^ sicut paulo 

[Mci. ABGPS. 
om. M3 et Gttni reliqoii GrAecis AG. aXlola^ Edd. 49. *A%6Um 

om. v-g. — OMBPOC P. — venwatione oculorum v-^. — conwulianmt 
G (S a «ec. m) i. 50. ovxl vi. ovxl c-g* dnb xrjg nvcemg ▼!. 

ditd rov nvd^stv v3i. dnh tov nvd^BcO^cci c-g (hg in mg. r^s tuvcbc^'), 

— oculorum BG. oceultorum v-a (g in mg.). — extMtimatur Sv3-g. 
estimatur v1. 51. nv^mv y-g. — exiaiimant Sv3-g. extimant vK 

— fabuiantur k, — ttofi horret B. 62. obetetieee li. — effueus eeeet 



oop' • . . ^ol 61 jJoTig 6 KolatPBvg 
iv KoXofvccig ISgvdijvai nQmrov vno 
xmv ix r^s ^EXldSog nXtvadvranf 
Aioliatv zb tov KiXlalov 'AnoX- 
Xmvog Uifov %al iv Xgiicjj dl Xi- 
yovai KiXXaiov *An6XXeiva id^v- 
oQ-ar ddrdovy etuB tbv avrbv r^ 

JSfUVd-BZ tW^ SttQOV, 

aemper nobis ab avstro eurrens] 
Occidentem versus spectantibus et 
velut com sole cnrrentibus a parte 
laeva semper ett ab anstro cur- 
rons, i. e. uivi^otig Xaidg noisl, 

49. 9vfi§Qatog] Gf. Steph. Bvs. 
Gvfi§Qaj noXig TQmdSog y JaQod- 
vov xTiOftay dnb &v(ifiQOV qpUov 
avrov, ov noxafibg 0vupQU>g* dtp 
ov *An6XXa)vog GvfipQaCov U- 
Q6vf et Strabo XUi, 1. p. 107. Eu- 
stathins ad Hom. lliad. k% 430, p. 
816. Stat. Theb. VIU, 202. Hesych. 
s. h. V. Crenzer. IV. p. 209. Klan- 
sen. I. p. 184 sqq. 

tm6nctfor] i. e. imbres ciens. Apad 
Apnlei. de mondo cap. ST. cogno- 
men estlovis: ab Ennio infra VI, 
2, 28. Auetri spiritus vocatur ifn6rt- 
ciCor. 

^a^ioiog] Cf. Plio. N. H. XXXIV. 
8. 8. 19. § 75. Sill. Canacibis (fe- 
cit) Apollinem nudumy qui Phi- 
iesius eognominatur^ m Didymaeo. 
Arnobius 1« 26. intor alia hoc Apol- 
linis cognomen memorat Paosa- 
nias bis corameroorat illam sta- 
toam, II, 10, 4. et IX, 10, 8., non 
addito cognomine. 

50. n^&iog] Omaes paene in eo 
consentiunt, at lioc cognomen de- 



riyent a Pytho Phocidis orbe, et 
hoias deinde Domen stndeant In- 
terpretari, ut iloratios Od. I, 16, 
6., ait: incoia Pythius. Cf. Eoatath. 
I. infra c. 

a coiinilfatione ofaeiilorain] Hanc 
rationem amplectitar Comutus I. c. 
p. 196. Kai si^osO^hv x6 iv ^fsXtpoZg 
fiavttZop x^ *AKoXXavi nQoaetv^fiaoar 
Tlv^^iovt dnb xov SevQo iQxofii- 
vovg xovg dvd^Qoinovg nvvd^dve- 
ad-ai xa xaJ^ iavxovg, Sed H. 
Stephanus in Thes. 6r. I. s. h. v. : 
„Alii, inqiiit, TM^c^ dictam volont 
ita xb Bvvac^ai xo^g iyiiZ %QjOfii- 
vovg nvd^ia^aif ijxot fiav9-dvHVy 
Tcb fUVMVxa: coius etymologiae 
mentio fit et InLez. meo vet. Sed 
minns eam rationi consentaneam 
esse vel ex eo discimuf, qnod nv 
produeitor in Tlv^aiy In ito^^ia^eu 
antem corripitnr.*' 

dnh xov nvtuvy t. e. arfmiv] Cf. 
Hom. Hymn. in Apoll. v. 371 sqo. 
Trjv if avxov xaxinva' UQbv jU- 
vog iqeXIoio* 'E^ ov vvv Tlvi-jA xi- 
nXi^OTitxaf oi 6h dvcoLxa TIv^iov 
nodiovoiv htmwftw^ ovvsxa uild-i 
Avxov nvOB niXo9Q fiivog o^iog i/s- 
Xloio. Eostath. ad lliad. |}', 274. *H 61 
TTv^di ndXai fiiv noxB TlaQvaocla 
iuaXsZxo' ... $lxa Tlv^tbv inXi^difi 
Btd xbv iwZ xoievd-ivxa i»nb 'An6X- 
Za>vo( %al canivxa SQdxovxa^ cog i% 
xov nvd^cs xb ai^ncsj ... S^bv rtal 
Jlv^tOfi 'AnoXXcsv 6 htsZ xtfuofu- 
yo^. 

51. st percnrrtfltir ordo qeu ... 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVIL 163 

«iperiuA enanraturum me esse proini«. Latonae Apoliinem Dia-52 
namque pariturae luno dicitur obstitisse, sed, ubi quandoque par- 
tus effosus est, draconem ferunt^ qui Ilv&ciw vocitabatur, inva- 
sisse cunas deorum^ ApoUinemque in prima infantia sagittis 
beluam confecisse. Quod ita intellegendum naturalis ratio de-53 
roonstrat Namque post chaos, ubi primum coepit confiisa de-1295] 
formitas in rerum formas et in elementa enitescere, terraque ad- 
huc humida substantia in moUi atque instabili sede nutaret, con- 
valescente paulatim aetherio calore atque inde seminibus in eam 
igneis defluentibus haec sidera edita esse creduntur: et solem 

r'dem maxima vi caloris in superna raptum , lunam vero humi- 
re et velut femineo sexu naturali quodam pressam tepore in- 
feriora tenuisse» tamquam ille magis substantia patris constet, 
haec matris: siquidem Latonam physici volunt terram videri, cui54 
diu intervenit luno, ne numina quae diximus ederentur: hoc est 
aer, qui tunc humidus adhuc gravisque obstabat aetheri ne ful- 
gor luminum per humoris aerii densitatem tamquam e cuiusdam 

Edd. vicahgcpdib.] 
coni. Menrs. — deorum euna$ T-g. Sa. tn eUmenta nitetcere P. ele- 

menta niteMcere Com. m) y-gb. — terraeque cah. — moUi (om. tn) P. — 
aethereo G a. p. m. Sv-g. — quidem om. T-^. — caloris vi v-gb. — hu- 
miliore S. — quondama. — presea A. — mferiore («up. o) A. 54. 

terram volunt A. — aetherei a. — hominum a. — ne fulgor refulgeret 
Comissis verbis interiactis) B. ne fulgore fulgeret («up. „vel fulgor 
^•'') 6.— kumosi aerie a-bP. „Attinort« oertt libri veteres.'* Poot* — ex 

narratur'] Exspcctes: si percurren- nue confert Apuleil Metamorph. 

tur ordine quae .. narrantur» \I, 2. Ista luce feminea collu- 

52. quandoque] i. e. aliquando, etrans cuncta moenia et nudie 

incerto qnodam temporc. Cf.Corom. t^ntfrn* nutriens laeta semina, 

llf \0y 7, mundum quandoque coe" coniiciens legendom esse uvidis 

nisse, ^ ignibus^ quod nonc recepit Hilde- 

out Jlv^anp vocitahaiur'] Vocatnr brandns. 
Jlv^mf Btpig ab Apoltodoro I, 4, 1, naturali quodam . . tepore] Ct VII, 

f 3. Cr. Plotarch. Quaeit. Gr. 12. 16, 19. Doederlinna (Handb. d. 

p. 293. C, Strabon. IX, 3. p. 283. Etymol. p. 188.) cnm tependi verbo 

Tauchn. , Ovid. Met. I, 430 tqq., confert Grnecum f^tpBiv. 
Clandian. I. praef. i.; V, 80., Ln- 54. Laionam physici volunt ter- 

can.V,40e., VII, 148 Hygin.fab. 140. rom videri] Alii cam pro nocte ha- 

&3. Namque] Haec particnla, ut bnernnt. Cf. Creuzer. II. p. S24. 
§ 57. nam et § 61. entm, ponitur tnterventl] Cf. § 52. ohstiiisse, et 

poet ita^ nt Graece ycc^ poet t^Sb infra ^ut obstabat. Calpurn. Ecl. 3, 

t^ Xif6ntp, ' 23. Quis vewtro deus intervenit 

eonfusa deformitas] Cf. Ovid. Met amori, 
I, 7. rudis indigestaque moles et luno . . hoe est aer] Cf. Comm. 

qnae seqnnntnr, Faet. I, 103 sqa. 1, 17, 15. Sat. I, 15, 20; III, 4, 8. 

humida substantia] aunt ablativi Cic. N. D. 11, 26, 66. j4er auiem., 

abiolnti. ^ ttt Stoid disputant^ interiectus inier 

nuiarei] Coniunctivns ponitur, mare et caetnm, lunonis nomine 

qnaai antecedat quum, eonsecratur, Kopp. ad Martian. I. 

f€mmt6ti«] Cf. c. 8. $ 8. et Comm. § 67. 
I, 17, 15. {ttmthum] i. e. solis et lonae. 

mojrtma ot* caloris] tamqnam ignis Vid. not. ad Comm. I, 3, 13. 
vi, ef. Comm. II, 14, 11. e cttiusifam partus progressione'] 

humidiore et velut femineo sexu] Idem valere videtur ac partu quo- 

Cf. lib. VII. cap. 10. eztr. Ponta- dam procedente. 



164 



SfACBOBn 



55partus progressione fulgeret. Sed divinae providentiae vicit in- 
stantia, quae creditur iuvisse partum : ideo in insula Delo ad con- 
(irmandam fidem fabulae acdcs Providentiae, quam vaov ITqO' 

56volag 'A^hfpf&s appellant, apta religione celebratur. Propterea in 
insula dicuntur nati, quod ex mari nobis oriri videntur. Haec 
insula ideo Delos vocatur, quia ortus et quasi partus luminum 

57omnia facit d^Aa, id est aperta clarescere. Haec est autem de 
necc draconis ratio naturalis, ut scribit Antipater Stoicus. Nam 
terrae adhuc humidae exhalatio meando in supera volubili im- 
petu atque inde sesc, postquam calefacta est, instar serpentts 
mortiferi in infera revolvendo comimpebat omnia vi putredinis, 

[296]quae non nisi ex calore et humore generatur^ ipsumque solem 
densitate caliginis obtegendo videbatur quodammodo lumen eius 
eximere: sed divino fervore radiorum tandem velut sagittis inci- 
dentibus extenuata exiccata enecta interempti draconis ab Apol- 

58line fabulam fecit. Est et alia ratio draconis perempti. Nam 
solis meatus, licet ab ecliptica linea numquam recedat, sursum 

[lHfs. ABGPS. 
cuitfsJam v-g. 55. 'AdipfSs om. y-a. „qnod nec sensm poctnlat.^* 

Zeiin. 56. ea in in»ula i-g. — enati P. — qui ortu$ a. 57. in 

nuperna r-g. — infera (oro. in) A. m inferiora vnp. — videbatur om. 
P. — exiiccatia (sup. a) G. — enec ata G. evecta S. 58. perempti 



fulgeret] poit "nbstantivam /ul- 
gor est ple^inasmne qnidam, qui 
excusatur quodaramocio eo quod 
verbum arcte iungendum ect cum 
antccedentibui: per . . denaitatem. 

55. divinae providentiae] Cf. Cic. 
Div. I, 51, 117. Esse deos et eorum 

frovidentia mundum adminiitrari, 
dem N. D. I, 8, 18. et II, 22, 58. 
addit ctiam vocem Graecam nQ6- 
vouc. 

instantia] idem fere eit qnod 
contentio. Cf. Piin. ep. III, 5, 18. 
Qukl E&t cntm miorf . . haec jfl- 
ttantia f*on positi cf/tcere, 

ifCiot' ngoroUt^ \4^Tjifag] Cf. Har- 

.ifOtirat. ** > IlQovotK: AiaxlvTjg h 

,"'*« %tttlt Jftfjtff<rwrrotf [cc. 108 et 

IHI p. 6&0- civo^fftft-d rtfi «aoa 

th jroo tov vveov Uifvcd^aif w ori 
ni^(ivv6f}<^ i^' oTtca^ rinot ij Ari- 
Tw, TtiiftTjv dl Yi^o^orog iv TJ 6y- 
d&fj [c. 37 sqq.] TlQOVoiriv [immo 
riQOvrjtTjv vel TlQovalTiv] ovoiidiBu 
riQ^voiav vocant praeterea De- 
motth. c. Ariitogit. 1., Panian. X, 
8, 6., Plittarch. praec. ger. rein. p. 
825. B. Euitath. ad Hom. Iliad. a, 
197, p. 83.; led ro tijs TlQOvalas 
'A&rjvag legitnr apnd Diodor. XI, 
14. et apud Hesychinm, apud Pau- 
•an. IX, 10, 2. nQOvaog. De hii 



MinerTae cognominiboa Gotting. 
1845. scripiit Wieieler. 

56. ideo Deloi vocatur] Cf. § 32. 
facit d^kay id ett aperta clareMcere] 

Sic adiectivum drjla ezplicatnr 
verbii: aperta clareacere» Si posue- 
rii comma poit aperta^ iungenda 
ernnt verba facit dijla clareaceref 
id quod minui commodum ciie vi* 
detur. 

57. Nam] Vid. not. ad § 53. 

in Bupera] Noli ex edd. vett. re- 
cipere $upema, Naro opponnntur 
infera; et fttpema S ^^* leniu ab- 
•oluto, ut ita dicam, idem fere 
valet qnod fliiinnia, led iu supera 
nihil aliud eit niii ftffmm, senso 
relativo. Cf. c. 21. § 26, ubi iii- 
femae parte» idem fcre volnnt ac 
imae partei, et iupera idem fere ac 
tuperiora, 

volubili impetu] Conf. qoae de 
ventis ait Lucretius I, 293 sqq: 
Huuntque Impeiibui crebrit; inter- 
dum vertice iorto Corripiunt ra- 
pidoque rotantia turbine por- 
tant. 

quae , . generaiur] Cf. VII, 16, 18. 

58. flttrtiftn lamen oc deonum 
ventorum vicet certa dcflexione va- 
riando] Cf. c. 19. S 10. et Comm. 
II, 7, 10. Conttat autem iolem ne- 
que iunum ultra Cancrum neque 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XVII. 



165 



tamen a€ deorsum Tentoruin vices certa deflexione variando .iter 
suum velut flexum draconis involvit Unde Euripides: 59 

— UvQi/yeviig dh di^axmv 

Sdiv i^ettcu tals tetifa(i6(f<poig 

SQai0i. tfivyvvg a(f(iovla 

xiovtov ooXvxaQXOv op7fta. 
Sub hac ergo appellatione caelestis itineris sol, cum confecisset 
suum cursum, draconem confecisse dicebatur: inde febuia exorta 
est de serpentis nece. Sagittarum autem nomine non nisi radio-60 
rum iactus ostenditur, qui tunc lon^issimi intelleguntur, quo tem- 
pore altissimus sol diebus longissimis solstitio aestivo conficit an- 
nuum cursum, inde ^Exfifiolog et ^Exatfi^olog diciuSyBxa&sv tag 
axtlvag (^akhav^ e longissimo altissimoque radios in terram usque 
demittens. De Pythii cognomine suflicere ista potuissent, ni haec6i 

Edd. vicabgipdsb.] 
drawnnQ. 59. £«rtpid««] cf. Matth. rragro CLX XVII. F. Ga. Wag- 

Der. 996. — nvoiyivriq Sh OQa. (rol. om ) V. jtvifYewij v, itvifytw^ i. nv^ 
iftyBvij c. — 8boq OKW ▼. — oS^ Matth. et Wagn. oXop M«t. et Edd. R 
a «ec. m. orozr R a p. ro. — voZg TBTQafidQipoig Ti. — aQccuti ■cripsi e 
coni. npMC Mm. SlQ€ug Ta. mQatg c-g. 'UQulg p-b. — Mvraic P „Thuan.**. 
tlBvytjv Ti. tsvylijv ca. — Apuoiti B. ccQfiovia ▼ihg. — tcXovtov M12 
,,Mod.**. ^n.iOVTOY B. irjory P2. novtov S. nlovzov P7. 6 nlov xov 
P6. SnXov xov ylca. SnXov rov ySi. SxXov xov g. om. P (qui habet 
APmoNiAino Y Kapnoy) h«-b. — noXvKOQno v y-a. — ctirsuin svum BG. ^ con- 
fixii»e g in mg. — dicebatur C>up- videbJ) S. — tciide Sv-g. 60. 

xal huni§6Xog dictuBS. dictu$ nal huxTtiPoXog y-g. — hucQ-Bv ... pdX" 
Xatv ora. v-a. — ex iongMMmo F. — dimitteM ABGvl. 61. po$ient a-LP. 



alfra Canricomum deonum meare. 
Plin. N. H. II, 16. 0. 13. S 67. SiU. 
Sol medio Caodiaco) fertur inter 
dua$ partee flexuo$o draconum 
meotH inaequalie. ... Haec erit 
latitudinum ratio ad j4u$trum 
deecendentium aut ad Jquilo- 
sem «ttfreantium; Varro R. R. 
III, 5. Or6if oenlortim octo. Erat 
com coniicerem: eurfftim tamen ae 
deoreum venit horarum vice$ eerta 
defiesUme variandoy at Horatiue ait 
Carm. IV, 7, 3. Af utat terra vicee, 
et I, 12, 15 sq. varii$que mundum 
iemperat hori$, At lic oritnr atyn- 
detoa, nt ■cribendom eioett et tfer 
.. Jnooti;it; et anni teropora non ef- 
ficiuntur eerta deflesiome oed oole 
in linea ecliptica procedento. 

tter $uum . . involott] i. e. velot 
•pirao vel orbeo facit eondo. Cf. 
Virgil. Georg. II, 153 sq. /Vee ropit 
fatmeneot orfrit per jkumttm, negtio 
tanto S^uameue in epiram tractu 
•o eoUigU onguie, et Aen. II, 217. 
fpirje^tAe lirant ingentihu$* Goaf. 
qaae 6. O. Mnellerus Handb. d. 
Arch. p« 279. refert de zodiaoio 
Imperatornm Romaooram aetale 



in Aegypto factii, et Infra e. 19. 
§ 16. 

59. TTvQiy^g cet.] Metraro ana- 
paeeticam reetituere conatue eam, 
in Symbol. p. 14 eq. e codd. mea., 
^SlQUiat tantammodo •criben» pro 
"SlQaig. Duo yer«ao, quoram alter 
incipit a yerbo^il^atc. distincti snnt 
inde ab ed. Steph. F. Gu. Wngne- 
rua refert Matthiaeam hoc frag- 
mentum censere es«e e Phaetonte, 
Musgravium e Pirithoo. 

confeci8$et . . . eonfeci$$e] Animad- 
yertit Mahnl duplici senin h. 1. 
asnrpatum esse yerbnm conficiendi^ 
at esset modo idem qaod perficere 
modo idero quod interficere: potius 
dixerim altoro loco ambiguam eeee 
eins yim. 

60. radiorum iactue] Cf. § 12. 
'EmjpSXog] Schol. Ven. ad Hom. 

Iliad. a, 14. 6 ixaS-sv iniTvy%av(ov, 
^yutTTifioXog] Enstath. ad Hom. 
Iliad. dy 75. cognomen ^rij^cA^rijs 
etiam interpretatur o %%a&sv pdX- 
Xmv, Idem ibidcm reprobat etv- 
mologiam Sinionidis, oog iaaTOv 
piXsctv dvslXsv 6 'AnoXXatv tov iv 
IIv^ol dQdxovTa, Non recte Ma- 



166 IfAGROBII 

(pioque ratio eiusdem appdtationis iiigererat. Ginn enim 9et in* 
signo Gancri aestivum solstitium facit, in ^o est longissimi diei 
terminus, et inde retrogressum agit ad diminutionem dierum, Py- 
thius eo tempore appellatur, mg ytojuxtov %kmVy o l6tv rov rs- 

QiXevtalov 8qo(iov tgsxan/. Idem ei nomen convenit et cum Ga- 
pricomum rursus ingrediens ultimum brevissimi diei eursum in- 

[297]tellegitur peregisse, et ideo in alterutro signorum peraeto annuo 
^atio draconem Apollo, id est flexuosum iter suum, ibi confe- 
cisse memoratur. Hanc opinionem Comificius in Etymis retulit 

63Ideo autem liis duobus signis quae portae soiis vocantur, Gancro 
et Gapricomo, haec nomina contigerant, quod Gancer animal re- 
tro atque obiique cedit, eademque ratione sol in eo signo obli- 
quum, ut solet, incipit figere retrogressum: caprae vero consue- 
tudo haec in pastu videtur, ut semper altum pascendo petat, sed 

64 et sol in Gapricomo incipit ab imis in alta remeare. jixSXlcova 
^Ldvfuclov vocant, quod geminam speciem sui numinis pracfert 
ipse mluminando formandoque lunam: etenim ex uno fonte lucis 

i;emino sidere spatia diei et noctis inlustrat: unde et Romani so- 
em sub nomine et specie lani Didymaei Apollinis appellatione ve- 
65nerantur. jinolk&va MXwiov vocant, quod quae obscura sunt 
claritudine hicis ostendit, Ix tov driXovv dipavijy aut, ut Nume- 

[Mst. ABGPS. 

— jfi kaee S. ni hoe TSc-g. — te rmtio s-liP. — ingerereiur S. 

6S. Id e$t nomen A. — mrtttiii A. — ultiesimnm 6. — hrevietim um S. 

— ttltero utro BO. — ibi om. T-g. — in echinie S. 63. haee omnia 
ys-bP. y^Haee nomina libri ?eteres.'* Pont. ^ ineedii G. — m eaprieor- 
num A. 64. eui lumini» ^Monoerant amici de hac coniectnra flora- 
mae epei adolescentis Hugeiani Grotii. Et placnit placetqoe eerio.'' Pont. 

— illuetrant Pe-i. iUuitritat S. — iam didyma ei S. annt didymati 
▼1. annt didymaei: .ir3i. annt, Didymaei ehg (h In mg. y,lani ant.*')« 
65. claritudine f o(if S. — dnb rov c-b. — Jbacyta AtpANh B. atsacita 

crobiuf haec cognomina retuth ad Xenvoq %a\ x6 (uevT^tov* Hilde- 

certum qnoddam anni tempne. brand. ad Arnob. I, 26. citat Mnel-' 

61. enim] Vid. not. ad $ ^* I^r* ^or. T. p. 224. Hoeclr. Creta 

'longissimi diei ierminus] i. e. ter- II, p. 318 eq. Etiam Etymol. M. 

mihuf qni efficitur longissimo die. p. 272, 45. hoc cof^nomen derivat 

Sjmjiiter infra $ 62. «leiniuin 6re- dnh zmv iv MiXiJTqt did^iieiVy 

viatimi diei cureum. Macrobiuf minns recte dnb tov d^ 

63. quae portae solie eocantnr] 9vfioVf qnamobrem geminam el 
Conf. Coram. I, 12^ 1. tribuit fpeciem. Cf. Zeitfchr. f. A. 

ttt eemper altum paseendo petat'] W. 1841. p. .560. Zenniuf citat Er- 

Cf. c. 21. § 26., et c. 22. § 6. neetinm ad Sneton. Calig. 21. qni 

64. Jidvficclov] Conf. Stephan. exiftimet Apollinem geminnm ia 
Bjx. ^ldv/iaf oil)6sTioa}g, rdnog vni?erfnm Tocari, qnod comDiana 
xal (ittVTEiov MtliJTov dfpiSQmfjLivov nno partn flt edituf. 

^it wxl 'AndXXwr . . . r6 i^ixov z/i^ lani} Conf. c. 9. § 5 f qq. 

9vii£i;g xal diSvfictlog %Trittyi6v, 65. ^iAq)iofrJ[Aliaf, ut apnd Plft- 

Plin. N. H. V, 29. f. 31. § 112. ton. de legg. HI, p. 680. A. et H. 

Oracttlttm . . Didymaei j^pollinia, Orph. 33, 4., Tocatur JfXfpiuog. 

Strab. XIV, 1, p. 165. Tauchn. *£|^s miod . . . oftenditl „Videatar etiani 

Itfrt t6 uawBtov rov Jivdviiietg allofiffe poeta illo Terfo: — aiv- 

(al. /itivfi,') *An6XXmvog t6 iv r^^ 6 fiaubg AMg /iiXfpBtog xal 

BQccYxldaig^ Paufan. VII, 2, 4. T6 ind^togiaairat aiBLExetnthymM 

Uq6v r& iv di6vti.0ig tov 'AnSX- tlg *Ax6XXmva [t. 495 aq.].** Fmrt. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVIL 



167 



nio placet, quasi imam et solum. Ait enim prisca Graeconim 
iingna diXq>ov unum vocari: unde et fraier, inquit, ddBXq^dg dftct- 
Hir, qmsi iam non unt». Hieropolitani praeterea, qui sunt gentis 66 
Assyriorum, omnes solis efliectus atque virtutes ad unius simula- 
chri barbati speciem redigunt, eumqueApollinem appellant Huius67 
facies prolixa m acutum barba figurata est, eminente super caput 
calatho : simulachrum thorace munitum est, dextera ^ectam tenet 
hastaifi superstante Victoriae parvulo signo, sinistra floris porrigit 
speciem, summisqoe ab humeris Gorgoneum velamentum redimi- 
tum anguibus tegrt scapulas. Aquilae proptor exprimunt instar(298) 

Edd. vicahgtpdsb.] 
jKpAse 6. «- ^XtpiOV S. — Or, vnum voeari, miiim el inquii frem Gr, 
dicitw A^ -^ «•ctlor» Sv-g. 06. HitrapoUtmni pa-eP. — gttUcB t^. 

— eundem (.onu mm) S. eundemfue £dd. P. 67. calotho A. — 

munitum (om. est'} S. — epeciem porrigit 6. — tegit scapula$; (post t^U 
eet rasnra : teniicolon addituin ▼idetnr a tec. m ) A. tegit, Scapulaa BS 
C€^ Sempulig^ snp. «•). tegit $paiula$ P. •— A^uilm$ propter exprimunt m- 
$tar ooisntiini coni. Pont. ajquHae imetar emprimunt propter v. coni. Meura. 
y,UtriMqiie aMitatio corruiii|iU potina ^«am eneadat vulgatam lectiooem, 



TV9 



^hpom mnnm ooemri\ Leiica uom 
agnoicunt hanc ?ocem. Aliaro vo- 
cu aBtltphq etymoioffiam habet 
Heeychine: *Ad^i(pol oi i* v^g a^- 
-^g dsXfpvog yByov^tgy deXfpvg 

XQ if pnjftQa Xeyttau 

66. Hieropolitani . . . omnoe $oii$ 
^eeiu$ . . ad uniue eimulackri har^ 
baii epeeiem rediguni cet.] Lncia* 
nne de dea Syria c. 34.: ^ oi^t^ 
ai r^ vrjf iotSvtanf iv «i^tffrs^ 
viaxai ftifwva f»kv ^o6vog ^bXIov^ 
uvTov B\ Bldog &d% tvf . • . ftna di 
rhv ^if6vov vovvov %kttat loavov^ 
'An6 XXmvog, ovu otov ia^se noiiB- 
metti* ol fikv Y^9 &Xloi xdvTtg^An^X' 
hava viov xe ual mf«$^Biiv noiiovoi^ 
fiovvoi 8h ovro^ Jn6XXe9vog ya- 
vstiJTSet b&avov deiwvovotj *.. 
fiovvot *An6Uxova Bf^ot uoOfUovmw. 
Creoaer. toI. IV. p. 246. in Tar- 
eeailnm nnminis cowmeoiorat Apol- 
linero barbatnm. Infra e. 23. § 12. 
dei Heiiopolitani sironlaornm, quod 
loTia eoliaqne coneociatam poten- 
liam nonetraverit, dicitnr fnisae 
atireuBi epeeie inberbim 

67. calalAtt*] Cf. Sernus ad Virg. 
Bno. II, 4&. : Smne cmlathu$ Grae^ 
enm eil; nam Latine qua$illum 
dieiiur, CmUtikuM vel modiu$, ferti- 
Htatia •iganm, aiias Cererie et 
Dianae Epbeelae capiti iropositns 
eMMpicitnr. Canf. Hueller. Hand- 
baeh d. Arohaeai. § 344. (p. 480. 
eitr.) et S ^7. 5. et 7. ; Denkmae- 
ler d. slt Knnet vol. U. tab. 8. fig. 
aa. •! ▼•!• I. tab. 2. fig. 12. 



CfergenentR velaairnlum] Gorgo- 
nea faciet in aegide potita tribui- 
tnr Minervae, cf. § 70. ; led Gorgo 
conepicitnr etiain in pectore Cere- 
ria vel Canephorae Mueller. Denkro. 
Tol. II, tab. 8. fi|r. 92. angnibua 
quidem non additie. Cf. Handb. 
§ 65, 3. et S 9^7, 6. 

jiquilae propier evprimuni in$tmr 
nolatvsl Jquilae pro snbiecto est 
habenduro, qnod non intellexit 
Pontanne qni, qnod de pluribns 
aquiHs non una solnm ageretur, 
scribendum esse censnit Aijuila$, 
Idem adiecit: „Locutio fere par 
Ub. VII. cap. 15. [§ 4.] dua$ es$e 
fi$tula$ in$tmr eanmUum. Porro prop^ 
(er es-priaittat est tii4rta exprimuni, 
qnod sciunt qnibus Lalinae lingnae 
▼el minirous sensns.*' Groaovius: 
,,Reete, inquit Pontanus aceepit 
t6 mslor.'* Sed rectius, opinor, 
loterpretatus est Meursius qui ad- 
notavit: „E8t aotem in$iar boc 
loco idem quod effigies et .fignra. 
Ausonius in ParentalibnR: Foee ciere 
anima$ funeri$ instar ftafref, A.€rel- 
lius lib. II. cap. 6. [§ 10.]: Aieul- 
patus autem inslar est absoluia^ 
virtutis, Apuleius Florid. Num. 
XII. Psittacu$ Jndiae avi$ e$t: in* 
$tar illi vtinimo minus quam co- 
lumbarum, Pro forroa posuit Vir- 
gilius Aen. lib. VI. extrenio: --- 
Qttontum tnstar tit tpso. Pro effigie 
et simulacro Macrobius hic et 
Snetonius in lulio Caesare [c 61.]: 
Cttiut etiam instar pro aede Fene- 



168 MAGROBII 

Yolatus: ante pedes imago feminea est, cuim dextera laevaque sunt 

68signa feminaram: ea cingit flexuoso Yolumine draco. Radios in 

terram suneme iaci barba demissa signiGcat: calathus aureu^ sur- 

gens in aJtum monstrat aetheris summam , unde solis creditur 

esse substantia: hastae atque loricae argumento imago adiungitur 

Martis, quem eundem ac solem esse pjrocedens sermo patefaciet: 

Yictoria testatur cuncta submitti huius sideris potestati: floris 

species florem rerum protestatur qnas hic deus inseminat proge- 

60nerat foyet nutrit maturatque. .Species feminea terrae imago est, 

(piam sol desuper inlustrat: signa duo aeque feminea quibus amb- 

itur hylen naturamque sipnificant confamulantes: et draconis ef- 

figies flexuosum iter sidens monstrat: aquilae propter altissimam 

TOvelocitatem volatus altitudinem solis ostendunt. Addita est Gor- 

!pnea vestis, quod Minerva, quam huius praesidem accipimus, so- 
is virtus sit: sicut et Porphyrius testatur Minervam esse virtqtem 
solis quae humanis mentibus pnidentiam subministrat Nam ideo 
haec dea lovis capite prognata memoratur, id est de summa 
aeiheris parte edita, unde origo solis est 

XyilL Haec quae de Apolline diximus possunt etiam de 

(a99lLibero dicta existimari. Nam Aristoteles, qui Theologumena 

scripsit, Apollinem et Libemm patrem unum eundemque deum 



[Hst. ABOPS. 
qoa nihil clario» integriot •inceriot/* Oron. Vid. not — - femine (•np. 
a4d. a) G. — dertra BCHSUi. — tigna ninl A. 68. nipeme add. a ooc. 

m. G. — dtmietaBG. — rigt S. $ignat ir-f. — moftitrat alt (•op. add. 
I) aeikeriB A. — fttflimiim T-g. — matr it A. — procedent termo] c. 19. — 
paivfiet (sap. add. ac) A. — nafrtt /ovet Sr-g. 68. am6ttiif B (6 a p. 

^ m.). — hylem S. — fluxuo9um r. — td eH om. A. 

XVlU. Copttt. XVllL Liberum quoque patrem eum ipeum esee dettm 
/mtem eolem. cb*b. Cap. XX L De Ltbero patte: quodque tdem eol et Lt- 
*4#r poter. t (i. Cap. XXO- DM JLiSMno patmm (A in mg.) BGPI2. 
1. de Lifrero patre «-b. — ao^timari a-s. — mullM (om. oltte) Pa-a. 



rte Oenetrtcte poeteo' dedieavit,^^ Ad- TideCnr MacrobiQo, ne parro ivtar- 

▼erbium propter non tam, nt ▼ntt ▼allo repetoretnr irerbam tettatnr. 

GronoTine, cnm Tcrbo ejrprtmwnl» Cf. prolcffg. p. xi.it. 

qnam cnm nomine Jquilae ect inn- 69. ftvTen] Cf. c* 82. S 3- «^ 

gendnm. Explicee ^quilae quae Comm. I, 12, 11. 

prope adsunt et conferao Comm. I, propter altmtmam oeloetlatem oo- 

21, 9. Aegyptiorum retro matoree. latua] Dicondnm erat: propter al- 

et de diff. 1&, 19. omnie retro ae- tienmum et oeloctMJmtan oolotttm. 

ta$t prolegg, p. xlit.; nisi forte Similia Tid. prologg. p. xlii. 

propter errore buc tranelatum e^t TO. quam huiue proendem aeet- 

e S 69. pimiie] 1. e. cnina hanc propriaoi 

dextera laevaque] i. e. a dextcra esae accipimns. 

laevaqoe parte, cf. § 69. de summa aetherie parte edtta] 

'68. m terram $upeme toei] Cf. Conf. III, 4, 8. Pontaana adnota- 

c 22. § 2. Supeme h. I. idem va- Tit: „Arnobia« flll, Sl.j doctia- 

let quod ex allo: sed idero quod in aime: Eandem hane alti aefJke- 

aUum apnd Plininm N. H. XIX, 6. reum verticem et eummitati» 

•. 25. § 76, Solum hoc genu$ tu- iptitts em •timmam dtxeruiit. Me- 

perne lendit, non ut ceiera in ter- moriam nonnulli, unde ipeum nomo» 

ram» Minerva^ quati quoedata Meminerva^ 

proceden$ $ermo patcfaciet] Cf. formatum est,^^ 

prolegg. p. xi.li. XVllI, 1. j4pollinem et Liherum . . 

protestatur] Uoc Terbo oeus eeee euadem deum eeae] Conf. Amoli, III» 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XVII. XYIH. 169 



6866 cQDi maliis aliis argamentis ads6rat, etiam apnd Liffyreos 
ail in Thracia esse adytum Libero consecratum ex quo redduntur 
oracula: sed in hoc adyto vaticiDaturi plurimo mero sumpto, uti 
apud Clarium aqua pota, effantur oracula. Apud Lacedaemonios2 
etiam in sacris quae Apollini celebrant, Hyacinthia vocantes, he- 
dera coronantur Bacchico ritu. Item Boeotii Pamasum montemS 
Apollini sacratum esse memorantes simul tamen in eodem et ora- 
culum Delphicum et speluncas Bacchicas uni deo consecratas co- 

Eild. vicahgtpdBb.] 

— ad$erai A. atttrai ?••«. ad^erit 6. a$$€rit B09. a$$everai 
Sv-gb. — tum etiam T-gb. „Melior lectio et legibus lingnae conTenien- 
tior iasaeveratj tum etiam'),^^ Zeun. — hoc in adito A. ~ polata Ss-b 
(P aqua potata aqua"), 2. eelebrabantBQ. — et $aeri$ Com. tn) t1. 

— yacinthia BG. iaeiuthia A. 8. boetii ABOS. — pamaa$um B. — 



83. Qvid, cum Liberum jipollinem 
Solem tmttm e$$e contendilie nn- 
fnen vocabulie ampiyieatum tribu$. 
Laor. Lyd. IV, S8 (p. 81.) AipBo 
TUCffa *Pm(ueloig 6 JiSpvcog^ olovii 
llev^f^off, xovzi^iv^TlXiog. Plu- 
tarch. Qnaest. Rom. 104. Uilde- 
brand. ad Arnob. I, 36. Lobeck. 
p. 296. Creuxer. I, p. 466. 

apud Ligyreos] Haec natio mihi 
qaidem non alinnde est nota. 

reddiintttr oraeula'] " lodicatiTue 
anodus pro eoniunctlvo poiltne eit, 
nt ■aepios. Cf. prolcgg. p. zli. Da- 
re conf. Osann. ad Cornut. p. 857. 
qol citaTit Athen. II, p. 38. %ul o0- 
rds iartv 6 xrig &X7fi$laq x^titovg' 
^lh 'An6Xhopog ohulog dia tmf hi 
liitmix^g aXif^cMry, Junrvaov de dcct 
Tjgv iv fii^fi. Eoripides Baccb. 
279. fidvug d* d dalfteiv Sds %• t. L 
. apud Clarium aqua pota] „Do 
Clarii Apollinis oracolo apud Co- 
lophonios Tacltus Annal. 11,54. Ita: 
Non femina iUie^ ut apud Delphoe^ 
$ed eertie e familiie et fermt mileto 
oeeitue $aeerdo$ numerum modo con- 
nUtantium et nomina audit: tum m 
spectifii degresstis, Aatista fontie 
areani aqua, ifnarue plerumqut 
Utterarum et carminttm edit re$pon$a<, 
atqae Anacreon XIII. Ol Sl KXa^ov 
nuQ h%&cu^ Jatprncp6ifou} ^olBov 
XdXov ni6vt$g ^ooio Msp^TjvotBg 
BoAm.^^ Zmun. — Adde infra g 19. et 
Plin. N. H. II, 103, s. 106, g 232.: 
CblopAone, inqnit, in Apollini$ 
Clarii $peeu lacnna ett, cvftts 
polti mira reddttnliir oracttla, 6i- 
oeiilium 6ret>tors vita. lamblich. 
Myster. III, 2. Th dl iv KoXoipAvi 
IMvnXov SfioXoviltcu na(fa n&ai 8i 
^datog xqimazliitiv^ elyai yao «17- 
yi^9 iv otutp natayhicp uclX dH 



ct^^tov nlvBtv thv ftQoipiitfiv x. 
t. X. Paasan. VII, 3, 1., Plin. N. 
H. V, 29 s. 31. § 116. Mneller. 
Dor. I, 226., Klaasen. 1, p. 215. 
— Apud darium idem est atqne lo 
Apoliinis Clarii fano. Vld. not. ad 
c. 20 S 6. 

2. Ifyacinthia] Per triduum ce- 
lebrata sunt in honorero Hyacin- 
thi AmTclae filil. Conf. Hesych. ; 
*EHcctoupsvg f fi^ TtaQot AawfaiftO' 
vloig iv £ t& *Ya%lv^ia, et Paa- 
•an. III, 10, l.: Kal iiTt^H y&q^Ya- 
uiv^ta') dwlTfCi tovg 'Ap:wdaUig ot- 
naSs aictX^6iftag tot xa^etfn^xcfrtt 
An6XXmvi xal *Ya%iv9^tp dQ&aaiy 
et 19, 1.: *Ya%iv^ioig nffh tiig 
rotf An6XXmvog &Vcittg. Conf. 
eondem III, 1, 3. Athen. IV, 17; 
7. p. 139. O; Manso Sparta I, 2, p. 
203 sqq. et III, 2, p. 201. Heyno 
Antiqo. Aofs. h p. 97-107. Real- 
Enc. i. h. T. Hedera eos coroiiari 
solitos esse solos Nacrobios refert: 
qaod dicit Athenaeos 1. c, xal diit 
rd nivd^og t^ yev6/uvov n$Ql tov 
^Ychuvd^ov o^te ctetpavovvtat 
ini toig dsinvoig x. r. X,, id ad pri- 
mum diem tantnmmodo pertinet* 

Bacehieo ritu] Cf. OTid. Fast. 
III, 767. Hedera e$t gratiesima 
Baeoho. Plin. N. H. XVI, 34 s. 
62. § 144: Ita eoronato esercitu .. 
exemplo Liberi patrie^ euiue dei 
et nunc adomal thyr$o$ cet SerTius 
ad- Virg. Boc. VII, 25. Hedera 
ewonantur poelae quaei ■ Libero 
coneeerati. 

3. $pelunea$ Bacchieae] Plutar- 
chus Quaest. Graec. 12. ^ comme- 
morat tiva tonov qtaQayyoiBrj : Paa- 
saoias X, 32. antra complura, sed 
Baccho sacrum nullum: quamquam 
S 5. Ta Sh vetpwv ti elaiVy loquit, 



ITO 



MACROBII 



lunt: unde el ApoiNni et Libero palri in eodem monte res di- 
4Tina ceiebratur. Quod cum et Yarro et Granius Flaccus adfir- 
menty etiam Euripides his docet: 

^«(wtfo^ og Qvo60i6i. xal vs^Av doffatg 

xa^amog ip xswuu6i IlaQvaOCov xata 

%ffi^ X0ifBV€9V. 

5hi koc monte Famaso Baccbanalia altemis annis aguntur: ubi et 
Satyromm, ut adfirmant, frequens cemitur coetus et plemmque 
voces propriae exaudiuntur, itemque cymbalomm crepitus ad au- 

6res hominum saepe perveniunt Et, ne quis opinetur diversis dis 
Pjiroasum montem aicatum, idem Euripides in Licymnio Apolli- 
nem Libemmque unum eundemque deum esse significans scribit: 

^idjcota g>M8aqn^B Baxx^y Ilaiav "Anoklov tSkvQB. 
Ad eandem sententiam Aeschylus: 

[lll«t. ABGPS. 

eonaeeratum ▼-«• — unde ... eehbratur om. P. 4. adflrmant A. — 

Euripide»] In prmcipio Hypsipyles. Vid. Matth. et Wagner. fragm. Ari- 
«tophao. Ran. 1342. (1213.) et schol. ad Nob. 604. — Jiosycioc P2. — 
Ss om. lllas. ▼-agspR. — w^aoigVwl. M^oig v3i. dvifSoZs cag- — vtv^ 
(f€ov S. — Sm^cug na^mnxog SPT. — nevKccic P. — na(fvdocov vio. 
ndffvaoco^ hgsbB. Anifjccoti P. naifvdfsoeov P7. naffvdoBOv S. naQ- 
vdaaov i ,,Male." Zean. — ndta ntiSa ho. Hatajnjda^ ana Toce, y-agp-b ; 
(in dzb, in qaibas oolit vemot dittincti tant, natamjd^ x^Q^'^^ triboi- 
tor aecundo). KJTjotiJAt BR. KjTAnJM P. KjnjTijdi P2. — so- 
^EVfltr SP7. 5. pama«<o BP. — ^ propriae eorum s^bP. 6. i/it 

oro. A« — pamateum BO. — in Lieymnio] Cf. Matth. et Wagner. fragm. 
IV. — tyctmnio S. ly ctnnto A. licynio B. licinio T-b. — Bjurt BP2R. 
— *An6Xlmv itR (P2 om. c^Xv^Cy «ed add. OBJKUOBocomjKTicy „Lego 
"AnolXov qainto caao." Meaia. — Aeeekflue] Cf. Botb. fragm. Ta» abi le- 



dvaniifa 9& £xfa nal al Bviddtg 
inl TO^of^ v^ Jiovve^ nal r^ 
'Ax6lXMVi fuUpovteu. Ceteram ad 
Baccham pertinere Tidelar «ntrum 
Coryctum, a nympha Coryeia no- 
minatiim. Nnm Sophoclee Antig. 
1114. hahet^^EvO^a Ke9ifv%i.at vvf/i' 
tpai Ikilxovot Baxxldeg, Vid. 
Schwenck. Myth. d. Ur. p. 399. et 
not aeq. 

ApoUini et Libero patri . . ree di- 
vina eelebratur] Cf. iPaasan. 1. e. 5. 
et ibid. 4,2. Aristoph. Nub. 600. 
Eoripidii Phoen. 222 sqq. Iph. 
Taur. 1243 sqq. lon. 714 aqq. Pla- 
tareh. de 1«. et 0«. 35. Lucaa. V, 
73. Catull.64,391. Lobeclr.Aglaoph. 
p. 617 sqq. Mueller. Orchom. p. 
883 f. Real-Encycl. II. p. 915, et 
V. p. 1176. Kopp. ad Martian. p. 39. 

4. xaOanthg] Cf. § 22. ▼. 5. vb- 
fiQoto .. naOd^ai dH^y Heeych. 
o. h. T. AiyBt tiv naOeifUvov wd 
inBf^ftfUvov tiig dogdg. 

Tlaqvaeehv] Doplez tf aerTavi in 
Graeco nomine, qaamqoam, abi 
Latloe aeriptom eat, coni aliia 



praetoli •eriptoram Pomotof, co- 
dieum mea. aoctoritatem ■ecotoa, 
e qoibaa loloo B comtanter exhi* 
bet Pama «111«, eed onmee Ila^ 
vaocov commendant, nain eo docit 
etiam vltiam ■cripturoe naffvd- 
ffeoir, litteria ZB natia ez ££. Ce- 
terom «eqoentem ▼ersom ■chol. ad 
Ariitoph. Ran. 1244. •opplets «o^ 
^ivoig €vv jdsltplaiv. 

5. altemi$ annie] Allaa haeo 
Bacchanalia dicontor Tyieterica. 
Conf. Lncan. V, 73. Oirld. Fa»t. 1, 
394. Metam. VI, 687. IX, 642. de 
remed. Am. 593 oq. Virg. Aen. IV, 
302. Sidon. Carm. iX, 2M. Ammion. 
XXII, 8. Enrip. Bacoh. isa Schnei- 
der. d. Att. Theaterweaen p. 39. 
Real*Enc. II. p. 1066 aq. C.F.Her- 
mann. Lehrb. d. gottesd. Alterth. 
d. Griech. § 46, 14. Schwenck. I. c. 

IK 391. — Altemi» anni» idem Ta- 
et ae tertto quoque anno. Vid. ool. 
ad e. 13. § 9. 

6. Jionata cet} F. Gu. Wag- 
oeroa ad Eorip. fragm. 480. adno- 
taTlt: ..Choroa hla ▼orbia dooa 



SATURNALIOlrtJM LIB. L CAP. XVIU. 171 

%) KtMwg 'AxoXXw, i Ba$t%Btogy S ficeinig. 
Sed licel illo prius adserta, eundein esse ApoHinem ae 8<rfeni, 7 
edoctoque postea ipsum esse Libemm patrem qui Apollo est,[3oo) 
nuHa ex his dubitatio sit Solem ac LiDerum patrem eiusdem 
miminis habendum: absolute tamen lioc argumentis liquidiori- 
bus astruetur. In sacris enim haec reKgiosi archani okserva-8 
tio tenetur, ut sol, cum m supero, id est in diumo, bemi-' 
sphaerio est, Apolio Tocitetor: cum in infero, id est noctumo, 
Dionysus, qui est Liber pater, habeatur. Item Liberi patris simu- 9 
lachra partim puerili aetate partim iuvems fingunt: praeterea baf- 

Edd. irieahgfpdsb.] 
gitnr: „6 KuBatog, Patei legendnm €«se wd *ApaZog, y. Herodot. VIII, 
33., Paasan. Phoc. c. 35.'' Consentiunt Lobeck. p. 79. et ad Aiacji. 332. 
C. Schwencb. Zeitichr. f. A. W. 1840. p. 108. KapaZog defendit Wolcke- 
ra« in Trilog. p. 130. litteram Aeolicam Draetezens. — <d niaoBifg 'AjcoX* 
lop v-g (I 'AxoXXmv; hr In mg.: „d nuoa^g djcoXXiup, 6 %a§atog 6 ^vttg 
ant.'|). — d BmLxslog SMI23. obakzioc P2. obmcceoc BR. o* pdTtxtog P7. 
cS §d%x% T-gP^. OKABAtoc V. 6 %a(iaXog s-b (hg in mg.) Quod reiicit 
G. Herraannus in censara thes. H. Stephani a Britannis editi p. 20. 
„Lego 6 %al paHXog.^^ Menrs. „Silent alii. Noa altimom indpztg) tan- 

^uam nimii commune mutabamui in Mdcaqtg. Sie enim Lilieram apad 
'arai ▼ocatum teitii est Stephanos i. ▼. Mdcravqa, Sed omnino lic 
totne locai acrlbendua eit: X) KvXXBvg *jM6XXeoVj 6 *B(ft%anatogy 6 
Mijttg, Vel lola Procli ferba Deriuadebont: Mijttg yaq av %al oirSg 
ioTi/v .. a^Tdgxs 6 jdi6vv^og%ai ^dvr^g %al *H^t%anatog awBx^9 6vo^ 
fidieTat, Qaae com aliii hoc facientibni Yide sia apud Leopardum VI. 
£mend. 22.^' Gron. Barnei. ad £or. Bacch. 408. emendaTit 6 ZaBatog. 
Nicol. Perottoi Cornacop. p. 694. et p. 994. <S Bdttx^ ^ (luwtg, Vld. not. 
— m iidvztg T-gPe. 6 fidffxtg S. 7. prtiit] c- 17. § 7 iqq. — cun- 

demque A. — pottea] c. 18. — fit ASviohg. — ad liherum (om. solem et 
eivsdem numiniM) S. 8. ui eum eol vcahg. — tii «tiperiio S. ~ in 

inferno S. — dionysiiii S. dionisiu» AG. dyokiaiue B. — qui et A. 
9. piier» aetate S. — itiveiiiii g-bP. -^ Inter praeterea et oar6atut in 

Delphicoi alloqaitor; nam Eoripi- e. eiosdem nominis ease nomina 

dem Apollinem Baeehomqoe esse diTorsa. 

unom enndemqoe deom dizisso a6selofe] Idero fere Tolet ae 

qois credat?'* pUme vel ^«e ree omnino abeolva- 

X) Ktoctvg 'AnoXXoyvy 6 Bcntxttog^ tor. 

6 fidvTtg] Schwenekioo I. c. Ma- noefiMiio, Ofooyfos] Dieitur Nv^ 

crobiom ait cogoomine Kutci^g Kr&MffyPlatareb. deEJDelphlco 9, 

Telle probare Apollioem et Libe- p. 389. A. Paosan. I, 40, 5. Ovid. 

rnm aanm et eondem esse, com Metam. IV, 16. et de art. om. I, 

Bacchus etiam Tocoretor Kiccbg; 667. 

cf. Poosan. I, 81. extr. Lobeck. p. 9. portam puerili metate cet.] 

80«, qol confert § 2. et monet he- „Ulpianos od oratioo. ucevoi ^Mh- 

deram fnisse saeram etiam Apol- dlovs *E% ndcrig Sh '^Xt%lag fjyovl- 

lial et Musis, Osaan. od Cornot. govro x^9^ "^9 Jioviicqf, dtdvt %al 

p. 362. Com iis qooe seqaootor^ itav cxMue avrm ru^txAiam, xol 

coof. Eoripidem Hec. 076. M&v ri ydg xataa %al ^bcBvctiv %al &vBqa 

pa%xBtov ndga vrjg 4^Binu4pBo9 y^dtpavcw a%th>Vw Macrobios phy- 

Bbvco Kaccdvdoag tpigBtg: et Ljco- sieaai rotiooem reddit.^* Msitrs. -• 

phr. 28. %r d' Mbov cxacaca pan- ConiDtos e. 30. p. 217. nXdrrBtat 

XBtov atdfue, Ao el Bd%xc»og scri- 8k %al viog ncd vtqBCp4tng Bta t6 

bendom est, ot ipse Bocehos dic»- ttdcr^ rjXatl^ vcifdctpooog Blvai, Vid. 

lor fuoftiq^ Cf. apod Ariatophooom Imogioea eiao ap. Creaser. IV, 1. 

Theomoph. 988. %iccofpdQB Bd%xctB tob. 1 sqq. et C. O. Moeller. CWIe* 

Biaxo/taf obi Tid. not. rritMchii. oeler.) Deokm. d. alt Konst II, 3, 

7. «tiitiiem miflufilt Mc m d tm] i. tob. 81 sqq. 



m 



MACROBU 



bata specie, sedii quoque» uti Graeci eius quem Ba06aQiay item 
quem BQi^cia appellaDt, et ut in Campauia Neapolitani celebrant 

l(fHfi€9va cognommantes. Hae autem aetatum diversitates ad so- 
lem referuntury ut parvulus videatur hiemali solstitio, qualem 
Aegyptii proferunt ex adyto die certa, quod tunc brevissimo die 
veluti parvus et infans videatur: exinde autem procedentibus aug- 
mentis aequinoctio vemali similiter atque adolescentis adipiscitur 
viresy figuraque iuvenis ornatur: postea statuitur eius aetas ple- 
nissima effigie barbae solstitio aestivo, (}uo tempore summum sui 
consequitnr augmentum : exinde per dimmutiones veluti senescenti 

llquarta forma deus figuratur. Item in Thracia eundem haberi 

[Mm. abgps. 

S ett Iftcuiia triam paene digitorum. — $eniUque ore ,,Iegendaiil pro 
eenili quoque,^^ Pont. -— paaaaQsa S. Ba$8area dzb ez emend. Moursii. 
baccapea BGP h in mg, 8p/i2. Baechapea A. Baeehapaean T-aga 
Bacehopaean h, — PQtaBCL S. Briaea BGs-bAP. JBristea r-g „Retii- 
tao Bry$ea^^ Mear». — Hebona «-bABGP. Ebona T-g. atpova S. Vid. 
not. 10. esinde Com. autem^ S. — arfumentie S. — eimiliter adu- 

UecenUe Com. atque') G. — eiu$ aeta$ etatuitur v-g. slafuitvr aeta$ Com. 
eiu$) ab. — ileinmutionet B. diintnutionet dieruai t-bP (ip ifem.}. 



Baaaa^ia] Cornntas I. c. p. 219.: 
Kal Baaaa^ia ualovatv dno rov 
BdiSstv. Aliter Schol. Horat. Od. 
I, 18, 11.: Ba$$ari$ e$t genue 
ve$ti$ ad pede$ u$que demi$$ae, dic- 
iae a Ba$$ara^ loco Lydiae^ ubi 
fit. Pollux VII, 59.: Avdmv 61 
Baaaaifa xirmv ttQ ^iowaunibs 
no8iqQi2S> Hesvch. Baaad^aiy xi- 
rcovE^ ovi Sfpooow al 0Qdyuai 
pd%xai. Schol. Per». I, 101. 'Qut- 
buidam videtur a genere ve$ti$f 
qna Liber pater utitur demi$$a ad 
talo$y quam Thracee ba$$arin oo- 
eant: «ed idem addit: Quidam a 
vulpibu$f quarum pellibue Baeehae 
euccingebantur. Fulpe$ Thraee$ bae^ 
$are$ dicunt, Hesych. BaaauQlg 
dXcanrj^ .. na^a Kv^aloig, Vid. 
Creazer. IV, p. 103 , Osann. ad 
Cornut. p. 360., abi citatur Gais- 
ford. ad Hephaett. p. 70. Scrip- 
tnra Baeeapea nata est e BACCA- 
PEA, Cr. Kopp. ad Martian. p. 
276. 

Bgiaia] Etymol.^M. p. 214. 5. 
BQiaaloSf o9roff 6 ^iovvaog* Ttal 
e/ fikv 6ia rov 7, naQcc r6 BQliBtv 
iarivy 6 ^QfiriTtMogy $1 61 6ia vov ^, 
dnh aitifag Atafitax^g B 017 0179* 
fjg (Uii/vt^at *Av6Q0ftla>Vy ovt rd IsQiv 
vov ^Eov h rg BQtav tpttalv 16qV' 
tfd^oTi 11«^ MdanttQog, BQtaav illad 

Eromontorinm vocat Stephan. Bys. 
oeckhiae Corp. Intcr. II. p. 79.: 
9*In titalis Smyrnaeia o%i9hf Biftf- 
oci ^tovvatp et JB^aci Jwvvan^ 



qaanqnaro eemel etiam rbv Bqh- 
aia Jt6waovy h. e. B^taia,^^ BqI- 
aat etiaro dicuntnr njmphaeEtym. 
M. p. 213. extr. Vid. Creuzer. I. c. 
"Hjfatva] Cognomen ez hoc ano 
loco notom. Vid. MerkeL p. 
ccxxxviii. Non recte Heben con- 
fttsns esie Tidetar cam Baccho 
taoriformi qui est in nammts Ma- 
gnae Graeciae et Siciliae apnd 
Creazerom IV. pp. 18, 112, 273. 
Cubi citatur eiusd. Dionysns I , p. 
282.)« Eckhel. de nnmra. vett. I, p. 
136., Millingen. Recneil de m^daill. 
in6d. p. 7 sqq., et apud Schwenck. 
Myth. d. Gr. p. 404. Boettiger. Id. 
a. Kanstmyth. I. p. 811. et 323. 
Osann. ad Cornat. p. 356. Strebe- 
rns C^bhandl. d. k. b. Akad. d. 
Wiss. 1837. II, p. 517.) istam sen- 
tentiam docet esse prolatam ab 
Avellino COpnsc. div. I. p. 131.) et 
refutatsm a Millingenio Cl^ranBac- 
tlons of the R. Soc. I, 1. et II, 1, 
p. 100.). Nisl in eornm namero 
relatne esset '^j^iny, qai essent se- 
nlli soecie, coniicerem esse legen- 
dam HfimvTa; cf. S 10. poetea sfa- 
laiitiir aeta$ pleni$$ima effigie bar^ 
bae, Boettigeros Id. a. K. I, p. 
324. nomen dicit esse Punicam. 

10. sifninittm siii .. avgmentMm] 
Vid. proiegg. p. xxxix. 

oelaili seneseenti] sc. soli. Est da- 
liTas commodi. 

11. /n TTiraeia eundem habtri 
•ole» ol^e lAbarum] Lobeck. p. 



SATURNALIORUM UB. I. CAP. XVDL 



173 



solem atque Liberum accipimns, quem illi Sebadium nuncupantes 
magnifica religione celebrant, ut Alexander scribit: eique deo in 
colle Zilmisso aedes dicata est specie rotunda, cuius medium in- 
terpatet tectum. Rotunditas aedis monstrat huiusce sideris spe- 
ciem: summoque tecto lumen admittitur, ut appareat solem 
cuncta vertice summo lustrare lucis inmissu, et quia oriente eo(*oii 
universa pateGunt Orpheus quoque solem volens intellegi ait in- 12 
ter cetera: 

Tijxc9v aM^iQu diw, dxlvijTov tcqIv iovta^ 

Edd. vicfthgspdzb.] 

11. quem (om. illi) T-g. — iebladium P. dn6 xov cipm (add. a sec. m. 

Behiadum') S. aebazium b. — ^ibmisso BG. — immi$8um A. 1S. 

Orpheu»] Cf. Orpliica ed. Gesn. p. 372., ed. Herm. p. 469., Lobeck. Aglao- 

pham. p. 497. — ▼. 1. I^ctoy Herm. — dmvqtiv neg i&ma Gean Herm. 



296. ad haee Terba adaotaTit: 
jyllahvsg adBovci uhv rjXioVj &yalfia 
6h i^Xiov Ilaiovuiov diamhg PQaxv£ 
vnko funtQOv £iiXov. Maxim. Tyr. 
VIII, 8, 142. Sophoclis Terium [fr. 
623.] 'WLts fptllnnois G(fiiil %qia§t- 
Ctov aifiag alibi emendaTimua. 
. Eratoithenet Catast. c. 24. Or- 
pheum dicit Soli,quem Apollinem 
▼ocarct et deornm principem du- 
ceret, sese totum dicasie neglecto 
Dionyso, quod non video qnomodo 
cnm ceterorum testimoniis conci- 
liari potsit, qui Orpheum sacro- 
runi Bacchicorum inTentorem fe- 
runt." 

Sebadium] ^Lego Sabazium, En- 
atathins ad Dionysinm: ^Haav Sl 
%al iOvog GQonuxbv jSd§aif SnsQ 
TOvgdayLVOvg drjlol ^Qvyloc SiaXiiiTqt • 
i^ ov xflfl 6 dtovvaog iottti JSa- 
pd^tog liysa^aty St^Tt %al Bdxxog 
6 avrog." Mbvbs. — „Ex veteri- 
bns lapidura monumentis scriben- 
dum Sabazium. Inscriptio . . Ro- 
mae: .. lovi . sabasio. Et sic in 
aliis. Vide inscript. Ipsam p. xxn. 
nom. 5. ct aliam num. 4.'* Scbitbr. 
-^ ,,Ernest. ad Sueton. Octav. 94., 
nbi de Inco et aede Bacchi sermo 
est, Sabazium Tel Sebazium legen- 
dum ease oxistimQt. Recte. Nam 
etiara ab Orpheo Bacchns dicitur 
Za^dtiLog, in liymnis 47.'* ZBiiif. — 
Adde Diodor IV, 4. et Laur. Lyd. 
IV, 38.: dt6waov, Thv 4n6 Ttvayv 
SaBd^tov 6vofiai6(tfvov^ Cic. N. 
D. Ilf, 23, 58. terfitim CDionysum), 
.. ctii Sabazia (al. Cabiria') sunt 
instituta. At cf. Apulei. Met. VIII, 
25. sanetuf Sabadius, et Arnob. V, 
21. sacra et ritus initiationis ipsivw 
(foYls) fuibus SabadiiB nomen est, 



et qaae ad ntmmqae locom adoo- 
tavit Hildebrand. Lobeck. p. 296. 
adnotairit: „ZepdttO£ legitor io 
schol. Bav. ad Demosth. p. 65., 
mendosins ZBjSdvSiog m Etym. 
Gud. p. 495., £a§dStog Artemido- 
rus I. c. [II, 13.], Sabadiua Apul. 
Metam. VIII, 170., alternantibus 
litteris .J et Z, ni iudaidiare pro 
iudaizare^^ cet. \id. ibid. pp. 655 sq. 
et 1046 sqq. Creuzer. IV, p. 102. 

in coUe Zilmitsol Sententiarum 
nexos docet hunc fuisse in Thra- 
cia, sed alias nnsquam eum Inveni 
commerooratam. 

cuius medium interpatet tecttfm] 
Cf. Vn, 16, 16.: Pulmo .. t»tcr- 
patet rimie. Lactant. de opif. dei 
11. § 9. i7aee JUtula epiritalit . . 
ad ofl fifo^tie interpatety et addita 
praepositione inter Martian. VIII. 
S 837. V^am inter septentrionalem 
cireulum et inter $ohtitialem iu- 
terpatet tantundem, Veget. do ro 
mil. III, 15. Senoe pedcB inter $in^ 
gultti aeies diximu$ interpatere 
debere. Rossias Hellen. vol. I. 
fasc. 1. p. 37. hanc templi in bar- 
bara terra siti descriptioncm roo- 
net commendare potius quam refu- 
tare rationem eornm qni eiusmodi 
templa opud Graecos in asa fuisse 
negarent. 

12. Tipcoy al^iQU SZov] Gesno- 
ros ad Orphica p. 463. ed. Ilcrm. 
adnotavit haecce: „Qois sit ille 
rqKotv ai^iqa, ex ipsa re intelligi- 
tur, nempe primus opifex rerum et 
Deroiargos. Sed quid sit tipiHv 
t6v al^iQa, solus fere redux ab in- 
feris Orpheus dixerit." 

*E^aviqnivB ^eolatv ooav xaUi- 
tfroi^ ISii^at] Inngae vel temporit 



174 MIGROBII 

ll^avi^pilPS d^Boi^iSf 6qSv xaJiJU0tw liisf^aiy 
Sv d^ vvv wtXiov^ 0avma ts %aX jdi&irv6ov 
Ev^oviJqa r' Svaxta xal Avtavyipf d(flSiikov' 
5 akXoi. S^ aXko TtaXov^LV hci^x^ovlwv av^Qmxtiw. 
IlQmoe &i kg q>aos ^A^s, ^diowcog f kxsxXi^^f 
ovvBxa divsltai xat dnslQOva iiaxoov "OXvhtcw 
dXXax^slsS^ ovo^ i&X^ XQO0C9wiuag XQog e7ta6tov 
yeavtodaitdg xata xai^fovy dusifiouivovo xq6vou>, 
l^Oavifta dixit solem dxo tov q>mog xai q>avsQ0Vy id est a lu- 
mine atque inluminatione, quia cunctis visitur cuncta conspiciens : 
^i6w60Vy ut ipse yates ait, dseo rot; divsl6^ai xal xsQifpBQS6^aiy 
14 id est quod circumferatur in ambitum. Unde Gleanthes ita co- 
gnominatum scribit dno tov diavv6avy c^uia cotidiano impetu ab 
oriente ad occasum diem noctemque faciendo caeli conficit cur- 
15sum. Physici jdi6w6ov ^iog vovvy quia solemmundi mentem 
esse dixerunt: mundus autem Yocatur caelum, quod appellant lo- 
vem: unde Aratus de caelo dicturus ait: 

[Mm. abgps. 

— ¥.2. BNBgiHNB P* — O^BoTci $▼!. ^coig cbffb ,,Recte" Zeuo. Corre- 
xit Gron. io «uo eiempUri. Gesn. Herm. Lob. ~ mQcev chg-b Geen. 
Herro. Lob. Geenerns tamen coniecit lejrendnm esse ^iQ^oy, quod proba- 
vit Hermann. in cenenra Theeaar. Stepn. p. 244. obloquente Lobeckio 
p. 497. — KAdAic TON P. ndlaic xov ▼. ttaXklcxriv i. — ▼. S. xovvBnd 
viv Diodor. I, 11. Vid. not. ad § 18. - wxXiovciv S. — watsha BPa. 
(f^avria S. — ▼. ^.j^§ovXfi i. — attra rnaN P. dvravTfiv P7. dvr av- 
T^v ▼. dvT avT^s i. avxdvttpf c^ „Male. Lege avravyiTv." Zcun. 
avxavyriv z. Srj xavxriv P7. drj xavx* i^ M 123* — ap, ^H/toN P. ap^ 
jdHdON B. — ▼. 5. aiLOi SaXko ▼. S fj^rio dXko i. S ui]^ &lloi ca. — 
TuxXiovciv ica. — ▼• 6. hesKdHON P. insnalrjxrj S. cxJlij^ vic. drcB- 
itlriOri B. — ▼• 8. htacxov (om. Xifhg') ▼-«. „Viiiose. Melius Gesnerae xb 
&€ra^ov." Zenn. Sic b. Herm. et Lob. qai coni. XQOCiow(Uaig d* irti- 
nacxo xavxodanaiS' St* huicxov b. — ▼. 9. ambbombnoio B. ahbnoio 
P. 13. PAoneta £|id. P. f aneto ABG. — .^or^^roc B. -7 xal 

tpavB^ov om. ▼-a. — confpicjenf.* ^tdwcov ccripci e coni. eon»picien9» 
biony$o» bBP. conjpicicRf. DionffBio» S. eontpicien», Diontfsiu» vlca. 
confpicienf: Diony»u» h. confpicicnf diony»o» (eop. add. i) G. contpi- 
eien» Diony»o» e-s. conjpicicRf Dionyf inf ▼3ig. — nal cbIbcO-cu (in mj^. 
nBQitpiffBC^ai) S. 14. anocoi^ANicai (corr. in ^i^) P. — occafnc 

caosa iiaviqirpfM ^dicO^ai et d^cnr Conf. Lobeclc. p. 498 cqq.y Real- 

ndUutxoVy llcet { 9^ ▼• I&- legatnr Encycl. V, p. 1000. 

fiiya 0'avfia Idic^cu. Conf. Pindnr. 15. Jiiwcov Ji6g vovvy] Cf. 

01. VHI, 24. ^Hv ^ icooav %al6^ Laar. Lyd. IV, 38. Ji6vvcov 6L 

et Sophocl. Ai. 800. ix^i^ov if eicavBl x6v xov Jibg vovv^ oUhvbI 

6(f&Vy Oed. C. 320. dvcfAOtQ OQ&Vy xrfv xov %6cfiov Vvzvv noXXa- 

Xenoph. Anab. H, 6, 9. 6Qdv x^ 7^9 B^QicnouBVy mq o cvftnaQ 

cxvyv6g rpf. n6cfiog Ze^g ovofidiBxai dt& xo 

sT2^rfic.?i„tl» Sr!!:t.m «^i?: "P»"» P»«toliom Cr,tyl. p. 406. C. 

ocnh. adT«r.o.. ^r^. ^,^^ Conf. Somn. 4, 8. 

IS. ^eaniTa] Cf. e. 17. § 84. et Comm. 1, SO, 6. 

Hoc nomen Creater. IV, p. 80. miindiit «•eotur eaetvm] Cf. I. c. 

ceneet derivandnm a Coptica voce $ 8. et II, 11, 12. 

Pkahmdi, et .ignifieare «tfelernnm. 9iiiMl«nie(I«nt fovemjConf.Comm. 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XVIIL 175 

Liber a Romanis appellatuTy quod liber et vagus est, ut ait Nae- 16 
yius: 

Hac qua sol vagw igneas habenas 

Inmittit vromus iugaigue terrae. 
Idem versus OrpDeici Evpovki]a yocantes boni consilii hunc 17 
deum praestitem monstrant Nam si conceptu mentis cQnsilia[302] 
nascuntur, mundi autem mentem solem esse opinantur auctores, 
a quo in homines manat intellegendi principium: merito boni 
consilii solem antistitem crediderunt. Solem Liberum esse mani- 18 
feste pronuntiat Orpheus hoc versu: 

"HXM}g Sv ^iovvCov InlxXij^vv xcdiov6LV, 
£t is quidem versus absolutior: ille vero eiusdem vatis op^rosior: 

EHg Zsiygy Blg^Aidijgy «IffTEfAtog, elg ^LOVv6og. 
Huius versus auctoritas (undatur oraculo Apollinis Glarii, in quo 19 
aliud quoque nomen soli adicitur, qui in isdem sacris versibus 
inter cetera vocatur Taci: nam consultus Apollo Glarius, quis deo- 
rum habendus sit qui vocatur 7a(o, ita effatus est: 

Edd. ▼ictthgapdsb.] 
G. 15. ^rc F. ^ d^x6(i^e9a ▼!. cS^ov/cte^a T3ic. 16. /Vcre- 

viti»] „FaUo liic Naeviuin cltari pro LacTio ait los. Scaliger. cap. 27. 
iib. II. Lectioniiin Aiuonianaruni.*' Pont. — propriu» B. — vagotque 
(■np. iug) S. iungitqve g in mg, 17. Jidem gb. — Orphet Si-g. 

„Sic plurimi, non inale. M«. (nt AB6) et editu« 1500. (ut ▼) Orpheici. 
Alternm ntrnm procnl dubio reponendnro^ nisi malis Orpfta Jci,ut l.Sonm. 
12 [12]." Gron. Orphiei «-bP. — laonatrat S. — «olcm tmtnantiir (om. 
em) T-g. — manet (top. a) A. 18. Orpheu»] cf. Getn. p. 363 , 

Herm. p. 455., Lob. Aglnoph. p. 498. — /• (oni. Rt) ▼. — avJbc B. 
dTJSrjg StI. Sdrig (tcI "i^d.) Tdig^bP. — bicwaioc B. 19. in quo 

quoque aliud S. — eiedem c-g. -* Idaf (bis) p2-b («pl infra faco). tao 

I, 17, 14., nbi ferba *£% ^thq dq^ Contra Ioti Diodor. V, 72., Plntoni 
lisa^a vertuntar: Ab love prinei- Orph. 71, 8. et Nicand. AI. 14., 
pium. Adonidi Orph. 55, 3. Apud CicerO' 

16. Liber] Aliter Cicero N. D. nem N. D. 111, 21, 53. Tritopato- 

II, 24, 63. Sed quod es nobi» naio» re» fnine dieuntur Zagreu» Bnbw 
libero» appellamu»^ ideirco Cerere leu» DionytuM, Vid. Steph. Thea. 
nati nominati »unt Liber et Libera. Gr. I. ■. h. v. 

Sea. de tranq 15, 15. Ltfrer^e firaefttteBi . . . aalittitefli] Cf. Feat. 

mofi ob lieentiam Unguae dietu» e»t ap. Paul. lib. XIV. p. 228. Maell. 

inventor vini^ »ed quia liberat eer- Praeeiitem in eadom eigmjieatione 

vitio eurarum animum. Featnc dieebant antiqui qua nunc dieimu» 

ap. Paul. lib. \. p. 115. Moell. Li- anteetitem. Gf. c. 19. § 17.; c. 28, 

ber repertor vini ideo t»e o^eflaftfr, § 6. 

quod vino nimio u»i ownua libere 18. '^HXiog dp dUrooov ceft.] Lo- 

loftiafilttr, et paulo infra: Nae- beclc. p. 498. cnm hoc Tersn cen- 

i»tii«: Libera lingua hquemur Iw fert Diodor. I, 11.: WoiioXnog fthp 

di» Liberalibtt», Obecoenam nomi- iv toIq Bcmxaiolg huoL fpriaw 

nie causam alTert Aagostinas C. 'AcvifOcpatj ^i>6vv6ov iv dnrl-^ 

D. VI, 9. Vid. eopra ad S I* lo- vBCOi xvQmfc6vf 'OQip^s dh"^ 

cum Lnnr. Lydi. Toi^vtnd fnv uaXiovai ^dvritd 

17. EvBovlrja] lloc cognomen rs nal ^tovvoovy et Tseta. in 
tribnitor Bacrho la hymn. Orph. Exeg. p. 53. CC § 12. t. 5. 

29, 6; 41, 2; 51, 4. apnd Plntarch. afr«olvl>or] i.e. etrictior. Vid. not. 

Sjrmpos. VII, 9, p. 714 C. Inacr. ad Comm. II, 16, 2. 

ap. Boeckb. vol. 11. p. 48. n. 1948. 19. ApoUini» Clari{\ Conf. § 1. 



176 



MAGROBU 



) "OQyia ^lv Sedttwtag itQtjv vrputAta xBv^iVy 

sl a aQa xoi nccvQf) 6vvt6iq xal vovg dlana8v6gj 
q>Qd^o tov navtcav VTtatov ^bov ifiiiBv 'Icm^ 
%sluatv fiBv t* *AtdifVj Ala S slagog dovo(iivou>y 
Hakvov 8h ^iQsvgy (letoaciQOv ^ af^QOv lao. 

[Mst. AB6PS. 
Cbii) AB. ^att (bis) vica. fctoq (biO hg. {fXctfOs (infra ^Xiog) S. — 
affatuB P. 90. ▼• I. OF»jiMBN P. i^nofUtf (reliquii Graecis Terbic 

omiMiO ▼->• — ▼• 9* 'Ev h-bP6. eifi S. — APjrot BMIdPS. &q toi 
M2. AnATOi P. a«ayoi ^Thaan." aflrorij h-b. Borai S. 5^ra PO. 
— naiQfi M3. «^rp8 BP3. njYnn P „Thuan.'' *^^P^ SM2. nJLrjorjg 
MS. — T. 3. r^y h-b. rttzv BPSP37. — vnATO P. «I^oii/r^tr S. ^ l/Ei^ 
^tnr fofl» h (gp-b ^co). eMMCivaa» B. ififisytu i SP67. BmMiNjt (om. 
i^fl») P3. — T. 4. Ul/tatt fiktf tAd' slpai & di stifog S. XBiiiati, fi^ ta 
' ~ Eiooc P6. — jpMOMSNOio P. — T. 5. ^eooc SP6. — unon 



davai d diuifog 

*Iam] „Dtodorns Sicolos Hittor. 
iib. 1. [c. 94.], obi Terba facit de 
legam latoribus antiqoia qni simo- 
larunt ce deornm monere acceptas 
legea popalaribnc snie constitolsse, 
haec confe«tim ■ubiicit: IlfUfa tolg 
*Iovda£oig Mmcijp Cnifocnoiiicacd-ai 
rovfi v6fiOvg avt^ didovai) tov'Ia<S 
huitalov/ievov ^eov. Uaec ille. Unde, 
ot ez ioeo et Terbis Apoliinie o 
Macrobio iam cltatis iiquere potest 
•ummnm illud nomen qnod ieho- 
iiam SS. Scriptnrae appellant, 
etiam ethnicis, ac pracsertim Grae- 
cis, non fni«ee incognitnm. Vide 
item N. Fulleri Miecell. Sacra cap. 
6. iib. IL et lib. IV. c. 14. Pont. 
(Sic dz)— „Loco Diodori Siculi, qnem 
Pontanne laadavit, adde Clemeaft. 
Alexand. Stromat. V., qni nominic, 
quod theologorum consuetndo to- 
cat tetragrammaton, facta men- 
tione: Aiysttu ^K inqait ido^, 6 
fu^eQfMp^BiSitai 6 mv %ui 6 icofuivog, 
Plnra Tide de hac re apnd Dilherr. 
Diepp. Tom. II, p. 169. et By- 
naeom de Nat I. C. I, 1, p. 95. 
Zbvv. — Lobeclcioe, qni p. 460. 
(t. 5.) ccripcit dfiifbv^AdatviVf ad- 
notaTit: ,,Hoo confidenter repocni 
pro Tttlgato '/a<o; nam hoe dei no- 
men peregrinom eet, cuioe Tim 
qnattnor dome«ticoram ileornm to- 
cabnlis ezplanaft oracnli eompoei- 
tor. Lydne de menc. p. 83. Dio- 
nycnm a Chaldaeis Pnnice /oo et 
mnltie in iocls Sabaoih dici referft, 
qnae nomina ci apod antioniorec 
legerentur, libens snbscriberem 
Vossio hinc Sabi sen Sabazii to- 
cabnlom dedncenti. Antisyrob. T. 
I, 185. Ceternm 'laa scribiftor apod 
Macrobinro, 'laa Diod. I, 94., ple- 



f^itonti-' 



rnmqne *Jao>, t. loh. Drusii Tetra- 
grammaton c. \I, 19.'*— Lydi Terba, 
ad qnae respicit Lobeckius, hsec 
snnt: IV, 38 eztr. Ol XalBaloi rov 
d^shv 'lat^ Xiyovctv, dvtl tov tpeSg 
voijt6v tv ^ot^liuav yXdccjiy xal 
Zafiamd" Sh noXXaxov Xiystaiy otov 
6 '6nkQ roi^c l«ra n^Xovg^ tovticttv 
6 SrffuovQyog, Praeterea hos ver- 
sns defendit a ratione lablonskiiy 
qui Panth. II, c. 6. S 5. eos a 
Christiano eoqae gnostico dicit 
esse compositos. In H. Stephani 
thesanro adiicitor: AIpz. Trall. II, 
p. 199.: \)QiUijn ce to Svofue t6 fii^ 
ya 'lam^y £afiao^y 6 ^ibg 6 ctjj- 
Qiiag tijv yiiv. 

ao. T. 1. vfjnBvvsa] Haec toz, 
qoae significat infanda^ proprie 
quidem quae exquirere fa$ non tif, 
in H. Stephani fthes. Gr. I. ez hoc 
nno loco affertnr. 

T. 2. Ei tt &Qa tot] EmendoTi e 
codd. in Symbb. p. 15. £/ (f apa 
apnd Vigerom p. 515. Terftitor tin 
veroy sl &Qa apnd DeTarinm p. 41. 
ed. Klofts. ei /orfe. Tol esft prono- 
men personale pro ool, refereo- 
dnm, nft ^^aCeo, ad enm cni daftnm 
est oraculum. 

T. 3. rof' ndvtav {rfforov] In ftanfto 
codicnm consensn dnbitabam ali- 
qnantisper, sitne scribendnm riDsr, 
qnod qnidem ezplicarl non poftesft, 
nisi refcrftnr ad consnlftationero, ot 
tmv sroirair significet eorum omnttim. 

T. 4. fdv r'] In edd. minns recfte 
legitnr filiv r^. Has particalas se- 
qoi soleft Hi rs. Ezempla, in qulbus 
nft nostro ioco sequitnr simplez Sk^ 
vid. apnd Hartnng. Lehre Ton d. 
Partik. d. gr. Spr. I. p. 73. 

T. 5. dfioiv 'lam] Lobecltiam con- 



SATURNALIORUM UB. I. CAP. XVIII. 177 

Huius oraculi Yim, numinis nominisque interpretationem, qua Li-21 
ber pater. et sol ^la^ signiGcatur, executus est Gornelius Labeo in 
libro cw tttfitus est: De oraculo ApoUinis Qariu Item Orpheus22 
Libery^ atque Solem unum esse deum eundemque demonstrans 
de ornatu vestituque eius in sacris Liberalibus ita scribit: 
Taika ts navta teksiVj ^qi 67ievy nvxa6avta 
cSfia &sov^ uliii^fia TteQvxXvtov ^bXIou>' 
no&ta luvow fpkoyiaig ivaXlyxuyv dxtlvB66vv 
xsitXov q>OLvlKSOv nv(fl sixskov d(iipL^Xi6^ar 
5 avtd(f vnsQ^B vsfiifoio navaloXov bvqv xa^dr^ai (so3| 

Edd. Tiralig^spdzb.] 
^9 P7. mrtwcApmi B. mBTOm. %pot P. (iBTOKm^fm P6. fieroxmQot S. 
" dpQbv Edd. lapQOV SV67. — laA sp. faa) h. idm gdzb. vam A. 
Am.B. iccm P. lodlm S. "AScwtv acripnit Lobeck. p. 460 21. Idm 

Edd. — eui Utuiut (om. etO BG. 22 Orpheut] cf. Gean. p. 371. 

Ilerm. p. 464. Lob. Aj^taoph. p. 727. — tffifim «dd. a «er. m. G. — Tavroc 
XB BPMI23 iln P237 noii liqnet iilrani sii re an rs). ctvxd zb P6 iavxd 
XB ndvta omiasis reliqiiis verbit Graeci« %-a). xavxa H S. xavxd ya 
h-b. — ffQi •rripai e coniecliira Geelii. Vid. not. TBjeiifepiCKKYHt 
B (M3 cKSYBt; P3 ckbyin; P2 ckeikb), xbXbT nBQiOTiBvrj SMI2. xbXsZ 
nsQiiisv^ P7. xbXbiv nsQiiiBV^ P3. tmc in nsPA ckbyhi P. xbXbiv 
IsQa iTHBvi h-b. — ▼. 2. »soi P. „Thuan." — filfirjfia BPSM123P267. 
AAi^xBm.4 „Thnan.*^ nXdxx stv h^h. — nsQaiXvxovHSHl^P^l. nspiKAY^ 
TOY M3. nspiKanov P2. nspixAYiOY P „Thnan.'^ kQiavyovg h-b. — 
T. S. ovv q>Xoyiaig BSMI23. oyiv tpjOTSAic P3. oyiv tpAronsAic P2. 
P2. aYKtpAOTBAic P. AYYtpAOTS ,,Thnan.*' dQyvipiaig h-b. — iaXlyTuov 
S. — V. 4. nsnamy P. — tpoivbiBQOv p-z. — nVQl BtxsXov b aucture 
Zeiin.; Gean. Herin. Lob. coll. Argonnnt. v 222 et 517. nvQitinBXofif 
h-z. nYPiiK s Aoy Vyi2Z. nYPiKSAOK H}\\. nBQlyLsXov S, ^ T.b aYTAS 
AYTAC „Thnan." — nBPSKSBPOio UM12P36. nSQsPQOiO Csop- «dd. vs) S. 
^ navatoXov BPSM12P36 „Thaan.'* navai6Xov h-b. — xct^&a^ai p2-b. 

l^eu^o^Admvtv commemoraTi in app. d« ornata ■tatiiae dei. Cf. Crenser. 

crit. At qnum aupra (§ 18.) poat IV. p. 137 sq. 

deornm nomina qnae hia Terbia • r «l i<i. i • i >« 

fnfr. (S»l.)! %"" Liber paler et '^^«^t' 

$ol 'lam ngnifieaiur, non eat dnbi- v. 1. ^qi] In STDibol. p. 15 aq. 

tandom, quin h. I. commemorataa acrtiiseram xslstv k nsQl imsvj nv^ 

fuerit Bacchos. Quamobrem vide, itdoavxa^ atataens in codicibus ez- 

ne ■cribendnm ait 'laigxov, qnod cidiaae litteraa ns. Sed in aliam 

facile poterat abire in *Iam, Soleln aententiam me traduiit /. GeeUut^ * 

vernuni fniase lacchnm refert Boet- yir •ummns, qui in epiatola ad mo 

tiger. Id. I. p. 18. Quod ad adiec- acripta: „Tn, inquit, si iterum at- 

tiyum dpQ6v attinet , Pcntheua tencieria varietatero quaro ipse at- 

ignoturo quidcm «ibi Bacchum tuiiati, TEAEINEPI^ potius nihil 

apud Eurijpidem Bacch. v. 353. vo- mntabis et mecnm legea xsXslv fJQ$ 

cat r&y vrjXvfAOQmov ^ivovy et oxsv^ jnmdcavxa, Kon ineptum vi- 

ibid. 453. dxuQ x6 (liv Om/i, inquit, detor praecipi aacerdoti , ut ata- 

ovx afiOQq>og sl, ifvSy ^Slg s/g yv^ taam Apollinis matie diet fecti or- 

vaZxag, et v. 493. TlQmxov /Av net iis in«i|rnibaa qaae folem 

dfiQOv p6aTQVxov xs/im gb&bv. Cor- orientem aignificent. In antiquisai- 

nut. c. 30. p. 216. ^riXvfJtOQfpog mo codlce potoit, ut nosti, acribi 

filv nXdxxBTcUy qno cum loco con- EFI pro HPI^^ — Qnae in pro- 

fertOaannnaOvid. Metam. IV, 19sq. ximia vereibus emendavi o codici- 

tt6i, quum tine comibut adttat, Fir^ bus mss., ea Yiz egent commen- 

ginevm eapui ett. datione; sed enm v. 2. ((lifififia} 

22. lie omatu vettituque eiut] i. e. conf, v. 7. 

II. 12 



178 MACROBII 

SeQfia nokvtSttxtov ^(fog oueta dsii&v dpLOVy 
&6rifiav 6ai6aliaiv (iliiij(i hQOv ta nokoio. ^^ 
Elta if vucBQ^B vi^Q^g x(fv6EOv i(06tij(fa fiaXt^^l^l^ 
naiiwavo&vtaj niift^ 6tiqvcyv tpOQiBLVy fiiya <SMJggy 
10 Bv&ug ot ix nBQatan/ yaltjg {paid^mv dvoQovtov 
XQv6Blaig dxtZ6i fidkn Soov mxBavolOj 
ccvytj d* Soxttog y^ ava 8b dQO^q) dfiwiiiiyBt6a 
liaQiMtlQy dlvjfiLV iki66o(iBvi] xatd xvxkoiv^ 

JtQO^^B ^BOV' iei}6tilQ d' aQ* VftO 6ti(fV1DV dfLfXQI^Cin/ 

15 ^alvBtai iixhavov xvxko^j (tiya ^avim Idi^^ai. 
23Hinc et Yirgilius, sciens Liberum patrem solem esse et Cererem 
lunam, qui pariter fertilitatibus glebae et maturandis frugibus vel 
nocturno temperamento vel diurno calore moderantury 
— Vestro, ait, *t munere tellus 
Chaoniam pingui glandem mutavit arista, 
24Solem vero terrenae esse fecunditatis auctorem idem poeta pro- 
fano mox docuit exemplo, cum ait: 

Saepe etiam steriles incendere profuit agros, 
et reliqua. Si enim hominum commento ignis adhibitus multiplex 
praestat auxilium, quid ascribendum est aetherio solis calori? 
XIX. Quae de Libero patrc dicta sunt, haec Martem eun- 

[Efld. ABGPS. 
KUTjftpM BPSMI2. xcrra^^ai h-p1. KjrrAYAi P3. nuxdnxta P6. — 

T. 6. KOAICTIKTOX &UPOC P. TtoivaTVK^QOS P6. nolvCTVKIJQOS S* — 

T. 7. dAidjyisitoy P23. aaiJaAsiatN P. ~ nnoYTfnoAio P. iPor 
TewoAOio B. iQOVT ivoloio M12. igovT avoloio S. spitonoaoio Pd. 
BPOYTeKowocpo P2. — V. 8. vifiQig S. — ▼. 10. ^v^ Sy' i* conieri 
Syinbol. p. 16. Vid. not. — dvoQOvmv BPS.M12P36 „TlinRn.'' dvoQOv-^ 
atov h-b. ~ V. 12. AYTH BPP3. avTrj S. avTri M12. — bi aka P. 
NiAKA BP3. vtXija SM12. — dfitpifityeia a i SP6. — ▼. 13. fjucQfiiifriv M2. 
fiOQfiBQtj SP6. — ▼. 14. {;«>aTJ79 SMr2P6 ,,ThnBn.*' moctbp B. xoeisF 
P. — Yno P. YNO „Thaan.'' «o B. dn6 SM3P6. -- ▼. 15. <palvBvai 
BSM12P36. (fAtNBTAT P „Thnan.'« (pah^' &q' h-b. — ^avfia /die^at 
SM12P67. ^AYKAJec^i H. ^aymi Jeco^i ^. ^avfi iatdia^aih-h. 

23. yirgiUu»] Georj^. I, 7. — tcriben» ▼-h. 24. fecuuditatis etM 

G. — idem poeta] Georg. I, 84. — el cetera G. — aeCAerio Sy-g. 

XIX. Caput XIX, Nt Marti» quidem aui Mercurii aiiud et«e mvaieit 

▼. 5. Kud^dtpai] Cf. S 4. ve§Qmv qnidem legitnr , it» nt In dtalecto 

doQalg Ka^anT6g, opicn utitntum non fniMO ▼idea- 

▼. 10. tvdvg 8t] Ad has pRrti- tur, licet in BRtrRchoniyomRchia 

CQlas Symbol. p. 16. adnotavi bie, ni fallor, lenrRtur: quid RUtem 

haecce: „Omne« mei eodicee ut hoc loco £v<&v( or' aibi ▼elit, fateor 

edd. habent B^^g Svy qnare apnd me nescire.** 

Macrobiuin nihil aasiro mntare, ▼. 15. d-avfia tdia4tai] Haec mn- 

•ed si qnaerimna, quid scripserit tata esse videntnr la d«v^' iaidi' 

poeta ipse, equidem pnta^erim ▼e- a^at ab homine cni ignotnm fucrlt 

rum e«se ^1;«"' 8y\ Nam parti- digamma Aeolicnm. 

cnla i^yd^B apud Homernm qnidem 23. vel noetumo temperamentQ vel 

■aepe inaervit comparatiooi, ■emel diumo calorej In^ereo ordine snpni 

etiain cuin coninnctivo Juncta, II. diiit: Uberum patrem eolem ette et 

^',5*7.; de pronomine oye ad prae- Cererem lunam. 

cedena Bnbstanti^um i^elloio refe- Fetfro eet.] „Conf. Barth. ad 

rendo conf. NaeKeUbnchii Adnott. CUudian. de rapta Proterp. I, 16.*^ 

ad Hnin. 11. ed. 1. p. 218 tq.: con- Zaviv. 

tra Bvdifg apnd Ilomerom ne temel XIX, 1. Martem eundem ae tolem 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XVIIL XIX. 179 

dem ac solem esse demonstrant: siqnidem plerique Liberum cum(S04| 
Marte cooiungunt, unum deum esse monstrantes: unde Bacchus 
'EwdXiog cognominatur, quod est inter propria Martis nomina. 
Colitur etiam apud Lacedaemonios simulachrum Liberi patris hasta2 
insigne, non thyrso: sed cum thyrsum tenet, quid aliud quam la- 
tens telum gerit, cuius mucro hedera lambente protegitur? Qnod 
ostendit vinculo quodam patientiae obligandos impetus belli. Ha- 
bet enim hedera vinciendi obligandique naturam: nec non et calor 
Yini, cuius Liber pater auctor est, saepe homines ad furorcm bel- 
licum usque propellit. Igitur propter cognatum utriusque effectusS 
calorem Martem ac Liberum unum eundemque deum esse yolue- 
ront: certe Romani utnimque patris appellatione venerantur, alte* 
rum Liberum patrem, alterum Marspitrem, id est Martem patrem, 
cognominantes. Hinc etiam Liber pater bellorum potens probatur, 4 
quod eum primum ediderunt auctorem triumphi. Cum igitur Li- 
ber pater idem ac sol sit, Mars vero idem ac Liber pater: Mar- 
tem solem esse quis dubitet? Accitani etiam, Hispana gens, si-5 
mulachrum Martis radiis omatum maiima religione celebrant, Ne- 

Edd. yicahicspdsb.] 
quam 9oIein. cb-b. Cap, XXII. De Marle, ▼ (i Cap. XXL) dm MAmTM. 
B. 1. liberum pUrique G. 2. ied et enm s-bP. — quid aliquod 

(■np. aliue quam) G. — geriiur t-j^ (S gerit?} — labenie ▼!. <— obU- 
gandi vinciendique 6 (S ordine tif^nis supra po«itis restitnfto). — cuiuc 
iibet S. 3. utrumque romani S. 4. liber beilorum (oni. palcr) A. 

5. i^ccitani AB8-bPM3. itfcitani Sv-gMlP6. Aceintani P2. ^ctii* 
faxi (e corr.) P7. j4quitani GMS. jtttitani P5. — Nelon BGa-h (bg in 
nig.) PM3P5. nccoti M2/#2 (ASM 1 P25 ne convocafUcs). neeum P6. AV 
eyn v-g „Mt. cum editit oninihac, quoinodo ot Orteliuii allfgat. Cttme- 

efl«c] HoG probare conatnt ett niine adomat (hedera) fAyrcot et 

Vacholdiat coll. Iljmn. Hom. f^j Eurip. Bacch. v. 25. SvQaov vb 

6 tqq. Zeittchr. f. d. A. W. 1842. dovg c/ff ZCioa, xiccivop fiiXoQf ei 

p« 859. ^ ^ ▼•710 tq. i% dh %icaLv»v ^4^ 

Baeehue 'Ewdliog eognominatur] aoir, 

In Steph. Thet. Gr. I. ed. Parit. 3. Marjpifrcai] Cf. e. 12. S B.; 

t. h. ▼. affertur Oionyt. de comp. GcUiut N. A. V, 12, 6.; UartuDg. 

Tcrb. c. 17. p. 107. I.: BQOftie do- II, p. 158. Catot obliqnot impro* 

QOTwp^Q iRvvttlte xoXiiMxilade. bat Varro L. L. VHl, 17, 33. et ll^, 

Crenser. IV. p. 58. citat Maaocchi 46, 75 tqq. 

nd Tabb. Ileracl. I. p. 138. -- Ho- 4. bcliorum patene] Conf. S ^- ^^ 

oTchint: "Evvdliog "Aoiig ^ 6 vid. not. ad c. 9. S ^* 



Tovtov vlhg. Martit filint Bac- probaiur] Obterranda ett hoiut 

chttt fnitte dicebatur in mytteriit yerbi conttrnctio cum duplici no- 

Sainothracicit. Cf. Creuier. IV, minativo. Cf. S 7. 

p. 250. eum primum edidervnt auctorem 

2. ciiint mucro hedera lambemte trivmphi] Rem iitdem fore verbia 

profe^ifur] Cf. Cornntut I. c. 0.217. tradidit Cornutnt I. c. p. 219.: 

TivH ai Ti5v d^^^otty icai liKiOO^a- TE^ofe xcrl xolBuictifg bIvcci xol 

rldag novntonivag i;«6 tAv nQArog %atttOB6Bi%ivai vbv 

(pvilmvllrovciVf eig xcrl 68vvrifp&' iv talg nolip,i%aig vl%aig ttyd^ 

Qov tivog icd'' OTC v^vxtofUvov tp ittvov Q'qlafipovp Hartung. 11. 

ttaqiL t^ nolvnoctuv IXaf&trptu §fg p. 19* baac docet fnitte teatentian 

v§osig hffetv %u\ naqa%o%ag fnni'' Grtecorum, ted Romanot bune 

gnrovrnv. Salmat. do homoa. hjl. hoBorem tribniote lovi et HercuH. 

iatr. p. 4., qiii confert Plin. N. H. Cf. ibid. p. 26. 

XVI. 34. a. 62. S 144. Cuiue dei et 5. Aeeitani^ . . Hinpana gem] 



180 MACROBII 

6ton yocantes. Et certe ratio naturalis exigit ut di caloris caele- 
stis parentes magis nominibus quam re substantiaque divisi sint: 
fervorem autem quo animus excandescit excitaturque alias ad iram 
alias ad virtutes nonnumquam ad temporalis furoris excessum, per 
quas res etiam bella nascuntur, Martem cognominavcrunt, cuius 
vim poeta exprimendo et similitudini ignis adplicando ait: 
|305) Mulveto 8*6^0% "AQtiq ly%iiinaXog iq okoov jcvq. 

In summa pronuntiandum est effectum solis, de quo fervor ani- 
morum, de quo calor sanguinis excitatur, Martem vocari. 

7 Ut vero Mercurius sol probetur, superius edocta suffra^io 
sunt Eundem enim esse Apollinem atque Mercurium vel hmc 
apparet auod apud multas centes stella Mercurii ad Apollinis 
nomen refertur, et quod Apollo Musis praesidet, Mercurius ser- 

Smonem, quod est Musarum munus, inpertit Praeter hoc quoque 
Mercurium pro sole censeri multa documenta sunt: primum quod 
simulachra Mercurii pennatis alis adornantur, quae res monstrat 

Osolis velocitatem. Nam quia mentis potentem Mercurium credi- 
mus, appellatumque ita intellegimus ano rotl igiAtivevBLVy et sol 
mundi mens est, summa autem est velocitas mentis, ut ait Ho- 
merus: 

[Mm. abgps. 

rarias tantom et Stoeriana testantur in antiqno ease IVetofi.'^ Gron. ad 
B. 21. § 18. 6. diveni ?-ff. — MaivBTo] II. o, 605. — 81 mg d«. — 

iyxsicnalog i}lo6v S. 7. Cap. XXIil. De Mereurio. ▼ (i Cap. XXIT). 

DM MMncunio. AHG. — «tfperitiit] Vid. not. — euffragia mnf r-g. „Non 
haec fiirma a Macrobii usa abhorret. Sic pnnlo inferius (§ 8.) mtiUa 
doeumenta tunt,*'*' Zenn. — eundem (oni. enim') G. — impartii Sr-f^. 

8. quod per $imulacra S. — pinnati§ Ach-bP. ^ moniitrant BG. 

9. et dno t1. — eut autem BS. est (add. a sec. ro. autem) G. — Ho- 

Conf. Plin. N. H. III, 3 s. 4. § 25. 7. Mercurius sol probetur] Vid. 

Sill.: Carthaginem eonoeniuni po^ not. ad § 4. 

puli LXV', exceptis insularum inco- svffragio sunt] Singnlari qnadam 

lis , . Rx colonia Aceiiana Gemel" yi diritur pro adiumento sunt. 

ienses. Harduinua adnotavit: „Col. stella Mereurii ad Apollinis no^ 

luL. Gbbi. AcciTAifA afiud Grut. p. men refertur] Haec nusquam roe 

271. [6.]. Aceisy hodte Guadix, in lofrere memini. Videntur ergo 

Grflnntt-nfli rrjn^no. . . In nommia verba superius edoeta referenda 

itnlM]i»is: ('• I. ^' Acci et Col. es«e ad ea tantum quae «equuntur. 

Ui^n. Acri/* « Ailde ibid. p. 452.4. Apolio Mmsis nraesidet] In Satur- 

tn A«Ar> AcciTA^o. Mannertue nalibus Marrobius hoc docnit nuc- 

Ceii^n 4. Gr^ ri. II, toI. I. p. 388. quam, sed in Cumm. II, 3, 8. 

*i^* I. Agi^iu inler Oscam llerge- Mercurius sermonem .. tfiperl/£] 

tmii Rt Larnriiu attoe negat ean- Cf. c. 12. S^-» c. 17. §5.; Comm. 

dtMii iirlif-iii pii^e a*: Guadix. I, 12, 14. 

6.^ eatoris eaelestis parenfesl Hac 8. tofi* veloeitatem] Conf. c 17. 

dictione saepiue usne eat Cicero § 69. 

(ad Att. I\. 10,3, Tim. II , de fin. 9. meiitif potenleiit] Cf. §. 4. et 

II, 1, 1., de leg. I, 24; 62.) alii- Cornnt. c. 16. p. 164. Tvyxavei Sl 

qne, nt Plin. N. H. Vll, 80. •. 31. "Eo/iijg 6 loyog, Sv aniathiXav 

§ 117. et X\V, 2, 5. § 11. Horat. Tt^g iifuig ii ovQavoH ol ^Bol %tL 

Od. I, 10, 6. Apud Macrobium hoc dn6 tov iifftfivsvuv] Conf. c. 17. 

unum exemplnm adnotnvi. § 6. 

a<f iemporaiis furoris exceftttai] fol mimcfi menf eft] Cf. c. 18. 

Vid. prolegg. p. xlii. § 15. 

exprimendo . . ait] Vid. ibid. p. xl. f cimma eft veloeitas menlis] „IIuo 



SATURNALIORUM LIH. L CAP. XIX. 



18i 



— iO0Bl SttBQOV ijh VOf^lia' 

ideo pennis Mercurius (|uasi ipsa natura solis oraatur. Hoc ar- 10 
gumentum Aegyptii lucidius absolvunt ipsius solis simulachra pen- 
nata fingentes, quibus coior apud illos non unus est Alterum 
enim caeruiea specie alterum clara fingunt. Ex his clarum supe- 
rum et caeruleum inferum vocant: inferi autem nomen soli da* 
tur, cum in inferiore hemisphaerio, id est hiemalibus signis, cur- 
sum suum peragit: superi, cum partem zodiaci ambit aestivam. 
Eadem circa Mercurium sub alia iabula fictio est, cum inter su-Il 
peros et inferos deos administer ac nuntius aestimatur. Argi- 12 
phontes praeterea cognominatur, non quod Argum peremerit, 
quem ferunt per ambiium capitis multorum oculonim luminibus[306] 
ornatum, custodisse lunonis imperio Inachi filiam, eius deae pelli- 
cem, conversam in bovis formam: sed sub huiusmodi fabula Ar- 
gus est caelum stellarum luce distinctum, quibus inesse quaedam 

Edd. vicahgspdsb.] 
oifrtif] Od. 17, 36. — pjimif B (S a p. m.) vich-b (g in m|r. pennin') P. 
~ tpte vSichg. 10. lueidiui /4egypUi r^, ~ p i nnata Awieh-h (g in 

ro/f. penn.} P. — eaerula §-b. — eiantm Sv. — eum inferiore (om. in) • 
ASv-g. li. aeitimatuM (sap. r) B. exiitimatur Sv-g. 12. 'Jq- 

yup&inrrjg S. argifonte» ABG. — eognominatu i BG. cognominantur StI. 
— peremerint §. — filiam lo hs-br. — eiutmodi BG huiuicemodi c-b. 



pertinet Iocds Cic. Tosc I, 19. 
qn«m Clarliiiis laadat ad Odya«. 
^,36.: Nihil tit animo velociuif 
nuUa eit eeleritas quae poait cum 
animi eeleritate contendere. Uoroe- 
ma sive quiaquls eoi anctor, in 
^ bymao in Mercnr. 43. eidem deo 
tribuit 4i$xv v6tjiicc." ZBtrif. — Adde 
Lnor. Lyd. IV, 52. (p. 102.) ^^1 
firiv eMtatofw nfmohjyteti xovtov 
rocifceicavreg ntsi^oigy vqv d£v- 
Xfita %al tdxos X6yov dia t^g 
zoiagds tixvrjg aivtttofitvou 6 yovv 
fsotrjvijg cpvjcivlSnBa ntsifOivta^ 
et Cornut. 1. c. p. 166. :^ IliBiXa di 
cpiQH ntiomta xckI Bi^ digog q>iQB^ 
raij cvfiipmvatg tm *0(ii^Qipy 7ia^dn$Q 
Bfyrjrat ra (r6?) Iirea nrsQOBvra, 

10. lolii iimulachra pennaia] Vi> 
detnr respicere ad orbes llloc ala- 
toc qni saepe contpiciuntnr in 
Aegjptiorum monnmentit. Cf. C. 
Schwenck. Mytbol. Aefj^. tab. 3., 
nlsl forte in aniroo baboit simnla- 
cra alata, qnale est Aminonia 
Kneph apud Creoser. II, I. tab. II. 

11. «nler tvperof et inferoi deoi] 
Coof. Uorat. Od. I, 10, 19 sq. Sw 
perii deorum Gratui et imii^ ad 

3oem locnro Orellius attalit Clan- 
ian. Rapt. Proa. I, 89. Commune 
profundii et iuperii numen, 
Adde Apulei. Metam. XI, 11. llle 
euperum eommeator et inferum, * 



adminiiter et nvntiiMl Cornnt. 1. c. 
p. 166.: IlaQadidorai oh nal ntJQvi 
J^fAvf mal StayyiHetv avrov iipaaav 
ra. naQ* hulvmv roig dvJ^Qcanotgy c. 
Dot. 0«anni. 

12. Jrgiphonte»] Cf. Cnrnnt. I. c. 
*AQyei<p6vrfig di iertVj oIovbI aQyB^ 
tpdvTfjgy dnb rov dQymg ndvra cpal- 
VBiv %al eatpfjviiBtv ro yoiQ XBvxbv 
doy^ ixdXovv ol nccXatoi' ij dn6 
v^g nard rrjv weovrjv raxptfjrog, 
Arnob. VI , 25. mereuriui pinnatue 
/4rgiphontei. Hoiner. II. ^% 103. 
iiaitroQip 'AQystcpovrfjy ubi ?id. 
•chol. et Eustath. 

inachifiliam] i. e. lo, cuins no- 
men in nonnullis exempUribus le- 
gttur additum. 

e»Kf deae pellicem] Quid sit pel- 
lez, docent Gellius IV, 3, 3., Fe- 
fto« ap. Paul. lib. XIV, p. 222., 
Piinlus Dig. L, 16, 144. Genitifo 
casn additnr aut eiu« nomen, quo- 
cnm illa vivit, ant eius, cuiue lo- 
cum occnpavit. Cf. V, 16, 10. Ga- 
nymedem non ut lunonii pelli- 
eem a love raptum; Plant. Merr. 
IV, 1, 24. ut videat iimul tuam 
jlleumenam pellieem^ luno mea; 
Cic. p. Cluent. 70, 199. filiae pel- 
lex; Ovid. Met. X, 347. mafrtf 
pellex. 

eaelum itellarum luee diitinctum] 
Conf. f 13. ambitui caeli ilella- 



182 



MACROBII 



ISspecies caelestiuni yidetur oculoruoi. Gaelum autem Argum vo- 
cari placuit a candore et velocitate, yea(fa to ksvxov xal ta%v, 
Et videtur terram desuper observare : quam Aegyptii hieroglyphi- 
cis litteris cum sigoificare voiunt, ponunt bovis nguram. Is ergo 
ambitus caeli stellarum luminibus omatus tunc aestimatur enectus 
a MercuriOy cum sol diumo tempore obscurando sidera veluti 
enecaty vi luminis sui conspectum eorum auferendo mortalibus. 

14Pleraque etiam simulachra Mercurii quadrato statu iigurantur solo 
capite insignita et virilibus erectis: quae figura significat solem 

[Htt. ABGPS. 

13. voeiiari c-li. — naQo: t6 liwtov ra^v (om. wxlj v1. %aQa r6 
aQfhv taxp c. fcaQa x6 dqyhv %ttl vaxv g* «,Mliil snfficit. Lego: itaQct 
ro doyl^, xovticxi Xiv%hv %al raxv, Tale qnid oronino reqniritar/' GmB. 
dnb xov dQyog, xaxvf fj lsvx6s S. — $ignar€ •«bP. — Hi$ ergo Avl. 
— eatimatui (sup. r) B. exittimatur Sv-gb. — velui p-b. — necat (sopl 
odd. e) G. 14. uberibue ereeti$ sen arreeii$ sen virgaii$ coni. Zenn. 

roll. Anncreont. Od. XXIX, 30. fiixandiiov dl nolu Jtdvna^ xi jn^aff 
^EQfkOVj Virg. Aen. XI, 639. atfrecto pecfore, Sen. Hcrc. Oet. 146. (fua^ 
virgata tibi praebuit ubera^ et qnod infra c. 20. S IS. de uberiboa I«i- 



rum luminibue omatu$, et En- 
ctath.^l. c. p. 138., "Avnvog vv 8ia 
piov, acxQoig uiv xmv dvaxiuovatv 
hiavolymv xovg fivovxag dcpd^aliJtoifg 
cwavaxillovxag aonsQ %ai ir^ro^Cy 
kxiQOtg dh ai %dhv x$$v doxfQcav 
dvoftivoig iy%axafiw»v xovg §linov^ 
xag 6tpd-alfiovg, uai SaniQ otTxcrra- 
d^cov x6v iv avxolg 6nxi%6v rjlioVi 
o ital E^Qinldijg drjXol iv otg miclv 
^AQyov hfifiaxa ra fi^ i,hv acxQetv 
inixoXaUft fiHnovxay xct H UQioxtov' 
xa Sw6vxo$v fiixa, 

18. naQa tb limidv ual taxb] 
Conf. Cornut. I. c. ad § 12. eft Ue- 
iiych^. 'AQyittp6vtfig •• livnomxvxfigy 
... ^ xaxiatg ual XQavAg anotpat" 
vofiivog, ei^Aoytog Xivubg, taxvg, 

ponunt bovi$ Jiguram] Creozer. II, 
p. 94. Not. refert apnd plerasque 
▼eterec gentea tanniin si^nificasae 
terram cet. Coromcntatt. Uerodolt. 
Part. I. p. 124 sqq. 

14. quadrato $tatu] Conf. Real- 
Encycl. yol. IV. p. 1857 sq.; Cor- 
nnt. c. 16. p. 167. JTXdxxixat dh xal 
axitQ nal anovg xal xiXQdyatvog 
x& cxijftaxt 6 'Eofiijg xri,. Lanr. 
Lyd. I. c. Elxa dl xiXQayofVOV 
ax^fjfiaxt '^Xfjvsg dvanXdxxovat 

XOVXOV ix6v *EQflfjV) , XiHflJQtOV fU^ 

ytcxov naQixdfiivoty Xoyov itvat xov^ 
xov ftal X6yov dXffiij xxX.^ et 
qoae adnotavit Roetherus, qui citat 
etiam Grenser. Commentatt. Herod. 
I. p. 135. Martian. VH. p. 734. Hie 
iutaienfte quadratui ip$i Ofllenio de- 
putatur^ quod quadratui deu$ eo- 



lu$ habeatur (cf. II, § 106.). De re- 
ligione Uerronrum nuper disseruit 
E. Gerhnrdus, Berol. 1845. 

virilibu$ ereeti$] Vtd. C. 0. Muel- 
ler. et Oesterlei. Denkm. d. alt. 
Konst II, 30. 337., et conf. Cor- 
not. I. c. 01 8* dQxatot xovg fikv 
ftQiCpvxiQOvg futl yevitavxag *EQftdg 
6Q&d inolovv td aiSota ixov^ 
xag, uxL c. not. Osanni, et Plottn. 
Ennead. III, 6 p. 821. F.: "O^iP 
olfiat ftal ol ndXat cotpoi fivczitAg 
%al iv xdiixatg aivtxxofiivoi lS^fii|y 
fih notovct tov dQxaiov ro xffg 
yiviaie$g ^oyavov dil ixovxa 
ftfbg iQyaalavy tov j^ctrtrovra 
xa iv aic^^ficit dfjXowxig ilvai 
x6v voffxov XoyoVy et qoae attnlit 
Crenser., Herodot. II, 51. Tov d^ 
*EQfiie$ td dydXftaxa do^a ^Z<*^ 
xd aidoia nouvvxig ov% dii Al^ 
yvmiaiv fiifucdij%aat, dtH dft6^ IJi^ 
Xaay&v ftQmxot fihf 'EXXi^etv djtdv- 
xofv 'A^fjvaiot ftaQaXap6vxig y ftaQSt 
Sk xoikmv 6XX0U Cic. N. D. HI, 22, 
56. Meroiiriuff mivff Caelo pairc 
Dia mairenaiue, euiue ob$coeniuB 
eseiiaia naiura traditur^ 9*ad 
adepeetu Proeerpinae commotue ffit. 
Pausan. VL 26, 3 de Cyllenioroni 
diis: Toi 'EQfiov 6h x6 dyaXfia .. 
6o^6v iaxtv aidoiov inl xov 
Pa^QOV. Lucian. Inp. Trag. 42. 
KvXXipftot id^vovxig) ^dXffxt, Plo- 
tarch. an scni resp. gerenda ait, 
extr. p. 797. F. ^td %al xwv "Eq- 
amv xovg ftQiC§vtigovg £j;8i^a6 «ttl 
anoSagy ivxitafiivovg 61 toig 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XIX. 



183 



mttndi esse caput et rerum satorem, omnemque vim eius non in 
quodam divisorum minislerio membrorum, sed in sola mente con- 
sistere, cuius sedes in capite est Quattuor latera eadem ratione 15 
Gnguntur qua et tetrachordum Mercurio creditur attributum. 
Quippe significat hic numerus vel totidem plagas mundi vel quat- 
tuor vices temporum quibus annus includitur, vel quod duobus 
aequinoctiis duobusque solstitiis zodiaci ratio distincta est: ut 
lyra Apollinis chordarum septem tot caelestium sphaerarum mo- 
tus praestat inteliegi, auibns solem moderatorem natura constituit 
In Mercurio solem coli etiam ex caduceo claret, quod AegyptiilG 
in specie draconum maris et feminae coniunctorum figuraverunt[ao7) 



' dU legnntar. — «fiecrffortim ,,B**. 

fiOQloig dfifuovffyovciv xrX., qnem 
locnm ezacripsernnt CorniiC. I. c. 
et Eudocia de Violario p. 1&5., 
Porphyrios np. EiispIi. in prnep. 
evang. III, p. 114. *0 Sl ivTBva- 
pkivog *Eofiijs drjXot t^v evrovltxv 
deUwai o^ wxl rhv cntQaectiniov 16^ 
yov rhv dn^ovza dtot nttvxtov, — Cf. 
Fnlf^ent. Mythol. 11,4. erteetia falce 
Saiurni virilibut* Arnnb. V, II. 
viribu» abscieiiy c, not. Hildebrand. 

m eapite] Cf. Coroni. I, 6, 81. 

15. tetroc/^ordttm Mereurio attri^ 
ftuiuml Cf. Corniit. I. c. p. 169. 
Trjg OB IvQag evoBtj^g ioziv^ otov 
rijfi ovfAfpcaviag Tial 6fioloylag xrl., 
iibi Osannna attolit Philostr. iniag. 
I, 10. init. Trjg ivQag ro a6<piOfia 
itQ&Tog *Eofi7Jf n^iaabai tkqutoiv 
Bvolv, %ecTa tvyov tucI x^^^og. Apnl- 
lodor. III, 10, 2. § 4. A^Qav evQB 
*al TtX^xTQOv. Horat. Od. 1, 10, 6. 
Curvaeque lyrae parentem. Idem Od. 
III, II, I sqq. cuiii eo componit 
testadinem septem ncrvis resonan- 
tem, et in hymno Hoioer. in Mer- 
car. ▼. 51. Mercnriuf in lyra a «e 
inventa dicitnr tetendisse «eptcm 
cliordas. Paosaniaii V, 14, 6. Mer- 
cnrio lyrae, Apollini citharne In- 
reationen tribuit. Alia vid. Real- 
Encjcl. ■. T. lyra, Plutarrh. Sym- 
poii. I\y .1, 2. 'EQfiEi dl fucltaza 
tmv aQi^fimv tj TiZQag avaTUiTai. 

aodiaei ratio diUincta e$t] i. e. 
sodiaco« diTiaaa eat. Cf. prolegg. 

p. XLII. 

lura /4poUini$ chor^arum Bcptem] 
Cf. Plotarch. I. c, I. 'H Sl s§8e^ 
fft&ff T^ MovatjyBTTj itQoaxBnlif- 
Qenat ioTentio citliarae septein 
ohordla praeditae Terpandro tri- 
baitor a PiiDio N. H. VII, 5$ a. 57. 



Edd. vicahfi^apdzb.] 
15. giiae el P. — ffi^nal 6. — 

§ 204., Strab. XIII, p. 425. Eu- 
clid. introd. harm. p. 19. Meib. 
Cf. Schneidewin Del. p. 237. 'Hfiftg 
r Oi TBTQdyrjQVV dnoaTiQ^avTfg 
doidmf *ErtTaT6v(p fp^Qfiiyyi viovg 
nBlaoriaofiiv vfivovg. 

tot eaele$tium $phaerarum . . qui- 
bu$ $olem moderatorem natura con- 
stituit] Cf. c. 17. § 3. Sumn. Scip. 
4, 2. et Comm. I, 17 eqq. 

16. ex eaduceo c<arel] Conf. Real- 
Enc. Tol. IV. p. 1860. Philolognt, 
I, 3, p. 512 sqq., ubi Prellerus in- 
ter alla affert achol. Thncyd. 1, 58. 
KriQV%t6v ioTt kvlov ^Qd^^v , Hxov 
huxTiQo^d^Bv dvo otpBtg nBQinfitXByfii- 
vovg ual dvTinQoatonovg nQhg alXr^ 
Xovg uBtftivovg^ onBQ Blm&aaiv (pe- 
QBtv ol itiJQVKBg fiBi^ avTmv. Serv. 
ad Virg. Aea. IV, 242. Plin. N. H. 
XXIX, 3 ■. 12. § 54., ubi legitiir: 
Ilie tamen complexu$ anguium et 
efferatorum concordia eau$a oidetur 
esffe, Tiiare exterae gente$ cadu- 
eeum la pacts argumcntie eircum- 
data efftgie anguinum facerint. Cor- 
nut. I. G. p. 166.: Oi ^ dnonXrj^ 
QOvvTBg nBQl vnv BiQijfiivriv hd§8ov 
To Tov nfiQvulov axrjfta SQayiovTBg 
avft§oX6v Biat tov %al Tovg ^Qtca^ 
8Btg vn avTov rtpffXBla^at %a\ noera- 
d-iXyBa&aty Xvovtog Tag iv avTolg 
dtacpoQceg %al awdiovTog avTovg 
ccfiftaTt dvaXiha}, ^ta tovto yaq ro 
BiQrfvonothv 8o%Bi to %rjQV%iov Btvau 
Antiquissimls teinporibus cadaceo 
non trihuebantnr serpentes (conf* 
Boett^. Amalth. I, p. 104. et Id. z. 
Konstmyth. II, p. 116.). Non recte 
crgo ob Aegypto hanc cadocei for- 
inam dedacii Mncrobius, qui vide- 
tiir spectare ad Aegyptioruni ov« 
Qatov. ~ Ciarel est archaismos. 
Cf. V, 20, 6. 



184 



MAGROBII 



Mercurio consecrandum. Hi dracones parte media Toluminis sui 
inyicem nodo quem vocant Herculis obligantur, primae^e partes 
eorum reflexae in circuium pressis osculis ambitum circuli iun- 
gunt: et post nodum caudae revocantur ad capulum caducei or- 

ITnantur^ue alis ex eadem capuli parte nascentibus. Argumentum 
caducei ad genituram quoque hominum, quae yBvs^tg appellatur, 
Aegyptii protendunt, deos praestites homini nascenti quattuor 
adesse memorantes, jdal^iova Tvxipf "EQcna ^Avayxrp;: et duos 
priores solem ac lunam intellegi yolunt, quod sol auctor spiritus 
caloris ac luminis humanae yitae genitor et custos est, et ideo 
nascentis dalfuov^ id est deus, creditur: luna rvx^, quia corpo- 
rum praesul est quae fortuitorum varietate iactantur: amor 

ISosculo significatur: necessitas nodo. Cur pennae adiciantur, iam 
superius absolutum est Ad huiusmodi argumenta draconum 

[Mm. AB6PS. 
ioia %h, 16. draeoni§ S. — in nodum Sv-«. — oeuUi BGSvi. — 

po$i modum GSv-g (B po»i nodum^ aed n e corr.). — aliit Av-li. 
17. geneiii Ms«. et Edd. — esse (sup. add. ad") G. — duo s-bP. — ei 
lunam G. — daemon Mw. et Edd. » tyam BP. tyun A. 18. pin- 



volumini» 9u{\ Cf. c. 20. § 9. /n 
draconum volumina deeinebani^ 
et V, 17, 12. tortuoia volumina; 
Virg. Aen. II, 208. ainuant immenta 
volumine ierga, Hoc loco ex- 
•^ectes pluraleio nnmernni, ut ihid. 
\, 85. ieplena volumina trojrif, et 
XI, 7&3. terpent iinuosa volumina 
vtnat^ et Ovid. Met. XV, 721. Per- 
que tinu» crebro» ei magna volu- 
-mina laben»^ sed singnlari nuoiero 
collectivo ■encu ntitnr idem Ovi- 
dioa Met. IV, 600. iunclogue volu- 
mine »erpuni. ^0^: ^die H^indung.^*^ 

nodo quem^ voeani Hereuli»] Cor- 
notns I. c. afificeri dvaivvqt. Coof. 
Plin. N. H. XXVIII, 6. ■. 17. § 63. 
Vulnera nodo Hereuli» praeli- 
gare mirum quanium ocior medicina 
e»i, Mque eiiam quotidiani cinctu» 
iali nodo vim quandam habere uti- 
lem dieuniur^ quippe cum Hercule» 
eum prodideriiy ubi llardninoe ad- 
notavjt: „Hoc est arntisaimo", ct: 
„Qoo ncxn id fuerit, non est «atia 
explaratnro'S et affert Festnni (p. 
63. ed. Mnell): Cingulum (novae 
nnptae) Herculaneo nodo vinc- 
ium vir eolvit omini» gratia, ut sic 
ip»e felix »it m suscipicndi» /i6eri«, 
ui fuit Hereulet^ qui aeptuaginta li- 
bero» reliquii. Adde Sen. ep. 87. § 
33. I7nus ti6i nodu», »ed Hercu- 
laneu»^ re»tai, et Athenae. XI, 101, 

S. 500 a. 6 IsYOfiBvos *H(fd-KX£iog 
sanog, Eraam. Adag. I, 9, 48. 



reooconfiir] i. e. reflectnntnr. 
Conf. Gronov. Obaerv. II, 19. p. 290. 

ornanltfr^ue ali» . . na«centi6uf ] 
Idem valet ac: eaWem^ue eapuli 
par» omatur ali», Haec caducei 
forma conspicttur npnd C. O. Mncll. 
et Oeaterl. Denkm. d. a. K. II. tab.' 
XXIX, 814, 815, 316, 819, 323. 

17. ^r^mentum] est id qnod 
additnr qno quid ■ignifinetur, 
„das ^ttrifruf'*, nt c. 21. § 15. Ro- 
dem argumento tignifieaiur ef 
femput, c. 23. S l^- <'<<*' argu- 
menlo .. iempu» 09tcn»um e»ty 
ib. § 18 eq. argumenti» quibu» 
ornantur »ignificante» muUiplieem 
prae»tantiam duplici» numini», Ipta 
autem argumenta folis rationem 
hcuniur. Cf. c. 22. § 5. et Plin. 
P8. H. XXXVI, 5 ■. 4. § 43. Sill. 
feminei» argumenti», 

proiendunt] idem est ac referunt. 

praeitites] Cum genitivo casa 
inncta hnec vox leffitur c. 18. § 17. 
et c. 23. § 6. — De ro ipaa vid. 
Hartung. 11. p. 233 aq. 

luna rvxril Conf. Kopp. ad Mar- 
tinn. I, § 88.: „In planetis ■ont 
sortium loci ; Kemeseoe in Satnrno, 
Tvxrjg in Luna cManil. Astron. III, 
96.; Palaeogrr. crit. III, §282.).«' 

praesul] Cf. c. 17. § 1. et c. 24. 
§ 23. 

18. draconum volumen] Conf. § 
16. et c. 17. § 58. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XIX. XX. 185 

praecipue vohinien electum est propter iter utriusque sideris fle- 
xuosum. 

XX. Hinc est cpiod simulachris et Aesculapii et Salutis draco 1 
subiungitur, quod hi ad solis naturam lunaeque referuntur. Et 
est Aesculapius vis salubris de substantia solis subveniens animis 
corporibusque mortalium: Salus autem natunie lunaris efrectus[908] 
est quo corpora animantium iuvantur salutifero firmata tempera- 
mento. Ideo ergo simulachris eorum iunguntur figurae draconum,2 
quia praestant ut humana corpora velut infirmitatis pelle depo- 
sita ad pristinum revirescant vigorem, ut revirescunt dracones 
per annos singulos pelle senectutis exuta: propterea et ad ipsum 
solem species draconis refertur, quia sol semper veiut a quadam 
imae depressionis senecta in aititudinem suam ut in robur rever- 
titur iuventutis. Esse autem draconem inter praecipua solis ar-3 
cumenta etiam nominis fictione monstratur, quod sit nuncupatus 
axo tov di^vVy id est videre. Nam ferunt hunc serpentem 

Edd. ▼icafigtpdtb.] 
nae ASvich-bP. ~ Buperiu»] § 9. — Ah huiusmodi argumeuio (ivp. a} S. 
— praecipuo («up. e) volumine lectum S. 

X\. Caput XX. Quin Jeseulapium quoque ei Salutem et Herculem et 
eum hitle ipeum eiiam Serapin alios quam soleu^ deos non esse, ch-b. 
Cap. XXilU. De Aesculapio. ▼ (i Cap. XXlll.'). dm AEacvLAPio. ABG. 
1. simulaeris jiesculapii (om. et) c-b. — Aesculapiiy Saluiis (om. et) 
ch. -* eorpora animanium BG. animantium eorpora w-g, — a salutifero 
b. 3. oel (sup. velud) A. — revireseani (snp. «) A. — virorem s-b 

P. — reoireseant A CG a p. ro.). virescuni s-bP. — quia semper (om. 
foi) G. quia sole semper S. — in robur C«np. add. tiO A. 8. et in 

XX, 1. Saluiis] Eandem hanc r^ (r^ 'AeuXrinlqf) naQietSeiVj i/t^ 

deam esse Romanis qnam GraecU tpaivovtsg Zzl 6itot6v xi rovvfp tuL^ 

*YysUtv demonstraTit Koppiuc ad e^ovetv ol XQeinsvoi t^ /crr^cx^, Kctra 

Martian. 1, § 45. to olovtl dvavtdtHv in tmv voecav 

vis salubris de substaniia soUs^ %ocl indvsed-at ro y^^crfi. Real- 

Cf. Pansan. VII , 23, 6., nbi bomo Encycl. I, p. 189 sq., Boettiger. 

Sidonins in Aeecnlapii templi tra- Id. I, p. 66. 

ditur diiiete: 'Aeulfinihv ahv yao peile seneeiuUs exuia] Cf. Cornnt. 

diQO vivH ts dvd^Qcinanf etvcti xcm 1. c. Plinins N. H. XXX, 9 s. 23. 

n&etv ofiolcs£ f^eiots imtiidHov nifbg § 81. ait membrana seneetuiis 

^yhtav^ 'AnoXXesva Bl jjXtovy xal anguium^ et XXVIll, 11 ■. 48. § 

ttvtlfv 6q^6tcna 'AeitXrpilip natiqa 175. ctitem quam relinquunt an^ 

inovOfjLdtse^at^ oti ig r6 ccQfiStov gues^ sed Vlll, 31. 8.49; XX, 23 e. 

talg Sifatg notovfuvog 6 ^liOf tov 95 al. breTios dicit seneciuiem vel 

Beofiov fistadlScoet t^ diqt vytslag. seneciam exuere serpentes. 
Sickler. die Hieroglyphen in dem ad ipsum solem] Cf. c. 17. § 58. 

Mythna dea Aescolap (Meinin{^. 3. dnb tov ^iqiatvy id est videre] 

1819) p. 9. 10. Creuaer. II, p. 559. Pontanns attulit verba Fettt [ap. 

saluiifero temperamenio] Cf. Co- Paul. ^iib. IV, p. 67.]: Dracones 

Inm. III, 12, 3. Opus esi inier hae dicti dno tov Oi^cnitiv [diffXBed-at] 

iam Moersas aequaliiaies magno quod esi videre. Clarissimam enim 

iemperamenio^ quod in eorporibus dicuntur habere oeulorum ociem, qua 

auoque nosiris desideratur, quorum es eausa incubanies cos iheaauris 

oona valeiudo calidi ei frigidi^ hu" eusiodiae eauaa finxerunt antiqui. 

midi ei aridi^ densi et rartf eerto et Ideoque Aeseulapio attribuuniur^ 

quasi esaminato modo eoniineiur. quod vigilantissimi generis puianiur^ 

2. figurae draewtum] Cf. Real- gtiae res medieinae maxime necetia- 

Encyol. I, p. 190 ea. Cofnntna c. ria est. Dacerius apte contuHt Ho* 

88. /Iw tovto ydff 0(fdKOvta a^ rat. Sat. I, 8, 26 eq. Tam eemii 



i86 MACROBII 

«cie acatissiina el penrigili Daturam sideria huius imitari, atque 
ideo aedium adytonim oraculonim thesauronim custodiam draco- 

4nibus adsignari. Aesculapium vero enndem esse atque Apolli- 
nem non solum hinc probatur, quod ex illo natus creditur, seid 
quod ei et yts divinationis adiungitur. Nam Apollodorus in libris 
quibus titulus est tcbqI ^bAv scribit quod Aesculapius divinatio- 

5nibu8 et auguriis praesit Nec mirum: siquidem medicinae atque 
divinationum consociatae sunt disciplinae, Nam medicus vel com- 
moda vel incommoda in corpore futura praenoscit, sicut ait Hip- 
pocrates oportere medicum dicere de aegroto td tb ^QBovra xal 
ta ^ifoyByov&ca xal ta (liXlovta i6B6^aiy id est 

Quae sifUy quae fuerini^ quae mox vetUura sequefUur^ 
quod congruit divinationibus auae sciunt 
[309] — ta t iovta ta t B006neva xfo t' iovta. 

Sed nec Hercules a substantia solis alienus est: quippe Her- 
cules ea est solis potestas quae humano generi virtutem ad simi- 
litudinem praestat aeorum. Nec aestimesAIcmenaapudThebasBoeo- 

[Mst. ABGPS. 
nommif finctione BG. — Auitif «ifferit r-g, 4. hhte eeee prohatur G. — 
el t«« ABEdd.GS. — dommQtionit P. 5. aique divtnationi» v-g „Angl.^^ 

— eie ut cah. — Hippocraiet] In prognottici exordio. — e/poriet T-g- — 
aegro A§-bP. — ta (ra«.) njpeoNra (corr. in nAPBA^,') . . wai ta «w- 
AowTA e (ras.) Hid^oi (snp. nnr) B. to: r' foyra ra d* icc6fti9tt ra tiqo z 
eovra (1n mg.: „al. ra re nafftowa ... «crl ra fUXlovra ylvteO^ai) S. 
xa X* i6vta rd'^ ica6fiBva %al no6 r* i6vra t-b (vS xdv ieeofieva; 
▼3 xal nQotxiovxa; ic nal n^mt^ iovxa; a nQ6t' i6vta, om. nal}. — 
Qttoe 9ini] Virgil. Georg. IV, 999. — tttnl BG. ^ fuerunt (inp. i) O. 

— tecttntttr G. — r« r' iovxa] Homer. II. a, 70. — ra xs Svxa Edd. — 
«^o r i6vta om. S. nai nf^Oft i6vxa v-c (t3 n^nxiovxa; ic n^mx i6v- 
ra). 6. Cap. XXF. De Hereule. ▼ (i Cap. XXilll), dm MEacvLm. 
AG. Quod idem Sol et Horeulet. E6. — nfr tuhtianiia A. •— e«l ea G. — 
esistimu Sv-g. — AUumena G a eec. ro.; v-g. — 6oeliaf ABGS. ^ 

«cttlttm ifuam aut aquila aut ter* ierihit quod .. proeeil] Vid. not* 

pen$ Epidttvriut, Addo CornnC ad Comm. 1, 13, 18. 

1. d^Affia ^ htil nQOcoxrjg 6 SQd- 6. nec Herculee a tuhetantia tolh 

natv crjfiBtoVf ^g nolXijg del n^bg xag alienue ett] Cf. Nicomachl verba 

d^BQonilag, qnae leguntvr apnd Lanrent. Lyd. 

orocttlorvm lAetattrorum cttrlo- IV, 46. (p. 93.): Hffaxlijg fihv oiv 

diam] Cf. fabnlam do Pythone et d r^ nfffl x6v di^a vXaciv x^ xmv 

praeter Feeti locnro qnem modo ttQetv ntqtxQonn notovfiBvog, xovx-» 

attulimue Martialic verens (XII, icxiv '^liog, Haec erot sententia 

53, 3 eq.) qnoe citavit Pontanne: et Aegyptiorum et Lydornro, cf. § 

Largirit nihil, incuhatque gazae Ut 11., obi Pontanua citavit Serv. ad 

nognttf draeo, Virg. Aen. VI, 395. ^am cum plura 

4. ex illo natut] Cf. Cornnt I. c, fecerii (Hercnlee), duodedm ianium 

Thv 'Acnlrinihv vlhv avxov (rov ei adtignantur (laboreo) propter 

'AnoXXmvog) §<paeav ytvicOat^ et agnita duodecim tigna, Crenaer. II, 

Panoan. I. c. ad § 1., Apollodor. III, p. 607 eqq., 625 eqq. Real-Encjcl. 

10, 3. § 6. al. Ill, p. 1185 eq., nbi proponitnr 

^ttod ei ei vit divinationi» adiun- nova qnaedam nominle explicatio, 

gilnr] Cf. c. 83. $ 13. Divinolione ij^o^ (iaQog) uXiog, 

praepoUei^ quae ad ApoUinit pc viriutem ad nmilitudinem praettai 

tettatem referiur, Serpenlibne deorum] Pontanne confert Senecno 

haec tribnitur ab Aeliano N. A. VI, Agamemn. v. 810 eq. Semper in- 

16. Cf. Boettiger. Id. i. Knnet- gente» edueat olvmnoe, Jmnarem 

myth. I. p. 204. aefnofli anmemm deorttm, mi os 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XX. 



18T 



tias natum solum vel primum Herculem nuncupatum: immo post 
roultoft atque postremus ille bac appellatione dignatus est hono- 
Fatusque hoc nomine, quia nimia fortitudine meruit nomen dei 
virtutem regentis. Ceterum deus Hercules religiose quidem et7 
apud Tvron coiitur: Yerum sacratissima et augustissima Aegyptii 
cum religione venerantur, ultraque memoriam, quae apud illos 
retro lon^issima est, ut carentem initio colunt Ipse creditur et8 
Gigantas mteremisse, cum caelo propugnaret quasi virtus deorum. 

Edd. Tioahgtpilib.] 
naiuram (snp. natu^) 6. — afftie poitremo» ASvi. „Diciio «1911« oon 
est in antiquis codicibiia.'* g !n mg. — mriutem vegenti» coniicit Ponta- 
nno coM. Pompon. Maiali [ap. Non. 183, 2]. Animot Venut vegei ingen- 
iiinte ventii» Vnlgatum dofendit Gronovino. Vid. not. 7. tongigtima 

8. gigantet ASv-g. — eado propugmarei 



(est add. a aec. ro.) O. 



Anglicaao vetere, at ait, pro tm- 
parem Tult poni impetu^ coll. llerc 
Fur. ▼. 956. hfema nostro» regna 
eeneere impeiu», 

apud Theba» Boeotia»] Conf. in- 
fra § 7. apud Tgron et c. 18. § I. 
apud Clarium^ c. 21. § 20. apud 
Heliopoiimy c. 23. § 13. apud An- 
tium, V, 1, 20. et VII, I, 17. apud 
Mhena» Attica»^ Hand. Toreell. 1, 
p. 414 iq., Hildebrand. ad Arnob. 
II, 12. 

posl fnul£o« atque pottremu»} Ci- 
cero N. D. III, 16, 42. et Lanr. 
Lyd. IV, 46. CC. IV, p. 94.) eextum 
01 tribannt locum: Laorenttus 
■eptimum adiicit lo?ie et Maiae 
filium. Serrine ad Virgll. Aen. 
VIII, 564.: Tune enini, ttcut f'arro 
dicit^ omne» fui fecerant fortiter 
Hercule» voeabantwrj tieet eo» primo 
XLllL enumeraoerit, Ninc e»i 
quod legimu» ilerculem Tirynihium 
Argioum Thebanum Libyn. Vid. 
PaTrablad Neae Jahrb. f. Phil. «. 
Paed. Suppl. XI, 2, p. 283. 

nimia foriitudine meruii nomen] 
,,Certa de cauta oraculum coneu- 
lenti Apollinio et compoti ▼otornm 
facto hoc ineupor carmen et omea 
a dea editum [ap. Taeta. ad Ly- 
cophr. 662.]: ^Hifaxl^ di c» ^oifiog 

^QWXOiOt tpiQUv xXioff a<p^(roF 
F(afi.'' PonT. — G. Hermannns ep. 
do-Uom. p. 20. nomon interpreta- 
tnr os {^aro %Xio^ Nimia forti- 
iudo est qoae oicedat roodnm hn- 
mannm. Cf. Plaat. Mil. gl. IV, 2, 
8. Hominem ntmtum lcptVti» et at- 
mta puleriiudine. 

dei viriuiem regenii»]y ^^Deu» re- 
geiit virttttem eai praeeee Tirtotia, 
qaem aliter [cf. c 21. § 24.] dieera 



•olet evrofifem viriuti (qoomodo 
praefecti in ezercito cnrare dicun* 
tnr) , freqnf ntissime antero potea- 
iem virtuii». Sic Apollo BvQato^ 
fc. 9. § 6., nbi vid. not.] ejritue ei 
tntroitu» poten»f Mercnrine [c. 12. S 
20.1 vocia et fennonif poCenf. Et 

?aidni hic, ot iib. I. Som. cap. 9. 
i 6.] Hitque (priecle regibue) .. 
etiam in caelo regendi re» huma- 
na» adsignai officiumP^ Gaoif. 

7. apud Turon] Cf. § 6. Zeanine 
contnlit Curtiam IV, 2, 3. [add. 8, 
22.] et Cic. 1. c: quartu» lovi» ei 
Aateriae, Latonae «ororif, qui Tyri 
maxime eoliturf euiu» Karthaginem 
filiam ferunt, Add. Lucian. de dea 
Syria 3. Real-Encycl. III, p. 1187. 
Aegyptii eum . . colunt] Cf. Cic» 
I. c. Alter iraditur /Vtio nota9« 
Aegyptiu». Lanrent. I. c. ^ivre^ 
Qov NtlXov natda . . r^aproy ^idg 
%al Bi^^s Tfjg Alyvntlaq. Vid. 
■ot ad S 6. Real-Encycl. III, p. 
1182. 

rae opnd itto» retro longi»9ima 
Cf. Comm. I, 21, 9., abi Tid. 



S, ereditur ei Oiganta» intere' 
mit»e] Cf. Piud. Nem. I, v. 100. 
Heyn. cnm scholio: ^UyQcc dh t<$* 
»0£ iv 0^« nal neififlt ^^ o^ 
riy avtif dvjiQi^cai^ vxh ^fcSv* 
vmv dh ixdvrcMr tijv iMXflv nQog 
rovg IXyawaf nal fifi m^iyivop,ivtov 
vff fM^X? ^iiv htifrpUvai vrjv V^ 
fLTI &ilc»g cilmvcu tovrovgf et (iti 
cvuiMTqasiav a^roii; dvo tAv i^fti-^ 
^icMf. HQunliovg tolwv val /tto- 
vvoov cwk}Jd'6vtaiV hiQcet^cav oi 
-^€ol tmv riyttvtmv, Apollodor. I, 6, 
1, § 5 sqq. Diodor. IV, 21. al. 

evm eaelo prepvgnoret] ZeaAiaa, 



188 MAGROBII 

Gtgantas autem quid aliud fiiisse credendum est quam hominum 
quandam inpiam gentem deos negantem et ideo aestimatam deos 
9pellere de caelesti sede voluisse? Horum pedes in draconum vo- 
fumina desinebant: quod significat nihil eos rectum nihil superum 
cogitasse totius vitae eorum gressu atque processu in infema 
mergente. Ab hac gente so! poenas debitas vi pestiferi caloris 

lOexegit. Et revera Herculem solem esse vel ex nomine claret 
'HQaxXfjs enim quid aliud est nisi "HffOQ^ id est aeris, nXiogt 
Quae porro alia aeris gloria est nisi solis inluminatio, cuius re- 

llcessu profunditate occulitur tenebrarum? Praeterea sacrorum 
administrationes apud Aegyptios multiplici actu multiplicem dei 
adserunt potestatem, significantes Herculem hunc esse %bv Iv 

lixML Tcal dta navxmv iqkiov. Ex re quoque alibi terrarum gesta 

[3io;argumentum non vile colligitur. Nam Theron rex Hispaniae ci- 
terioris cum ad expugnandum Herculis templum ageretur furore 
instructus exercitu navium, Gaditani ex adverso venenint provecti 
navibus longis, commissoque praelio adhuc aequo Marte consi- 
stente pugna subito in fugam versae sunt regiae naves, simulque 

[Mss. ABGPS. 
ABGEs-zMa. „Haec coimtriictio cnm a legibnt lingnae recedat, ant re- 
▼oca lectionem Ed. Tet. (v3-gli) pro eoelo pvgnaatei^ aut eroenda pro 
coelo propugnaret^ quae forma saepo apud Latinos auctores occnrrit.'* 
Zeiin, eaelo propugnasnet Sv. — gigante» ASv-g. — fuitst add. a «ec. 
m. G. — existimatam Sv3->gb. extimalam ▼!. 9. nihil eortim h. — 

inferna Coni. in) P. — ah hac gente om. P. 10. Herculf enim S (A 

a sec. m.). — heras Sv-g. — oeri« cleo$ v-g. crit cleos G. eriscleoe A. 
eriocleo» B. eria cterot P. aeris chleot S. — alia om. S. — profunditaB 
S. profunditate spiritu» v-g (vl $puti) ,,Vitiose, forta«si«.** Zeun. 

11. hune esse om. v. hine non e§»c (enp. nunc esae) G. — wxl Suc 
ndvratv fjXiov om. S. 12. colitur S. — expurgandum S. — tnstruefo 

v-g. — exercitui ▼!• — averto G. — exnttente Pe-z. „Non video, cur 
Stephanue verbum exsistere in ■eneu plane barbnro receperit, com in 
Edit. vet. eonsistente legeretnr, quod est ezquiaitum.'' Zeun. <— convcrtne 

qni hanc constructionem a legibus '^ffccv Htsz^ %iiogf'Aliiatov sr^ore- 

linguae recedere contendit, ipee qov naloiljfievov» Apollodorne II, 4, 

e. 17. § 23. sine ulla dubitatione 12, § 1 eq. Uvt^ avviprj %azct iijlov 

•cripeit fronif propugnare. "HQag fiavrjvai nal rovg iSiovg val- 

9. tn draconum volumina] Conf. *«« l' f^^ "^^ ifipaXBlv ... Jib 
c. 19. S§ 16 ot 18., c. 17. § 67. Ea »«trad£,ttt<raff havrov fpvyrjv x«Oai- 
cingit flexuoto volumine draco. e™* f^^ ^md eBaTlov. naffay^S- 

^ •' T «- ftfvov oh iig JBX<povg .. tj Tlvd-la 

10. Herculcm solem ette] Cf. t^vs mfmzov^HoaKXia a^hvnQoorj- 
hnnr.hyA.lX, 46. HQaTiXfig dh o y^Qsvas' ro Sh tcqwtov 'AX%Mrig 
ZQOvog naQa r& Ni%ofiaxf efyn^ai, nQoortyoQBVBTO. (vid. etiam I, 6. 2.). 
dXXcc jiijv xalTfiiOff, Xivovri oiJ- -^ inno aer omo dicitnr etiam c. 
rmg' HQa%Xrjg fikv ow o rriv nBQl 15. § aO; c. 17. § 54; Comm. I, 
rrjv aiQa %Xaaiv rij rSv mQmv TteQi^ ij^ 15, 

TQony noiovfiBvogyrovTioTLV^^HXtog. 12. ' oKW terrorum] Sed tem- 

'TlQagf id ett aerit, %Xiog] Vid. plum Gaditanum a Ij^riie condi- 

not. ad § 6. Cf. Diodor. IV, 10. tnm Hercnli Aegyptio dicatnm 

Msra 81 ravTa 17 fihf ^Qa Svo fuieee retnllt Pomp. Mela Hl, 6. 

dQd%ovTag dniereiXs roifg avaXoioov' Hoc templum commerooratur etiam 

rag To §Qi(pog' 6 dh nalg . . dninvtis a Strabone III, 5, p. 272 et 276 eq. 

Tovg 8Qd%ovTag. JionsQ 'AqvbIoi . . Tanch. et a Plinio N. H. II, 97 a. 

*HQa%Xia nQOftfjy^QBvcav j ort 81' 100. et XIX, 4 ■. 22 al. (conf. Crea- 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XX. 189 

inproviso igne correptae conflagrayerant Pauctssimi qui super- 
fuerant hostium capti indicaverunt apparuisse sibi leones proris 
Gaditanae classis superstantes ac subito suas naves inmissis ra- 
diis, quales in Solis capite pinguntur, exustas. 

£idem Aegypto adiacens civitas, quae conditorem Alexan- 13 
drum Macedonem gloriatur, Sarapin atque Isin cultu paene atto- 
nitae venerationis observat Omnem tamen illam venerationem 
soli se sub illius nomine testatur inpendere, vel dum calathum 
capiti eius infigunt, vel dum simulachro signum tricipitis animantis 
adiungunt quod exprimit medio eodemque maximo capite leonis 
effigiem: aextra parte caput canis exoritur, mansueta speciel4 
blandientis: pars vero laeva cervicis rapacis lupi capite finitur, 
easque formas animalium draco conectit volumine suo, capite re- 
deunte ad dei dexteram qua conpescitur monstrum. Ergo leonis 15 
capite monstratur praesens tempus, quia conditio eius inter prae- 
teritum futurumque actu praesenti vaJida fervensque est: sed et 
praeteritum tempus lupi capite signatur, quod memoria rerum 
transactanim rapitur et aufertur: item canis blandientis effigies 
futuri temporis designat eventum, de quo nobis spes, licet incerta, 

Edd. Ticahgipdzb.] 

S. appaniise om. P. 13. Cap. XXFI. De Sarapi, y. De Serapi. 

Cap. XXV. i. DM SABAPi. A. dm bebapi. B. De Serapi. Quod idem 
9ol et Serapit. P6. -— Serapin B6 (A a p. m.; S a sec. m.) i-gbPM3. 
Serapim M2. - him aM2. — infingunt v. — et iungunt («up. add. ad) 
A. 14. adfigiem P. — Dextera £dd. P. Destra eiui S. — „Capii( 

eanie exoritur. Ita reposoimas ex librts pro Zeofitt." Pwot. At omnes h. 

I. habeiit canii, paulo iupra (§ 13.) tapite leonis legitur etiam apud P«n- 
tanum. — concctitur vl. — contpicitvr (B 0110. tin.) v-g (i eompee.'). 

15. ted (om. et) v-g. — ^od et memoria S. • auferatur (del. a) A. 

zer. 11, 451 sq.)) eed fabulam il- nins nos delegat ad Ezech. Span- 

lam nnsqoam inyeni alias. ^ hemium ad Cailim. H. in Cererem 

9111 iuperfuerant] Sic saepins Ma- v. 1. 

croblus plntquam perfecto iiius eit iignum tricipitii animantis] Ca- 

pro perfecto, nbi Graeci utnntur nem tribui Snrapidi rcfert Crenzer. 

aoristo, TUfftys^op^ou Cf. c. 7. § 4. II, p. 246. Tricipitem^ illam^ ani- 

II, 3, 15; 4, 22; VI, 2, 4. mantem commemorat idein ib. p. 
\eonei\ Hoc quoque animal ab 69: Cerberum eam vncat Schwenck. 

Aegyptiii ad soiem eiie reiatum M^th. d. Acg. p. 273. 

elncet ex cap. 21. § 16. 14. eaput cania exoritur] Non 

13. Sarapin atque hln] Cf. c. recte Poutanni cogitavit de Ann- 

7. § 14 sqq. et Martian. 11, § 191. btde, Invenalem citans VI, 534. 

iteiini Te (solem) Serapim A'i2tif, cum scholio: Anubis dictuSy quia 

Memphii veneratur Osirim^ ibique copiit caninum accepit permyiieria. 

Kopp., Plut. 1«. et Oiir. 29. Zdgar draco] est ovgalos vel aya&oSaU 

ni^ di Svo^ff zoH tb n&v noeuo^r (lav. Cf. Creuscr. II, p. 225. 

thg iazi nuQa r6 ealQeiv^ wxXr momtrum] i. e. draco. 

Xvvsiv Tivhg xal %oafislv liyovM* 15. vaJida fervensque] Cf. c. 21, 

calathum] Cf. § 15. Hic volgo § S. /^oni6ue, validit impetu atque 

Sarapidi tribpitnr, nt in imagini- fervore animalihui^ et § 17. quia 

bue eins quae depictae sunt in impetu et calore praeatat animalia^ 

Visconti Mus. Pio-Clem. vol. IV. ... validuique est leo pectore et 

tab. a III. fig. 6., nbi Serapis priore corporitt paite. 

io geioma positns est inter solem rapitur et aufertur] Cf. c. 17, g 

et lonam, et vol. VI. tab. XV., ubi 40, quod hoc animal rapit et con- 

dei caput radiis ost ornalnm. Zen- eumit omnia in mof/tifn eplie. 



igO MAGROBII 

[3it]blaiiditur: tempora aatem cui nisi proprio famularentur auctori? 
cuius vertex insignitus calatho et altitudinem sideris monstrat et 
potentiam capacitatis ostendit, quia in eum omnia terrena redeunt, 

16dum inmisso calore rapiuntur. Accipe nunc quod de sole vel 
Sarapi pronuntietur oraculo. Nam Sarapis, quem Aegyptii deum 
maximum prodiderunt, oratus a Nicocreonte Gypriorum rege, quis 
deorum haberetur, his yersibus sollicitam religionem regis in- 
stnuut: 

17 M^l 4^ag totogdB ita&nv^ oUv % iym slxco* 
ovQOVios m^iiog xBfpaXfl , yaev^o 61 %ala66ccj 

yala 6k iiov nodsg etol, ra ^ ovcc^ Iv aUtiQv nttltaiy 
onfia TB tfiXavylg lafAXQOV fpdog i^sXlovo, 

18 Ex his apparet Sarapis et solis unam et individuam esse naturam. 
Isis iuncta religione celebratur, quae est vel terra vel natura re- 
rum subiacens soli. Hinc est quod continuatis uberibus corpus 
deae omne densetur, quia vel terrae vel rmim naturae altu nutri- 
tur universitas. 

[IIIss. ABGPS. 
» /amti<eiif«r A „B". — rapacUatit coni. Meurs. qnod seqnitnr: dum 
tfimtMO ealore rapiuntur. Obluquitnr Gronovins. — ottentat s-bP. — tii 
co P. — ^od T-gb. ,,Recte.*^ Zeun. 16. Serapi B a sec. m.; G 

Si-gbPM3. Serapie B a sne. ni.; GSi-gbP. — A^icocAreoiite fl. iV<- 
eoereunte G. ^itoerente B. niquoereonte A. — rege eypriorum G. 

17. ▼• 1. xaycs v-a. ^Lege cum Edit. vet. Mayeo.^* Zeun. Sic b. xcirco 
E2. «ttl S. — ▼. 2. yaq rijdB ^aXccaca S. -^ ▼. 3. yala S* Iftol SP7. 
rddBmoi P. — ▼. 4. TBTHj^Yrsc P. tsJ n^tAAYrBc B. TKat^na/iYTEC 
R. TBaN^e^jYTBc P3. TB ^ rTjlttvylg SP7. 18. Saerapie B. ^e- 

ropif GSi-bP. — e$$e ei individuam v-g. — eiifie(a religione Av-g. 
cuncta rertim religione S. — eel terra {om, vel} S. ~ quia terrae (oio. 
vel) s-b. 

poleniiam ettpaeitali$] „Qnia omnia rerum naturae parcn$^ cnm not. 

terrena inmi$$o colore in eum redire Hildebrand , Real-Ene. IV, p. 287. 

poesunt, inde aiuplitudinem eius continuati$ uberibu$] Ibid. p. 297. 

calathi, hoc est capacitatie poien- conferri iubetnr Ceree mammoea 

tiotn, oitentat calathi figura.**GRoif. apud Arnob. III, 10., sed idetn ille 

16. Nicocreonte Cypriorum rege] VI, 25. ait Cere$ mammi$ cum gram' 

Hic conimcmoratnr upud Diodor. dibu$. Aptina Hildebrand. ad Apul. 

XIX, 59; Plutarch. Alczandr. 29; Met. XI, 10. (p. 1023) coinparat 

Diogen. Laert. II, 17, 4. IX, 10, 2. Dianam Epheeiam mammi$ muUi$ ei 

18. hi$ .. ferraj Cf. Plutarr.h. ii6eri6u« cx$tructam ap. Minuc. 21. 

le. et Oe. c. 32. (p. 363. E.) Ovv<o S I^« ^^ muUimammiam quam 

Ttaq AlyvTCzloig NbUov bIvcci t&v Graeci noXvficctfzov vocani in Hic- 

"OoiQiv laiSi aw6vTa r^ yy (ad ron. prooeni. in Epiet. Pauli ad 

?uem locum respexit Laurcnt.' Lyd. Ephes. (qualie depingitur in Mn- 

V, 32. p. 78.) et ibid. r. 38. et 57. seo Pio-Clem. 1. tab. 32). Idem 

Etym. ^M.^s. Y,*Iatg: "larj ylvBxat ibid.: „Cr, Montf. Anti^. Expl. Ir 

Vtfiff* 17 avx^ vdo iari r^ yy' xal p. 156. qut testatur ae Yidisie Iet<- 

yaQ ij yij toji iori %al a<pcciifOBtdiJ£. dem niultie maramis pictam, et 

Serv. ad Virg, Aen. Vlll, 696. et Cayl. T. IV, 52 n. 5. exemplnm 

Uidor. Orig. VIII, 11, 84. /sie iin- eioe protulit. Cf. Cnper. Numitra. 

gua Aegypiiorum e»i terra quam Antiqur explic. 8. in Polen, Suppl, 

foTjv (Tulgo /ein) voluni e$$e. Real- Thcs. Antt, T. II, p. 234/*, et ad 

Encycl. |V. p. 276» XI, 5. (p. 994.): ,J(a extat fiidiB 

notttra rerum $ubiaeen$ $olt] Cf. erfigies in Kopp. Palaeogr. 111, 2, 

Apul. Met. XI, 5. En adeum^ ,. 8, §524, cdita, nbi Isie noXvpa%og 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XX. XXI. 191 

XXI. Adonin quoque solem esse non dubitabitur inspectal 
religione Assyriorum, apud quos Yeneris Architidis et Adonis 
maxima olim veneratio viguit, quam nunc Phoenices tenent Nam 
physici terrae superius hemisphaerium , cuius partem incolimus,[3i2] 
Veneris appeilatione coluerunt: inferius vero hemisphaerium terrae 
Proserpinam vocaverunt. Ergo apud Assyrios sive Phoenicas lu-2 
gens inducitur dea, quod sol annuo gressu per duodecim signo- 
rum ordinem pergens partem quoque hemisphaerii inferioris in- 
greditur, quia de duodecim signis zodiaci sex superiora sex infe- 
riora censentur. Et cum est in inferioribus et ideo dies breviores 3 
facit, lugere creditur dea, tamquam sole raptu mortis temporalis 
amisso et a Proserpina retento, quam numen terrae inferioris cir- 
culi et antipodum diximus: rursumque Adonin redditum Yeneri 
credi volunt, cum sol evictis sex signis inferioris ordinis incipit 

Edd. ticaligspdxb.] 
XXI. Caput XXL jidonin^ jillmem^ Osirift, ei Horum aliud non em 
quam $olem, Praeterea et duodeeim signa zodiaei ad naturam eolie referri. 
ch-b. Cttp. XXVll. De Adone Aiiine ei Oiiri, ▼• De Adone Atme ei 
Oairi, Cap, XXVL i. de adonr attink (B atbinm) mt obihi. ABO. 

1. Adonim A-^— dubitatur B a p. m.; v3-g. — Arckidiiit A Bodl. 
Dereiiidie H\ coni. Scaliger. conientaneis ad Varronenn „detorta nimi- 
rnm voce a S^riaco Adardaga» [Sic p-s. Sed Yide no legendum sit ' 
Adargadoy cnin in ds conferatur c. 23. § 18. dea nomine Adargatit] Sed 
caueas qui uberiue Tolet ibidcm Tideto.^' Pont. Aohaeidie (lic) ,,legit 
Seldenne de diii Syriis cap. 3. syntag. 2. Mon enim, ioquit, Derceto, 
nott Adargidie aut Ategatis monte Libano colebatnr, eed Venus Apliacltie 
a regione cognotnine dicta. Zoaiinni hiet. I. Aphaca loeue ett inter //e- 
liopolim et Byblum^ ubi fanum eti Venerie Aphacitidit.** dx «ubecripto no- 
roine Ponian, — hemi»phaerium ... vero oro. A. 3. Phoenieet bg. 

— duodeeim (om. dc) G. de duodecim oro. A. — %odiaeit AG. 3. 

omtfto a (om. ef) •->• ifAd eiritandnm aeyndeton, qaod anctor cairet, cnin 
Ed. ▼et. ante a pone et.'' Zoan. — adonim AB. — evecfie h. — eignie 

circamdata eet quataor elemento- nis de diie eelectis) potitam opi- 

rnm lymbolii.*' nionem tion ferrae feeundiiat $ed 

XXI, 1. Adonin tolem ette] Cf. P«r» inferior perhibetur, aed iii- 

Martian. II, S l»9., «bi eol voca- pcrior pare ilii non vocatur Veniii, 

tur Bybliut Adon. Koppiiie citaTit "^ Dispater vel Orcue. Cetcmm 

Theocr. XV, 143.: "iXa^i vvv, tpiX* P?^«* eupermt henntphaer.um h. 1. 

'Admvt, eed in erholiia ad Theocr. «1«^' •eptcntrionale, tnferiut meri- 

111, 48. legitur: 'Adavis, fiyow 6 <lwn«|e, cf. SS 2 et 3. 

atTOs 6 6n$iQ6(isvog. Crenzerni 11, ^. Weni fnducifiir dea] Cf.Crcu. 

pp. 485, 430 eqq , n. 476. Adonin "'• "» P- *" •«• Ovid. Metam. X, 

dicit eiee virlutem solis germina o ™ *^^ « . i #*« « . 

•olo prodncendi: quae ratio defen- , »• w?/?/*7T J^ivJ^Hp/' ^P^^^T 

ditnr Real-Enc. I, p. 68. Cf. Boet- J^^' "/' *A^^?,*- V^ iAdmvivU 

tiger. Id. 1, p. 281. AtpQodlrn di&iuxnog Ixiv^^ovu^ 

Fenme ^rcAifirfii] Cognomen ^^^ naqlotaxo* hul^ 6h, ig 

deae alinnde oon notum, fortaiie ^jaWo, o^x dniSidov* nolcimg 

eorruptnm exytfdar^ofKfis. lid. not. ^| l^i ^,^^ ysvoiUvJis $ig p,olQag 

■d c. 23. S 18. difjoi^ 6 hutvTOS^ xal filav filv 

inferiut hemitphaerium terrae Pro' na^ havr^ fUvHV rdv "Adaviv, fLlav 

eerpinam vocaveruni^ Cf. Creuser. d% naQcc neQOHp^vn ^r^oocra^, rhy 

II, p. 4^ Auguittin. d« cIt. dei dh hiQav naffct AtpgoSitTj' 6 8h 

TII, 23. Proterpina^ guae fecvn- ''Adeavtg taihji nQoaivsifie nal tijv 

dum aliam in eitdem librit (Varro- iSCav fioZ^av, 



102 MAGROBII 

nostri circuli lustrare hemisphaerium cum incremento luminis et 

4dienim. Ab apro autem tradunt interemptum Adonin, hicmis 
imaginem in boc animali fingentes, quod aper hispidus et asper 
gaudet locis bumidis lutosis pniinaque contectis, proprieque hie- 
maii fructu pascitur, glande: ergo niems veluti vulnus est solis, 
quae et lucem eius nobis minuit et calorem: quod utrumque ani- 

5mantibus accidit morte. Simulachrum huius deae in monte Li- 
bano fingitur capite obnupto, specie tristi, faciem manu laeva in- 
tra amictum susUnens, lacrimae visione conspicientium manare 
creduntur: quae imago, praeter quod lugentis est, ut diximus, 
deae, terrae quoque hiemalis est, ^uo tempore obnupta nubibus 
sole viduata stupet, fontesque veluti terrae oculi ubenus manant, 
[3i.3iagrique interim suo cultu vidui maestam faciem sui monstrant 

6Sed cum sol emcrsit ab inferioribus partibus terrae, vemalisque 
aequinoctii transgreditur fines augendo diem: tunc est Yenus 
laeta, et puichra virent arva segetibus, orata herbis, arbores foliis. 
Ideo maiores nostri Aprilem mensem Veneri dicaverunt. 

7 Simiiiter Phryges fabulis et sacrorum administrationibus in- 
mutatis circa Matrem Deum et Attinem eadem intellegi praestant 

SQuis enim ambigat Matrem Deum terram haberi? Hacc dea 
leonibus vehitury validis impetu atque fervore animalibus, quae 

[Mss. AB6PS. 
$ex S. tef aigni» annuii T-j;b. ,,Certe ▼erliiini annuiB non inatile dc- 
bet cxiitiinari.*'* Zeun. 4. interemptum adonim tradunt G. — adonim 

AS. — animalc AP. — ef lutoai» Edd. PS. — vulnua aolia (om. eat) P. 
— lucem nobia (om. eiua") S. 5. praeterquam quod v3-gbP. ,,Sen8U8 

po8cit hanc lectionero.*' Zcun. — ut diximus] § 3. — aole oin. P. — ocu- 
lia A. 6. aol om. A. -^ emeraerit Av-g. — et Venua c-g. eat et 

noatri eireuli] i. e. 8eptentrlona- eadem intellegi praeatani] i. e. 

Its. Cf. Comm. I, 15, 13« eadem intellegenda e88e o8tendont. 

4. j4b apro interemptum] Cf. Verborum conitructio nof a. 
Apollodor. et Ovid. II. cc. Crenzer. 8. Matrem Deum terram haberi] 
n, p. 424 et 429 f. ^ Cf. infra c 23, § 20. Lucret. 11, 

5. in monte Libano] Locianns de 598 8q. Quare magna deum ma- 
den Syria 6. ElSov oSf inqiiit, %al ter materque ferarum Et nostri ge- 
iv Bvplqi (liya l(fbv 'AtpQoBlTrjg Bv^ netrix haec dicta est eorporia vna 
pXlTjgf iv T^ xcrl tcc I^Qyta ig^ASotviv (Telhu}. Augustin. de civ. dei VII, 
iniTEliovaiv (cf. Strab. XVI, 2. p. 24. Nam et ipae Varro .. Mnant 
364. Tauchh.) et 9 : 'AvifiTjv Sh wxl deam vuli esae Tellurem. Ean- 
ig Tov Aipavov i% BvpXov. 66bv dem, inquit, dicunt Matrem mag^ 
ijfiiffTjg, Ttvd-oasvog avTo^i aQralov nam: quod tympanum habeaty aigni- 
iQQv 'AcDQodiTTjg ififiBvaij TO Ki' ficari eitae orbem terrae cet. Lanr. 
injQTjg BiaaTOy Tial sfdov t6 Iqov nal Lyd. III, 34. (p. 49.) AiyfTai Sh 
dQxalov rjv. xal KvpiXrj dno tov %vQi%ov axrj- 

praeter quodf] Hand. Tur^ell. IV, p.aTog xara ysatfiSTQlav i} F^. Cf, 

p. 543. neminem antiquiorum scrip- Martiam Vil, § 740. ibiqne Kopp. 

torum ait 8ic dixis^e, sed rccentis- Boettiger. Id. I, p. 278 sqq. 

•imac aetatis homines. Uonibua vehitur] Cf. Lucret. II, 

6. Aprilem menaem Veneri dica- 600 sqq.: Hanc veteres Graium docii 
vcrunt] Cf. c. 12. { 8 aqq, Crouzer. ceeinere poetae Sedibua in curru bi- 
IV, p. 762. iugoa agitare leones: Jcria in apa^ 

7. ciVra Matrem Deum et Mti- tio magnam pendere docentea Tcl- 
nem] Cf. Martian. 11. § 192.. Sclmei- lurem: neque poaae in terra aiatere 
dewin. Philol. III, 8, S. 247, terrani. Adiunrere fcras^ quia quam- 



SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XXI. 



193 



natara caeli cst cuius ambitu aer oontinetur qui vehit terram. 
Solem vej|f^..sub nomine Attinis omant fistula et virga. Fistula9 
ordinem lpin|;us inaequalis ostendit, quia venti, in quibus nulla 
aequalitaS i»t, propriam sumunt de sote substantiam: virga pote- 
statem solis aaserit qui cuncta moderatur. Praecipuam autem 10 
solis in his cerimoniis verti rationem hinc etiam potest colligi, 
quod ritu eonim catabasi finita simulationeque luctus peracta ce- 
lebratur laetitiae exordium a. d. octavum Kalendas Aprilis: quem 
diem Hilaria appellant, quo primum tempore sol diem longiorem 
nocte protendit. 

iJem sub diversis nominibus religionis effectus est apudll 
Aegyptios, cum Isis Osirin luget Nec in occulto est neque aliud 

Edd. ▼icahgspdsb.] 
Feniif «-liP. 9. ornat et T-g. *» ioli» poteBtatem T-g. 10. poteti 

intelligi Sv-g. — catabasii BGS. xazapdcst v-g. — finita (sup. o) G. 
— ad oclaoum ABGP. — primo A „Angi.*' 11. Otirim A a sec. in.; 

Sv-gM2. — nee aliud G. — Osirim A a sec. m.; BS?-gM23. otyrtm G. ~ 

vis effera proles Offieiie debet mol- 
liri vieia parentum, cnm nota Ha- 
verkanipii; Plin. N. H. WXV, 10 
e. 36. $1 109. Deumque Matrem 
in leone tedentem, Simiiia liabet 
AagasCiana I. c. 0?id. Fatt. IV, 
215 sqq., Virg. Aen. Hl, 113. Op- 
pian. Cjaeg. lib. 111. ineunte. Vid. 
etiam nummnm Hadriani ap. Creu- 
zer. H, 2, tab. IV, 35., Boettig. I. c. 
p. 288 sq. 

quae natura eaeli ett] Cf. § 16 eq. 

euiut ambitu aer continetur qui 
vehit terram] Pontanui praeter Ln- 
itretii ▼cmns quos snpra scripsi- 
rons attulit Lncan. [I, 89 sq.]: Dum 
terra fretum terramque tevabii 
Aer. Plin. N. H. H, 5 [s. 4. § 
10.] Huius (aeris) vi auspentam 
eum quarto aquarum elemento li- 
hrari medio tpatio tellurem^ Clan- 
dlan. [de IV. eons. Hon. ▼. 288.] Ei 
qui perpetuo terrae ambilque oe* 
hiique Nee premat ineumbent oneri 
fiee cetterii aer, Adde Cie. N. D. 
n, 36, 91. 

9. Solem tub nomine Attinit] 
Martian. H. $ 192. inter nomina 
qnae dat soli habet etiam: Jttie 
puleher tfem. Cf. Creuaer. II, p. 
380., Boettiger. 1. e. 

omani fittula ei virga] Cnm 
fistnla paatoricia et pedo «iepingi- 
tar Attis in namo Faustinae maioris 
•p. Creaxer. H, 2, tab. IV, 36. 

venti^ in ipubut nulia aequalitat 
ett] Cr. Horat Od. II, 9, 8. tn- 
aequalet proeellae, 

la eaiabaat] Cf. $ 2. 

'Hitaria] Cf. Lanprid. Alez. Sev. 

IL 



37. nUariit Matrit Deum^ cnm 
adoot Casanboni, in qna inler alia 
lefritur: ^Pholins in Excerptis ex 
Isidori irita: AiyH 6 ovyygatps^gy 
Sti T^ *lBQa%6l£t iyxaJ&svdijcas §86" 
now ^aff 6 "ATTTjg yevieQ-at ital gtoi 
huTtXtia^ai naifa vng MfiTgbg twv 
^'fmv TTJv t£v ^IlaQimv maXovfihnpf 
hoifTriVy omif idijlov t^v i| a8ov ys- 
yovvlav ifi^mv ganrjQlaVf ei Maxi- 
mus scholiastes sd Dionys. epist. 
ad Demophilnni:^ ^Hv dh xal ^IXcc- 
(fia ho^TTi^ /dixrj ^PatfiaCanr sig Tifirfv 
TTig MrjTifog tAv ^tmv avTcovj ftaX' 
Xov dh Saifi6vaiv, tog qnjm /Jrjfi6tpi' 
log iv Tip nsifl Teh naff €tifx«iotg 
&v6mv Ttal ho(fT£v»*^ Vid. Turneb. 
Adrers. XXIV, 44. et Boettiger. Id. 

I, p. 290. 

11. eum Itit Otirin luget] rap- 
tnm a Typhone. Cf. Plnt. Is. et 
Osir. c. 13 sq. et c. 59. 

ne^tfe aliud etee Otirin quam so- 
leml Cf. Diodor. I, 11. To^g ^ o^ 
Tuer AtyvvTOv dv^ooinovg . . 'diro^a- 
§eiv elvai Svo ^eiyug diStovg ts tuxI 
«iftDTOvg TOVTS nXiov ual ttjv asXn- 
vTfv, wv vbv fiiv "OciifiVf vijv dh 
^laiv ovoftdaat x. r. X, Lnor. Lyd. 

II, 4. (r. II, p. 15.) noXXaZg 6vo- 
uaalaig xaXstTaL 6 tjXtog' ''Hltog^ 
*SlQ0g,'0(it^iS7u r. X. Plutariih. I. 
c. c^ 52. (p. 372 D.) Eial y&Q ol 
Tov "Oeiifiv avTtuifvg ijXtov fhai 
nai 6vofucisa&at £eliftov tV %>t>ti}- 
vetv XiyovTsg: sed ipaiiia Plutarchi 
sententin haec non est, cf. c 64. 
(p. 376 F.)^O^e vdc^ ovte ijXiov 
orw yijv ovts o^ifavov "'Ooi^iv ^ 
*Iaiv 6if4^etg i^ votiltstv %, t. L 

13 



194 



MAGROBII 



esse Osirin quam solemy nee Isin alhid esse quam terram, ut di- 

ximus» naturamve reram: eademque ratio, quae cirq|j|Adonin et 

Attinem Yertitur, in Aegyptia quoque religione lud|Bl et laeti- 

12tiam vicibus annuae administrationis altemat nnc Osiria 

(8l4]Aegyptii ut solem esse adserant, quotiens hieroglyphicis litteris 

suis exprimere volunt, insculpunt sceptnim in^ue eo speciem 

oculi exprimunt, et hoc signo Osirin monstrant, significantes hunc 

deum solem esse regalique potestate sublimem cuncta despicere, 

ISquia solem lovis oculum appellat antiquitas. Apud eosdem 



[Mss. ABGPS. 
him ABGSv-ff. — ui diximui] cap. 20. $ 1B. — adon im A. — jitUnen 
GtI. — attemant G. 12. iline Edd. P. — Ottirim A ■ sec. m.; 

Bv-glll2. — a^serunt Syi. — uceptron BGS. — Oairim A a sec in.; T-g 



Siipra aliae retalU sententias, c. 28 
et 35. Otirin esse enndem ac Dio- 
nynnm (cf. Herod. II, 42 et 144., 
Diodor. I. c. et c. 25. Martian. II, 
$ 158), c. 33. esse Nilom, c. 41. 
wanduin lunarem, c. 52. Otiridis 
indagationem vocari soiis circoi- 
tnm. Vid. Creuxer. II, p. 23, 37, 
46 tq., 248., Reai-Eocyci. s. h. v., 
Boettiger. I. c. 

nee iiin aliud eate quam terram 
. . naturamve remm] Cf. Plntarch. 
1. c. et ibid. c 44. ^Icis ds td vnh(f 
tifP yijv xal q>ccve^6v, et qoae adno- 
ftaviuine ad c. 20. § 18. 

quae eirea Adonin et Atiinem ver» 
titur] Cf. §S 3 el 9. Adonis Cj- 
priorum idem esse putabatur at- 
qne Otiris. Cf. Creuaer. II, p. 421. 
Vid. praeterea ib. p. 429. et quae 
leguntnr p. 432: „Phot. Bibl; p. 
1050. et Soid. I, p. 550. ct 11, p. 
68. Kutt.: Ovrm Siiyvto r6 u^ffrjtwt 
tfya^tt rov AlAvog vno rov ^£ov 
uecTizSiiivov, dv 'AU^txvdQsZg ir/jun- 
aav Oai(fiv 5vra TuxfAdeitviVf eig 
dlfj^mg (pctvai^ ^eon^faalctv, . . . Da- 
masc fol. 286. cod. Mon.: "Exofuv 
neA tta(fa toig ^coloyof^, ffri c/ol 
^•Bol iv vju^xi^a (ihf taisi vrjv l^- 
t^v Idffvaofuvoiy rov 6h h^^g 8ux' 
u6eftov nqoiOToifiBvoi xorr' /dtdri/rcr* 
orov 6'Ax%ig tv T^ ashffvalef, naSi^ 
fiivog lijiBi 9fifuov(fYil tb yiwfftAv* 
ovriDc iiovta wul Tov^Adatviv eii- 
^tanmtv iv dno^^toig.^* Apnd Ar- 
uob* I, 41. iegitor accutativus Attin* 

IttctHm et laetitiam .. alternat] 
„1ltagnas ab Aegjptiis huic idolo 
hnnos habitas. Satirivi [luTenaL 
VIII, 29 sq.] carmen de eodem ca- 
piendum: Rselamare libet pepulue 
quod elamat Oeiri invento. Clama- 
tiiui antein, uti iaTenio in gloam 



▼et08tie, BiJ(fi/piutfi^ f ovy%alqofuv.** 
PoNT. — Adde Oyid. Metam. IX, 
692 A^un^ifamfue eatie quaeeitue 
Otirsf , et Tibuil. 1, 8 (7), 27. Te 
(Kilus) cantl atque euum pubee mi- 
ratur Oiirin Barbara, Creuxer. IV, 
p. 757. 

12. inseulpunt eeeptrum inque eo 
epeeiem oeuli exprimunt] Cf. Plu- 
tarch. 1. c. 51. (p. .371 £.) Tov dl 
'Oci(fiv av fcdXnv 6fp9aXfi^ %al 
enrintffqt y(fdipovaiVj mv t6 p.hf 
triv nQOvoieev ifupalvH^ th dh tijv 
dvvofiiVj et ibid. c 10. (p. 354 sq.) 
Tbv ya(f fiaciXia xal nv^fiov^Oai^fiv 
6tp^alfidi xal anrfnt^tp y^dfpov- 
civ ivun 6h xal to^fta diC^i;- 
vevovci noXvowd^aXfioVf eig rov 
fihf OS th noiv tov dh^ IPI tov 
dtp^aXfiov Alyvntltf yh&ttji qxfd- 
iovtog, Cf. Real-Enc V, p. 1012 sq. 

iignificantee Aiino detim eolem 
e««ej „Ciirpliylidcs: Tl ijXiog; av- 
(fdviog &(pb'aXfi6gy et apud lleeio- 
dum [Op. et D I, 265.] : 27avra ideav 
^ibg 6q>^aifi6g.*^ PowT. — „Vido 
Laur. Pig^orium meneao Isiacae 
expocit. p. 16. ubi docet ab Ense- 
bio Osirin mnltioculum dictnin 
Iteinque a Diodoro et Platarcho.^ 
Groh. — Cf. c 23. S 8. et not. 

rroximo aatecedentem et Diodor. 
,11. MeQ-s^ffiffvevofiivesv yd(f tov- 
tanf slg tbv hXXffyinov r^^ iutXensov 
r^dffov, slvat tbv fihvX>ci9iv no- 
Xv^me^aXfioVy sinotmg* ndvtfj ya(f 
ini§dlXovta tdg d%tlvag^mans(f d- 
q^d^aXfioig noXXoXg fiUftuv anacav yiiv 
xal ^dXacaav, Xal tbv «Oiijr^ oh 
Xiysiv avfACpesva roiJro*tf' *HiXiogy 
ig ftdnn icpo^a ual n&vt* iftetnovsu 
Solera et Innam taaqnam duoa 
hnins mnndl ocnlos eose adnotant 
Crecch. ad Locret V, 776. 



SATUBNALIORUM LIB. I. CAP. XXI. 105 

Apollo, qui ert sol, Honis vocatnr: ex qoo et horae Yiginti quat- 
taor qaiDUs dies noxque oonficitur nomen acceperunt, et quat- 
tuor tempora quibus annuus orbis inipletur horae vocantur. 

Idem Aegyptii .volentes ipsius solis nomine dicare simula- 14 
chrum figuravere raso capite, sed dextra parte crine remanente. 
Servatus crinis doeet solem naturae rerum numquam esse in 
operto: dempti autem capilli residente radice monstrant hoc sidus 
etiam tempore quo non visitur a nobis rursum emergendi, uti ca* 
pillos, habere substantiam. Eodem argumento significatur et tem- 15 
pus quo angusta hxx est, cum velut abrasis incrementis angusta- 
que manente extantia ad minimum diei sol pervenit spatium, 
quod veteres appeliavere brumale solstitium, brumam a brevitate 
dierum cognominantes, id est fiifecxu ^futff: ex quibus latebris vei 
angustiis rursus emergens ad aestivum hemispbaerium, tamquflun ' 
enascens, in augmenta porrigitur, et tunc aa regnum suum per- 
venisse iam creditur. Propterea Aegyptii animal in zodiaco con- 16 
secravere ea caeii parte qua maxime annuo cursu sol valido ef- 
fervet calore, Leonisque mibi signum domicilium solis appellant, 
quia id animal videtur ex natura solis substantiam ducere: pri-17 
mum quia impetu et caiore praestat animalia, uti praestat soi[8i5] 
sidera: validusque est leo pectore et priore corporis parte ac de- 
generat posterioribus membris, aeque solis vis prima parte diei ad 

Edd. vicaligspdzb.] 
M12. osyrim G. 13. nomina A. „ADgl.** — annuu9 A e corr.; G 

del. aUero u. annut S. anni» (del. t) B. 14. lidem S £dd. P. — 

dextera GS. — dicet («np- o) A. — ut capilloi S. 15. naturaeque 

manente exatantia Pc-z. ,,Fttcienduiii auguata manente extantia indicio 
Anglicani scripti, cui, ut fcre sulet, assentitar vetuste cnsus.*' Pont. CA 
angustaque), ,,Sic lege, li. e. reiidente Hen relicta particula parva lu- 
cit.*^ Zeun. — renascens B e corr.; coni. Meurs. 17. primumque 

19. JpoUo . . Honis vocatur] Cf. minantes] CT. Varro L. L. VI, 7, SS.<, 

Herod. II, 144. Diodor. 1,25. Pla- Isid. Orig. V, 86, 6., Robnlr. ad 

tareh. Is. et Osir. 12, 61. Aelian. Ter. Phomi. IV, 4, 28., qai cHat 

An. hist X , 14. Lanr. Lyd. I. c, Oasn. ad Claudiaa. rapt. Pros. II, 

et, qai citatnr Reol-Enc. III, p. 106. 

1513., Horapoll. I, 17. Crenxer. 11, 16. domieHium ioli»] „Bandera 

pp. 34, 248, 555 sqq., 657., 111, reni narrat Aelianoa de anira. XII, 

p. 828. 7. Tlhr Xiopva. Inqaft, olnop ifHov 

ex quo €t horae . . «oaiaii aeeep&- qpatflv Blvai ol Aiyvtnun* %al Bvav 

runt] Cf« Laur. I^d. I. o. *A^tty %ecl ys ^ havto^ ^effii&ecerog nal #eprid- 

wtiQmw vofiifjg. rctvog 6 ijUogy Uovti avj^ mXHiiBip 

horae voeantur] Grnece scriben- tS i^qavUp q)aol %. t/L^ Zova. 

dnm erat id^o». Conf., qneiu cita- Cf. c. 12. $ 10. not. 
vit Meuriiua, Censorin. 19, 6. Sunt 17. praettat afiimofia, %ti proeelat 

aui tradunt huno annum trimeeircm eol eidera] Cf. $ 8. ot eap. 19. S 

Horum imtituiiee^ eoque ver aeata- 15. et e. 29. $ 5. — „Tyraanne 

iem autumnum hiemem Sqag et an- eoim doniinatorqae qnodainroodo 

num £ifOP dici, in eilvestri ilU ae Tusto regna 

14. flguravere raso eajdte cet.] eet." Pomt. 

Eiufmodi simuliicrum olias nns- priore eorporit parte cet.] Cf. 

qnam iuTeni commemoratom. Aelian. 1. c. T& fu» mf6o%ia to^Bs 

15. Rodem argumomio] Vid. not. rov {osov «vpl dnoniflvowft» , ^dan 
od c. 19. § 17. fitiv vii %aT6m9. 

hrumam a brevitate dierum eaguo' degenmrmt] Cf. f 26. 



196 



MAGROBII 



meridiein increscit, vel prima parte anni a vere in aeatatem^ roox 
elangaescens deducitur vel ad occasum aui diei, vel ad hiemem 
quae anni pars videtur esse posterior: idemque oculis patentibus 
atque igneis cemitur semper, ut sol patenU igneoque oculo ter- 

ISram conspectu perpetuo atque infatigabili cernit. Nec soius Leo 
sed signa quoque universa zodiaci ad naturam soiis iure referun- 
tur: et, ut ab Ariete incipiam, ma^a illi concordia est Nam is 
per menses sex hibemos sinistro mcubat lateri, ab aequinoctio 
verno supra dextrum latus: sicut et sol ab eodem tempore 

lOdextrum nemisphaerium , reliquo ambit sinistrum. Ideo et Am- 
monem, quem deum solem occidentem Libyes existimant, arieti- 
nis cornibus fingunt, quibus maxime id animal valet, sicut sol ra- 
diis. Nam et apud Graecos dno tov xaQa xQlog appellatur. 

20Taurum vero ad solem referri multiplici ratione Aegyptius cultus 
ostendit: vel quia apud lieliopolim taumm soli consecratuffl, 

[Mts. ABGPS. 
(oni. quid) Edd. P. — ut (snp. add. A. — videtur ctfe inferior Ticbg. 
videtur inferior (om. esse) a. IH. Nam et is T-g. — hibemalet 

Edd. P. '— dexterum (bis) s-bP. — 06 ecdemque cali. 19. Ham- 

monem Tie-bP. — radiiM tol T-g. — tuxqci Mss. tI (hg in mg.) e-sMISa. 
xi^mg v3-g (c niQogX „Pro na^a, quod significat caput, repone vel cuni 
Ed. Tct xiifODg tcI xfQcrg, h. e. cornn, quod sensna loci et rei natura iu- 
bet. Nain pliulo ante coinmeinorata ennt arietina comna.** Zeun. 



IB. iinietro ineubat laieri cet.] 
Kandero fabulam narrat Aelian. H. 
An. X, 18 'Axovo) zov kqiov, tb j^mov, 
c£ girjviBv tmv x^ntiffLiozoixtov 
naxot xiig aqiaxkqcig nXevgag 
KfXa&^ai xal xad^Bvinv^ Ztav 
avxov al(fH ital nsffilafipdvH ^vog* 
dnS dl xijg iaQivrjg tar^fiB^lag 
ffinaXiv dvanavic^ai %axa Sk 8s- 
littff xsled^au O1UXOVV luxd'* hucxi- 

rv icrifUQicev xrfv TuttaTnXiM dfittfsi 
xi^idff, et similem Pintarch. Ter- 
restr. an aqnat. anim. sint cnlll- 
iliora c. 2l.(u.974F.) Tag yaq a^- 
xciv ixtov Aipvmv) 6fiov nacag al- 
yagy oxav dvdoxff fuG^ TfUov x6 
aaxQOv (£siifiog)j dxifsxmg ixsl 
cxffSwofASvag dnopXinstv nQbg 
xifv avaxoXijv. 

de^um hemigphaerium] Idem § 
15. vocatitr aestivuin» Est hemi- 
sphaeriuiu septttntrionale quod soli, 
iit videtiiv, «^ oriente ad occiden- 
teni .Aieajiii est a dextro latere. 

19. Jmmonem, quem deum eolem 
oeeidentem Libyet esietimant'] „Fe- 
stns Ponipeius [np. Panl. Iib. IX, 
p. 102. Muell.] Hammonem eogno' 
minatum tradit, quia iu arena pu- 
tatur inoentue, quao Graece afifiog 
dicitnr. At propius Hebraei rem 
expllcent quibns Hamma toz folem 
ac eaiorem diserte notat, nnde et 
Cham sIto Ukam qiioqiie dtctus 



iisdem est, qnod eins scilicet po- 
steri a sole usti aigrique sint.*^ 
PoNT. — Inter solis cognoroina 
npporet Aminon apod Martian. II, 
% 192. Inblunslins Panth. Aeg. 
II, 2, p. 166. ait errare Macrobiuiu 
qui referret solero occidentem to- 
cari Ammonein, qnamTis Amant 
apud Aegjrptios significaret occi- 
dentem. Vossins centet Ammo- 
nem eolem occidentem dictnm esse 
non apnd ipsos Libjes, sed tan- 
qoam denm Libyura occidentem 
Torsns habitantiom, ut opponeretnr 
Mithrae Persanmi, id qnod pro- 
bant Bnttraannns Mytholog. I, p. 
225. et Creoaer. I, p. 241 sq. Sed 
Plutarchns Is. et 6%. e. 9. tradit 
hoG nomen a Nanethoae et ab 
Hacataeo referri ad ic^^v. Conf. 
etiam Real-Enc. s. t. Ammon. 

arietinie eomibue fingunt] „Hoc 
inde est, quod orlentales populi 
eornieari pro radiare sen corutcare 
accepernnt. Unde et Mosi cornna 
tribnuntur, quod Tultns eins co- 
ruscare ac radiare Tideretnr.^' 
Pu!fT. -*- Conf. Martian. II. p. 157. 
et quae ibi attnlit Koppins, et Real- 
Encjrcl. 1. c. 

dn6 xov Ma^a] Sic Tldetnr Ma- 
crobioa ipse scripslaae pro: dnh 
xov niffag. 



SATURNALI0R13M LIB. L CAP. XS. 



Ifl 



quem Neuton cognominant, maxime colunt, vel quia bos Apis 
tn civitate Memphi solis instar excipitur, yel quia in oppido Her- 
muntbi magnifico Apollinis templo consecratum soli colunt tau> 
rum, Bacin cognominantes, insignem miraculis convenientibus na- 

Edd vicahgspdsb.] 
20. mmUipHeaiione S. — Neuion ABPSM123m „2 Angl/' (hg in mg.) 
,,Seldenn« in Ma., nt praedicat, votQatisaimo invenit, cui placet Muevin^ 
quem sequitur Grotius.ad Exudon, ct hactenua acquietco." Gron. Vid. 
not. ncptofi G. l\'eriton vl2. „M«. rnm eclitione anni 1500." Gron. 
Neiiron v3-^. Neion •«h. ^Hoc vocalMilum llispanica linffna Marti da- 
tam aapra [c. 19. $ 6.] dixit Macrobins, sed ox Stephani mutatione." 
Gron. — hermiuii vl2. herminthi \^\. Hermonthi a. „Sic ob auctori- 
tatem Graecorum «cribcnclum puto." Zeun. Vid. not. — Bacin B lup. 
lin.; PSs (hg in rog.) MI23. haon B a p. m.; G. baeyn //2. bachiu 
A« Baechin hg. ^Angl.'* Baeehim T-e. Pacin p-b. ^ naiurae tolie 



20. apud Heliopolim] Conf. c. 
20. § 6. et Real-Encjcl. s. h. v. 

fauncra $oU consecraium^ quem 
ISeuion cognominani] Cf. Plutarch. 
U. ct 08. c. 33. p. 364. C. "O 6h h 
^Hiiovjtolsi TQt^fievos fiovg, ov 
Mveviv TiaXovaiVy 'Oaigtdog di la- 
Qov, hfioi dl iud Tov "Anidog naTiqa 
vofitj^ovaiy fielag hri xorl SsvTSifag 
Mxu Ttfiag fUTct Tbv "Aniv. Dinilor. 
1 , 84. : Ta ywofi^a ntf^l Thv *Amv 
rhv iv MifKpH xal tI>v Mveviv tov 
hf 'Hllov %6Ut. Strabo XVII, 1. 
p. 444. Tauchn. : *Earcav9a 6* JtfTiir 
f) rotf *Hliov noXig .. Ixovoa •• 
Toy povv t6v Mvsvlv • -^ 0€ ^f^Q 
a^oig vBv6fuoTai ^ihg monsif iv 
Mifupti 6 "An tg, (ibid. p. 442. fere 
eadem legnntur.) Idom nomen le- 
gitur Aelian. An. H. XI, 11., Am- 
mian. Marc. XXII, 14, p. 245. 
Liad., Porphvr. ap. Euaeb. Praep. 
Et. III, 13. fn tanto omniam con- 
aensa dabitandnm non est qnin 
tanri nomen apnd Macrobinm cor- 
ruptam sit. M potuit intercidere 
propter antecedena oitam. Apnd 
Plinium N. H. XXXVi. 8 s. 14. S 
65. in codica Bamb. legitnr tn- 
n*uidie regia. Ceternm vid. Creu- 
ser. IV. p. 272. et Real-Enc. •. v. 
Mnevia» 

hoB Apie in eivitale Memphi iolie 
inHar excipiiur] Vide prnetcr locoa 
snpra commeraoratos Herodot. III, 
27 sqq. Taeit. Uiator. V, 4., Plin. 
M. U. VIII, 46, § 184 sqq., SoUn. 
82., Pomp. Mel. I, 9. Sed apnd 
Aeliannm et apnd Marcellinum In- 
nae cnnaecratns fuisac dicitur Api«, 
6t apnd Plininm Solinuroque roa- 
cala candlcana Apldis ad lonao 
cornaa refeitnr, et apud Plntarcb, 
la. el Osir. 48. Apis Osiridia 



ima^o animata faiaee dicitnr (ef. 
Strab. 1. c et Diodor. 1, 21. Creax. 
I, 108; II, 25 eq. Ud, 203 sq ). 
Praeterea coof. Real-£uc. s. v. 
Apit. 

In oppido Hermunihi] „Strabo 
qnoqne lib. XVII. [I. p. 464. 
Tanchn*] hane rem tradit. Cete- 
rnm de scriptnra hnins noniinis 
qnaeritur. Edit. Tct. habet Htr- 
minihi, Strabo et Ptolemaeus IV, 5. 
scribunt "E^fiov&tg, et Stcphanua 
de nrbibus profert l^Qfiaiv^ig.^^ 
Zbuiv. — „l>e varia nominis ortho- 
g^raphia v. intt. Antoninl Itin. p. 
160, ubi Hermunihi scriptum, qnod 
apnd Arislid. vol. I. p. 339: '£v 
vofta ovofia ^EQfiOVvd^ly ubi liber 
nnus 'EQfiov^lf mntandum esse in 
^Effficovd^H satis probabile rertdift 
librornm Strabonis I. c. inter '£p- 
fiov^lg et ^Q/ic»v^lg variatio. £^ 
fiav. ez numo Wildiano attulit 
Wesselinff. Sed scripturam per m 
et numi alii et inscrr. ap. Pococlf. 
inscr. ant. p. 83; 94, 15, papyr. 
Aeevpt. Pejronl fasc. 2. p. 46, 44., 
et ribri scripti confirmant.*' L.Dind. 
ad Steph. thes. Gr. 1. s. h. v. 

faurvai, Bacin eognominaniet] 
Strabo 1. c. hunc tanrum comme- 
morat, sed nullnm adiieit nomen. 
Fortasse idem est atqne Onuphia 
taarns quem etiam hirsntnm setia 
in advcrsum nascentibna dicit 
Aelianus Hist. An. XII, 11. Cete- 
rnm l^acif aliaa vatem «ignificat. 
Vid. Hildcbrand. ad Arnob. I, 62. 
Real-Encycl. s. h. v. Creuzer. !, 
p. 414. (Comment. Ilerodot 1, p. 
113.) comparat nomen sacri tanri 
apnd Indos ^pcn Patcha , et II , p. 
208. hoc nomen aaspicatnr eaao 



IW 



MAtinumi 



21 turae solis. Nam et per singulas boras mutare eolores adfinna- 
13i6]tur et hirsutus setis dicitur in advmum nascentibus coatra na^ 

turam omnium animalium: unde habetur velut imago soiis in 
22adversam mundi partem nitentis. Gemini autem, qui altemis 

mortibus vivere creduntur, quid aiiud nisi solem unum eundem- 

que significant modo descendentem in ima mundi modo mundi in 
23summam altitudinem resur^entem? Cancer obliquo gressu quid 

aliud nisi iter solis ostendit, qui viam numquam rectam sed per 

illara semper meare sortitus est 

Obliquus qm se iignomm verteret ardo: 

maximeque in illo signo sol in cursu supero incipit obli^uus in- 
24reriora iam petere. De Leone iam supra dictum est. Vir^o au- 

tem, quae manu aristam refert, quid aliud auam dvvaing tiXiaxij 

quae fructibus curat? Et ideo lustitia creditur, quae sola facit 



[Mm. abops. 

miraeulii convenientibu» G. 2t. 

22. moiibui A*. 
Pnnt. Vid. oot. — modo muntli otn. 
moifo (om. munJO ▼*|r. 29. nonumquam B. 

«^ romearo 6. merearo (del. re) A. — Obliquu»] Virg. Georg. I, 239. 
•^ vertorit AG. „2 Angl.*' 24. eupra iam s-b. — eupra] cf. §§ 16, 

17. — ferit „2 Angl. 8ed in ftltero i littera erasa fuit^\ — curvaiur 



hiriuiie (snp. ti) S. ^ yeluii fidd. P. 
— adveream (sup. add. in") A. tn advenam f-liP. 
„2 Angl.** „Sed ego non andio.*' 
(sup. add. modo') U. 



referendom ad Bacchicae Gracco- 
rnm reltcioDes. 

21. 8oU» in advertam mundi par^ 
iem niieniie] Cf. Comro. I, 18. 

22. q%U altemia mortibut vivere 
ereduniur] „Minotiu9 [Octa^. 21, 
16. et Cyprian. de idol. Tanit« 1, 
2J: Castoret aliernit moriuniur, 
Manilius [IV, 157.]: Otia et aefcr- 
nam peraguni ih morte iuven- 
tom." PoifT. — „Homeram iroita- 
tnr noster Odysi. X'y 303 eq.i^JXXoTS 
/tlv tmovo' iTBQijfiBffOu alXoTS f 
avTB Tb&vccoiv Tifirlv di Ikldyxcc^ 
loa d-BoXaiv, De dissensn veterum 
snper hac re vide interpretes ad 
h. ). et Hemiterh. ad Lucian. T. 
I. p. 286. quem laadat Erneiti.'* 
Zauif. — Cellarins ad Minnt. 1. c. 
BdnotaTit: „Dizi plura ad Sil. Ital. 
IX, 295. jiliernutque animae mu- 
iaio Catiore Pollus Adde SerTinm 
ad Aen. Vi, 121.: Si frairem Pollux 
ulierna morte redemit.^ Cf. Zeit- 
•chr. f. d. A. W. 1844. p. 411 sqq., 
«bi praeteroa citantnr OTid. Fait. 
V, 715 sqq , Apollodor. III, 11, 2, 
S 6. Sll. Ital. Xlll, 805. Lncian. 
dial. roort 26. Hjgtn. fab. 80. Ce- 
terura TCteres philosophi non dl* 
xtrnntGeminos csie eolem, sed eise 
hemisphaeria alterna Tice a lole 
illustrata. Cf. Sezt Empir. adT. 
Phy«. p. 557. ed. Fabric. T« 8vo 



fifiiatpcclQiet x6xt ^x^q y^v nud rb 
ino yri^ dioeno^oovq ol ootpoi 
mv Tdrc dv^^QcSvatvSlByov* eiLaar* 
Lyd. IV, 18, (p. 65.) Ol tptX6oom^ 
cpccai ^ioa%ovQOvg bIvcci v6 weo 
ytjv luel i^di^ vijv i^fiiatpulifiov* 
%bXbvz&oi 61 ifioipadov fiv^nmgj 
oIovbIj iht6 Tovg dvuix6das ii dftot^ 
Pi}g tpei^dftevou Crcna. III , p. 84 ct 
163. 

23. Cdiicer ofrli^o grettu cet.] 
Cf. MarCian. VIII, § 840. Orkom 
tolit obliquiint moaiut aui inpfri" 
mit aut extolUi. Quit enim dukiiat 
Canerum Geminotque verbi graiia 
m mundi arduu tublimariy ruroumqna 
Sagiiiarium Capriromumquo per- 
orraiit deflexibut injimari, 

24. FirgOj quae manu aritiam 
feri] Hoe inde profectnm esae re- 
fert Crenzer. 11, p. 611.,^ qood 
Terno tempore Aegyptii egerint ••- 
lennia ad roessem pertinentia. Cf. 
Arat. 07. na^^ivoir, ij ^' iv x^al 
ipilfBi azccxvv aiylmva. Manll. V, 
267 iq. Firginit koc anni pooeuni 
floresque coronae. M eum ier rfo- 
ctma conturgent horrida porle Spiea 
ferent prae se, nasoens et eci^itit, 
aritiaty Arvorum ingemorat atur 
dium cet. 

fructibut curai] Cf. Prolegg.^ p. 
xzxix. et not. ad c. 14* S 6. «I c. 
24. § 6. famae tuae .. euravtl; 



^AiiJiiiNALiuiiLiM Lin. I. tjAF. xm. wmr 

nascenftes fructus ad usos hominum pervenire. Scorpius totus, in25 
quo Libra esl, naturam solis imaginatur, qui hieme torpescit et 
transacta hac aculeum nirsus erigit vi sua, nullum natura damnum 
ex hibemo torpore perpessa. Sagittarius, qui omnium zodiaci26 
domiciliorum imus atque postremus est, ideo ex horoine in feram 
per membra posteriora degenerat, cpiasi postremis partibus suis a 
superis in infema detrusus: sagittam tamen iacit, quod indicat 
tunc quoque universorum constare vitam radio solis vel ab ima 
parte venientis. Caprioomus ab inferais partibus ad supera so- 
lem reducens caprae naturam videtur imitari; quae, dum pascitur 
ab imis partibus, semper prominentium scopulorum alta oeposctt 

Edd. Ticaligtpdlsb.] 
T-g. ,,Ilaee iiiaUtiosa erga Inriscoaaiiltorniii gregeni lectio e«t extermi- 
Danda, et retinenda Stf|>haniana (qnae eet etiam lo hg \u mg.) eiirati 
quao quaraqaam ab prarceptis grammatlcerom abhorret, cnm Macrebii 
tamen coniuetndine probe convenit.** Zenn. Vid. not. — ad hominttm tistif 
Edd. B5. nafiffae s-bP. — de hibemoS. — tempore B. 26. Sagipta- 
TiuB S. — •» inferiora S a sec. m.; ag. ~ wagietam 9. -- «6 inferie A. 
— ad Buperna h. <— dum pacriltir, ab imie partibuB Edd. — proauaeii* 
fium Bemper i-bP. — depateit P (AB a lec. m.) ,,9 Angl.'* Cooi. Nenre. 
„Libri ai qni depaicit hic habent pro depotcitf omnino ettot emendandi.^' 



V, 17, S tia(alo re^io cvranle«; 
VII, 12, 2. qui eorporibuB turat; 
VII, 16, 24. ^ut vitro Bolvendo for- 
mando^e eurant, 

Bt idea luHitia ertditur] Haeo 
Stoieorom iridetnr rnlaie sententia. 
Certe Creoser. III, p. 101. et IV, 
p. 777. ab his Libram vefert vocn- 
tam Aetraeam, Ioyis et Themidii 
filiam, aut Inititiam, coll. Hygin. 
poet. aitron. 28. p. 477. Conf. Arat. 
98 et 105. Efr ovv Utfzifalov Uflvri 
yhog, .. iciri k ^lxrjv wXhouovy 
eom ichol.; Oell. XIV, 4, 4. rerbo 
ip»a Chrysippi de luatitia eeripta 
naee §unt: IIccQ&Bvog 81 ftveet Xi- 
ycTtti TUXTct CvftpoXov rov ddue^o- 
Qog Blvoeif qnae jjoidem Tidentur 
respirere ad Heiiod. Op. et D. I, 
2.M. 'Hd4 tt ndQ^gvog iaTtdlxTj, 
Schwenclf. I. p. 431. 

quae $ola cet.] Heiiodoi Theog. 
901 eqq. hoc adicribit tribua Ho- 
ria : Jb^^vbqov rjydytro Imocifrjv 0i^ 
(uv ^ rhuv '«^or^, Evvofilrjv re Jl" 
nriv rt xai ElQrfinjf rB^aXvtav, Atz 
loy eiQalavOi TtaXa GvjitoXol p(fO- 
ro?e(, led Arat. 112 iq. 'AXXoc fidBg 
uul &ifot(fa ual avr^ nSrvia Xamv 
MvQla Ttavra naQuXxB ^Ufjf 8(6- 
THQa dtnaleav. 

faeit . . perrentre] Cf. Prolegg. 
p. xxzix eq. 

25. Scorpiui totus^ in quo Libra 
eH] Vld. not. ad c. 12. § II. 

folir iioa^inaftirl imagi- 



nari, qood alias idem eit ac qMXV- 
rdS^a^ai, hoc loeo Idem Talet ae 
slnov^tv^ qnam %im actiro tribuit 
Geliioi N. A. XVI, 18, 3. iil fpecu- 
lum .. nihil imaginet, Cf. | 97. 
naturae ftiae imaginatio. 

qui hieme torpeeoit] Simltlter Pli- 
niui N. H. XI, 25 e. 80. § 89. el 
XXXVII, 10 a. 64. § 140. rofert 
scorpionei in frig^idioribuii terris 
eiio innocuoi. Idem XX, 21 i. 84, 
§ 223. habet: Folium inporitum 
Beorpionibu» torporem affert^ 
et XXVII, 2. S 6. TorptBcunt 
Bcorpione» aeoniti taetu. 

26. tmui atque poitremu» e»t] nt 
qni fit Ticinui imo troplco ao- 
etrali bramaliquo (cf. ftagm. Cen- 
«or. 2. § 4.). 

in feram . . degenerat] Cf. § 17. 
et Hygin. Aetronom. 11, 27. Huno 
(sagittartum) complarei Cenfaurtim 
esse dixerunt: alii autem hae de 
eau»a negaveruntf quod nemo Cen- 
tauru» »agitti9 »it u»u9. Hie autem 
quaeritur, cur equini» eruribu» 
»it deformatuB et eaudam Aa- 
6eaf tif Satyri» 

ab inferni» partibu» ad eupera] 
Vid. not. ad c. 17. S &7* 

Bolem reiftieens] Namque tropicuni 
iignuin eit Capricornui. Cf. Comm. 
I, 12, I. 

quae^ dum paeoitur ... »eopuiO' 
rum alta depoteit] „Bene depoacif; 
petnnt entm altom eemper pascen- 



OMJkXjtMWJDXi. 



27 Aquarius nonne ipsam vim solis ostendit? Unde enim imber ca- 
l3i7]dGret in terras, nisi solis calor ad supera traheret humorem cuius 
refusio pluvialis est copia? In ultimo ordine zodiaci Pisces locati 
sunt: quos consecravit soli non aliqua naturae suae imaginatio, 
ut cetera, sed ostentatio potentiae sideris, a quo vita non solum 
aeriis terrenisque animalibus datur, sed illis quoque quorum con- 
versatio aquis mersa velut a conspeclu solis exulat: tanta est vis 
solis, ut abstrusa quoque penetrando vivificet. 

XXII. £t, ut ad solis multiplicem potestatem revolvatur 

oratio, Nemesis quae contra superbiam colitur quid aliud est 

quam solis polestas, cuius ista natura est ut fulgentia obscuret et 

conspectui auferat quaeque sunt in obscuro inluminet offeratque 

conspectui? 

2 Pan ipse, quem vocant Inuum, sub hoc habitu quo cemitur 

Ssolem se esse prudentioribus permittit intellegi. Hunc deum Ar- 

cades colunt appellantes tov t^g vkrjg nvqiovj non silvarum do- 

minum sed universae substantiae materialis dominatorem signi- 

ficari volentes, cuius materiae vis universorum corporum, seu illa 

4divina sive terrena sint, conponit essentiam. Ergo Inui comua 



[Mtt. ABGPS. 
Poot. Vid. not. 27. ad iyp^rna h. — imitaiio s-bP. — poiemiiae 

•in. S. — aerei$ AT-cpS^bP. aerii h-pl. „Melias ▼• c. aereie,^^ Meoro. 
— atpedu tI. e eonnpeciu v-g^. — exuliai B. 

XXII. Capui XXIL Quod Neme$i8, Pauy Saiumu$f aliud non eini^ 
uam $ol, ch ig Pan $eu Inuu$ ei 8ttiumu$; ft-b Pon quem vocant 
nuumy et Saiumue). Cap. XXFIIL De Veme$i ir (i Cop. XXVIL). 



n 



DE NEUEBi AB6. I. reveriaiur v-g. — efferai (om. ^oe) S. 

8. Cap. XXIX. De Jnuo ▼ (i Cap. XXnin. de iirvo ABG. 9« 

TBC ABo B. TBCAHC G. T^fi y^( S. — $eu ierrena s-bPS. 4. oa- 

4o coprae, et ilixit lam idem onte Kopp.) eondera dicit eam ease ao « 

nooter cap. 17. [§ 63.] his irerbis: FortuDaro, cui eodem ^noe hic tri- 

Caprae coneueiudo haec in pa$tu v«* buuntur Nemesi tribnit Horatiuo 

detvr, ui eemper alium pa$cendo Od. I, 34, 12 sqq. et 35, 2 sqq*» 

peiai. Peiiij inquit, altum pa^cen- Lactontiue I, 21, 23. Ledam pool 

do, id est, nt hic loquitur, dum mortem in caelum cToctam. 

patcititr. Item c. 22. [§ 6.] quod 2. Poa tpte, quem vocanl Inuuml 

... eemper peteret alta paecendo.^* Cf. Liv. 1, 5, 2. Lyeeum Pana oe- 

PoRT. nerantee^ . . quem Romani deinde 

27. naturae imaginatio] Cf. § oocarunt inuum, Serv. od Virg. 

25. naiuram $oli$ imaginaiur. Aen. VI, 776. lnuu$ autem Latine 

quorum eonvereatio . . . exulat] Cf. appellatur^ Graece Udv. Vid. Hil- 

Comm. I, 19, 24. et 21, 34. debrand. od Arnob. III, 23. Muel- 

XXII, I. I>feme$i8, quae eontra ler. Etr. II, p. 63. 

•ttperdiam colifur] „Dieerte evpres- 3. univer$ae $ub$taniiae materia-' 

■it Catullus [4, 18.]: iVunc auifa« li$] Cf. Comm. I, 12, 11. Haec ctt 

cave $i9: preceeque no$lra$ Oramue autem hyiOy quae omne corpua 

eave de$pua$ ocAlo; iVe poenae A'e- mundi^ quod ubieumque cemtmuf, 

me$i$ reposcai a te. E$t vehemen» idei$ inpre$$a formavii ; ib. I, 6, 9. 

dea, laedere hanc caveto. Est enim $ilve$tri$ materia; I, 12, 7. et 22, 

audas hoc loco d-pccoifg ex gloota- 6. $ilvc$iri$ tumultu$. Creuxer. 

rio, quomodo neicio an aliis aump^ IV, p. 68. Salmas. Ezercc. PUn* p. 

tum.^' PoNT. 294 sqq. 

quid aliud e$t quam $oli$ poieetae] 4. eomua] Panl tribuebantur co- 

l^Iartlanus I. § 88. (ubt vid. not. prino: ab codem animali desumpta 



8ATUIIIHALIUKUM UB. I. CAP. XXI. XXU. 201 

barbaeque proKxa demissio naturam lucis ostendunt, qna sol et 
ambitum caeii superioris inluminat et inferiora conlustrat: unde 
Homerus de eo ait: 

'Hifwd'' iv' a^avixoi6v 9>oa>^ 9>ipo^ tiSl PQi>toi6tv. [sie] 
Quid fistula vel virga signiGcent superius in habitu Attinis ex- 
pressimus, Quod in caprae pedes desinit, haec argumenti ratio5 
est, auia materia, quae in omnem substantiam sole dispcnsante 
porrigitur, divinis de se corporibus effectis in terrae finitur eie- 
mentum. Ad huius igitur extremitatis signum pedes huius ani-6 
malis electi sunt, quod et terrenum esset et tamen semper peteret 
alta pascendo, sicut sol, vel cum radios supeme demittit m ter- 
ras vel cum se recolligit, in montibus visitur. Huius Inui amorT 
et deliciae ^HxA creditur nullius oculis obnoxia: quod significat 
harmoniam caeli, quae soli amica est quasi sphaerarum omnium 
de quibus nascitur moderatori, nec tamen potest nostris umquam 
sensibus deprehendi. 

Satumus ipse, qui auctor est temporum et ideo a GraecisS 
inmutata littera KQovog quasi xqovos vocatur, quid aliud nisi sol 
intellegendus est, cum tradatur ordo elementoram temporam nu- 

Edd. vicahgspdsb.] 
iuram folt« S. — HameruB] II. X', 2; r', 2; Od. ^,2. — tpims v3. tpmg i. 
— (pBPWio P. KpBrnoiHi B. fpiffri SviMl^. -^ fiQozoici v-g. — tupe- 
rius] c. 21. § 9. — expre»9um est G. 5. porrigitur tole diapetanteQ, 

6. Ad huiu9 ergo T-g^. — dimitiit vi. T. otcuHs B6. — quae 

eign. v1. — poteat om. v\2, „Ms. et priflca editio Veneta t6 potett nnn 
habent', et agnosco In eo putidam spiflflationem, cam re«piciat oratio x6 
eignifieat: oeque enim praecedentia sola explicant aecretnm ^j^ov?, scd 
et haec ipsa. Lege: quod aignificat harmoniam coeli soU amicam eete ... 
nec tamen nottris unquam tenBibug deprchendiJ'^ Grnn. 8. Cap, XXX. 

De Satumo ▼ (t Cap. XXIX.). de hatvrno ABG. De Satumo. Quod 
Satumu» ad eundem* P6. — tpse ef f S. >- nexu C«iip* add. f) G. «^ <ra- 
ductus v-g* 

cit cius barba et pedea (§ 5.). Cf. generis. Cicero plorali nomero di- 

Creuzer. IV, p. 48. cit aaioref el deliciae de Divin. I, 

naturam lucis oetendunt] Cf. c. 36, 79; ad Att. XVI, 6 extr.; Phil. 

17. § 68. et Creuzer. II, p. 696.; VK &. init. 

IV, D. 60, 69, 212 aqq. 'Hzm] Lucianoft Dial. deor. XXII, 

(piQot] Sic aine olla diacrepantia 4. Pana facit dicentem: !EycD Sl 

legitur V, 6, 15. et 9, 11. Quamob- tij tb 'HxoX %qtl xy THtvl ovvhiu. 

rem nihil motavl h. 1., quamvia co- lo epigramiiiate in Panis atatnam 

dicea faveant scriptorae <p^^. poatPeraas dovictos a Miltiade po- 

fittula vel virga] Cf. Artemidor. aitam Anthol. Gr. III, p. 215. (II, 

1\ , 72. naXavqdniov xorl CVQlyyioPf 615.) III. Pan dicitor d^fOOai^Xov 

et Creaser. IV, p. 66 eC 214. Fi- scdtfiff !4zovff. Cf.Creoier. IV, p.64. 

atulae cantom inveoisae dicitar ephaerarum . . oiof/eralortl Cf. 

Pao apud Hygin. fab. 274. Somo. Scip. 4, 2; Comio. I, 20, 

5. argumenti] Vid. not. od o. 19. 3 aqq. et 11, 3, 3. 

i 17. harmonia eaeli] Cf. Comm. II, 

quia] Vid. not. ad Comm. I, 6, 62. 3, 1. 

6. peteret alta paeeendo] Cf. c. nee tamen poteet . . . deprehendi] 
21. § 26. Cf. CmDm. II, 4, 14. 

cam ee reeolligii] idem valere vi- 8. qui auetor eat (eniponiifi cet.] 

det«r ae eiim ortui proatima eH. Cf. c. 8. S 6 aq. 

7. omor et Jelictael Cf. Eotrop. eoMlttctiif] I. e. coolonctua, ut aift 
VII, 21. jimor ei deheiae hummU II, 1, 2. Ei keroici eeculi pudieiUam 



202 MACROn 

merositate dbtuiGtus, luce peBteraetos, nexus aeterniiate oonductus, 
visione discretus» quae omnia actum solis ostendunt? 

XXIII. Mec ipse luppiter, rex deorum, naturam solis vide- 
tur exoedere: sed eundem esse lovem ac solem claris docetur in- 
diciis. Nam cum ait Homerus: 
[319] ZBvg yaQ ig mxBovov ^er' d(AV(iovag AWiomag 

X^^o^ i(hi usta Salxay ^ol d* Sfia navt^ exovzoy 
dmSsxAcfi ds tov av^ig lXsv6Btai OvXvfAXovdiy 

Slovis appellatione solem intellegi Comificios scribit, cui unda 
oceani velut dapes ministrat Ideo enim , sicut et Posidonius et 
Cleanthes adfirmant» solis meatus a plaga quae usla dicitur non 
reoedit, quia sub ipsa currit oceanus qui terram et ambit et di- 
vidit, omnium autem physicorum adsertione constat calorem hu- 

3more nutriri. Nam quoa ait: da)l S* aiia xdvtsg SxovtOy sidera 
intelleguntury quae cum eo ad occasus ortusque eotidiano impetu 
caeli fenintur eodemque aluntur humore. Ssovg enim dicunt 
sidera et stellas, dno tov 9iuVj id est tQlxuVj quod semper in 

4cursu sbt, ^ dno tov %SG)DSi6^av. Addit poeta: daSsxdfjf di 
zoL mtigy non dierum sed horarum significans numerum, quibus 

5referuntur ad hemisphaerii superioris exortum. Intellectum no- 
strum in eandem sententiam ducunt, etiam do etymo, Platonis 

[Mss. ABGPS. 

XXIII. Caput XXill. lovem qtioque et j4t»yriorum Adad eundcm esse 

Suem aolem, Tum et theologorum et Orphei auctoritale ottendi postc, omnes 
eo8 referri ad eolem. ch-b (ch om. A^e^iorum; s-b oin. cfeot). Cap, 
XXX L De love t (i Cap, XXXJ}. de iovk AB6.^ ^ 1. tolu naturam 
Edd. — Pfam om. z. — Homerut] II. a, 423. — Zevg yao ig tixHevbv Cre- 
liquiA Graecis Terbts om.} T-a.^ — Jjima P. ^jaji B. v £c(mx S. d* Sfiog 
h. Sfia (om. d*) dsb. — 6lv(movSB S. 3. unda (sup. add. e) . . . 

minittrant A. ,,Anglicanae: cui undam Oceani. Sed hac lectione oratio 
▼ix itat, nec Tulgata sententia. Bion ambijj^o qnin acripterit longaeTus: 
cttj tinifam oeeanut. Et hoc eit quod clarini in Somnium diiit lib. II. 
eap. 10. [§ 10.]'* Pont. — terram ambit (oro. ef) A. 3. d* apta (snp. 

^) S. — lcnovto T. — quotidic v-g (a cot.). — m eurtum A. — d-Bco^ 
QBVBffQ^at vi. O-BvOBcO^ai ca. ,,hoc eit currere, qnae lectio magnam ac- 
cipit probabilitatem ex eo qnod anctor nullam addidit explicationem, nti 
antecedenti ^'iBiVy adeo ut Tideator utique «ynonymum poiuiiie. Ut ni- 
hil dicam ^sbv derivari a ^'BmQBicd-tti nimii etae contortom et incptnro. 
Non enim 4^Bbg indo proficiscitur, sed ^toi^gJ* Zenn. 4. dadBwxTfi 

ydvBX* i^oig v-g. — eci^ig ilB^^tfBtai BlviiTtovdB S. 5. dfucunl in 

eandem tenientiam a-bP. — de etymo •cripii e coni. de Timaeo Alti. et 
Edd. Vid. not. — Platonit] „!n Phaedro Platonit legnntur.'' Cam. (Vid. 

eC nottri eonduxit elegantiam, et piogt qmae ntta dieiUit] Cf« 

Lucretiue I, 8»8. et III, 533. par- Comm. I, 15, 13. 

fett conrfiicere m nnuni. occaniit qui terram .. dividit] Cf. 

XXlll, 2. lovit appeUatione eo- Comm. II, 0. 

leai intdlegi^ „De ro coafer no- ealorem humore nutriri] Cf. Vil, 

■trum tupra in Somn. Scip. II, 10. 13, 5. et Comm. II, 10, 10 eq. 

[{ 1 1.]'* Zbviv. 4. nan dierum ted horarum] Ifoc 

ctti . • minitfrot] IndicatiTna mo- non qnadrat cum narrationo Ho* 

daa pro coninnctiTo potitva eot, merl, inpriroie cum Tortibua 421 

qunm ot baec periineant ad Cor- et 492: 'AXXa e^ fikv vvv ... vmld^ 

Bffieli aententiam. Vid. pralegg. fiov if dMonavso xdfintev* 

p. »1. S^ etMifli ile eljfaio] Perrl »•■ 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XXIII. 203 

baee Yerba: 'O fiiv fty fiiyas i^BfuAv iv ovQmm Zbv^ iltwpw 
mnvov &Qfia XQAtog xo^ev^cu iumoefidiv navta xai invfU' 
2^v(iBvog' Tfi> 8h inttai &tQatia ^bAv xal daifiovGyv xatit Sv* 
8iHa (kifffj xsxoiipLi](Aivfjf (livBv 8i ^E&cla Iv %b&v otxip ii6vfi, 
His enim verbis magnum in caelo dacem solem Yult sub appeila- 
tione loYis inteliegi, alato curru velocitatem sideris monstrans. 
Nam quia, in quocunque signo fiierit, praestat omnia signa et6 
sidera signonimque praestites deos, Tidetur cunctos deos ducatu[39D| 
praeire ordinando cuncta omandoque, atque ideo velut exercitum 
eius ceteros deos haberi per XI signorum partes distributos, 
quia ipse duodecimi signi, m quocunque signo fuerit, locum oc- 
cupat. Nomen autem daemonum cum deonim appellatione con-7 
lungit, aut quia di sunt 8arjfA0VBg^ id est scientes tuturi, aut, ut 
Posidonius scribit in libris quibus titulus est xbqI ijQciiov xa\ 

Edd. Ticahgspdsb.] 
nol.) — fihv ^of ▼!. — (liyttg •m. Tich. — 6 ttvg tIc. — 6i& %6c{tov SP6. 
— 'mTCiiisX(y6fLivoq (h in mg.) s (p-bP x^t.). — 6* l^nstai, c-g. — Boi' 
dnctf vicagb „Re€te.^' Zenn. — iUvh ya(f £dd. Plat. 17 Sl (oni. fiivsi) 
SPG. 6. cNnctis <feos P. — ordinando cuneta ordinandoque A (B al- 

tero loco del. (fi). ordinando cuncta (add. omandoque) G. cuncln ordinau" 
do (om. omandoque') S. „B a secnnda mann ordiendo euncta.**' ornando 
cuncta ordinandoque t-s. „Mel2or ordo eit in Edit. vet. (v-gbP) ordi- 
nando cuncta omandoque. Scd omnino, nti ex texcentit aliit locit de- 
prchendere niihl ▼iint tnm, Stephannt pro lubitn Yerba ditpotnit tra- 
iecitqne contra librornm anctoritat^m." Zenn. — XI signorum tcripti e 
coniectora. X!I fignomm Edd. et Mtt. Vid. not. — locum tenel ct oe- 
eupat i-g. T. di om. h. — dttlfiavig Sv-a. — aetherea A a tec. m.$ 

potte id qnod vnlgo legitnr, de tol sidera^ et e. 94. $ 6. fni prieeoe 

TimaeOf facilo patet, quum Terha .. dodrina praeetat. Cnm dativo 

Platonit non in hoe dialogo legaa- ianpitor hoc irerbun ]I, 1, 10. 

tnr, ted in Phaedro, p. 246. Simi- trgnortfmfMe praetfitee] Vid. not. 

lia inTeniuntur Cratjl. p. 397. ad c. la § 17. 

0aivovTai fiot ol Ttffmrot xmv oy- dueatu'] Vox militarit ^ott A»gn* 

•D-^fltsroir xAv mifi xjfv ^EZAorda ro^ tti demom aetatem oaitato. Gl. 

rovg fiovovg rovg ^BOvg '^sla9'at, Sneton. Tib. 19., Ner. d&.; Flor. 

ovcnsif vvv ffoUol rciy /3a^>iar. III, 31, 2; iHttin. 11, 15, 14; IX, 6, 

JXiov wrl itsXjjvTiv %ai yfjv kuI 8. (nbi Tid* Beneek.); XXX, 2, 5. 

HTiftt wxk ov^avdfv^ atB ovv av%a pcr Xi airnowum partes distri6tt- 

d^ciyrffi nawa dd iovra difdftqt %ai toe] Sic tcnbendnm ett, qnia in 

l^iovvay dno tuvvifg rifg qyvcsofg Terbit Platonftt legitur xara Me%a 

T^g rov J^siv ^eovg a^ovg hco^ ftiQrj %mLoCfnjfiiva toI in codicibut 

vofidoai' ^OTS^ov dh 7tatitvoovvv$g Macrobianit (non, nt ia nonnnllit 

Tovg &XXovg ndvrag ^^ rovr^ t^ ediiionibat, aoibno tailragatnr Zen* 

6v6ft€iTt Xifocayo^svuv. Vea etyaion, nint, %ata omds%a fi, %.), et qnia 

•enleiitia ipsa commen4atar. CC. infra tol ipte dicitar 4uodeetnit 

Varron. L. L. VI, 7, 51.: Eorum koe eigni locnm oocupare, 

geuuB videniur hvfta, et infra V, 7. quia di euni dariftavsg] Cf. 

19, 1T. ^terpfvtcttonem fifoone no^ Plat. Cratyl. p. $98. St^ph. '^Ori 

mtntt eernm, qttam Craeei STVfto^ «pifovtftot %al Bariftovsg ^aav^daif 

Xoyiav vocent, ejrpretttt ,- et ti fiovag avvovg mf6fiacs. Schol. ad 

aerijptnni erat do eiimoy qnin inde Uoiq. 11. dy 222. OOra»^ daifiovag 



fien potnerit 4o iimoof neme ne» nolc^ to<^« 'O^o^^, ijTOt^t 9arifio- 

gabftt, praeaertim q«um teqimtor vzg, ^ 

nemen Plateaia. OfHoi 

fi. preettat oaMila *ig9ta et ti- dor. C 

<fera] Cf. c. 21. § 17. ttlt praeeM 14, 6. 



gabftt, praeaertim q«um teqimtor vBg. Iftam^ ya^ xnrl fbqtsg n&irwv 

nemen Plateaia. aiUoL slatv^ Martiiftn. II, $ 164. lel- 

^ prmoaiai emiilo jigno et tl- dor. Orig. Vllf^ 11, 15. Lftetant. II, 



204 



MACROBII 



daiiiAviovj quia ex aetheria sabstantia parta atque divisa qualitas 
illis est, sive dsto xov daioiiivov^ id est xaioftivovy seu dno xov 
Sdatofiivovj hoc est iiBQiioiiivov. Quod autem addit: ftivBi. 8b 
*E&cla kv ^iAv ofx^ ftoi^y significat quia haec sola, quam ter- 
ram esse accipimus, manet inmobilis intra domum deorum, id est 
intra mundum, ut ait Euripides: 

Kal raia fii^ts^, 'E0xlav di (f ot <iotpoX 

^ifox&v 7caXov0iv '^iiivTjv hv al&i^i. 

[Mt; ABGPS. 
GSch-bP. — partita A. — illius S. — Saiofiivov id ett nccioiiivov PS 
M\23iB Jaboymbnoy (del. prior. O; «-b (hgr in mg.) dBOfiivov). „Lcge 
daiofUvov, Nam SaUcd^eii atrumqae sig^nificat et %aUc^ai> et fi$Q{isa^L.^^ 
Zeun. Baivv: id est naivv vl2. daieiv (yel datiiv') id e$t wxisiv ^^g. 
— JjBioxeNOY P. Jasioymsnoy B. — id eat P. 8. JiecriA B (S 

8h Iffr.). d" hcria Edd. P. — aignijicat om. com Graecis A. — accepimua 
e-g. — tntra deorum domum S. — Ruripiden] fragm. inc. 178(168). — xal 
yala (ilv Jtdvveg ol §qotoI v-aP6. — 0090! om. BS. — oluovct ^(ilv 



ex aetheria auhatantia parta atque 
diviaa qualitaa illia eat] Cf. Cic. 
&$omn. Scip. 3, 4. Hiaque (homi- 
nibns) antinus datua eat ex illia 
hempiternia ignibua quae aidera 
et atellaa vocatia^ et Comm. I, 14, 
4 sqq. ot 21, 34. Angustin. VII, 6. 
Varronis verbis dicit: j4 aummo au- 
tem circuitu caeli uaque ad circulum 
lunae aetheriaa animaa eaae 
aatra ac atellQa^ eoaque caeleatea 
deoa non modo intelligi e»»e, aed 
eiiam videri: inier lunae vero gy- 
rum ei nimborum ae ventorum cacit- 
mtna aeriaa eaae animaay aed eaa 
animoy non oculia videri ei vocari 
heroaa et larea ei genioa* Martian. 
II, § 156 et 160. Arnob. 111, 41. 
Luran. IX, 6 sqq. 

dnb tov Baioiiivov] Participium 
pro infinitivo posiinm case videtur 
ut servarentur liiterae fi ei v. Ta- 
lU usu« pariicipii non rara in?e- 
nitur apnd Thucjdidem, ut II, 63. 
t6 Ttfidfievov vijg nolseag. Cf. 
Kuhner. ausf. Gr. § 474 y. 

id eai rtaiofiivov] Cf. Uom. II. v, 
816 sq. Mrt^ on&f av Tqoir\ fia» 
Xegm nvifl naaa ddtjzai Jaiofiivtfy 
daiatai ^ 'Affi^iot vleg *A%alnv. Ea» 
dein leguntur q>% 375 sq., ubi in 
plerisque codicibue est xatOfUvfi el 
xcr^ot. 

hoe eai fieifitiofdvov] Cf. «chol. ad 
Hom. II. dy^Ii^^HZxt dtatzfixal 
eiat uai StoiiofTal vmv dv^ocinenfy 
eag 'Ahtfiav 6 Iv^nos qnialvy Ofi i^ev 
Ttdlotg inalev dalftovag ^ iSda^ 
aavOf TOtts (i8(ftafiovg, tag dtcuifi* 
aetg avTciy. 



8. ^uia] Vid. not. ad Comm. I, 
6, 62. 

fiiam terram eaae accipimua] Cf. 
0?id. Fast. VI, 267. reata eadem 
est ei fcrra, et 454. Tellua fc- 
ataqve numcn idem. Augustin. C. 
D. VII, 16. Featam .. propterea 
dearum maximam putaoerunt, quod 
ipaa aii terra^ et 24. Tcliurcm 
putant eaae ... yestam^ quod ee- 
sttatifr herbia, Arnob. III, 32. JSon- 
nuUi autem yeaiam (terram esse 
dixernnt), ^tiod m mundo atei aola. 
Sald. rfjg &yaXfia ywatyta nldv'- 
tovat trjv 'Eatlav, olovel tijv yijv, 
Dionys. A. R. II, 66. 'EatU dl 
dvaxeta^at tb nvQ vofiiiovatv, ort yij 
te oiaa 17 %e6g ual tov fiiaov vatf- 
%ovaa tov u6a(tov tonov tag dtdrt^et^ 
tov fUtaQOiov noteitat nvffbg, d^ 
iavtfjg. Cbrnut c. 28. p. 206. *£xcf- 
tiifa iJriftijtTiQ wal '£or/a) ^ ioiMev 
ov% hiifa r^g yrjg elvat. Klauaen. 
II, p. 624 sqq. Kopp. ad Martian. 
I. § 72., qni praeterea citatGal. et 
Aaiinm ad Plat. II. cc. 

inanei tnmo6ilt0] Cf. Comnt I. c 
Ta^tfjv fihv yd(f dta t6 iatdvai 
dta ndvte»v *Eatiav nQoarjyo^evaav 
oi naXatolf rj dttf to ta^tifv vnh 
trig qjvaecag iaeotdtat te^eteG-at^ ti 
dtd to in avtfjg aiaatfel inl f^eftt^ 
Uov tbv 8I0V katdvai %6afioi¥» 

intra domum deorum^ id eei inira 
muttilam] Cf. e. 1& § 15. Miindva 
atilcni vocatnr caelnm, et Comm. 
I, 14, 2. JSene oiitem iimoerattt 
mundut det' femplsm veeoter. 
Ovid. I. c. ▼. 275. Por /aciet t«m- 
pit. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XXUI. 205 

Hinc quoque ostenditur quid de sole et love sit sentiendumy comO 
alibi dicatur: 

Ilavta Idibv jdiog 6q)9raXiidg xal xdvta vor^^oQj 
et alibi: 

'Hskiog ^' og itivt lqH>Qag xal Ttavi^ Inaxovhigy 
unde utramque constat una potestate censendum. Assyrii quo- 10 
que solem sub nomine lovis, quem jdla ^HhovxoXlttp/ cognomi- 
nant, maximis cerimoniis celebrant in civitate quae Heliopolis nun- 
cupatur. Eius dei simulachrum sumptum est de oppido Aegypti 
quod et ipsum Heliopolis appellatur, regnante apud Aegyptios 
Senemure, seu idem Senepos nomine fuit: perlatumque est pri- 
mum in eam per Opiam legatum Deleboris regis Assyrioram sa-|33i] 
cerdotesque Aegyptios quoram princeps fuit Partemetis, diuque 
habitum apud Assyrios postea Heliopolim commigravit Gur ita 1 1 
factum quaque ratione Aegypto proiectum in haec loca ubi nunc 
est postea venerit, rituque Assyno magis quam Aegyptio colatur, 
dicere supersedi, quia ad praesentem non attinet causam. Huncl2 
vero eundem lovem solemque esse cum ex ipso sacrorum ritu 
tum ex habitu dinoscitur: simulachram enim aureum specie inberbi 
instat dextera elevata cum flagro in aurigae modum, laeva tenet 

Edd. vicahgspdzb.] 
T-a. 9. Bentiendum $U 6. — df AB6. dicitur ▼. — IlavTa] He- 

•iod.''^^. a, 265. — d* l8(ov t. — njw B. — 'HiXiog] Hom. H. y , 27T. — 
<&' om. r. — itp OQOtg ▼!. — inaxovCBig S. — con$tat om. St. 10. 

irtifr Iovi$ nomine Sv-f^. — dia heliu politem A. dia heliu politen («ap. o) 
B. dia heliopoUte G. daieliapolite (snp. o} S. Dia Heliopoliten £dd. 
P. — diei ». „Iiego ex vet. cod. </ei.'* Meurs. — et ipHum oin. ▼. — 
Oppiam v-g. — Delobori$ A. „2 Anf^l.*' Delehoie T-ag. — fuit ora. B. 
— Parthemcti$ S. Parmeti$ v-g. „Qiiid? Num forte Pathmetc$, qnia 
Mela I, 9. oppidum Aegypti Pathmeticum commerooratf Res mihi est 
incerta.*^ Zcun. 11. lieliopoUn BG. helipolin vl. — migravit (sup. 

add. co) G. — aegypto Qsup. add. afr) O. — haee loea (om. tti) P. — eo- 
latur om. S. 12. Nunc v-g. — e$$« eum eo (anp. e^e ip$o) G. — 

digno$citur y-g. — instat (>up. con) A. — dextra S £dd« P. — demoa- 

10. in cipitale qume Heliopolii Gr. a. R. TI, 1, p. 413. Malala 

nuneupatur] „Plarea olim liniae, Chron. M, p. 129. AHiog 'Avtovlvoq 

nominia fuieae arbea aactor otft Illog hriaB iv *Hliovn6XBi Trjg 

Strphanae Bvxant. de nrbibue! 0otvlyirjg xov At^dvov vahv tj5 

!l£Uoi^oXis, niXig Aiyvnvov, rjv Ixti^ Jtt ftiy aVf Fva ital avrhv hvra ziov 

CBv *A%xlg 6 'HUov naVPodov *Hq6^ ^tafidrcov, Nunc vocatnr Baalbeek. 

doTog dtvtiQa' hzt dl BQonrig %al Alia vid. Real-Enc. s. Ii. t. 
Tfjg d^mfittvOfpSifOV dn6 vrjg Al» de oppido Aegypti guod et ip$um 

yvmiag^ %al d^o ^ ZaQSMi* %al i} Heliopolie appellatur] Cf. c. 21. 

K6(fiv^og*HXiov7toXig iXiyevo . . ioxi § 20. Herodot II, 3, 7, 59. Cic 

nai iv 0oivl%^. Haae fortasaie N. D. III, 21, 54., Tac. Ann. VI, 

Maerobias hic intelligit. De hae 28. » Real Enc. a. h. ▼. Non recte 

locnm anonymi apud Gothofredara huc trnxtt Zeanina qnod Diodorne 

in Excgesi toiiiie mundi laadat I, 45 refert, ^thg n6Xtv Tocatam 

Thoma* de Pinedo: ^HXidnoXtg rj eaae a Graeci* Thebas. 
nXrfOteiiH r^ Ai§d»<p 6^i yvpttluag 12. Huno vero eundem lovem $o^ 

BVfi6p«povg p69ttBtr X. T. X.^ Zbvw. — Icm^ue e$$e] C. 17. § 66. Apollinie 

Cf. 4teab. XVI, p. 752. (c. 2. p. Hieropalitani eimalacram deeeri- 

300. Taochn), Ptolem. V, 15., Plin. bltar, eed ab hoc diTersam, naro 

N. H. V, 22 e. 18., et inprlmls barbatom esse et alia io maaibaa 

quew ciiat Maanertiis Geagn d. babere dicitnr. 






206 MACROBU 

(blmen et spicaSy quae cuncta lovis solisque consoctatam poten* 

IStiam monstrant Huius templi religio etiam divinatione praepol- 
let, quae ad Apollinis potestatem relertur, qui idem atque sol esL 
Yehitur enim. simulachram dei Heliopolitani ferculo, uti vc^untur 
in pompa Indorum Circensium deorum simulachra: et subeunt 
plerumque provinciae proceres, raso capite, longi temporis casti- 
monia puri, ferunturque divino spiritu, non suo arbitrio sed quo 
deus propellit vehentes: ut videmus apud Antium promoveri si- 

14mulacnra Fortunarum ad danda responsa. Consulunt hunc deum 
et absentes missis diplomatibus consignatis: rescribitque ordine 
ad ea quae consuhatione addita continentur. Sic et imperator 
Traianus initurus ex ea provincia Parthiam cum exercitu constan- 
tissimae religionis hortantibus amicis, qui maxima huiusce numi- 
nis ceperant experimenta, ut de eventu consuleret rei coeptae, 

[323]egit Romano consilio prius explorando fidem religionis, ne forte 
fraus subesset humana: et primum misit signatos codicillos ad 

15quos sibi rescribi velleL Deus iussit afferri chartam eamque 
signari puram et mitti, stupentibus sacerdotibus ad eiusmodi 
factum: ignorabant quippe conditionem codicillorum. Hos cum 
maxima admiratione Traianus excepit, quod ipse quoque puris 

[Mss. ABGPS. 
9trani T-g. 13. quidan atque S. — heliupoUtani A (B «op. o). — 

t>e/u(i w-g, — vidimus v-g. H. eonsignati S. — ituruB ▼. — in- 

eeptae G. — codieellos (aic aeinp.) G. 15. Deus (in mg. dehine^ B. 

flagro] Cf. V, 11, 21« nac) nunruparetur. Rapertiiii in 

13. dioinatione .. quae ad ApoU adnoUt: ,,apud Antium, iinti^\ et: 

linis potestatem refertur] Cf. c. 20. »'Antii prao ceteric diis colebantiir 

g 4^ Fortunae dnae, proapera et ad- 

,1 , .^ , . j ' tw f versa, qiine dicebantiir gemellae^ 

rjiitaiviv, «r« h 'I *'«!.- «pr..». ...t i. gMti. KMti.e 

rivtoiimv. . . , , ^. a». Cfr. GorI..rd. T.,t sn de. 

MU otkMMtnr ... tnaMlachrm] Cf. .,,. Bildw. I, p. 6».« Kl.o.... 

Dio.y.. A. R. \11, 72. Ilavtuv al ^e.. p. 764 ^- 

xmv »fmv tbtovts inofiMtvov «/to»e mramoveri] OielliM I. c. ».. reete 

vn avSfav vtvofitvai. il.ec |,terpret.t.r: tiek «orwarlt »eii- 

Domp. coaiaienior.t«r olum c. 6. g^ H.rtwig. 11, p. 23». «iek vr- 

i '*• wirtt bcwegem. 

apmd ^nthim] Vid. aot. .d c. 90. 14. MntlantiMimae r«i^o.i«] 

S 6. Sic eti.m T.cit.a A... 111, Il.ec verb. cam amiui» in.yendu 

71. Ittftrtum «H aedmm «tt* apud Tidentar ■Ignifie.r» eo mi.ne «p.. 

.^■li.a qnat tie (Efawtri* P*Ha- fotua tnli esperimMrtD. 



SATUBNALIORUM LIB. I. CAP. XXUI. 



207 



tabellis cum deo egisset Tunc aliis codicillis conscriptis ngii«-16 
tisque consuluit, an Romam perpetrato bello rediturus esset? Yi- 
tem ceaturialem deus ex muneribus in aede dedicatis deferri ius- 
sit, divisamque in partes sudario condi ac proinde ferri. Exitus 
rei obitu Traiani apparuit ossibus Romam relatis. Nam firagmen- 
tis species reliquiarum, vitis argumento casus futuri tempus 
ostensum est £t, ne sermo per singulorum nomina deorum va- 17 
getur, accipe, quid Assyrii de potentia solis opinentur. Deo 
enim, quem summum maximumque venerantuTy Adad nomen de- 
derunt Eius nominis interpretatio significat tmus tmus. Hunc 18 
ergo ut potentissimum adorant deum: sed subiungunt eidem 
deam nomine Adargatin, omnemque potestatem cunctarum rerum 

£dd. yicahgspdsb.] 
— iahuliM t-bP. 16. viiatn t. ,,V. c. viiem, Optime. ClamBnt ae- 

quentia.*' Meura. an (om. vitem^ S. — tn aedem t3. — ific4iti«6l-g. — 
perinde AGSti. — deiatia (tup. r.) S. referri P. — fniurum P. 
17. de soli» potentia Edd. P. — ad (tup. add. ad} G. y,'Adm8 Philoni 
Byblienti. Sed Adad legendnm monet Scaliger in notlt ad fragra. operi 
de Emend. temp. tnLiecta.*' Pont. Vid. not. — unua (om. alt. unua') A 
Edd. 18. potittimu» A. — Adargaiim Aih. Jdargadim (S „B'' a 



16. ritem ceniurialem] Dieen- 
dnm erat centtirionolem. Cf. Pltn. 
K. H. XIV, 1 t a § 19. quid quod 
(Titea) inaerlae caairia aummam 
rerum imperiumque coniinent? 
Ceniurionum in manu vitia ei 
opimo praemio tardoa ordinea ad 
leniaa perducit aquilaa, atque etiam 
in deliciia poenam ipaam honorat^ et 
•cholion ad Invenal. XIV, 193. ^iit 
vitem posce libcHo: Vi ceniurio 
fiaa da libelloa^ id eai milita* yHia 
nam inaigne ceuturionum eai a 
Libero patre invenium qui primus 
iriumphavii ei inventor viiia eai, al. 

vitii argumenfo eaame fuiuri iem- 
put oitentum eai'] Vid. not. ad c. 
19. § 17. £x anteeedentibnt patet 
belli tempus ette intelligcndnm. 

17. Adad . . . unua unua] „Signi- 
ficaTorit itaque appellatio dci 
unum^ at ipto deut tolem. Non 
ditcriiuinavit Scali|(er pater Exer- 
cit. CLIII, 4. y^^Mdad^ inquit, legi 
olim tnlem dictum Pertarura lin- 
gua. Eiiitdem nominit in Africa 
radii ett,*''* cet. lacob«t RaoTar- 
dnt libro Variarnro 111, cap. 10 , 
abi de Heliojpibali nomioo ditteril, 
lundat fmroum Teterero cnm hac 
iatcriptione: tACBRDot dbi toLit. 
BLA«AB Unde videndum, ait, mo- 
nente Onidone Laarino, nnm boe 
Macrobli loco pro Adad Agah re- 
fingendum tit. Adad Attyriit icnvm 



notatte, ted Ahad toI Elhad potint 
tcribendum docent me hamm teu 
orientalium linguarum, peritioret: 
tum et confundi tubinde, cum 
etiam Uudad vox orientalibnt lit 
»o/u« ton unicua^ ut ita Aiad 
omitta perporam priroore litlera 
pro Badad hoc loco accepta tI- 
deatur potitaque. Hit adde alia 
quaedam notata Seldeno cap. 6. 
Syntagmatit lib. I. de diit Syriit.'' 
Po:iiT. — Hacrobint Tidetnr tta- 
tnitte ad tignificare tinttm, bit 
ergo positnm Adad ette tinum 
nnttm. Cf. Plin. N. H. XXXVII, II. 
t. 71. Adadu nephroi^ ciuadem 
octilus, ei digiiua dci: ei hic eoliiur 
a Syria, Salinatint in Exercc. Plin. 
p. 248 a F. ^yAdadua vel Adodua 
deut apiid Syrot. Hetychiut: 'ASa- 
8ovg 6e6g riff nuQoc 0qv^I naXsltai 
h(f(ia(p(f6SiTog, Immo naQU ZvifOigJ^ 
18. cfeam norome Adargaiin] Cf. 
Strabo XVI, 1, p. 351. Taochn. 'H 
Bdapwtfif 7Jv %al ESsoaav ual *lBQav 
%6Xlv %aXovci.Vy iv j xiiimai tijv 

0% ib. lib. extr. Ai ol xAv ivofukwv 
fUTameaoeig nal fidXiara xmv paff- 
^QixAv «PoUa/* ua^dneQ . . • i^rao- 
yatjiv tiiv 'Ad^dQav ^eQnBta o* 
aiv^ KtTjaiag huIbJL Crenaer. II9 
p. 349, 392. Aiergatin eain Tocat 
additit p. 403 ei 466« complttribut 
nominit formit: Boettiger. Id. 1, 
p. 293. Aimrgmlin, 



208 MACROBU 

his duobus attribuunt solem terramque intellegentes , nec multi- 

tudine nominum enuntiantes divisam eorum per oimies species 

potestatem, sed argumentis quibus omantur significantes multi- 

lOplicem praestantiam duplicis numinis. Ipsa autem argumenta so- 

lis rationem locuntur. Namque simulachrum Adad insigne cemi- 

tur radiis inclinatis, quibus monstratur vim caeli in radiis essc 

solis qui demittuntur in terram. Adargatidis simulachrum sursum 

|323|versum reclinatis radiis insigne est monstrando radiomm vi su- 

20perne missorum enasci quaecunque terra progenerat Sub eodem 

simulachro species lconum sunt, eadem ratione terram esse mon- 

strantes qua Phrygcs fmxere Matrem Deum, id est terram, leo- 

21 nibus vehi. Postremo potentiam solis ad omnium potestatum 

summitatem referri indicant theologi, qui in sacris hoc brcvis- 

sima precatione demonstrant dicentes: "HkiS sroi/rox^cnro^, xoe^iov 

2!2nvevnay x60fiov dvva^igj, xoiSfAOv tp&g. Solem esse omnia et 

Orpheus testatur his versibus: 

Kixkv^v zrikBnoQOv dlvijg iXixavysa xvxXov 
ovQavlaig 6tQoq)dkty^i ntQldQOfiov allv ikliSiSc9V^ 
ayXae Zev Jiovv^ty nartQ novtov^naxsQ altjgy 
ijkLS nayyevBtoQ navtaloks xq^^^V^^S' 
XXIY. Hic cum Praetextatus Tecisset loquendi finem, omnes 
in eum adfixis vultibus ammirationem stupore prodebant: dein 
laudare hic memoriam, ille doctrinam, cuncti religionem, adfir- 
roantes, hunc esse unum archanae deorum naturae conscium, qui 

[Ms«. AB6PS. 
■ec. m.)* JiargaUm wcng. 19. AdargatidiB acripti e coni. Adargi- 

dia ABGS ,,B^^ Adargatia is-bP. — radiit add. a sec. iti. G.^ 21. 

eC QmmHm $. — potettatem Mummitatem q u e c-gh» „QaRe lcctio ntiqne 
cfkmnienilBtiir rlegantia, adeo nt potetitaa aummitasque sit ■ninma pote- 
«taAt Atqtjn rFii1i3m nsul auctoris Tidetnr esse convenicntior; nnm panlo 
pii«t iantonim fwtettatem numinum dicit.** Zenn. — TcavronQUT at q t1. 
TiavTCttiQdtog v^iichg. 22. Orpheug] Getn. u. 371. Herm. p. 46-1. Lo- 

lici^k» A}{lsi(»pti. |>. 745. — vv. 1. 2. KixXvd-t. ... iXlcaaiv om. c. — v. 1. d^ 
wo^ot SPt. Jtdyov (om. rrjXt') vi. ncoQOV a. — divrjs hXixavyBa om. vi. 
JiMfc fihfiiti P. JiNBc iJKArrBA B (P5 jdiasci, divrjg ta wxyyta 
l'7. 6i»*wafrir yviyyia S. — V. 2. cydqavlagPl, oQavucig ?l. — OTQoq^irjy^ 
(v3i m). — TispiJpoMOBAiBN P. ntQl 8(f6ftov ijXie vi. — i^iXiog «Sy vl. 
— V. 3. noyroi B. tiovtoio v3i. navrog S. — v. 4. nayytvtraif vl. 
nAXTSNSTOiP B. nayyfVT^Totif SP7. — navTaioXs BPSviP57. navcUoXs 
c-b. riav aioXs Gesn. Herm. Lob. 

XXIV. Caput XXir. De laudibus variaque eruditione VirgHii. Tum 
de ii$ quae Bequentibus iibris per ordinem sunt expticanda. clib. Cap, 
XXXII, De laudibus yirgilii v (i Cap. XX XH. I. finem loquendi 

a-bP. dicendi finem S. — Deinde Sv3c-g. 3. cum diceret] Cf. c. 16. 

argumeniis] Vid. not. ad c. 19. qnidaro (Vid. not. ad C. II, 5, 25.), 

S 17. qni invenitnr apnd Lncretinm II, 

19. solis rationem locuntur] i. e. 188; apnd Catonera R. R. 32, 1 eC 

aperte Indicant, nt alins (Cic. p. 83, I. atqne apnd ipsiuii Ci«ero- 

Mil. 20, 53.) absolnte: Res ioqui- nem Or. 39, 185. et Parilt or. 7,24. 
fnr. 20. qua Pkryges finxere Mairem 

Adad] h. 1. genitivum caanin Deum] Vid. not. ad c. 21. § T tf. 
■Ignilicat XXiV, 1. Conscium] Vid. not. ad 

ttirfvm oersiim] est pleonasmaa c. 7. § 17. 



SATUBNALIORUM LIB. I. CAP. XXIIL XXIV. 209 

sohis divina et adsequi animo et eloqui posset ingenio. Inter2 
haec EvsuMg^lus: Equidem, inquit, miror potuisse tantorum pote- 
statem nmmDum conprebendi: verum, quod Mantuanum nostrum 
ad singulay cum de divinis sermo est, testem citatis, gratiosius[324] 
est quam ut iudicio fieri putetur. An ego credam, quod iile,3 
cum diceret: Liber H alma Ceres pro sole ac luna, non hoc in 
alterius poelae imitationem posuit» ita dici audiens, cur tamen 
diceretur ignorans? Nisi forte, ut Graeci omnia sua in inmen-4 
sum tollunty nos quoque etiam poetas nostros Tolumus philoso- 
phari: cum ipse Tullius, qui non minus professus est philoso- 
phandi studium quam loquendi, ({uotiens aut de natura deorum 
aut de fato aut de divinatione disputat, gloriam quam oratione 
conflavit incondita rerum relatione minuat Tum Symmachus:5 
De Gicerone, Evangele, qui conviciis inpenetrabilis est, post vide- 
bimus: nunc, quia cum Marone nobis ne^otium est, respondeas 
Yolo, utrum poetae huius opera instituendis tantum pueris idonea 
iudices an alia illis altiora inesse fatearis? Yideris enim mihi ita 
adhuc Yirgilianos habere versus qualiter eos pueri magistris prae- 
legentibus canebamus. Immo pueri cum essemus, Symmacbe,6 
sine iudicio mirabamur, inspicere autem vitia nec per magistros 
nec per aetatem licebat: quae tamen non pudenter quisquam ne- 

i^abit, cum ipse confessus sit Qui enim moriens poema suum 
egavit igni quid nisi famae suae posteritati subtrahendo curavit? 

Edd. Ticahgtpdzb.] 
§ 44. — ei luna G Edd. — ei non AG „2 Angl. » potuerii T-gb. „Le- 
gibut lingaae magic est conaentanenm.'* Zenn. 4. poetas eiiam T-g. 

— c«m . . professus e$i philosophari add. fn mg. B. philosophari P 
CA6 aup. andi). — oratio G- 5. videmus (>up. add. bi) G. — ian-' 
ium om. P. — esse («up. add. in) S. 6. Symmaehe^ inquit Evan' 
gelus^ c-gb. „R^<^^c* ^ikm ita non modo orationia perspicuitati, sed con* 
•uetudini qooque Macrobii coneulitnr.^' Zeun. ^ ^M^eS. — neg'a6atTl. 

— qui ittMa. — famae suae conoittaT-gCag . .cta). famae suae oulnera 
a-bBP. „Poatrema tox Cvulnera') non eat in nno ingl.; sed in altero, 
nempe B, eat eonsulens.*^ — posteritati om. G (in qno Tegitor famae suae 
re reirahendaj snp. add. memoriam posieriiati suhirahendam^. •» sub- 

9. gratioffiti»] L e. magia e gra- cremafttrtif Aeneida: quibus negatis 

tia ortnm. iestamenio eomburi iussii, ui 

3. credam, quod] Vid. not. ad rem inemendatam inperfectamquey et 
Comm. T, 13, 18. Gell. N. A. XVII, 10, 7. Itaque^ 

4. quoque etiam] AntmadTertaa cum mor6o oppresnts adveniare mor- 
hat particulaa coninnctaa. Nam iem videret, petivii oraoitque a suis 
•nfficiebat dicere nos quoque poe- amicissimis impense^ ui Aeneida^ 
ias nosiros, quam nondum satis elimavis- 

5. De Cieerone.. post vid^imus] seiy adolereni. 

Vid. prolegg. p. ziii. auid nisi famae suae . . enraett] 

tta .. qualHer] Vid. prolegg. p. Vid. not. ad c. 21. § 84. Huno 

XXXT. not. huiua Terbi conatraendi morem 

6. non pudenter quisquam nega- Hacrobii ignoraaee ▼ideutor qoi 
bii] i. e. impudene erit qui negabit. pro subtrahendo («c. poema) serU 

moriens poema suum legavii ignf] peerunt vulnera (famae) subira^ 

Cf. Donatum in ?ita Virgilii, quem Aencfa e iibr. III, cap. 10. % I.: 

cltaTit Zeunins, c. 14.: Qui cum quin ta medium detegat inscien' 

gravari morbo sese sentirei, serinia iiae Firgilianae vuinera. Ad 

saepe ei magna insianiia peiivii Tocem ^tiicf intelligendum eat egii 

II. 1* 



210 MAGROBII 

7 Nec inmerito: erubuil quippe de se (utura iudicia, si I^cretur 
petitio deae precantis filio arma a marito cui soli nwserat nec 
ex eo prolem suscepisse se noyerat, vel si mille alia nultum pu» 

[8S5]denda seu in verbis modo Graecis modo barbaris seu in ipsa 

8 aispositione operis deprehenderentur. Cumque adhuc dicentem 
omnes exhorruissent, subtexuit Symmachus: Haec est quidem, 
Eyan^eie, Maronis gloria, ut nuliius laudibus crescat, nullius Yitu- 
peratione minuatur: verum ista quae proscindis defendere quilibet 
potest ex plebeia grammaticorum cohorto, ne Servio nostro, qui 
priscos, ut mea fert opinio, praeceptores doctrina praestat, in ex- 
cusandis talibus quaeratur iniuria: sed quaero, utrum, cum |)oe- 
tica tibi in tanto poeta disjplicuerity nervi tamen oratorii, qui in 

Oeodem validissimi sunt, placere videantur? Haec verba pnmum 
Evangeli risus excepit. Deinde subiecit: Id hercle restat aeniquey 
ut et oratorem Yirgilium renuntietis: nec mirum, cum et ad phi- 

lOIosophos ambitus vester paulo ante provexerit Si in hac opi- 
nione es, inquit Symmachns, ut Maro tibi nihil nisi poeticum 
sensisse aestimetur, licet hoc (^uoque eidem nomen mvideris: 
audi, quid de operis sui multiplici doctrina ipse pronuntiet 
Ipsius enim Maronis epistola, qua conpellat Augustum, ita inci- 

llpit: Ego vero freauentes a te Utterat aecipio, et infra: De Aenea 
quidem meo, si menerde iam dignum aurmu haberem tuis, libenter 
mitterem: ted tanta inchoata res est, lU paene vitio tnentis tantum 
opus ingressus mihi videar, cum praesertim^ ut scis, aUa quoque 

I2studia ad id opus mtdtoque potiora inpertiar. Nec his Yirgilii 
verbis copia rerum dissonat, quam plerique omnes litteratores 

[Um. abgps. 

irahendo «cripai e coni. tuhtrahenda Edd. ABPS. 7. Nee inwterita 

•rubuit quippe Bdi. A^ee immerito eruhuit : quippe ▼!. — deprecanti$ (•m. 
deae) AHG\-g. „2 Angl.'' — vel $imUia BO. 8. $uhtexit »-x. „IUcto 

Edit. Tct. eubtexuit Sen«a« eoiin et iua« Macrobii poetulat. Sic infrm 
[11, 4, 19.] plura in ioco$ Hfu%a eubiesuit^ et alibi.** Zeon. — etl equidem 
erbF. -« nullue (eap. aild. i; bia) B. — in ionto opere (in mg.i ai. 
poeta) S. — timt vaiidi$$imi Sv-g. 9. hereVe G. hereulo Edd. P. 

— ui oratorem (om. el) c-g. — eum ad (ora. et) v-g „B". e «m cl ad 
(anp. add. cum) B. cum eum el aif /12. — eum ambiiue «-bPS. 
10. Symmachu$ inquit v-g. — nil S. — ejrielimetur Sv-gb. — incipit (iVa 
add. a sec. m.) B. 11. Uttera$ a te G. - meftercule b-bP. - Inie 

haberem S. — pene menti$ (om. viiio) A* ,,Fallor? an «cripeerat Maro: 
Penuria menti$? Penuria enira, teste Festo id e$t quod pene minu$ sit, quam 
neee$$e e$i. Coniecturam tamen %nU praestet.*' Pont. — ui $eia§ A. — im- 

Cetemm hic locaa deieadus esl qui pri$co$ . . praeeiat] Vid. not. 
proiegg. p. iLiii. md e. 23. § 6. 

-J' J^Hi!^* '{•"•^'^•^''ii?/'*»;^ "« ««-wo . . in exeu$andi$ iamue 

SLiriLli'' *'"''**•/■[■' ^' ««««rolur iniurta] Cf. Terent. Andr. 

Sm Zt 1. "''i* '■"••i' V'5^".'' V, 1. 8. Remittie iam me onoraro 

?iZ i o •?inH!T '^■'•. ^ ®*J" '"«••"^«•. "bi Rnhnlcenios iniuriaM 

16 et XVIirii '"'' • jnterpretator preces iniquas et fii. 

8. diceniem . . ejrAomfitsenll Cf. ■"•'*•' 

Virg. Aen. VII, 265. Foilut nece . ^' ««*««"»] *»• I- >«>«" «•• »« 

exhorreecai amieoe. Idem Tor- "clatio, vo\ nimia gratia. 

bnra absointe ponitur c. 11. § 2. la. lilleraforef] Vid. not. ad § 80. 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XXIV. 211 

pedibus inlotis praetereant, tamipiam nihil ultra vcrboram expla- 
nationem liceat nosse grammatico. Ita sibi belli isti homines[326| 
certos scientiae fines et velut ijaaedam pomeria et effata posue* 
runt, ultra quae si quis egredi audeat, introspexisse in aedem 
deae a aua mares absterrentur existimandus sit. Sed nos, quoslS 
crassa Minenra dedecet, non patiamur abstrusa esse adyta sacri 
poematis, sed archanorum sensuum investigato aditu doctorum 
cultu celebranda praebeamus reclusa penetralia. Et ne videar 14 
velle omnia unus amplecti, spondeo violentissima inventa vel 
sensa rhetoricae in Yirgiliano me opere demonstraturum : Eusebio 
autem, oratorum eloquentissimo , non praeripio de oratoria apud 
Maronem arte tractatum, quem et doctrina et docendi usu me- 
lius exequetur: reliquos omnes qui adestis impense precatus sim, 
nt quid vestrum quisque praecipuum sibi annotaverit de Maronis 
ingenio velut ex symbola conferamus. Mirum in modum dlacri-15 
tatem omnibus qui aderant haec verba pepererunt, et adsurgens 
quisque in desiderium alios audiendi non vidit et se in idcm mu- 
nus vocandum. Itaque hortatu mutuo «concitati in adsensum fa- 

Edd. ▼icahgspdxb.] 
pariiar ch^. 12. pleriqve pene omnea x^g. pleriqve et pene omnee 

„B**. — inlotii oin. P. — tententiae cali. — exterterentur A. „Scrip(a« 
exterrentur, nisi fucrit extemantur.**' Pont 14. docendi uaue t. — 

exequitur A. — ex eymbolo Edd. P. «^Anglicanoa Bt/mbola. Symbolum 
ifem symbolus et eymbola indifferenter dici litteratoribiia observatuin eat. 
Macrobins [I, 7, t!] velut ex tymbola conferentlie^* Pont. — conferemus 
(«np. a) G. 15 peperere S. — audiendi non vidit (add. a aec. m. 

in)A. „Scriptaa audienti non invidit. Verum erit audiendi^non invidii, Et 

pedibus inloii»\ ProTerbinm qnod fatus* Vid. etiam Varron. L. L. 

Erasmnt Adag. I, 9, 55. ait ease a V, 82, 143. et VI, 7, 65. Hartuag. 

•acrorum cerimoniis tranalatum, et 1, p. 114. Real-Enc. V, p. 1849 aq. 

interpretatur „confidenter atqne deae a qua mares abnterrentur] i. 

imperite''. Cf. Gell. I, 9, 8; XVII, e. Bonae beae. Cf. c. 18. § 26. ^ 

5 extr.; Dlg, I, 2, 1. Graece ^^Maree yivm&^^ accipio, nam ncc 

inf(ixtoi£ «otfl apud Lncian. Demon. beatiaa maree intrare faa fuit. In- 

4.; Rbet praec. 14.; Pseodol. 4. venalis [VI, 839.]: Testicuit sibi 

velut quaedam pomeria ei effata] eonscius unde fugit mns.^* Pont. 

Cf. Liir. I, 44, 4. Pomoerium .. — Adde Sen. ep. 97« S S. 

est locus quem m eondendis urbibus 13. croi»»o Minerva] Vid. Erasm. 

9 ttom/am £lrusci, ^ua mtirum (/ncluri Adag. I, 1, 36: .,Miner¥tt iuxtn 

erant^ eertis circa terminis inaugu- poetarum fabulas artibus atqne in- 

rolo eonsecrabant. . . Hoc spatium . . geniis praesidet: nnde et iilud flu- 

fie^ue habitari neifue arari fas erai,^ xit- invita Minerva^ praetercB il- 

.. et in urbis tneremenio semper ind; pingui scu erassa Minerva.'^ 

quantum moenia processura erant, Cf. Hurat. Sat. II, 2, 3. jibnormis 

tantum iermini hi consecrati tapiens crassaque Minerva. 

proferebantur; Gell. XIII, 14, I. « ^^^ violeniissima inventa vel sensa 

definitione augurum P. R.: Po- rAcloricoe] De his et quae aequuntur 

m oer.um esi locus tntra agrum ^^ prolegg. p. »x sq et librum IV. 

effaium per toiius urbts eircmtum ' .^® "^ ^. 

pone muros regionibus eertis deier- «« 9""'^ vestrum fl;«J"ff«« • • ««n»- 

«inoftts, qui facit finem urbani ««»«"* • ; co«/ero»«»] picendum erat: 

auspieii. Serriue ad Aen. VI, 197. «•« ««•<' • couferaits, Cf. II, 1, 15. 

Proprie effata »uni augurum pre- 15. offsttrgens quisque m ifettde- 

ces. Vnde ager posi pomeria, ubi rium] Cf. Flor. III, 1,10: /n uUto- 

cap(a6anfur auguria, dieebatur ef- ftem Metellus assurgii. 



212 



MAGROBII 



cile ac libenter animati sunt, intuentesciue omnes Praetextatum 
orabant ut iudicium suum primus aperiret, ceteris per ordinem 

lOquem casus sedendi fecerat secuturis. Et Yettius: Equidem inter 
omnia quibus eminet laus Maronis hoc assiduus lector ammiror, 
quia doctissime ius pontificium, tamquam hoc professus, in multa 
et varia operis sui i^arte servavit: et, si tantae dissertationi sermo 

|327]non cesserit, promitto fore ut Yirgilius noster pontifex maximus 

ITadseratur. Post hunc Flavianus: Apud poetam nostrum, in<juit, 
tantam scientiam iuris auguralis invenio, ut, si aliarum disciplina- 
rum doctrina destitueretur, haec illum vel sola professio sublima- 

ISret Eustathius deinde: Maxime, inquit, praedicarem, auanta de 
Graecis cautus et tamcpam aliud agens modo artifici dissimula- 
tione modo professa imitatione transtulerit, ni me maior ammira- 
tio de astrologia totaque philosophia teneret, quam parcus et so- 

lObrius operi suo nusquam reprehendendus aspersit. Furius Albi- 
nus alterum fovens Praetextati latus, iuxtacjue eum Caecina Albi- 
nus, ambo vetustatis adfectationem in YirgUio praedicabant, alter 

[Edd. ABGPS. 
pato mens liqnet." Pont. 16. doctissimum eius P. — operit $ui arte 

s-bP. — di$$ertationi9 ASy-gd-b. — non cet$erii A*BGSviag „2 Angl.*^ 
„liente.^' Pont. non r€ce$$erii ch. „Non inale." Zeun. concetferit Pa-s. 

17. iuri$ angulari$ ¥1. 18. artifici AB „B'' Gron. ad Cooioi. 



qHcm ca$u$ $edendi fecerat] Noli 
coniungere ca$u$ $edendi. Intclli- 
gendoiu est: ^uem ordinem $edendi. 

16. quia] Vid. not. ad Coniin. 1, 
6, 62. 

tn mulia et varia operi$ $ui parte] 
Cf. V, 13, 33. tn omni operi$ $ui 
parie* Uoc loco Macrobiue sin- 
gulari pro plurali namero utendo 
elegantiam quandam affectaeso tI- 
detur, ut aiunt poctao, Virg. Ecl. I, 
34. mulia vietima^ Horat. Od. IV, 
5, 33. multa prece, et Epod. 11, 31. 
mulia cone, in quibus quidein lo- 
cie pauio alia oet ratio, quum «ub- 
•tantiya collectivo sensu eint uaur- 
pata. Hoc ia non intellexisse tI- 
detnr qui pro parte acripsit arte, 

$i tantae di$$ertationi $ermo non 
ce$»efU] Si non ponitur pro ni$iy ei 
■oi^l^o dfssertationi cedere dicitur 
tanqunin oneri, nt ait Quintll. X, 
l, 24. et labuntur aliquando ei 
oneri eeduni, Similein senten- 
tiam Cicero de re p. 1, 23, 37. cx- 
prestit eic: ?feque enim e$i pericu- 
lum ne te de re publica dtsseren- 
iem defieial oraiio, 

ift Virgiliu$ no$ter poniifex masi- 
mu$ ad$eraiur] Cf. lib. III, cc. 1-9. 
et prolegg. p. xix. Videtur imitari 
Servinm. Ccrte multa eins similia 
citat Klaiieen. CAeo. ^. 913.), ad 



Virg. Aen. I, 179, 305, 706; II, 2; 
III, 20, 359, 607; IV, 29, 103, 137, 
262; VI, 176; VIII, 552; X, 228; 
XI, 76; XH, 492. Adde VIII, 363. 
Sed Aeneas ipeo dicitur eeae poo- 
tifex et apad Senriam et iafra III, 
2, 17. ot 6, 3. 

17. Po$i hune Flaoianu$] Huias 
de iure angurali diaputatio tota 
intcrcidit. Cf. Prolegg. p. ztiii eq. 

«ii61ifliaret] Cf. Fest. lib. XVllI, 
p 306. Muell.: Sublimavii dixii 
(Calo), id e$i in alium esiulii^ 
Originum lib. 11.: In masimum 
decu$ atque in eseel$i$$imam 
elaritudinem eublimavii, 

18. quanta deGraeei$., traatfu- 
lerii] Cf« totam librum V. 

iamquam aliud agen$] Cf. HI, 4, 
5. velui aliud agendo^ et V, 2, 2. 
fam^tiam iUic nata^ et Serviiim ad 
Virg. Georg. 1,269. Idem Talet la- 
fenfer apnd eundera adAen. I, 179. 
et IV, 262. 

artifid di$$imnlaUone] Cf. V, 16, 
12. disstmulanfer tmtfafifr, et .. 
faeiai velui aliud videri. 

de asfrofogia fofa^ne phUo^opkia] 
Cf. § 21. et V, 2, 2. Nam praeier 
pkHo$ophiae ei aeironomiae am- 
plam illam eopiam^ de qua evpra dit- 
semimMs. 

19. alter in versi6iit, Giecnia in 



SATURNALIORUM LIB. L CAP. XXIV. 



213 



in versibns, Caecina in verbis. Avienus: Non adsumam mihi, ait,20 
ut unam aiiquam de Yirgilianis virtutibus audeam praedicare, sed 
.audiendo quaecunque dicetis, si quid vcl de his mini videbitur vel 
iamdudum iegenti annotandum visura est, oportunius proferam: 
modo roemineritis a Servio nostro exigendum ut quic^uid obscu- 
rum videbitur ^si litteratorum omnium longe maximus palam 
faciat His dictis et universo coetui conplacitis Praetextatus, cum21 
in se conversa omnium ora vidisset: Pnilosophia, inquit, quod 
nnicum est munus deorum et disciplina disciplinarum , honoranda 
est anteloquio: unde meminerit Eustathius primum sibi locum ad 
disserendum omni alia professione cedente concessum. Huic tu, 
roi Flaviane» succedes, ut et auditu vestro recreer et aliquanto 
silentio instaurem vires loquendi. 

Inter haec servilis moderator obsequii, cui cura vel adoIendi22 
Penates vel struendi penum et domesticorum actuum ministro8[828] 
regendi, ammonet dominum familiam pro sollemnitate annui moris 
epulatam. Hoc enim festo religiosac domus prius famulos in-23 
stnictis tamquam ad usum domini dapibus honorant: et ita do- 

Edd. Ticahgspdzb.] 
II, 16, 4. atiificii Edd. GP. arlifici» S. 19. alier in verhis v-gli. 

^^Caeeina incpte repetilur. Igitiir repone fflter, qnod rcpcritur in Edit. 
vet." Zenn. 20. mjAi, inquit, v-g, — omnium linguiB maximuM 

cooi. Pontanaii diccns se in scriptn legissc longiua. At in A est longc, 
21. anie eloquia S. — mihi £7aviane vl. 22. obsequi ch CA sup. 

add. 0> — poeni S. 23. patria» familia$ BG. potri familia» S. 



verhia] Cf. I, 3, 6. partim Hi 
alia noctuma, et vid. lib. VI, i 



riitfmcr, 
",capp. 
1-3 et 4sq. 

20. audiendo] Vid. prolegg. p. zl. 
a Servio nosiro exigendum cet.] 

Cr. lib. VI, capp. 6 sqq. 

qua$i litieratorum longe maximus] 
Hic locus et snpra alias, § 8. ytii 
pri$eo$ praeeeptore$ doctrina prae$tatf 
addendi erant prolegg. p. xzix, g. 
Sed litteratiifR, non litteratorem^ 
Serviuni appellasse forsitan dixe- 
ris Macrobiam, qonni apud Saeton. 
illastr. gramm. c. 4. legatar: Suni 
qui litteraium a tiiteratore di- 
etinguanty ui Oraeei grammati- 
eum a grammatitia; ei ittum 
quidem a6soItite, kune mediocriter 
doeium exietiment. At cf. % 12. et V, 
19, 31. Neque re« est satis certa: 
naoi idem Sueton. paulo supra Gor- 
nelii Nepotis locam attnlil, qai 
docuit tiUerato$ eosdem litteratores 
vocitatoa. Vid. etiam Gu. A. Be- 
cker. Gall. I, p. 121. ed. I. 

21. PhHo$ophia . . . honoranda e$i 
anteloquio] Cf. § 18. Dispntatio 
ipsa intercidit. Vid. prolegg. p. 
zviii. eztr. — Vocem anteloquium, 
qaae legitiir etiam infra S 2^-i ^^ 



VII, 4,2., raram ease observavitBnr- 

thins Advers. XXXVll, 6. p. 1683. 

auditu v€$tro] i. e. vos audiendo. 

22. $ervili$ moderator oh$equii] 
Idem infra § 23. dicitur praestii 
famulitii, Varia ei tribuontnr mi- 
nisteria: cvi cura vel adolendi Pe- 
Rofes, quod cst atrien$i$, (cf. Snc- 
ton. Doniit. c. 17. Puer curae Lb- 
rium euhicnli cx eon$uetudine a$' 
$i$ten$^ et Beclter. I. c. p. 110 sq. 
Rlaosen. II, p. 648.), i;ei $truendi 
penum, qnod est cellarii, vel condi 
promi vel procuratori$ peni (cf. 
Plaot. Pseudol. II, 2, 14., BecVer. 
I. c. p. 109 et 111.), et domeutico' 
rum attuum minitiro» regendij qnod 
est actori$ (cf. Ciilum. 1, 7 eitr. Ita 
fity ut et aetor et famHia peccct, 
Beclter. I. c. p. 108). Ceterum imi- 
tatus est Macrobius Virgilium Aen. 
1 , 703 sq. : Quinquaginta intu$ fa- 
tnu/ae, quihu$ ordine longo Cura 
penum $truere et fiammi$ ado- 
tere Penati$* Quid sitpenus,do- 
cet Gellins N. A. IV, 1, 14 sqq. 
Klaueen. 11, p. 636 sqq. 

pro $oUemnitate annui mori$] Vid. 
prolegg. p. XLii. Supra, c. 10. § 



214 MACROBII SATURNALIORUM LIB. I. CAP. XXIV. 

mum patribus familias m^sae apparatus novatun Insinuat igitur 
24praesul famulitii coenae tempus et dominos iam Yocare. Tum 
Praetextatus: Reservandus igitur est Yirgilius noster ad meiiorem 
partem diei, ut mane novum inspiciendo per ordinem carmini 
destinemus. Nunc hora nos ammonet ut bonore vestro haec 
mensa dignetur. Sed et Eustathius et post hunc Nicomachus 
meminerint crastina dissertatione servari sibi anteloquii functio- 
25nem. Et Flavianus: Ex placita iam vos iege convenio, ut se- 

Bienti die Penates mei beari se tanti coetus bospitio glorientur. 
is cum omnes assensi essent, ad cocnam, alio ahud de his quae 
inter se contulmnt reminiscente adprobanteque, cum magna ala- 
critate animi concesserunt 

[M«8. AB6PS. 
patris famUiat T-g. — voeatur («np. novJ) G. — In$inuat trgo v-g. — 
famuli tui S. famuli eui v1. famulitii eui T3ch. 24. reaervandu» 

ergo T-g. — et men$a B a p. in. ; 6. » Sed Kuftachiue (om. et) A (6 
..ciuO* — Nicomaehus S%~ghF, „IVI«. oi edSti omnes parUer. Rectiasiroe; 
id cnim fatt nomen FlaTiani." Gron. titc A omacAua ABG. Symmaehue 
n-z. 25. animi om. „B''. — disceaaerunt M2. 

Maerobii Ambroaii Theodoaii viri Uluatria Satumaliorum liher primuB 
esplieit feliciter, M3. Macrobii Theodoaii viri illuatriaaimi Satumaliorum 
liber primua explicit feliciter, Ml. Macrobii Theodoaii viri iUustria Satur- 
naliorum liber primua explicit, P6. Macrobii Saturnaliorvm liber primua 
explicit, Incipit aecundua. M2. Explicit liber L Satumaliorvm, inetpit ae- 
eundua. P. Explicit liber primua, incipit liber aeeundua, P7. Pleraeqne 
editione« «nbscriptione carent. In chg legitor Finia libri primi et prae- 
terea haec Arnoldi Ve«al. Terba: ,,Facile (g add.: „inqnit Vesaliensis'*) 
hic primi librl flnis ostendit, quam muUa in sequentibns desiderentur. 
Quota enim pars de rhetoricis obserTationibus extat? Ubi de icientia 
auguralis nlla fit mentio? Ut ne dicam interim, quam multa deiint et 
reliqnorum, quam confusa omnia sint, uti suis locis sumus indicaturi.^* 
In s qoindecim sunt asterisci. 



22. cum aervia veaci dicuntur do- 
mini, 

23. ita] h. I. idem fere est qnod 
hoe faeto^ tcI tuin. Vid. Uand. 
Tursell. HI, P. 488 sq. 

Inainuat] Cf. prole» p. xlit. 
praesul famu\iUi\ Ct. snpra j 22. 
et c. 17. § 1. 

24. ad meliorem partem diei\ i. 
e. ante coenam. Cf. c. 5. § 11. 

ui honore veatro haee menaa 
dignetur] y^AQxatiiBi, Dignor passlTe 

{irotulit secutus Maronem [Aen. 
II, 475.] : Coniugio Anchiaa Veneria 
di^nate auperbo. Immo Plautum 
potius, qoi in re conTiTiali simili- 
ter dizerat, absqne correctoribns 
fuisset, Pscudolo [V, 1, 8]: ita 
victu excurato, ita miindittis di- 
gnati^* PoivT. , qui adiicit Tulgo 
legi digni ahy ab aliis mutatum 
in digne ah. 



yieomaehua] Alterum hoc nomen 
estFlaTianly qni in dicendo sncre- 
dere Eustathio fubetnr § 21. Vld. 
prolegg. p. xxTi. Quod ignorasse 
Tidetur Carrio, qui in edit. Steph. 
primns scrip«it Symmachua, 

25. Ex plaeiia iam lege] Hoc 
quo referendum sit, minns liquct. 
.C. 2. § 5. rcs narratur tantum- 
modo; c. 5. § 11. et c. 7. § 7. de 
primo tantnm Saturnaliorum die 
sermo est. Itaque haec Terba ad 
proxime antecedeotia tantum pos- 
Bunt referri. 

voa , . convenio] qnod idem fere 
Talet ac vo» .. adeo, hand com- 
mode h. 1. dictum esse facile pa- 
tet. Verborum, praesertim pro- 
xime seqnentlnm, tnroorem notaTl 
prolegg. p. xzziz. Praeterea Tid. 
not. ad c. 5. § 12. 



MACROBIl AMBROSII THEODOSII 

▼ . C. BT INL. 

CONVmORUM PRIMI DIEI 

SATURNALIORDM 
LIBER SECUNDUS. 



. [Ed. Blp. voL I. p. 329.] 

I. Hic ubi modestus edendi modus cessare fecit castimo-1 
niam ferculorum et convivalis laetitia minusculis poculis oricbatur, 
Avienus ait: Rene ac sapienter Maro noster tumultuosum et so- 
brium uno eodemcjue versu descripsit sub paucorum vcrborum 
inmutatione convivmm. Nam ubi sub adparatu regio procedere 
solet luxus ad strepitum, 

Posiqiiam prima, inquit, juies eptilts: 
at, cum heroes castigatis dapibus adsidunt, non reducit quietem, 
quia nec praecessit tumultusi sed: 

[Hm. ABGPS. £dd. Ticabgspdzb.] 
Macrobii Theodom SuturnaUorum Uber sectmdm, A. Maerobii Aure* 
lii Theodoaii viri eoneularie et UUutriB Satumaliorum liber Beemmdus, T-g. 
Aurelii Maerobii Ambrom Tkeodo$ii uiri elari8$imi et Uluetri» eonvivio- 
rum eeeundi diei Saiumaliorum liber tecundu$. «-x (b primi rfjei.) ^Haec 
conTUioram fn die« discreiio Stephani eolioe iBventum eat. Secundi hic 
diei coBTentam feett qai revora adhuc urimi eat Hoc «i mihi non cre- 
ditar, credatar Tel exodio libri praemieti, abi nou diaceMu* indicitar, 
aod ad epolat et pocala coneo«8M.'' Pont. 

I. Caput /•' Qua oeeoiione de ioeie ac dieterii» veterum sermo ortuo 
fuerit inter convivae. ch-b. 1. Hino ubi P5. Sie ubi ▼-gMlS. ^ 

ferculo ▼. — oonvtvtulis A. — oo tobrium Edd. PS. — tmttatione A. 
miitafione GSv. — Poetquam prima] Aen. I, 733. — eicafi grati» dapi- 

I, 1. Hie] i. e. deinde. Cf. I, Xenophontis [2, § 26.] eit, minufa 

11, 2; I, 24, 1. atque rorantia> 

ee»$are fedt eaetimoniam ferculo' uno eodemque verau] i, o. Tersi- 

mm] Cf. proloffg. p. xi* et zmi sq. bu« in eundem roodum compara- 

NoB caetimonia cea«avit, «ed ipta ti«. Cominunia «unt hie ferBibuo 

fereala, qaae dicotitar foisee ca- rerba: Po$tquam . . . epuli$, mensae- 

eta. que remotae^ difTerunt autem in«er- 

mianaoiilia poeaib] Modnm «ignl- iis verbie in alterum prima quie$y 

fieare Tult, at ojU Cicero Cat. M. in alteram exempia fame$, 

14, § 46.! pocttla, fffcut in fympono nec] Hoc loco idem fere valet ac 



21 b JMAtiHUJSIi 

[830] Postquam exempta fames eptdis, 

2Nostruin hoc convivium, ^nod et beroici seculi pudicitiam et no- 
stri conduxit*elegantiam, m quo splendor sobrius et diligens par- 
simonia, Agathonis convivio vel post magniloquentiam Platonis 

3non conponere tantum sed nec praefenre dubitaverim. Nam ipse 
rex mensae nec in moribus Socrate minor et in re publica pni- 
losopho efficacior: ceteri qui adestis eminentiores estis ad studia 
virtutum quam ut poetis comicis et Alcibiadi, qui tantum fiut 
fortis ad crimina, aliisque quibus freouens illud convivium fuit 

4vos quisquam aestimet conparandos. Bona verba quaeso, Prae- 
textatus ait, circa reverentiam tantum Socraticae maiestatis: nam 
reliquis qui in illo fuere symposio haec lumina quis non praepo- 
nenda consentiat? Sed quorsum tibi, Aviene, hoc tendit exem- 

Splum? Quia sub illorum, inquit, supercilio non defuit qui psal- 
triam intromitti peteret, ut puella ex industria supra naturam 
mollior canora dulcedine et saltationis lubrico exerceret inlecebris 

6philosophantes. Illic hoc fieri temptatum est, ut Agathonis victo- 
ria celebraretur: nos honorem dei cuius hoc festum est nullo ad- 
mixtu voluptatis augemus. Neque ego sum nescius vos nec tri- 

[Mb8. ABGPS (Vinde a § 7.). 
bu$ P. — tecf inquit l-b. — Pottipiam exempia] Aen. 1, 216. 8. ce- 

teroB „B*'. — eiRinenftores estit om. A „abest ab Angl/^ ^ ad virtutym 
ttudia Y-g. — el caZci6ti« adi A. — exittimet ST3-gb. extimet t1. 

4. Quia ... philoBophantes] Cf. lo. Saresb. VIII, 19. — reverentiam ta- 
men S. — fuerunt Sv-g. ~ contendit „B'S 5. saltriam A. — »a'' 

lutationi$ w, — iUeeebre$ S. 6. agemue aot agamu$ coni. Zean. 

coni adnot: „Honor enim dei hic aiffnificat diem featum in honorem dei. 
Jgere autem eate cele^rare vel pueris notom est." — nos nee v, — ««- 

non^ eed infra S 2. apertiue eigni- 10, 24. Clari$$imi$ viri$ interfecUe. 

ficat ne^quidem. Cf. prolegg. lumina eivitati$ ex$tincta stint. 

p> XLi. 5. $uh illorum $uperciUo] i. e. 

2. eonduxU] h. I. Idem valet ac quainvii gravee «o esee illi «imu- 
tn ee contunxtt. Cf. I, 22, 8. nejrue larent. 

oetemtfate coniltfetttt. 9«* pta/frtam tntromjff» peterei 

j4gathoni$ eanvivio] Cf. I, 1, 8 m ««^'] Eryximachu» dicitur afud 

tUo Platoni$ $ympo$io, qni locus to- Platonein p. 176. ingreaeam tibici- 

tns cum hoc ect conferendne. "<^™ ^^ mulieres statim relegasse, 

3. re* men$ae] est Vettius Prae- ▼>•«••'*«' ««^«0 ?««<5 referenda esse 
textatus. Cf. 1, 5, 13. et prolegg. »"{ '^ ?,"*,•!"!; *""■•' .^^'^«^fr"^ 
p xzii sqq ^^^ '^^ Alcibiadem qui p. 212. di- 

'poeft. eomtm] His Terbls descri- •^*'"' ^«"'7 ^"" *'V,?'7- a r 
bit Aristophanem. •"P^« naftira» moUior] i. e. deli- 

9»! tantum /nit /ortis aii crtmtnal •^•™\. . ,..,/>* n t 

„IuTenal. [IV, 3.] Solaque Ubidine « '^Jtatwnie lubuco] Ct Coram. I, 

forti$, et Seneca rhetor. [Confr. »' ^ <«? '^'€'^«« definUiom$ ab- 

I. praof. med.] /n .Vf,', vuUi$ atqut "'?*•"" et pronegg. p "««• Po»- 

cjliofitfe ei nu$quam ni$i •» f i- «•""• ^«"^«'^ ?"^«.r""- >^ if " \^- 

bidine viri$ quaerite oratoree.'* « ^* ^ff««*«ttf »«««••«]. Cf. Plat 

PowT. Symp. p 1T3. Ozb rv^ifmtji 

A n««« «— JL- 1 « rQaytpdla ivlwnCBV Ayave$v. 

Terba ad Terent. Andr. I, 2, 33. go. «atttrno / cutue fJ^um Sol 

^n^\V7 ^^*'"'"' V^'^ interpro- ^^rnalia nominannit. 

tatus est: loquere meUora. „j„.,,^ voluptmie] Vid. oot. a4 

haee lumina] Cf. Cir. Catil. III, I, 10, 22. 



SATURNALIORUM LIB. IL CAP. L 217 

&tiiiam nec nubiium Tultum in bonis ducere, nec Crassum illum 
quem Cicero auctore Lucilio semel in vita risisse scribit magno- 
pere mirari. Ad haec cum Praetextatus dieeret ludicras YoIupta-7 
tes nec suis Penatibus adsuetas nec ante coetum tam serium 
producendasy excepit Symmachus: Quia 8 

SaiurfuJilnu optimo dierum, [331] 

ut ait Yeronensis poeta, nec Toluptas nobis ut Stoicis tamquam 
hostis repndianda est, nec ut Epicureis summum bonum in vo- 
luptate ponendum, excogitemus alacritatem lascivia carentem: et, 
ni falior, inyeni, ut iocos Yelerum ac nobilium yirorum edecuma- 
tos ex multiiugis libris relatione mutua proferamus. Haec nobis9 
sit litterata laetitia et docta caviilatio yicem planipedis et sabulo- 

Edd. vicahgapdib.] 
hilum m ullum ■• „A( Anglicana* e( Tetaste oranee caai nubilum wtltum et 
ita reponi fecinana.*' Pont. — semel om. P. — uribitur A. dicit S. 

7. Ih-aetextatuB eum e-bP. 8. f^eroneniis poeta] Calnil. ad CalT. 
Licin. 15. — habeamuB (>up. excogitemu$) 6. — ut et iocot 6. 

9. vitan» morem PlanipediB et Sannioni» g in mg. ^^Subuloni» le- 
gendum putat Theod. Marciliua ad Sueton. At Salmasiue ad eund. ma- 
▼olt fabulonia ex glossis Isidori, in quibns fabulo eongerro exponitur, 
item fabulo fabula» eomponen»^ et fabulonee fabularum inventore».** Pont. 
Verum Festus [p. 309. Mueil.] Subulo^ inquit, Tusca est dictio qoa signi- 
licatur tibicen, qnod ipsum et Q. Ennius poeta in hoc Tersu posuit: Sw 
bulo quondam marina» propter ad»tabat a^a»> Vid. Petr. Crinitum lib. 18. 
c. 5. Glossarium aubulo a^lriTrjg, Poateriorera hanc eroendationem non re- 
spnat sententia Pritci Cvid. not}. At alteram illam qnae fabulo legit, \i- 
dentur ipsa Macrobii Terba suadere.^* Add. In ds. ,,6esnerus in Thesauro 
legendnm esso existimat »ubulonia: qaod nomen apnd Ausonium Epigr. 
LXIX, 8. dicatur in homine impnro, cormptore pnerorom." Zeon. Cf. 
Mneller. Etrusb. II, p. 201., nbi reprehenditur Boettigerns, quod Aroalth. 
III, p. 195. tubulone» dixerit ludibrio nominatos esse tibicines Tuscos. 

nee nubHum mtltum in bonie Jm- cero ad Att. XIV, 9, I. ejr tais {iffe- 

eere] „Allnsnra, ot pnto, ad istod rtt, ^os ^ideni mnlliittget accepi 

▼etas [Ovid. Metaro. VIII, 078 sq.]: imo iempore, 

Super omnia vultue Aeeeeaere boni 9. liUerata iMftfoV cl Joefa ca- 

nee tners pauperpte vohmtaa» Cy- viUaiio] „Talo qaoqoe Prlsci sym- 

prianus de lapsis: „Fesfe mtttafa posinm apad Martial. [IX, 27.]: 

negleeto caniHo, onlftt nubilo.** Quod optimum aii diaputat eonvi- 

PonT. — Adde Ovid. Metam. V, oi«m Faeunda Criapi pagina: Et 

512 sq. Ibi toto nubita ottlia mttlfa ilnlct, mttlla stt^timi refert^ 

Jnte lovem paaaia sfelif tnoidiota 8ed euneta doeto peefore. Quod opti- 

ettpillia^ et qaae praoteroa attolit mtmi tit ^aerifts eonvivium? In 

Freandias io lexico s. h. ▼. II, 18. ^od eharaulea non oentV Poht. 

^em Cieero • . semel tti «tfa ri'- vieem planipedia ei aabulonia . . 

sttse scn6it] „Locas extat Fia. V, tmifafa] ^Planipedea neaniaeologi 

30. [§ 92.1 flooc M. Crassom aaa* oant , aC docet ad luTonalis [Vin, 

qnam risisse auctor ost Plinius N. 191.] Illud: Planipedea audii Fabioa 

H. VII, 19. [s. 18. § 79.].«* Zamf. intorpros votoo. Sod ▼idondam 

— Adde Pseodo-Ascoo. io Act 1. nam apad laterpretem iliom legl 

Vorr. p. 128. praostot nealefeftologi.** PonT. — 

T. sttis Penatibua] Vid. not« ad Salmasias do pall. p. 335. roelius 

I, 5, 12. emoodavit neanieologi. — „De plo- 

8. erfecttmafos] Vid. not. ad I, n^ede ad Golliam 1, 11. [§ 12. pla- 
5, 17. nipede solfonfi] iocum Diomedio 

ex multiiugia libria] Cf. Apal. do lib. III. [p. 487. P.] laudat Carrio: 
mag. 86. ^risfefelts .. malttittira Qttarfa esf apedea planipedia, qui 
oolumina, ot alia declinatioae Ci- Graece Jteifttr HHiog. Ideo auUm 



218 



MAGROBII 



nis iDpudica et praetestata Yert>a iacientis ad pudorem ac mode- 

lOstiam versus imitata. Haec res et cura et stuaio digna Yeteribus 

Yisa est: et iam primum animadverto duos quos eloquentissimos 

antiqua aetas tulit, comicum Plautum et oratorem Tullium, eos 

llambos etiam ad iocorum venustatem ceteris praestitisse. Plautus 

quidem ea re clarus fuit, ut post mortem eius comoediae, quae 

incerlae ferebantur, Piautinae tamen esse de iocorum copia nosce* 

12rentur. Cicero autem quanturo in ea re Taluerit quis ignorat qui 

vel liberti eius libros quos is de iocis patroni conposuit, quos 

[Mm. AB6PSV. 
— praetesta ABGV „S Angl.". — at jhtdorem Avag. ac pud&rem ich. 
€t pudorem „2 Aogl.*'. — modeitiam ri»u$ g in nig. 10. digua est 

(•ap. viea") B. — etiam primum ASvi. et iam primo calig. ,,ineptaiii 
reddit oratianeni iinniiMa toz lam, eliminanda fido libri.** Pont — dvhoe 
(u corr) B. 12. de palroni ioei» v-g. — nia efiain A. 13. 



Latine planifee dictutt quod aeto^ 
ree plani» pedibu»^ id e»t nudi»^ in 
pro»cenium introirent^ non, ut tragici 
aciore» cum cothumi»^ neque ut co- 
mid eum »occi8: sive quoa oUm non 
in »ugge»tu »cenae, »ed tn ^ilano or~ 
cke»trae poeiii» in»trumentt» mimici» 
actitabant, Cuiu» planipedi» Atta 
togatarum »criptor ita in aedilicia 
fabula meminit: Daturin' e»ii» au- 
rum? exeultat planipe»»'* Zaini. — 
Idem valere yidetur planu» ap. 
Cic. p. Cluent. 26, 72., Petron. Sat. 
82., Plin. K. H. XXXV, 10 •. 36. § 
89. Sill. — SabulOy «i genuinum, 
e«t Stcu^ Xty6/i8vov^ fortasse a «a- 
bulo deriTatum, ut nebnlo a ne- 
bala, qaod qaidera negat Doeder- 
lino« Synon. VI, d. 284. et Handb. 
d« Eiym, p. 1 19. Noa certe fere eo* 
dem «enan dicimne: einem Sand 
in die Augen atreuen et cineai eraeii 
biauen Dun»t vormaeken, 

inpudiea el praetextata verha] 
^yPraetexiata veria qnid eint, cum 
ex hoc loco inteiligi poteet, ubl 
permatantur cam impndicie, tam 
ex GelL IX, 10. [§ 4.J, ubi oppo- 
nantnr pnris et hone«ti«. Sed nnde 
•ic dicantar, inter interpretee non 
convenit. Festne qaidem [lib, XVI, 
p. 245.] aic dicta awe contendit, 
quod nabentibas depositia praetex- 
iis elamata sint ob«coena a molti- 
todine pnerorum. Sed Tide qaae 
contra dicat GronoTina ad Crelfium 
1. I." Zavff. — Foetne 1. c. aliaro 
praemittit interpretationem: ^tioii 
praetextati» nefa» »it ob»coeno verbo 
utL Alii, nt Frenndine in lexico, 
dicnnt praetextata eese yelata ▼er- 
ba: yyverblumte Wort^* Forcelli- 
nns e««e verba qaibna aliqnid 



praemitti tcI praetexi debeat hono- 
ri« canta. Qnae Terba dicantur 
praefextata (qnam 8cripturam in 
tanto con«en«a aliorum «criptorom 
nolni mutare, qaamvis roaior co- 
dicnm nnmera« habeat praetexta), 
docet etiaro Suetonios, qui Vespas. 
c. 22. Erat enim, inquit, dicacitati» 
plurimae et »ic tcurrili» ac ^ordidae^ 
ut ne praetextati» quidem verbi» 
ab»tineret» 

10. ceteri» prae»titi»»e] Alias Ma- 
crobius hoc Terbum iungit com 
accusatiTo. Vid. not. ad I, 23, $ 6. 

11. Plautinae e»8e .. no»cerentur] 
Notanda eet Terborum «truetnra, 
cniua par omnino exemplnm non 
inTeni apnd Macrobinm. De re 
Tid. Gell. N. A. 111, 8 eqq. 

12. vel liberti eiu» Ubro»] „Qain- 
tilianaa Inatitutt. VI, 4. [immo 3, 
5.]: {/Itfiaai, inqnit, libertu» eiu» 
Ttro, aui aUu» qui»qui» fuit qui 
de hac re (facetiia et iocia Cicero- 
nls) lU^ro» edidity parciu» dietorum 
uumero indul»i»eeni et plu» iudicii in 
eUgendi» quam in eomgeremdi» »tudii 
abhibui»»ent: minu» obieetu» calum^ 
niantibu» foret (naro Cicero a L. 
Papirio Paeto qnoqoe «ciirra «elet 
dictne e«t), qui tamen nune quoque^ 
«t in omni eiu» ingenio faeiUu» quid 
reiiei quam quid adiiei po««»t, tnoe- 
nienU Conf. Corradi Qoaeat. p. 41. 
ed. Lip8. , nbi Cicero et adTorsna 
Plutarcbi criminationee defendt- 
tnr.'' Zbvm. 

de ioei» patroni] „Einsmodi anti- 
qnitoa iibellt tn»ttae inacripti. 
Tranqnillna [de ill. gramm. 21.]: 
Atque .. l<6elloi tnepftarnm, ^ut 
tiime locornm macrAtmfnr, coaqto- 
nere iMftfntf.** Pojit. 



SATURNALIORUM LIB. IL CAP. I. 



219 



quidain ipsius putant esse, legere ouravit? Quis item nescit con- 
sularem eum scurram ab inimicis appellari solitum? quod in ora- 
tione etiam sua Yatinius posuit Atque ego, ni longum esset^lS 
referrem, in quibus causis, cum nocentissimos reos tueretur, 
victoriam iocis adeptus sit: ut ecce pro L. Flacco, quem repe- 
tundanim reum ioci oportunitate de manifestissimis criminibus 
exemit Is iocus in oratione non extat: mihi ex libro Fusii Yi- 
vaculi notus est, et inter alia eius dicta celebratur. Sed in hocl4 
yerbum non casu incidi: volens feci. locos enim hoc genus ye-[832] 
teres nostri dusta dicebant Testis idem Cicero, qui in libro epi- 
stolarum ad Cornelium Nepotem secundo sic ait: Ilaque no$tri, 
cum omnia quae dixissemui dida essetU, quae facete et breviier a 
acute locuii essemue, ea proprio nomtfte appmari dicta voluerunL 
Haec Cicero. Novius vero Pomponiusque iocos non raro dicteria 

Edd. TicabgspdsbO 
manifeatiB G. — eonitat G. — F^nii Edd. PS ,,BC*'. etiti A. FriM 
P6. FurU g in marg. Fufii BGVM128. — yivaeuli Hm. T-glll93P257 
iQnod e „C^* enotatuni est, tun, videtor etiam significare viv.% luvaeuli 
,,B'\ Bivaculi sp. Bibaculi dzb (g in mg). — dieteria v-gbP. „Lege 
cnm Edit. vet. dicteria hic semper praeterqnam infra nbi dieta Nonii et 
Pomponii sunt retinenda ob particulam vero^ quao indicat aliqnid novi pro- 
ferri, . . . et titnlut ipte hnius capitis comprobat dietena^*' Zenn. - 14. 
ttt koe vtrbo T-g. — locue BGSM1P57 (A snp. a «ec. m. onim). loeue 
V. loeum M2. — dicteria T-gb. — facere A, — aeuta elocuti V. — 
Hieteria T-gb. — ]\ovius ASVTias-iM123P267. Sevius BG. Noniue 
chgbP. „Lege com Ed. toI. lS'oniu9,^* Zeun. — locue W — dicta t-s. 



^ifot .. legere cvrarit] Similiter 
Cicero, sed cum negatione, Acad. 
], 8, 4: Itaque ea nolui eeribere 
quae nee indoeti intelligere poetent 
nee docti legere eurarent. 

ecurram] Cf. Cic. ep. ad famll. 
IX, 20, 1., ad quem locom modo 
rospeiit Zeunios. 

13. repeCnni/onfm retini] com 
Asiam proTinciam obtinoisset D. 
lunio Silano et L. Licinio Moreno 
consnlibos. 

es Ubro Fueii Vivaeult] „Macro- 
bios lib. III, c. 2. [§ 8.] Faleeioe et 
Fusioe dietoe priue nuno Valerioe 
et Furioe diei, Non itaqoe hic 
mendnm, ted acribendt Tetot 
norma.*' Pokt. -^ Obaecotat sum, 
qnom haec «criptnra non omnino 
destitota sit oodicnm aactoritate. 
Certe erraTit Macrobiot, «i scripsit 
Fv/iof, com Foria gente ortoe 
csset Bibacolos. Fueii fortasse 
acripsit, at antiqnitatem affectaret. 
Faltaro orthographiam VivaenU 
tangere Boloi in tanto codicom 
consenso. 11 io Bibacoli liber ti- 
detor iascriptoa fnitee ItMCttfrrotto- 
ftttm. Cf. Plin. Praef. in N. H. 
§ 24. Sill. 



14. hoe i^nut] Est aecoeatiTaa 
ille qnem dicnnt relationie, cnioe 
exempla Tide apod Freondiom ■• ▼. 
genuB II, B, 1, b. 

veferet notfrt dtofa dtce6ant] 
„Planta« Sticho «een. olt. aet. II. 
[t. 75.] s I6o ttttro ad libroe el 
atfcam de dietie tnelJort6itf.*' Poht. 
— „Varro de ling. Lat. [VI, 61.]: 
Hine appellatum dietum ta fRtmo 
ac dtcttofttf. Hine tn maatpttltf 
ca»treniibu$ dieta dueibui, Mar- 
ttal. [I, 4, 8 sq.]: CoRftte«ere tocof 
«eftrt quoque ferre triumphi^ Mate- 
riam dietie nee pudet eae ducem, 
Videndae animadTers. Casanboni 
ad lib. I. Soetonii cap. 26. [immo 
56.].'' Add. in dz. — Adde Cic. de or. 
II, 54, § 222. Nam ea (saUa) 
dieta apnellantur proprio iam no- 
mine. Qointtl. VI, 3, 16: Quin Ulae 
tptae (materiae) quae dictae iunt 
ae vocantur, quae eertii dielnu fe- 
itae lieentiae dieere iolebamui. cct. 
Graece dicontor dno^p&iyfiara. Vid. 
oot. ad § 15. 

tocof nott raro dieteria noininanl] 
„Varro ovog XvQas [Cf. Nonios 101, 
3. I^toterta auaei dieta non fe- 
ria]: Et orihapkaUiea attuUt pedUe- 



220 MACBOBII 

ISDominant. Marcus etiam Gato ille Censorius argute ioeari soli- 
tus est Horum nos ab invidia muniret auctoritas, etiamsi no- 
stris cavillaremur: at cum veteribus dicta referamus, ipsa utique 
auctorum dignitate defendimur. Si ergo probatis inventum, agite 
quod cuique de dictis talibus in mentem veniet vicissim memo- 

16nam nostram excitando referamus. Placuit universis laetitiae ex- 
cogitata sobrietas: et ut Praetextatus incipiendo auctoritatem de 
exemplo praeberet hortati sunt 

II. Tum ille: Dictum volo hostis referre, sed victi et cuius 
memoria instaurat Bomanorum triumphos. Hannibal Ciirthagi- 
niensis apud regem Antiochum profugus facetissime cavillatus est 
2£a cavillatio huiuscemodi fiiit Ostendebat Antiochus in campo 
copias ingentes quas bellum po|)uio Bomano facturus conparave- 
rat, convertebatque exercitum insignibus argenteis et aureis flo- 

[333]reutem: inducebat etiam cumis cum falcibus et elephantos cum 
turribus equitatumque frenis et ephippiis, monilibus ac 'faleris 
praefiilgentem. Atque ibi rex contemplatione tanti et tam ornati 
exercitus gloriabundus Hannibalem aspicit et: Putasne, inquit, sa- 
Ztis esse Romanis haee omnta? Tunc^ocnus eludens ignaviam 
inbelliamque militum eius pretiose armatorum: Pldne, inquit, sa- 

[M«8. AB6PSV. 
„Nihil id novi, nam iam docaerat ez Cicerone. Sed aliiid Tnlt e( ser- 
vat liber, in qao: dtcCerJa.*' Pont. 15. centeri (sap. iocari) G. — a 

veteribu» v-g. — exeitando referemu$ (iiup. add. r) B. 16. ettom ui 

A punctie positis sab iam; „B^^ ei ideo ui Sv-g. 

II. Caput 11. De divertorum looii atque dicteriie. ch-b. Cap. I, De 
itteferia. v3i. In vl ett littera maior, eed inicriptio nalla. 1. Qii«mv3. 
Tuum i. 9. Ea .. de praeda (§ 8.)] Cr. Gell. N. A. V, 5. et loano. 

Saresber. VI, 19. — 06fende6at P. — fatcibu» v-g (g in mg. faleibut). 
eurribut V. — mobHibut r. — pkalerit v-ag^bP. phalarit li. — ac iam 
PV. — ifi fpicit e «crlpto affert Pontanuo addene: „Glogg. intpicii, inifiXd' 
9Ki. Petroik Arbiter: uinumque intpicere ditigentiut coepi'% et in auctario 
notarnm: ,,Qnam lectlonem confirmat Scriverias Martialie eui loco [VI, 
82, S ] : liifpectvm velut emfor aui lanitta et aliie." A( in A eat afpicit. 

ria: Quibut tonant in Graecia rum faeete dietay «t ea quae a 

dicieria.^^ Pont. — ^«Reg, Inqoit tene Catone collecia tuniy quae 

Gesnerus in Thes., Ipsa e Graeco vocont dnofpd-iyiiceTa, si modo haec 

petita est, qnia 8et%Ti^(fux proprie idem valent ac quae ex ore Catoniu 

dicebantar dicta j|oae fnndebant coilecta tiini (cr. ep. ad fam. III, 

namarii scarrae In initio fabularnm 13, 1* quibut ego a tali viro con~ 

ad colligenda stadia spectatoram: tentut eram^ Munchn. Gel. Anieig. 

qaae caro essent pleraqae ridicula- 1H41. N. 228.)« Sed nuper rem dn- 

ria, hoc Tocabolum in maledicae biain mihi reddiderunt ea qnae le- 

procacitatis infamiam abiit.** Zbviv. guntar de or. II, 67, 271. Nam 

— Adde Martial. VI, 44, 3. Omni- quod apud Caionem etf, ^iit 

6ttt arridet^ dicteria dicit in omnet. mulia reiulii cet. 

15. Caio . . . argule ioeari toli- II , 2. conoertefrot^e exercituml 

tut eti] Cf. Plutarch. Cat. M. T. Cf. Caes. B. G. I, 25, 7. et II, 26, 

ToiavTTiv 8i tivcc tpalvstai ual 1.; Liv. VIII, II, 4. converta tigna. 

6 X6yos Tov^ dvSQhs idiav M%uv Hoc loco decarsio exercitus vide- 

... (piXoaucififtmv ual averTiQbgj tur esge intelligenda. Vid. Inter- 

dno<p9'syfiaTtiibg ual dycoviart- pretes Gellii I. c. 

}i6g. Fortasse huc trahenda snnt 8. inbelliam] Festus ap. Panl. 

ea qnae leguntar apnd Ciceronem lib. X, p. 114. Muell. interpretatur 

de off. I, 29, 104. Afttltafiie multo- belli inteieniiam. 



SATURNALIORUM UB. 11. CAP. I. II. 



221 



ti$ esse eredo Ramanu haec, eisi avarissimi suni. Nihil prorauiii 
neque tam lepide neque tam acerbe dici potest Rex de numero 
exercitus sui ac de aestimanda aequiperatione quaesiverat: re- 
spondit Hannibai de praeda. Fiavianus subiecit: SacriGcium apud4 
veteres fuit quod vocabatur fropter viam. In eo mos erat ut, si 
quid ex epulis superfiiisset, igne consumeretur. Hinc Gatonis io- 
cus est Namque Albidium c[uendamy qui bona sua comedisset 
et novissime domum quae ei reliqua erat incendio perdidisset» 
propter viam fecisse dicebat: quod comesse non potuerit, id 
combussisse. Symmachus deinde: Mater M. Brutiy Servilia, cum5 
pretiosum aere parvo fiindum abstulisset a Gaesare subiciente ha- 
stae bona civium, non effugit dictum taleGiceronis: Equidemt quo 
melius empHm sdatis, conparavit ServiUa hunc fundum tertia de- 

Edd. Ticahgspdsb.] 
8. pror» 11 (t add. a «ec. m.) 6. prortH* Edd. — neque aterbe (om. fam) 
AS. — exialimanda TS-g. extimanda t1. — aequiparatione Sv-gbPI^ 
— quaetierat S. 4. proptervia M3 (M12 del. alCero p). proterviam 

6 (B sup. add p). protervia ST-gM3. proterina P7. prope viam P5. 
y^Propter viam emendavit ez Festo Tomebos [AdTen. IX , 4.].^* Pont. -^ 
combureretur e acripto affert Pontanas adiiciene: ,,Qttae toz in re et- 
mili apnd Festnm [Paol. I. III, p. 65. Muell.]: CuUna vocatur locui, in 
quo epulae tn funere eomburuntur.*'^ At io A est connfmeretur. — Hine 
c-bP. — Nam Q. «-bP. — $ua bona Edd. A. — reltfuerat V. — proter- 
viam B a p. m. ; GSr-g. — eumeise V. — ideo P. 5. Cap, IL 

Dictum Ciceronie tn Serviliam. T3t. * bruti marei S. — kaeta S. — quo- 



4. Sacrijicium . . quod voeabatur 

gropter viam] „Plautue Rudente 
c. 2. Act. I. [v. 62.]: Propter 
viam illi iuni vocati ad prandium. 
Videnda ad enm locum editio 
Taubmanni. Eraimus in chiliad. 
[1,9,44.] ut proverbiom addocit, 
acd nt vulgo editoro, prof eroi am /e- 
eit. Vnde et perperam nec soo 
•eoao explicat.'^ Poar. — „Geene* 
rue in Tbecauro: „„Videtnr, in- 
quit, rcipexisse etiam ad hoc, 
nnnc posse diicedere aeqoo animo 
Albidioni, qni nihil Romae reli- 
qnnm habcret.'^'* Festni [lib. 
\VI. p. 229. Mnell.]: Propter 
viamy inqnit, /St tacri/Sciiim , quod 
e$t proficiicendi fratia^ Hereuli aul 
Sanco, qui icilicet idem e$i deue, 
Hnina c«)mbnationii cancay addit 
Geenerna, videtar cnlina fuisce in 
temptii qnibucdam Herculit.** Zwvn, 
Miine] Reliqni id qood a Carrione 
• cod. P receptnm trausiit in edd. 
recenttorei omnec. Nam non pot- 
snm mihi persnadere hie h. I. idem 
etso ae in hae re^ cuius rei exem- 
pla omnino alia protolit Handius 
Tursell. III, p. 71 «q , qoi p. 83. 
hie et hine savpiMime a librariis 
commntata ooeo ne exemplie qni- 



dem demonstrandnm esse potBTit. 
Infra III, I, 4. etiam bonna codex 
B habet hic pro hine, 

5. Mafer M. Bruti^ Servilia] 
,,IIaeG Servilia Caepionis nopta 
fuit L. Locollo qol M. Brotom 
adoptavit. Unde Cic. Phil. X, 11. 
dicitnr Q, Caepio Brutue, Cf. £rn. 
in Clave lltst.'' Zaija. - In Orel^ 
lii onomast. Tnll. II, p. 541 sq. 
Hanutio et Reinesio testibns dici- 
tur SerTilia primnm nnpaisse M. 
Bruto et ex eo peperiase M. Bru- 
tum, interfectorem postea Caesaris : 
deinde uxor fuiise L. Luculli. Ce- 
ternm eandem rem quam hic Ma« 
orobioa atlls Terbie tradidit Soe- 
tonius Caes. 50. 

lerCia deducta] „Gx ambigno io- 
cns. Tertia ant filiaSerTiliae inteU 
ligi potnit ant pecnniae dandae 
portio. Dedueitur sIto anfertnr in 
emptioniboe pars pretii, in re 
amornm pnella. Tibullns [111, 4, 
31.]: Vi iuveni primum virgo de- 
dueta mariio, Qnod Naso iroita- 
tns in Fastis [IV, 153.]: Cum pri- 
mum eupido Venue eei dedueia 
marito, llnins contrarium ett pro- 
ducere: prodacebantor onim mere- 
tricee. Potron. [o. 126., obi qni- 



222 



MACROBII 



duda. Filia aatem Seryiliae erat lunia Tertia eademque C. Cas- 
sii uxor, lasciviente dictatore tam in matrem quam in puellam. 
Tunc luxuriam senis adulteri civitas subinde rumoribus ]ocis<|ue 

6carpebat, ut mala non tantum seria forent Post hunc Gaecina 
[as^iAlbinus: Plancus in iudicio forte amici cum moiestum testem 
aestruere vellet, interrogavit, quia sutorem sciebat, quo artificio 
se tueretur. Ille urbane respondit: GaUam subtgo. Sutorium hoc 
habetur instrumentum, quod non infacete in adulterii exprobratio- 
nem ambiguitate convertit. Nam Plancus in Maevia Galla nupta 

7male audiebat. Secutus est Furius Albinus: Post Mutinensem 
fugam quaerentibus , quid ageret Antonius, respondisse familiaris 
eius ferebatur: Quod canis in Aegypto: btbit et fugit: quando in 
illis regionibus constat canes raptu crocodilorum exterritos cur- 

8rere et bibere. Eustathius deinde: Publius Mucium inprimis ma- 
livolum cum vidisset solito tristiorem: Aut Mucio, inquit, nescio 

9quid incommodi accessit, aui nescio cui aliquid honi. Inde Avie- 

[Mm. abgpsv. 

«tie BGV. - gai ABGV. — Ca9%i \\ Cratti T-g. 6. Cap. UL 

Sutori» dictum facetum. tSi. — iutorem e$se icichat S. — ivfacite V. 
inficete s-bP. — exprohationem AS. » Mevia Bv-g. media (inp. v) G. 
menia S. 7. Cap, ////. Antonii familiaria dictum. v3i. — Albinui 

ABGSVM123P27. Albinum Edd. P. ^Malit ScriYeriiia Mbinua,^' Pont. — 
hibii enim „B*'. — corcodrillorum (del. prinio r) A. 8. Cap, V, 

Publii dicium» v3i. — malevolum v-gb. — ncicio inquit BG. 9. Cap, 



dam alii legunt duceret']: Rogavi, 
ut in piaianona produeerei domi^ 
naiB. Unde glotaae: produeit, nQod- 
y». Graecae 7iqoaycaYhqy7CO(fvo§oa%b£^ 
lenoeinator, At dcducere in iisdeni 
O^ie^ai cxponitur^ quod eit iibi 
vindieare et Yclnt exponere,^^ Pont. 

— Vid. Frenndii lezicon i. ▼. de- 
ffucero, ulii de concubinatn affe- 
rnntur hi loci: Plaut. Casin. 11, 8, 
36. Sneton. Oalig. 25, Ner. 28. 

iunia Terfia] „Eadem per dimi- 
nativum dicitnr qnoqne TeriuUa, 
Cf. Ern. in Clave et Liptiui ad 
Taoit. Annal. III. inb. fin.«« Zbvh. 

— Vid. Orell. onomait. Tull. i. v. 
Tertia. 

6. teftein deitmere^l Cf. Qnintil. 
V, 7, 25: Verum interim ei aingu- 
loi ui exomare ita deatruere 
contingii aui reciiaiii aui nominaiia 
ieaiibua, 

quia autorem 9cie6al] ac. eum 
easc, ut videretur eise hnmilia 
idcoqne Yilia. Cf. Quintii. I. c. § 23. 

Gallam «116/^0] „Valot gaitam 
iero, eam enim «utorei tritam 
atramento autorio conficiendo aliia 
rebna mitcent. Snbeit etiam alia 
turpii •ignificatio ex •nipicione et 
fama quae dc amoribui Planci ct 
Gallae manarat.'* Tubkbb. Adveri. 



XVIII, 4. - Cf. Plln. N. H. XVI, 
6 s. 9.: Quae glandem feruni 
omnea ei gallam ... coriia per^ 
fieiendia aptiaaimam; et Ter- 
tull. adv. Nat. II, II : Dea Per- 
tunifo et Subigua ei Prema , , , 
parcite dei impudentea; Augustin. 
de Civ. D. VI, 9.: Adeai deua Suhi- 

gttf, ui viro avbigatur (virgo). 
ucton. Caci. 49. Pudieitiae eiua 
famam nihil quidem praeter ^ico- 
media contubemium laeait. . . Oallico 
triumpho mititea eiua . . vulgatiaai" 
mum illud pronuntiavervnt : Gatliaa 
Caeaar aubegit, Nicomedea Caeaa- 
rem, 

7* Poai Muiinenaem fugam] Cf. 
Cic. ad fam. X, 14, 1. Fugiaae ex 
proelio Muiinenai dicuntur notia- 
aimi laironum ducea, et ad eundem 
Pollio, Ib. 33, 4.: Antonium iur- 
piier Muiinae ohaeaaionem rtli^ 
quiaae. 

quod eanis in Aegypto] „Do hac 
eonsuetudinc cannm Acgjptiorum 
Yidcatnr Aelian. V. H. I, 4., et aU 
ter Aelianui de an. VI, 53. ot Pli- 
VIII, 40. [1. 61. § 148. Sill.].«' Zbvii. 
— Adde Solin. c. 15, p. 25. E., 
Pbaedr. fab. I, 25. 

8. acceaait] h. 1. idcm Yalet 
qnod accidit. 



SATURNALIORUM UB. II. CAP. II. 223 

Dus: FaustQS Syllae filius, cum Boror eius eodem tempore duos 
moechos haberet, FulTium fiiUonis fiiium et Pompeium cogno- 
mine Maculam: Mirar, inquit, sararem fneam hwere fnoct^am, 
cvm fuOanem habeat. Hic £vaDgelus: Apud L. Malliom, quilO 
optimus pictor Romae babebatur, Senrilius Geminus forte coena- 
bat: cumque filios eius deformes vidisset: Nan emUiier, inquit, 
MaUi, fingxs et pingts. Et Mallius: In tenebris enm finga, inquit, 
luce ptnga. Eusebius deinde: Demosthenes, inquit, excitatus adll 
Laidis famam, cuius formam tunc Graecia mirabatur, accessit, ut 
et ipse famoso amore potiretur. Qui ubi dimidium talentnm 
unius pretium noctis auaivit, discessit hoc dicto: Ovx dyoQciia)[:^^ft] 
xo6wtov ii&cavo^6av. Inter haec cum Servius ordine se vo- 12 
cante per verecundiam sileret: Omnes nos, inquit Evangelus, in- 
pudentes grammatice pronuntias, si tacere talia vis videri tuitio- 
nem pudoris : unde neque tuum nec Disarii aut Hori supercilium 
liberum erit a superbiae nota, ni Praetextatum et nos veiitis imi- 
tari. Tunc Servius, (K)st^uam magis silentium erubescendum vi- 13 
dity ad libertatem se similis relationis animavit Marcus, inquit, 

Edd. Ticahgapdsb.] 
ri. Fauali dUterium. tSi. ^ sillae AS. SuUae a-bP. — fulinum (poit 
l add. a sec. m. v} A. ,,B iFVi/ltfitiiii. Alter PuUuinum.^^ — cogn^mime 
oiD. B-t, 10. Cap. VIL ServUii toetit. tSI. — eamahat (io iiig. ea- 

ne6oO B. — pitfi^ ^^ Ji^gi* Cr. — iuee (oup. add. in) B. 11. Cap, 

rUL Demotthenit argutue ioeus. TSi. — greet admirabantur 6 (V am- 
mirO' — deeeteit c-g. — xoaavrtp S. coytot P. -^ tb futavoilv S. 
12. nee di$$arii A. neque diiBorii 8. 13. Otaciliui «-b. „Et 

9. Fauitui SyllaeJUiua] „Liber- SflS. C. AatBeg 9h. inqnit, rrjs i^ 
tnm Snllae non filinro agnoocnnt *Ymuhe»v* x^hg ir etwri ZiuiXiKv, 
Bmtoniae Fncet. lib. IV. Et Lj- dq> ^g afxftdlanog ywofiivn ^bv sig 
coethenea Titnl. de adnlterio.** K^qnv^ov^ eig levoQBi nfMJfianf .. 
PonT. — At Tide Orell. onom. ^g xal 'A^iatimcog ^ifec xal z/i|- 
Tnll. II, p. 196 f. f^oajS^dvrjg 6 ^ifrio^ dioyivtig n 

Pompeium, eognomine Maeulam] i Kvetv. De hac Laide minore vid. 

1« coinmerooratur a Cicerone ad praeterea Pansan. II, 2, 4. et Real- 

fam. VI, 19, 1. Bncjcl. IV, p. 785 sq. 

10. L. itfaitiiun] Honc pictorem «nine pretium noetit] „Mo« itte 
aliunde non notnm hoininnm ima- paciscendi noctea es comicis poe* 
gincs piniisse ei hoc ipeo loco tis aliiiqoe notni. Apul. [de mag. 
collegit R. Rnchette, lettre a M. p. 668., nbi Tid. Hildebrand. qni 
Schom pag. 948. ed. 11. inter alia citaTit Met. X, p. 714. 

ServiUut Geminus] Dno eins no- l^epacla ett noelif nnittt eonettfri- 

mlnii hominei commemorantor in ttim]; Cum ipto de uxorit noeti* 

Orellil Onom. Tnll. II, p. 544. but paeiteuntur. Iterom [Met. IV, 

Sed ntrom alter ei illii an alina p. 298.]: FoHt nuptialibut paeto tu- 

quia hic sit, qnic affirmaTcritf gaU pridem dettinatut. Sed apud 

im ienebrit .. luee] De praepoei- Petroninm [c. 81.] qnid est nniut 

tioBe altero loeo non poelta conf. noetit taeiu omnia vendidit? At 

Garaton. ad Cicer. in Vatin. 14, nntttf noefie paeto non coniectnra 

34; p. 108- Halm. eed re« eit/^ Poht. 

11. l^emofftAenee cet.] „R«"i fMiola 12. ee] Dicendnm erat eum. 

aliter narrat Gehlos 1,8., qnero 13. Mareuty tnfnit, Otaeiliut Pi' 

Tide.'* Zbv?i. — Demoethenie no- tAolattf} „Eiitat Iternm eine Toca- 

mlne non addito eadem fere le- bnlnm apod Snetoninm de clarii 

gantnr in epigrammate Martlali rhetoribue [3]. At ibi Lnetttf prae- 

afficto 21. Athenaea* XIII, 54, p. noaen eet, non Mareut: item Pili- 



224 



MACROBII 



Otacilius Pitholaus, cum Ganinius Beyilus uno tantum die consul 
Hfiiisset, dixit: Ante flamines, ntmc contukt diales fiunL Nec Disa- 
rius ultra exprobrationem taciturnitatis expectans ait: 









15 Post hunc Horus quoque: Adfero ad vos, in^uit, Sl&tvxov 
Platonis, quo ille adulescens luserity cum tragoediis quoque ea- 
dem aetate praeluderet: 

[Mts. AB6PSV. 
ita legeDdam ez Tetert Domino censnit nd Tninqaillam Torrentina/' 
Pont. ,,Quidam Oeiaciliu$ lejrant. OiaciliuM autem malo cnm Sigonio 
legere qnam Oeiaciliu» cnm Gyraldo aut f^ofoci/iut, ot qtiidam libri 
habent: nam primam habet breirem in illo Martialis [Xy 79, 4.]: Cucti- 
feeit Oiaeiliut* In Chronicis Eusebii male VoHaeiliuB legitur. 



Erasmas in apophthegm. FoiaeiUum habet.** F. Leopard. Einend. III. 16, 
p. 82. Fofacaiut MM.T*gMl23P2567. /Votoci7iu« „B''. - Pytholaua \\ 
PycholauM P5. — Caniniut RevHu$ a. Vid. not. Caniniu$ RevHiu$ ch-b. 
C. matua ■ereiliti* P. gaitt* $€rviliu$ ABGVM 131*2567 17 „Angl.''. 
C. ServiUu$ Svi (M2 caiuf). „Eraemnt fitlatoa Macrobii eodicet eeca- 
tns male pro Revilio ServHium legit.^* P. Leopard. I. c. „C. ServUiue 
uno die conaul fuitse illic dicitnr, ego Caniniue Rebilu$ Tel Revilue le- 
gendum censeo.*^ Tnrneb. AdTers. IX, 4. — hune tonlttm P5. vno ia- 
men vl. 14. esprobaiionem S. — aii. po$i (nulla lacuna) Msa. 

et MI2P57. Inter aif et po«t lacnna e«t in M3P2o-b. In e-g additur: 
I^e«unl oer6a Diearii. In v8i Incipit noTum eapnt nnllo addi^to laco- 
nae signo. 15. Cap, IX» Piaioni$ di$iichon nee non Ciceroni$ tn 

mvftos ioca plurima» tSI. — quo . . . SuxpriaofUvTJ] Cf. Gell. N. A. XIX, 



iu$ affnomen, non PitAoIott*. Et 
notandum idem hoc dictom Otaci- 
llo hic tributum repeti lib. VII, 
cap. 3. [§ 10.] et Ciceroni tribui.'* 
PonT. — Idcm Suetoniue Caet. 75. 
habet: Piiholai earminibue maU- 
dicenii$$imi$ laeeraiam exittintalio- 
nem $uam civili animo tuliU For- 
tasse hic Idem est ille Pitholaue 
ab Otacilio quodain mann mitooi 
aeqne ac Pilitus ille apud Saeto- 
nium. In Oreliii onomast. Toll. «. 
V. Caniniu$ legitur M. Otaciliue 
Philolau$, id quod errori, opinor, 
debetur. PutaTi autem recedendom 
este a codicum Teetigiit, qunm 
Oiaeilia gent tatit nota, ted ^ofa- 
ciiittt tit nouien inanditum, hoe 
autem loco omnet codicet cor- 
rnptittimot ette appareat. Littera 
V fortatte nata ett e dittographia 
finit vocit proxinie antecedeolit. 
— Qood iofra VII , 3, 10. hunc io- 
cam Macrobiut tribuit Ciceroni, id 
putaverim factum ette memoriae 
laptu, cnm alii Ciceronit in eun- 
dem llevilum ioci legantnr c. 3. § 6. 
eum Caniniu$ Revilue une tanittm 
die €on$ul fuit] Codicet mtt. tnf* 
fragantnr nomini C ServHiu$^ quod 
tamen emendandum ette putavi e 
c, 3. § 6 , ubi Macroliiut ad haoc 



Iptnm locam retpicit. Revilu$f non 
neviliu$, quod tane propiut iibett 
a codicum corruptelit, tcripti, quia 
illud in raaiore codicnm numero 
legitnr I. e., et Rebilue vocatur 
hic nnint diel contnl a Tacitn 
Uitt. III, 37., Plinio N. H. VII, 53. 
§ 181., Suetonio Ner. 15. Mullnm 
cognomen addit Cicero, qni ad 
faro. VII, 30, 1.: Con$ulem^ inqnit, 
hora eepiima renuniiavii, qui uequa 
ad Kalendae lan, e$$et: quae erant 
fuiurae mane po$tridie. Ita Cani- 
nio eoneute ecito neminem pran-^ 
dine^ et Dio Cattiut qui XLIII, 
46.: Kal htudrij inquit, d <^aPtog 
rg xBlevtal^ r^( 4nocTBiag vMq^ 
cad^apfVf €i$^9 dvv ovtov eti^ov 
mfog xag ftSiftXohtovg Sifag rdtov 
Kavlvtov dv&fiXero. RebUium eutn 
Tocavit tolut Plotarchot, qni Caea. 
58.: 'Sig xal MailfioVy inqnit, ro6 
vxdtov TBXivr^^avTog sig rnv «£- 
Qtavcav ht r^g dQxijg (duv ijftiQenf 
v«arov aTeodeiiat Kavivifiv *Pc^ 
filltoVf ubi nnut codez habet 
aiQ§iltov. Rem nullo omnlno no- 
mine addito narraTit Sneton. Caea. 
76. Facta ett a. n. c. DCCVllL 

dialee] loci cauta deriTMift a die. 

14. ait:] Intercidera&t- >ea quao 
protttlit Uitarina. 



SATURNALIORUM LIB. 11. CAP. II. 226 

Tqv ifvxijv ^Aya^&va tpilAv farl %Ukt6iv l^ot/* 
^X^B yccQ f^ xXr^^MOV Ag iutfhfio^kvri. 
Orta ex his laetitia et omnibus id censorium risum remissis 16 
ac retractantibus quae a singulis antiquae festivitatis sapore pro- 
lata sunt, Symmachus ait: Hos Platonis versiculos, quorum ma- 
gis venustatein an brevitatem mireris incertum est, legisse me 
memini in Latinum tanto latius versos quanto solet nostra qjuam 
Graeconim lingua brevior et angustior aestimari: et, ut opmor,17 
haec verba sunt: 

Dvm semitdco savio [336] 

£dd. Ticahgapdsh.] 
11, 2. — proluderet BGrl. — Tifv \ipvx^] „Vat. Cnd. p. 99. Ez 
Diogene Laert. L. III, p. 183. Teait in Appead. Anthoi. Plannd. p. 
626 St. '25. W.'« lacobe. Animadv. in Anthol. Gr. Vol. L p. 337. Ccf. 
Briinok. Anal. I, p. 169). thn tyxbn (om. cett.) A. -^ slrov ti. 
Erov SPT. ^ yuff om. tI. — KTjmaN P. firarjfuov tR6. ^za i^fian' U 
17 rZif^oy a. BTaYmmN \, — id^ om. P. 16. tncentoritim rifuiii A. ni 

eenaorium iudicium Pg-iS. „Noii est qood ■inltia exagiteinot Imc een- 
toriuNi iudicium. Vett. omnes cenBorium rieum me ditceptante admodum 
blande.** Gron. Vid. not. — emiaii cli. — eingulia Com. a) P. — inde 
eymmacue G. — «eniiftatem on breviiatem c-gb. 6revitatem an vetustatem 
^sap. n) G. vetuetatem an breoitatem ABPSVTis-x. ,,Feltf9tatem etiam 
iii V. C. Lego tamen oeniistatem.'' Meure. „Plane nihii eat in illie qood 
Tetoatatem liogoae aot simplicitatem redoleat/* Gron. — me om. P. ieap. 
add. BG.) — exietimari ST3-ffb. extimari t1. 17. Dum .. . viverem] 

CL Gell. I. c. S 4. — In vi Tersos pleromqoe bini in onom snnt coo- 
ioncti, ut ultimae Tcrsoom Tocet sint: eavior — tramite, — mihi — ri~ 
mata — nititur — ptufeuiae — traneieaet — fleret — viVerem. — t. 1. 
semAittlco c. eemihulco b-*bP. eemihiuleo GelL I. c. — eavio om. P7. 

15. quo . . luferic] Mireris h. I. venu$tatem] Sic scripsi spreta li- 
conionctiTum moduin apud Macro- brorom mss. aoctoritate. ifagitante 
biom qoi in sententiis relatlTis senso. Nam cor qois miretor vetu- 
tantopere amet indicatiTom. At etatem^ siTe com Gronovio hanc 
comnnctiTos debetnr Gellio 1. c. Tocem retnlerit ad sermonis colo- 

eum tragoediie . . . praei«<feret1 '««"» ^*^* •* »?•»«» versoom neta- 

Gellios I. c. plenios: eiim frajroe- *««»• «* qoomodo vetuetae otroqoe 

diie quoque eodem tempore faeten- ••«•« P®^«** opponi brevitati? Do- 

dia praetuderet, niqne conf. c. 1. § 10. ad ioeorum 

^a ' • 1 i\« «envftatcm, et qoae Gellius I. c. 

16. m cen«or.um rimm] ,,l)icere jj^u j^ his ipsi? Tersibus: quod 
T»U conTiTas post haec dicta in .^^, lepidi$nimi et venuetiBBimae 
risnm resolotos, non ineptum il- f^revitatie. Has Toces saepe coo- 
luni cachinnnm, sed ot decebat |„„j. ^^„,4.^ Hoc Ioco fortasse 
ftanta lumina, ponderando eorum ^etuftatem scriptnm est propter an- 
aales et docte examinantes, in tecedentia antiquae feetivitatie: 
qoibos foret «citatios acomeo, al quis contenderft idem Talero to- 
qood ipsum aogebat hilaritatem." ^^^ veiuatatem? 

Gboh. - Cf. VII, 1, 9. no» tam- i^gi,,^ ^^ memint] Gellius I. c: 

9uam eeneorta et plu$ nimto vere- ^„;»^, ^^^ ^ n&fiovcog adolcBeene 

eunda mater famttiae. ,.^ pl^^^, ©erficttiof iicentiot UberiuB- 

antiquae fe$iivitati$ $apore] „Pe- ^ue vertit. 

tron. [Satir. 3.] Adote$een$ juoniam 17. t. I. eemiuleo] Haec forma, 

eermonem habee non pubUci eapo^ qnam commendant codicet, Tera 

rif.'' PoNT. — Adde Cio. Brut. 46, esse Tidetor, e contractione nata, 

172. Tincam non minu$ muUa ridi- qnalis ett in Poljfmnia, nii, miy 

cule dicentem Graniue obruebat prendo, vemene^ et in qnibosdam 

nefcio quo iapore vemaculo, Apoleii codicibns Met. V, 18. in te* 

II. 1.'» 



226 M ACROBU 

Meum puelhm $avi&r, 

Dulcemque flarem sptritue 

Duco ex aperto iramiU: 
5 Anima aegra el jancta 

Cucurrit ad labias miki 

Ridumque m aris pertium, 

Et labra pueri moUia 

Rimata itiner transitue 
10 Vt transire nititurl 

Tum si marae quid j^useulae 

Fuisset in coetu osctdi, 

Amoris igne percita 

Transisset et me linqueret: 
15 Et mira prorsum res fieret, 

Vt ad me fierem mortuus, 

Ad puerum intus viverem^ 

[M<«. ABGPS (V asq«« ad llii. eap. IL). 
9M9vio ch (A a tee. m). -* t. 9. •uavior eh (A s 99e m.) -» t. ft. 
anima aegra lllM.T-aMl28P2567N. ontina aegra amore ht-b. aatma 
aegra iuno g. animula oegra Gell. I. c. ed. Liea, qoi affert: „ScaL 
Jnima tunc aegra. Scriver. anima intue aegra. Cnm eodd. Groa. el 
Goelf. hong, amma aegra et «. currif Interiapca forte iitera a pro aecitr- 
rtl.*' — T. 6. ad labia ASri (6 eras. t) PS567. labiam „B a cec. m.«S 
„ln Anelicaoo erat ad lahiam mihi. Plantoc Sticho [V, 4, 41.]: Refer 
ad lahiae tihiae.'*' Pont — t. 7. Aectttmottc in ortt BGPVN. rielttm- 
fue oriB (om. tn) ca« orttaMC rtct«m (oro, m) g. — t. 8. {a6ta ti. — 
tetWi ca (g in mg ) Gell. 1. c. tltnerc G. tfincra S. — t. 10. «t 
iraniire ABGPN. ut tranire M. til traneirei Svi. cl Irantfre P7. ui 
Irant.i/irel c-b Gell. i. c — t. 11. 12. quid fuietet plusculae ASvi. — 
T. 12. coiltt c-g. Refragatur Pontanne. Vid. not. — t. 13. igni o-b. — 
T. 14. mel inquaeret V. me relinfttcrel N. me relinquerit P. — 
T. 15. prorsue cLt-b. — /orcl c-gbB (h ia mg.: ,i^erel ant.")« — ▼• l^- 

mtonli pro eemikianti (cf. ib. X, et 14. Exclamatio hnic loco magla 

2S. ccriptnram teminantee). certe conTcnit ^oam «I cam iaper- 

T. &• Anima aegra el eauda] Si fecto coniunctivi. 

■eqnirour codieec, et hic Tcrcnc et t. 12. /ttittel ii» cod» otc»li] 

Tercne 10. et 17. non nt ceteri ennt ,,Dizlt Anconiuc [ep. loa]: Vbi 

iambici diroetri acatalecti (de qui- laeea Hbido Femineoe coclvt d 

buc Tid. Munclc. Metrilc d. Griech. non $ua bella lacettil, ex Lucretio, 

n. Roemer p. 131), aod trochnici ut puto, qui lib. 111. [t. 857.]: m 

dimetri catalectici, dummodo cta- loniea hoe ad noe qui eoetu eoniu^ 

tuac priinam cyllabam Tocic anhna gioque Corporie atque animae conH' 

in arei produci, tcI legae ^nimttla atimui uniter apti, Arletaenetuc (U^ 

cnm complnribnt Gellii editionibuc. tiv appellavit lib. 11, cap. 18. Kcd 



liv appellavit lib. II, cap. 18. Kcd 
fl fiiitg cc^Tfj yXvKBia yivttcu x&v 
i^Xmv, quod indubie manaTit ab 



T. 9. Ritnaia itiner traneHue] 

„Emenda Agell. lib. XIX. cap. 11. ^„^, , 

nbi malet ilineri Irantifut. Ect hoc Petronii [c. 132.]: ^nimarvm 

Tofo itiner nomioatiToc [h. 1. ae- ^uo^ttc mixlttram fecerant.** Pokt. 

cncatiTue] antiqnnc. InTcnio el - „Q. Cnrtinc lib. IX. [4, 9.] 

apud Manilinm lib. I. [v, 140.] et omnittm coel«m ad eandem hanc 

Capellam lib. IX. (§ 897.].«« Mbvbc. formam dizit Verba eiac cunt: 

— Alia exempla Tid. apndFrennd. Cderttm awmium eoetue marilimte 

•• "• V- eimilee Huctue movent^' Add. in da 

T. 10. Ui traniire nitiiur!] Do nncie inelnca. 
Teren vid. not. ad t. 5. Verbum t. 17. Ad puerum imtue viveremi] 

Iranttre commcndatnr Tercibuc 9. Vid. not ad t. 5. 



SATUBNALIORUM LIB. IL CAP. IL IIL 227 

m. Sed miror omnes vos ioca tacuisse Ciceronis, in qui- 1 
bus famindissimus, ut in omnibus, fiiit: et, si videtur, ut aedituus 
responsa numinis sui praedicat ita ego quae memoria suggesserit 
refero dicta Ciceronis. Tum omnibus ad audiendum erectis ille 
sic incipit: ilL Cicero, cum apud Damasippum coenaret et ille2 
mediocri vino posito diceret: Bihite FaJkmum hoc, annarum qua-i^Bi] 
draginia e$t: Beney inquit, aekUem ferL Idem cum Lentulum ge-3 
nerum suum, exiguae naturae hominem, lon^o gladio adcinctum 
vidisset: Quis, inquit, generum meum ad gladxum alligwii? Nec4 
Q. Ciceroni fratri circa similem mordacitatem pepercit Nam 
cum in ea provincia quam ille rexerat vidisset clypeatam imagi- 
nem eius ingentibus lineamentis usque ad pectus ex more pictam 
(erat autem Quintus ipse staturae parvae), ait: Frater metis dimi' 
diue maior eet qwm toius. In consulatu Yatiniiy quem pau-5 
cis diebus gessit, notabilis Ciceronis urbanitas circumferebatur. 
Magnum ostentum, inquit, anno Vatinii factum est, quod illo con- 
euU nee bruma nee ver nec aeetas nec autumnui fuit. Querenti 
deinde Yatinio, qnod gravatus esset domum ad se infirmatum ve- 

£dd. Ticaligapdxb.] 
« I iniu9 c-gp-b. iniu9 Com. «0 Mm. viatN. ^yAageo ODa Toce ad T^uerum 
u% hUu» viverem. Ez Agelli«0' Moort. 

III. Caput lii. D€ ioci$ M. Tuilii OeerouU. ch-b. 1. fetvndie' 

simue (tup. a) A. — mit numinie G. -— rtferam TS-gb „Reote.*^ Zcon. 

9. refert G. 8. etaiurae A a sec m.; T-gbP. „Iii otroque Angl. 

lapra •criptam tfotairae.^* ,,Sic legp.*^ Zenn. — adiunctum S. — ad 
gladium add. a 100. ni. A. 4« in ilia Q* — 5[^"* 'P'^ ^' — ^^' 

piclam Miagmea S. — Uniamentie B a toc. m.; oT-ag. — ipee om. S. 

111 9 1. toca] Non tibi conitat apud qnem Tnllia cz partn derettit. 

Macroblut in huiut noniinit decii- Vid. not. ad § 13. et Plutarch. Cic. 

nationc; nam habet § 13. et c. 1. 41.; Atcon. in Pit. p. 5.; Orell. 

S 14. et c. 4. f I. iocoe. Vid. Onom. Tuii. II, p. 183. 

Schncider. Formenl. p. 474. ejriguoe naCurae] „Vnlt dicero t(a- 

vt aedituue reiponta numinit sui iurae. Interim apnd Caetarem de 

praedieat] „Seaeca [ep. 41, I.] Non b.Gall. lib. VI. [c. 26.]: Eadem e»t 

eunt ad eoelum eievandae manua^ f eminae mariequenatura, \iem \\h. 

nee exorandue aedituuif ut not ad V. [cap. 18.]: Ineula natura tri" 

auree eimulachri, quaei magie exau" auetra.'*' PonT. -* Staturae tano 

diri po$»imu», admittat. Prope e»t a legitnr § 4., et confundnntnr hae 

fe deu»j teeum etl, mtiit esl. Taci- Tocet lib. III, c. 8, § 2. 

tot jttlem»ntium numini» dixit Hitt. 4. m ea provincia quam Ule re- 

llb. IV. [c. 05.]. PorroGraecit Aie- jrcrall i. e. ia Atia. Cf. Cic. ad 

ropAotttae hi dictl: et aliqootiea Att. 1, 15, l. 

ntnm oa toco reperio etiam D. eiyp^atam imaginem] Cf. Plin. N. 

HieronTmnm.'' Poht. H. XXXV, 8, 4. § 13. ^^cuttt entm 

2. Dmmasippum] Honc L. Licl- fnali^uf apnd Troiam pugnatum 
ni«m Damatippnm Sullao iutttt cantinebantur imagine»^ unde et no- 
iogolatum etto tradidit Saluttiua men habuere eiypeorum; et ibid. 
Cat. 51, 83. 2. § 4. Sueton. Calig. 16. Domit. 

Bene aetaiem fert] i. o. tapov 28. Tac. Ann. 11, 83. Lit. XXV\ 

Bon prodit aetatem, qua qoidem 89, 13.; XXXV, 10, 12. 

raeliut lit Tinum. Cf. Vil, 12, 9. 5. In eoneuiaiu FatinU] a. n. c 

Barth. AdTcrt. 1, 6, p. 13.; XXXllI, I>CCVL 

22; XXXVIll, 8. Petron. 43. gravaiua e»»et] Cum humana 

3. Leniulum geneniai] Fuit ille quadam exprobratione dictum ett 
P. Coracliaa Lontalao Dolabella, pro noluittel: „do/8 ca ihm nicht 



228 



MACROBII 



nire, respondit: Volui in connJaiu iuo venire, sed nox me conpre- 
hendiL Ulcisci autcm se Cicero videbatur, ut qui respondisse 
sibi Yatinium meminerat, cum humeris se rei publicae de exilio 
6reportatum gloriaretur: Dnde ergo tibi varices? Caninius quo- 
que Revilus, qui uno die, ut iam Servius retulit, consul fuit, ro- 
stra cum ascendisset, pariter honorem iniit consulatus et eieravit: 
quod Cicero omni gaudens occasione urbanitatis increpuit: Aoyo- 
&B6(ffizog est Caninius consul^ et deinde: Hoc consecutus est Revi- 
lus, ut quaereretur quibtu consulibus consul fueriL Dicere prae- 
terea non destitit: VigJantem habemus consulem Caninium, qui m 

[Mm. abgps. 

6. ReviluB ABGFaM13P3567 „S Ang\.**. RevUivM Sicb-bP (Ma 
pancto potito sub altero „Sic le^o, ot ante.*' Meors. — «t . . reluUt] 
c. 2. S 18. — iam om. ASv-g. — et efreravit P. et exiitS, et peie- 
ravit v3, quod afferent Leopardne Eniend. III, 17. emendat eieravit. «— 

Saudeni omni v-g. — AoTo9eaiPNTOC A. Aoro&toiPtcTOc B. tff in Gr. 
\, „Paolut Leopard. Eniend. III, 17. legendani putat 6liym^iog, qnae 
vox et contetnnendum aignificat et paucarom horarum coneulem. Quam 
Leopardi coniecturam quomodo redarruat loe. Castalio, iridere eat Ob- 
serTationum eius Decade \. cap. 10.'' Pont. — Deinde (om. et) v-g. «— Hoe 
consultut (corr. in coafectifttO A. — Revilius Gicb-bP. — Figilantem in- 



gefdWg geweten wdre.^^ Cf. Cic. de 
or. I, 35, 164. Ilogo . . ne grave- 
rie exaedificare id opu» quod inBti- 
tuitti, 

infirmatum'] „i. e. aegrotantem. 
Snetonius in Angusto [c 84.]: in- 
firmaiie faucibun. Plinius lib. VII, 
ep. 26. Opiimi sumua, dum infirmi 
fumuf." Po.^T. 

eed nox me conprehendit] In Ca- 
oinium eimilia diiisse Ciceroaem 
refert Plutarchns Cnec. 68 , qui : 
J7od0 8y, inquit, log ioiKS noXXAp 
iBiieiaao^ai nal nQonifi^qMXi ^adi' 




dem epectare Tidetnr ipse Macro- 
bius Vll, 3, 10. £t sane magie 
h«ec qnadrant in unius diei con- 
solem. Vid. Leopardum I. c. 

Unde ergo tihi varices?} E nimie 
contentione oriri in cruribns ^a- 
rices hoc ioco si^nificator. Cicero- 
nis autem Tarices commemorat 
Qointil. \I, 3, 143., nbi refert Pli- 
ninm Secnndum tradere Cicero- 
nem togam ad calceos demiltere 
•olitum esse velandorum varicum 
ffratia : et Sidonins ep. V , 5. eum 
diiit oarieofifm Arpinatem^ qnod 
quidem dici poterat etiam in Ma- 
riuro. Cf. Cic. Tufc. II, 15, 35. 
Plin. N. H. XI, 45, s. 104., Sen. 
ep. 78, 17. ' 



«t ^tti .. meminerat] Uoc qnoqae 
loco indicativns positas est pro 
coniunctivo. Vid. prolegg. p. zli. 

6. parHer . . . eieravit] i. e. ana 
eademque oratione. Cf. Tac. Hist 
lil, 37. Pndie Cal. Nov, Roeius 
ReguluB iniit eiuravitque: ... 
nam eonsul uno die et ante fuerat 
Caniniue Rebilue C. Caeaare dieta- 
tore, eum belli eivilie praemia festi- 
narentur. Dio Cass. XLIIl, 46. "Ori 
dnsdBlx^ TS aiia vmxvog xal vxa- 
vBvoe %al inavcaro* 

AoYoO^scBQijTog] i. e. opinione, ooa 
re. Cf. Procl. de spliaera c. 2. eitr, 
Mopog yoLQ iv tqt xoapup xmtlog 
iotlv aicdiiTog 6 rov yaXamrofy ol 
dh Xoinol i6ytp imi>ov ^scD^ovy- 
rffi, et Plntarch. de plac. phil. I, 
3. p. 876. C X6ya ^smQTjta u^ 
Quc^ et p. 877. D. edfiata Xoytp 
^smfffivdy et F exfjfMcta Xoym 
^BeBffTitd. Vid. etiam Lamb. acl 
Lucret. V, 149. 

Figilontem habemua confuleml Cf. 
VII, 3, 10. et Cie. ad fam Vll, 30, 
1. Pfihil tamen eo coneule mali 
faetum eit; fuit enim mirifiea ot- 
giiantia^ qui »uo toto eoneulatu 
eomnum non viderit. Dio Caaa. 




nBx^ijed^cu, &etB ftfjdh r^ pQaxv- 
tatov iv avti ueTtoift^a^ai. 



SATURNALIORUM LIB. II. CAP. IIL 



229 



eonsulaiu $uo mmnum nm vidit Pompeius Ciceronis facetianiin 7 
inpatiens fuit: cuius haec dicta ferebantur: Ego vero quem fu-[9a»] 
gum habeo, quem sequar non habeo. Sed et cum ad Pompeium 
yenisset, dicentibns sero eum yenisse respondit: Minime eero veni: 
nam nihil hic varaium video. Deinde interroganti Pompeio, ubi 8 
gener eius Dolabella esset, respondit: Cum socero tuo. £t cum 
donasset Pompeius transfugam civitate Romana: Hominem hdhm, 
inquit; GalUs dviUUem promiuii aUenam^ qui nobie noeiram non 
foiest reddere. Propter quae merito videbatur diiisse Pompeius: 
Cn^ ad hoHes Geero franseat, ut nos iimeaL In Caesarem9 
quoque mordacitas Ciceronis dentes suos strinxit Nam primum 
post victoriam Caesaris interrogatus, cur in electione partis 
errasset, respondit: Praeeinctura me decepH, iocatus in Caesa- 
rem, qui ita toga praecineebatur ut trahendo laciniam velut mol- 
lis incederet» adeo ut Sylla tamquaro providus dixerit Pom- 
peio: Cave iibi ilhm puerum male praednctum. Deinde cumlO 

Edd. vlcahgtpdzb.] 
a«tl O. 7. haec de eo iieta Edd. S. — enm tero s-bP. 8. O 

AomJneiii ASr-g. 9. /n Caesare A. — tunica praecingebaiur coniecit 

iMscio quis improbante Ga. A. Beolcero Gall. II, p. 92. cd. I. — liciniam 
vlh. — adeo ... praeeinctum] Cf. loann. Saresb. 111, 14. — silla A Sar. 



7. Minime $ero «eni] PoDlanns 
Eraemam repreheodit, qni in 
Apophthegmatis dixerit: f^Sero oe* 
tUl qai tarde venit, et tere i|ai poet 
tempoe.^* Ipee Ciceronem dtcit no- 
taro ipeom coenao tempne oIyo 
Toeperam, allatis daobue Apnleii 
locie Met. 111, p. 194. et 1, p. 54«, 
abi qoidem $ero idem valet quod 
keri vetperi^ et Ter«ibaa Martfalia 
Vlll, 57., nbi pro: Ut tanles, $ero 
ocribit: ^ut eur non tero, Coeci- 
Uane veni$. At haec disit profecto 
Cicero eic, ut noe dicero tolerone: 
Sero venientibue oito, ioco eane a 
coena eampto, at § 13. Cf. Plaat. 
Capt. IV, 2, 91. Albi $tultu$: $ero 
po$t tempu$ veni$f et Menaechm. 
V, 6, 30. Sed metuOf ne $ero ve- 
niam depugnato proelio, 

8. gener etut Dolabella] Vid. not 
•d S3. 

Cum $ocero tuo] i. e. cum Cae- 
•are. Cf. Sueton. Caes. 81. 

9. qui ita toga praecingebatur ut 
trahendo laciniam vdut moUi$ ince- 
deret] Vid. de Terbis prolegg. p. 
ZL. et infra § 16., de re Sneton. 
Caee. 45.: Etiam eultu nolabilem 
ferunt. lJ$um enim laio clavo ad 
manue fimbriaio, nec ut umquam 
aliter quam $uper eum cingeretur^ et 
quidem fiunore cinetura, Uhde ena- 



no99e SuUae dictum optimatee eae- 
piu$ admonentie^ ui male prae- 
einctum puerum eaverent, Dio 
Case. XLIII, 43 : Tj ts ya^ iaOijzi 
Xccvpotioa iv naoiv ^§QvvBto, . . . 
Tb & ovv %avvw rov |;o>^ros ctv^ 

ual anomHvat avTOv iO-ti^acuy Toig 
V8 iiaiTTiaatUvoii stnsv^ ort iym 
fikv xatfioviiai tovtov vfitVf vfislg 
fiivToi xal ndvv tovtov roy 
uaxciQ tnvvvfisvov tpvlaTTs- 
o^t. o ok KjMi^wv ov awBv^rjaeVf 
dXXa %al atpalel^ Iqpi;, oti ov% 
&v noTB nifoaB86%7jaa t6v xa- 

uAg 0VTO> tcHVVVfiBVOV JIOfJL' 

nrjtov %(f ar fiaBiv. Plntarch. Caes. 
4. Gnil. A. Beckerna Gall. II, p. 
92. hanc locum statuit esee cor^ 
raptam, eed concedit non sanari 
enro scribendo Itinico pro toga. 
Affert Quintiliani locnni XI, 3, 
138.; sed erant hac referenda ea 
potias qoae leguntnr § 143.: To- 
gam vciere$ ad calceoc u$que demit' 
tebant , ut Graeci pallium : . . ott» 
hoc amictu$ genu$ in «lotiiit, eortini 
guo^iie ^iii po$t Ciceronem fuerunt^ 
appareat. Vide ergo no Terba : toga 
ita praecingebaiur h. I. vaieant 
idem ac togam iia demiitebat. Cf. 
etiam Horat. Sat II, 8, 69 sq.: «1 
omnes Praecincii reeie pueri 
comptique minieirent. 



230 



HACROBU 



Laberios in fine ludonun annlo aureo iionoratuf a Caesare e ve* 
stigio in quattuordecim ad spectandun transiit Violato ordine, et 
cuni detrectatufi est eques Komanus et comminua remissus, ait 
Cicero praetereunti Laberio et sedile quaerenti: Recepisiem ie, 
nisi anguste tederem, simui et illum respuens et in novum sena- 
tum iocatusy cuius numerum Gaesar supra fas auxerat Mec in- 

re. Respondit enim Laberius: Mirum, n anguMe eedeSf qui eo^ 
duabm eeUie e^lere, exprobrata levitate Ciceronis qua inmerito 
Uoptimus civis male audiebat Idem Cicero alias facilitatem Cae- 
(389]8aris in adlegendo senatu inrisit palam. Nam , cum ab hospite 

[Mst. AB0P8. 

Sulla s-bP. 10. mm IsoberiuM eet.] Cf. lib. VII, e. 8, g 8. — mmh 

(om. aureo^ ds. — m quatuordecim gradu$ S mB'S tn auatuordedm 
gradibuB T-g. — ad expectandumBP. — trantit Avl, trannetet c-gbP. 
— detraetatut A (B a p. m.) „Angl.^* detraetue 8. — eeset Q m sec. 
m.;i-gbP. «- cominififif BP5 (G ex corr.). eum minue AP6. eum mi- 
mut G a p. ra.; c-bM123. 91111 m mimiM ri. — exprohata S. — Cieeroni 
P. — quia ▼. — ciiidi«6aftir S. 11. Foctlitotcm ... difficile eet] Cf. 

lo. Saretb. 1. c. — adlegendo ABGaMI3P7. allegendo o-dH, alle-- 
gando SzP2 Sar. ^Verbam allegare de hac re noD dicitor. Melina £d. 
vet. (vichgbP) eligendo* Sod hant dnbie «cripsit allegendon^* Zean. coll. 
Saeton. Caes. 41. legendo M2. — ««netiim AGSM12P2. -> trriliim trrt- 



10. tn fine ludorum] qoos qni- 
dem e^it peractis belns ciYiltbas. 
Vid. Sueton. Caee. 89. 

anulo aureo honoratut] Cf. e. 7. 
§ 8. III, 14, 13., et Becker. Handb. 
d. roem. Alt. II, 1, p. 273 tq^, 
Casanbonas ad Soeton. I. e. adno- 
tavit haecce: „Eodem tempore et 
facto eodem ordinem eqnestrem 
amlsit Laberius ac mernit: amitit, 
cnm egit mimnm in «cena, recepit 
donatns a Caesare anulo anreo.^ 

e vettigio in quattuordeeim ad 
opectandum trantiU violato ordine] 
Snetonii I. c. Terbn haec ■nnt: 
Ludit Decimut Laberiut equet 
Romanut mimum ffntim egitt 
donatutque quingentit tettertitt et 
anulo aureo tettum in quattuor- 
decim e tcena per orchettram 
trantiiU Hoc Ipinm Tidetnr ani- 
mo8 movisse eqnitam, qaod illo 
qni antca «uo iore «ederat in XIV. 
ordinibaa e scena ipta trantilt in 
eot: ideoqne Macrobint dicere ri- 
detnr ordinem ab eo ette viola- 
tnm. Caosarem hac in re imitatnm 
Balbnm qnendam qnaettorem Ati* 
niut Pellio tcribit Ciceroni (ad 
■ f^m. X, 32, 2.): Ludii, ^ot Oadt- 
hut fecit^ Herennium Oallum hietrio- 
nem tummo ludorum die anulo au- 
reo donatum tn XIF. tetttim 
dedujrit: tot enim feeerat ordinet 
equettrit loci, Vid. etiam Wielaad. 
ad Hor. Sat I, 10, 6. 



eum detrectatut ett equet Aoma- 
nvt] I. e. cum nolnernnt enm hn- 
bere pro equite Romano. Cf. Sae- 
ton. Ttb. 25. Quidam etiam prtm* 
eipem detreetahant non a te 
dafiim, et Caet 80. clam polomfiie 
detreetante dominatiouem. 

commintta] apod inferiorlt aetatie 
tcriptoret idem Talet ac : „tine alfo 
negotio'*, nt tit eommtniit remtsnte 
„oibie IVeiteret fortgetchickVK Vld. 
Hand. Turtell. II, p. 98, 6. Qaod 
Talgo legitor eum mimiit, Id ferri 
neqait. Si Toram eetet mimue^ ee- 
aet tcribendnm ul mimut» 

m nooum tenatum] Cf. § II. 

dtta6ut telUt tedere] Haee Brae- 
mnt Adag. I, 7, 2. tic Interpreta* 
tur: „Incertamm eete pariinm et 
ancipiti fide ambabat eatitfacere 
Tclle.** idem Talet levifat qnae 
opponitnr graTitati. Wieland. I. e«t 
„der eieeideufige Charakter.*'* 

II. in adiegendo tenatu] Cf.SaeL 
Caet. 80. Peregrinit in tenatum al'' 
leetit li5eUut propotUut ett: Bo- 
num faetum , ne quit tenatori nova 
euriam monttrare velit; et illa vulgo 
ean^mntur: GaUot Coetor tn triinn- 
phum dueit: iidem tn euria OalH 
frracoa ifepotuemnf, latum etavum 
tumpterunt^ et Dio Catt. XLIII, 47. 

tjfv yBffOvalav aTiohv oioxp/irw, ui^ 
ef Ttff avifcetuttfjg p,4fi tt rt£ ine^ 
Isv^iQQv wOs vvf ieimetfePf Sau 



SATURNALIORIJM LIB. II. CAP. Hl 



231 



mo P. Mftllio fogarotor ut docurionatam privigDO eius expediret, 
adsislente irequeDtia dixit: Romaey ri visy habebit: Pompeis difflcHe 
€9L Nec intra haec eius oiordacitas stetit: quippe ab ADdronel2 
quodam Laodiceno salutatus cum causam adventus requisisset 
comperissetque, nam iile se legatum de libertate patriae ad Gae- 
sarem venisse respondit, ita expressit publicam servitutem: 'Eav 
ixvTvxggy xftl xeQl 'qpLav itQhfim)6ov. Yigebat in eo excedenslS 
iocos et seria mordacttas, ut hoc est ex epistqla ad G. Gassium 
dictatoris violatorem: VeUem Idibus MarUis tne ad eoenam invitas- 
sei^ profeeto reUquiarum nihU fmssei: nvnc me rdiquiae vestrae 
exercenL Idem Gieero de Pisooe genero et M. Lepido lepidis- 
sime cavillatus est 

Edd. Ticahgspdtb.] 
Ml chg* — mo (top. eiiif) S. — ii ttit Sv-g (in G non tatis liqo«t). — 
Ao^efrifl (aop. t) G. — P«jiipetf a-bPSar. PompeiiB Lipe., qal hnnc locain 
raetitnit Antiq. Lect. 11, 6. Pempeiuf ABGSvlhg. Pompe. ▼3i. Pomp. 
cn. 12. etuf om. v-g. — reftttfltoiftel v-g. -^ pro Ubertate P7. — 

eeroffufem iil m Gr. G. ferott«tem baw bxity. (cett. om.) AV. — xbqI 
iqfiag T-h. — XQdeBacov v. nifiepeveop. Si obtinueri» et pro nobi$ 
intereede. ABG (8 add. til e$t} i-gP2 (P4 om. vcrbie Graecio). „Me. 
Flor.*' Gron. in marg. Pontanne non recte aifert e Cam. oen Tctufltis 
editionibue: et tmBetraoerif, 13. tocoe he-b defend<^nte Gron. Vid. 

not. ioettf ABGSicagMd probante Poataao. iocif tMI^. ^ FeUem] 
Cic. ep. ad fara. XII, 4, 1. — profeeiie P. — nostrue vic. 14. Di" 



Tutl hvaxoalovg t6 futpaXmow tt^&v 
ysvie^tu. Rem attigit etiam Cicero 
4o die. II, 9, 83. 

deeitrionatum] i. e. locnm deea- 
rtonie toI eenntorie in mnnieipio, 
Pompeiie, ut appareC ex iie qoae 
eeqnnntur. 

12. ab Androne qnodam Laodi- 
eeno fcinlatiif] Cicero ad fam. &1II, 
67, 1. Andronem Artemonie filinm 
Laodieeneem, qnem Romae liben- 
tieeime ee Tidieee ait, eommendat 
P. SerTilio. 

Ttal us^l i^fUh «^e/koeov] Con- 
ferendne eet ioene ille in Pora- 
pelnra conTorene, qni legitnr § 8« 

13. Figebai in eo excedene ioeae 
oi soria mordaeitae] Pontaniie euf- 
fragatoe eet ecriptnrae codicnm, 
iocttf, esistimane aUoqnin ioeof el 
eenn coninncta pendere a Terbo 
exeeilene. At eeria ntiqne pro ad* 
ieetiTO generie feminini eeee ha- 
bendnm, nt intelligeretur: feria 
meriiacitnf, doenit GronoTine ad* 
iicienet ^fireedene iocvf hili non 
net.'* Sane nnllnm habeo qnod 
proferam ezemplnm, nt probem 
oseedens per ee iden Talore atqne 
oaeedena modum^ „ejceffio*': et iocttf 
a Maerobio nnnqnam refertnr ad 
rationem iocaadl, eed nbicnnqne 
pnnitar annero aiiigniarl (nt c. 2. 



S 4. et c. 6. § 1.), nnnm qnendam 
eignificat iocum. Adde qnod prae- 
cednnt Terba: ZVee intra haee eiue 
mordaeitai ftetil, atque c. 4. § 10. 
le^itnr: iocif mordaeiora, et qnod 
etiam enpra c 1. f 14. ioeof in 
eodicibne depraTatum eet io ioevf. 
Id nnnm me offendit, quod haee 
nulla particula adnectuntnr ante- 
eedentibue. Hoc fortaeee admte- 
enm eet, quo maiore tI efferretur 
Terbnm eige6at. Eet autem exce- 
dem ioeoe et feria morciacitaf illud 
locoruro genni quod a Graecie to- 
caCttr oet^Ofi4g* 

diciaiorii violatorem] 1. e. Caeea- 
rie interfectorem. Cf. Cic. Parad. 
III, 2, § 25. ift pairii viia vio- 
landa multa peecantur, 

Idibui Martttfl] a. u. c. MDCCIX. 
quibne Caeearem interfectnm eaee 
conetat. 

de Pitone genero] ,«Pieo goner 
hic Ciccronie dicitur, cnm eanetet 
Dolabellae Tulliam Cieeronie filian 
nuptam fuisee. Sed eclendnm Tnl- 
liam Ciceronle tree maritoe ha- 
buiise. Primne fuit hic C. Piea 
Frngi, cui deeponia ante reditnm 
Ciceronis ab exilio. Alter Furine 
Craeeipes, qui eam duxit Cn. Mar- 
Gellino et P. Philippo Coee. Ter- 
line P. Corneline Lentnlne Dola- 



232 



MACROBII 



14 Dicente adhuc Symmacho et, ut ?idebatur, plura dictaro intar- 
cedens Avienus, ut fieri in sermonibus convivahbus solet: NecAu- 
gustus, inquit, Gaesar in huiusmodi dicacitate quoquam minor, et 
fortasse nec Tullio: et, si volentibus vobis erit, aliqua eius quae 

ISmemoria suggesserit relaturus sum. Et Horus: Permitte, Aviene, 
Symmachus explicet de his quos iam nominaverat dictaCiceronis: 

16 et oportunius quae de Augusto vis referre succedent Reticente 
Avieno Symmachus: Gicero, inquam, cum Piso gener eius mollius 
incederet, filia autem concitatius, ait filiae: AnAula tanup*afn vir. 
Et cum M. Lepidus in senatu dixisset, patribus conscriptis TuUius 

[340iait: Ego nan tantt fecissem ofioiMolfitov. Sed perge, Aviene; ne 
ultra te dicturientem retardem. 

[Mfls. AB6PS. 
eenii roni. Gron. Dieente auiem haee iin mg. adkue ad^ S. — $ermo- 
nibua (onn. tn) v. 16. concifafiut, ait ABPSM123P2567. eoneitaiiuM, 

ait genero: Ambula tamquam femina et ait G (Edd. om. eC>. 
„Videtur aententia poscere, nt priori loco, qoi Pitonem tangit, legntur: 
tamquam vir; altero Tero, qui filiam Tolllam, tamquam femina, nisl 
foerit utrobiqne ambula$. Sed illod magia placet ^^ Pont. „Videtorque 
manifeatn vocis otriutqne transpositione sententia inverea corroptaqne.** 
Add. in di. — eonicriptie ABGPvMl23P2567. confcripfts Ofioionoltixov 
S. conecHptiB: Ego non tanii feei$Bem eimile facium; i-b. — Tul- 
liiif ait om. i. — SfioionolriTOv M9 a p. m.; Ml a lec. m. simile fae- 
ium omoionoiaTON B. iimile factum S (G add. itt in GrO» Ofioio- 
noinzov P. onoioffKOTOzv A. ^fioionzmxofif £dd.P.M3 (Ml a p* m.; M2 
a sec. m.). 



bella, cni nnpsit, com proconaol 
esset in Cilicia Cicero; et apnd 
enm ex parto decessit. Errant 
Asconios et Plotarchns, cum doos 
tnntnm Tulliae marltos referunt, 
Cratsipedem non agnoscentet.** 
PofiT. ^ Vid. not. ad § 3., et Cic. 
ad Att. I, a, 3 ; ad Qo. fr. II, 4, 
2; 5, 1 ; 6, 1 ; ad fam. I, 7, 11 ; 11, 
15, 2; 16, 6. 

14. si volentifrtii vobie erit^l Vid. 
not. ad I, 7, 9. 

15. quoB iam nominaverat] $ 13. 
Cf. Cic. de imp. Pomp. 13, 86. 
^tiat paulo ante commemorare coepe- 
ram^ obi simili modo est tempus 
plusqnamperfectnm ad indicandum 
id quod erat commemoratom ante 
qnam alia prolata snnt, sed non- 
dnro absolntum. 

16. fnollitts incederet] Cf. § 9. et 
III, 18, 5. Hildcbrand. ad Arnob. 
II, 41. de vocabulo tncedere effe- 
minatis et muliebribus proprio ci- 
tat Burmannum ad Potron. c. 126. 
Vld. Doederl. Synon. IV, p. 55. 

iamquam vir] i. e. ^sic ut toas 
maritus.*' Hoc modo in Ciceronis 
qnidem, cui li. 1. adscribitur, li- 
bris nnmquam, sed ab aliis saepe 
usorpator vox vir^ aeqoe snain ?lm 



habet tammiaiii, ot mlrari nom 
liceat. qnod alii alia motanda esse 
potarint. At per filiam socerom re- 
prehendit, nt illod: ait genero: 
Almbula iamquam femina^ minime 
sit necessarinro. 

in eenaiu rfixtssef} i. e. oratioiien 
habnisset. Cnm his verbis Tiilgo 
nnlla posita interpnnctione conion- 
gontor verba potri6tt« eonscr^ttf, 
qoae sic abundant, qnam ob rem 
ego ea, nt paolo snpra fitiae, con- 
inngenda esse pntavl cnm verbo 
ait. Qoae vulgo insemntnr: Ego 
non ianti fecistem iimiU faeium, ea 
nnta sont ex iis qnae oeqnuntnr, 
male in Latinum conversa voco 
onoionolrjTOV. 

Ego non ianti /ecisseni ofiotoxohi- 
Tov] Sic scripsi, jnia recopta voco 
ofioidnranov nescio qnid velit hie 
iocns. ^Onoiontanov quid sit doce- 
mnr a Rntilio Lopo II , § 13« his 
verbis: Hoc in duobue verbie eundem 
habet casum aut eandem novieeimam 
Byllabam, Id esl Auivsmodi : /n refriu 
adverBie cui praeBto ett consiiium, 
non potcBi decBBe auxilium. CConf. 
Rhet. Gr. ed. Wals. VIU, pp. 476, 
662 al.). Si igitnr hac voce Cicero 
irrisit affectatiooem artis lo Lo- 



SATURNALIORUM UB. II. CAP. III. IV. 



233 



lY. Et ille: Augustus, inqaain, Caesar adfectaTit iocos, 1 
sairo tamen maiestatis pndorisque respectu, nec ut caderet in 
scurraro. Aiacem tragoediam scripserat, eandem(^ue, quod sibi2 
displicuisset, deleverat Postea L. Yarius tragoediarum scriptor 
interrogabat eum, quid ageret Aiax suus. £t ille: In spongiam^ 
inquit, incubuit. laem Augustus, cum ei quidam libelium trepi-3 



Edd. Ticahgspdzb.] 
IV. Caput ly» De tocif Augiuti in alio$ et aliorum rurauB in ip$um, 
ch-b. Cap. X. jiugu$ti ioca. vSi. 2. eundtmque. -^ L. Fariue scripsi 
e coDiectara qaam A. Weichertus defeadit de L. Vario poeta § 2. N. 5. 
~ 8. et recepit Caes. Aognsti Scriptornm reliqa. p. 96. lueiu$ gaiue 
17 „B*\ Luciu$ gravi$ Edd. ABPS. „Ex nummie TorrentKis L. 
Itium hnnc nancupat. Qnie antem ie Lociae tam gravia tragoediarum 
•criptor fnerit, quaerant docti. 1. Rrcqaias lib. h Epist. 37. in Vaiicano 
codice roe. reperiaee se teetatnr L, Gnaviu$, Quod fortaise vernm ette 
tragici nomen potat: niai fnerit potins Luciu$ Variu$ Horatii Virgiliiqne 
aequalit ac familtarit.^* Pont. Vid. not. — Ei ille oro S. — intpiii (add. 
B rec. m. tiioai) 6. 8. c«m c» . . dare^ Cf. lo. Saresb. III, 14. — et 



& 



pidi oratione, at in Itocratit ora- 
tionibus Plutarchns (bellone an 
pace clariores foerint Athen. 8, p. 
350. D.) verbi8:!^vT/0-£ra xal ndqt^ 
ca xal 6iioi6nrQ$Ta xoXkav xrA.. 
nuliua inest iocns. Inest vero, si 
novaro finxit Tocem, qna aignifica- 
ret nirois lepide dixisse Lepidom. 
Cf. § 13. 

IV, 1. u( caderei in $eurram] i. o. 
ea rationoy quae caderet in scur- 
ram. 

2. Maeem iragoediam $crip$€rai] 
Vid. A. VfTeichert. Caec. Aug. 
Script. reliq. p. 95 sqq., ubi inter 
alia legitur: ,,Te«te Suida s. n. 
ji^ovaxos Kaiaa(f, 6 xal ZfBaathg 
TUti 'Oxrapiavog imxXij&sls ly^oc^e 
... xal zQay<pSlav Atavxig re %al 
'Az^^o^' quucum coovenit Eudocia 
in Villoisoni Anecd. Gr. Tom. 1, 

S. 69.**, et quae modo afferemus e 
uetonio et Laor. Lydo. 

L. Fariu$ iragoediarum $eripior] 
„De eo eet illad Virgilii Eclog. 
IX, [35 sq.]: Sam neque adhue 
Vario videor, nee dieere Cinna 
Digna, De eodem et Qaintiliaattt 
lib. \, G. 1. [§ 98.]: Farii Thye- 
9ie$ euilibei Graeearum eomparari 
fioCesl.'' Poav. — „Lacanaa m Pa- 
neg. ad Pison. [326 sq.]: Afaccenat 
iragieo quaiieniem vulfiia geeiu 
Evexii yarium,^^ Uncis inclasa 
add. la dx. — Vide inprimie Wei- 
chertam in Itbro de haias poetae 
reliqaiit scripto. Honc ego eeca- 
tas tam, qaoniam in iia quae 
▼algo legantar: Iiticuia gravi» 



iragoediarum «crtptor, ■olom prae- 
nomen Ltteiuf forrl non potest 
Poterat sane nomen Farius mutari 
in gravi$. Sed etiamnunc haereo 
dnbios, atrum hoc sit factum an 
in nno nomine Luciu$ lateant dno 
L. Foriiff, at scribendnm sit: L, 
Variu$ gravi$ iragoediarum $cri^ 
pior. 

Aiax $uu$] Dicendam erat etus. 
Vid. proleg. p. xixix. 

«« $ponjtiam^ inquii^ tneu&uit] Cf. 
Sueton. Octav. 85.: iVaai iragoe^ 
diam magno impeiu exor$u$ non 
$uceedent9 ttilo a6oIevi(; quaerenti-- 
bu$que amiei$: quidnam Aiax 
agerei, reepondii Aiaeem $uum 
in $pongiam in Ctt6tti«te,ubi vid. 
not. Cnsanb., otLaur. Lyd. III, 39.: 
'X>ei Aifyovavog xhv rov ZoipoxUovg 
Atavxa sig r^ natqtov Kpcovmf 
fisniveyxBV' shtt ... og dvaifccv fix 
naoaBolng it^hg Uoqfotdia rijv hav- 
rov ouylvmOHB r^ayq>dlavj ravvrjv 
iffiUiiptfv* clra if^amif^Bif n^og rov 
Kndqmvog . • ., nov rvyxavoi 6 yfftt" 
tp6(iBV0g Atagj wdrhv darsimg afia xai 
vowsxmg dnonolvaad^cu ^ anoyyqf 
rov a4rov Atavra^ nad-dnsg 
tfidif^q» rbv rov £oq>o%lsovg 
i3ri«soerv.Viroramdoctorum(Maff- 
feli de amphitheat. I, 14; Bur- 
mana. ad Sueton. I, p. 428, b. , F. 
A. Wolf. ad Sueton. I, j». 211., atqoa 
Oodendorpii) tententias recensnit 
A. Weichertnt Caeo* Aug. tcript. rei. 
p. 98., nbi agnovit allutionem vo- 
enra in $pongiam (qua deleretar 
tcilicet tcriptura) pro in gladium 
adhibitam» ted Laarentiam merito 



234 HACROBII 

du8 offenret, et inodo profeiTet manuin modo retraheret: Putas, in- 

4quit, te assem elephanio dare? Idem cum ab eo Pacubius Taurus 
coDgiarium peteret» diceretque iam boc homines Yuigo loqui, non 
parvam sibi ab illo pecuniam datam: Sed tu, inquit, noU credere. 

5Alium praefectura equitum submotum et insuper salarium postu- 
lantem dicentemque: Nan lucri cau$a dari hoe miki rogo, sed ut 
ittdicio tuo munus videar impetrasse, et ita officitm deposuisse, hoc 
dicto repercussit: Tu te accepisse apud omnes affirma, et ego de- 

^disse me non negabo. Urbanitas eiusdem innotuit circa Heren- 

nium deditum yitiis iu?enem. Quem cum castris excedere iussis- 

[34i]set, et ille supplex hac deprecatione uteretur: Quomodo ad pa- 

trias sedes revertar? quid patri meo dicam? respondit: Dic me 

Itibi displicuisse* Saxo in expeditione percussum ac notabili cica- 
trice in fronte deformem, nimium tamen sua opera iactantem, sic 
leniter castjgavit: At lu, ctim fugies, inquit, numquam post te re- 

Sspexeris. Galbae, cuius informe gibbo erat corpus, agenti apud 
se causam et frequenter dicenti: Corrige, m me si quid reprenen' 
dis, respondit: Ego te monere possum, corrigere non vossum. 

OCum multi Seyero Gassio accusante absolverentur, et arcnitectus 

fori Augusti expectationem operis diu traheret, ita iocatus est: 

10 Vettem Cassius et meum forum accuset Yettius cum monumen- 

[Mtt. AB6PS. 
profmet (tnp. add. modo') 6. 4. oaenviuB SvMiP. Vid. I, ia| 85. 

~ ab illo ti6i T-g* 6. mtflittt oiaeat (tap. r) A. 7. de/ormo- 

tum H. — leviter T-g. 8. Corrige me (om. in) BGtI. 9. eir- 

pedalionem diu operie G. — vocatuB G. — acciivattef T-gb. „Legei lin- 
gnae commendant hanc lectioneni.'' Zenn. 10. FeCetitit G. Fectiut 

reprehendit, qood oltni Teritatem ealariiB inde dicti». Vlpian. Dig. 

rem ozomaTerit. II, 15, 8, § 23. Si in anno» etnguloM 

8. le a88em elepftanfe dore] 9,Eet eerta fuantita8 alicui fuerit relieta 

•pnd Snetoninra Aogaeto cap. 58., Aomini honettiorit loci veluti Bala- 

nbi tamen non a»8em tod ttipem riiim annuum. De re ab Angntto 

elephanto porrigere legitnr, et ex- inttitnta Tid. Dio Catt. LIT, 28. 

plicat Inculente Itacut Catanbonnt 6. me tibi dit^licuisse] i. e. „et 

ez Aeliani hittoria de animalibae hatte dir nieht bei mir gefallen*** 

fVI, 10.] et loco Gaieni [initio Im- 8. Galba] Ad enndem redit Ma- 

oov Tel pottrerai libri de «tv por- crobint infra c. 6. $ 8 eq. Fnit 

tium]^ cnr attit ten ttipee elo- V^^^^ imperatorit Galbee, de qno 

phanto detnr, nimirnm, nt eam ac- Snetonint Galb. 8. : Pater^ inqnit, 

crptam elephat probotcide intet- eontulatii functu»^ quam hreoi eor^ 

eori eno porrigat.*^ Pont. — Sne- pore atque etiam gihber^ modicoe- 

toninm eeqnitnr lo. Saretb. III, 14. ^ne tn dieendo /actiitatit, caiitat to- 

4. eongiarium] Cf. Sneton. Ang. duatrie agiiavit. 

41. Con^iaria populo frequen- eorrigere non pottnm] In eo ladil, 

ler dedit, »ed divereae ftre aum" qnod eorrigere et ad animi et ud 

mae: modo quadrageno»^ modo tri- oorporie Titia refertnr. 

eeaot, nonnamTtiam dticenot quin- 9. Pellem Ca»»iu» et menm /o- 

^nagenotoiie nnmmet. Qnintil. VI, rnm occtitetl Non tam accntattet 

tf 52. Fa6ivt Afarimut, tncntant eztpectaTerie , qnod habent editio- 

jiufu»ti eongiariormm quae net Toteree cnm Bipontina, qnaoi 

omicit daftantnr eMguitaf em, Ae- occntaret. Volnit antem Angnelno 

minaria e»»e dixit, nt abtolTeretnr fomm, i. e. nt per«- 

5. aalarium] Cf. Plin. N. H. ficeretnr. Cf. Sneton. Oct. 29. Fori 
XXXI, 7 t. 41. § 89. Honoribu» earttmendi oavto fnit hominum et 
etiom milittoe^ne inferpooifiir (tal) ivdiciomm molf if ndo, qume oidefrof nr 



SATUBMALI0R1IM UB. 11. CAP. IV. 235 

tam patris exanuwet, A Angnstnf: flbe ni nert nnQwummlmn 
pairis colere. Cum audisset inter pueros quos in Syria Herodesll 
rex ludaeorum intra bimatum iussit interfici filinm (^oque eius 
occisum , ait: ttkUus est Herodis porctm esse quam fUxum. Idem 12 
Augustus, quia Maecenatem suum noverat stilo esse remisso 
molli et dissoluto, talem se in epistolis quas ad eum scribebat 
saepius exhibebat, et contra castigationem loquendi quam alias 
itle scribendo servabat in epistola ad Maecenatem familiari plura 
in iocos effusa subtexuit: Fo/e, md gentium *mecuUe, ebur ex 

Edd. vicahgtpdsb.] 
T-g. — «raroMef . . patrit om. P. ^«Satpiestor Erasnas dixisM CaoM* 
rem: Hoc eti vere memoriam patrie eolere, Qaam Tidat oee forsaa dio- 
plicebit/' Pont. „Sed ditplieeblt, ti inspieiet locam ot Torba Cliriiti 
apnd Lneam. c. 11,t.45., abi aedi}8care monvmenta eot ornaro ot escoloro; 
qnod hic conTonit.'' Add. in dm. 11. eam inter pneroe audieeet A. — 

rejT imdearum herodee S. — Afefnit etl . . . >8/i«m APEdd.MI88P67 (R6 ette 
porcttm). Alonem Herodie poreot e$ee qmam JUiue BPS (G ette poreot; 
P6 malle). 12. ott^ttum A. — ttyio eeee G. e$$e $tUo Edd. PS. — 

rem»tto om. G. remi$$io (del. A. — m locet A. — e^iitat „Caoaa«- 
bono placet.^* Pont — me lertntttim GSRl. „lloc ooe ad i^enainam Tal- 
ffotam dacit. Qaod G. de Rnoer de Caoe. Aug. etad. e. II , § 16. eoa- 
lectara dedit Mel meum^ id oo roinae probaodam eeneeo, qno roagio ita 
perit qaaoeitom ab Aagaeto uetKotfilop.** A. Welchert. Aag. ecript. rel. ■• 
186. - meeulle B (G corr. In metcade) MiaaPS667. meteale S. melullo 
Al. mefaelle tc-|^. mclevle o-bP (hg in mg.) „ln Anrlieaao oootro 
et Teteri Toleato eonetanter remaoet melaelle. Qnod qaid oit, qaio f»- 
cilo oipodiatY Coaiectarao tamoo el eit loeae, Talde Torleimilitor rofin- 
xerim mt (enelle. AlblnoTanne in oiao obitamt lam nuue iUe tener^ 
tum gravie kosti$ erat. Nee alitor laToaalie Sat. XII. [88 eq.] Fetlem Par- 

non euffieientibue dnehu$ etiam ler- ehert I. e. p. 164. — ,,Aolia- 
Ito indigere, Itaque feetinantiue ooo V. H. XII, 66. Jwfiwti^ 6 Z&' 



. • . pai6lico(imi etl. p$$9ts^£ iXtys nolXei xff9 dfuUtUof 

10. cirat monttmenlam patrie ex- xeri rinr dnaidtvelup tov Miya^ietv 

mra$$et] Cf. Cie. Leg. II, 28, 68. dMtfie&lew %al ipovlivo Meyet- 



Quum* muUa tn eo loco etpalera oie$e dvd^bg nifibq elvat ftaiU 

/ttietenl, esarata $unt. ioo ^ vl6^ Haoc a eo inTioon 

eolere] „Collmoe oa qaoe tooo- Tidoatar mataato.** Groa. — Vlx 

ramor, et eolitar ager, eam osara- eet qood adootetar ioeam oo opec- 

tar.^' PoMT. laro quod ladaoi abetiaoat carne 

11. Inlro 6tmalam] „ETangeliota oailla* 

Matthoeao cap. 3, t. 16. dn6 dia» 1% quia Aiaeceaalem t«tmi nooo- 

vo9g nal nateetiifmf a bimaiu el m- ral etilo e$$e remteto mollt el di$$o- 

fra. Mocrobiae hoe eiegaater tolra Ivlo] (^of. Saeton. Oct. 86. : Esagi- 

Mmatum dizieee ootio habait.*^ lo^ol nonattoigttom tnfrtmit Afae- 

PoNT. -^ Bioli taroen patnre haoc eenalem $uum^ euiu$ (iv^ofiife- 

Ipoam loeam aate oealoo habaleeo xels^ ui otl, etnetanot, «t^eftto- 

Maerobiom. Vid. prolegir. p. it, 6. ^tie perteftttlw* el tatlando per to- 

Zeoaiae cooforri iubot Noldii Hiot. cam trrtdol. 

Idam. p. 66 oqq. et intorpreteo od eonlra etutigaiionem loquendi 

Matthaeomt item Caaaoboni Exoo- onam altat tUe tertfrendo eervabat] 

eitt odT. Baron. II, 16. Cf. Saetoa. I. c: Genttt elofuendt 

Meiiue eel Herodie poreum ette teealtit eel elegane el leatperal«m, 

Stam fiUum] „Miratar Scaligor ad «tlaltt tenlenliaram tn^lttt atftie 

oeebinm p. 168. Angaeto haoc tneonetfmilale , el recondiCorttm oer- 

Torba excidieee, enm Ipee AagUetae froram, «I tpte dieil, /oelort6«t. 

oontentiam eopitio in treo filioo mel genlmm * meculle] Weicher- 

Herodie ladiclo ooo probatam eoa- tao domdit Talgotam melcttle, eed 

fimiaril.^ PoaT. Coal A. Wal- ipoo cmModit oiinuB tic eaoo do- 



236 SIACROBII 

Elrwriat Uuar Arreiinum, adamai iupemas, Tiierimm tMrgari' 
[Mm. abgps. 

Sftiream iener 19 quoqwe Maeeenatibu» mptam, lla«c Dianivenim, cnni of- 
entfi io AdverMriis [XVllI, l.J diTinaste Turnebuni MeduUae vel /e- 
tuloniae. Et Tero FeCiiloniae non abtimile vero sit. Casaubunue ta- 
men ad Saetonium [p. 293 sq.] Meduliae retinet, et legit insnper mei 
gemmeum, £t ante eum Simeo Bosins [ad. Cicer. ad Att. VI 11, 15.] Mei 
Ceniinum el Veiens. Lector arbitrabitnr." Pont. „InTita MinerTa Ca- 
aanboone correxit Mel gemmeum Meduiiiae. Melius Gyrtldue de bist. 
poet. dialoff. IV, p. 152. tentavit fnel fentium et meduiia^ niti quud co- 
pula huie Angnsti stilo plane contraria est. Foit quo ego ipie tenta- 
rem me</»tale ^^mein Hanigmannehen*'' coll. Apnl. Met. 111, p. 205. Quid 
antem, «i eaniuima eat lectio meUule? Apnd Plantnm occnrrit adiecti- 
▼nm fnetitctt/«» et inbitantiTum mc//»Gti/iim Cas. IV, 4, 18. et Cnrcul. I, 
1, 11. lam, otl apnd enodem Caa. IV, 4, 14. tette Priiciiino III, p. 610 P. 
legimnt Afetim .. mtleulum; ita mihi Tiz dnbium e«t quin Anguatus iocl 
gratia ez me/licu/e per «yncopen fecerit mtieuiey et rariore et intolen- 
tiore forma Maecenatem Indificatns fuerit. Neque tamen diMimulo of- 
feaalonl mihi esee dnplicem mellie commemorationem , .. niti eam «tn- 
dioee quaeiitam dixerii.^ Weich. — lletruria S?-g. „MaIe Crinitns de 
honoet. diacipl. XXIV, 12. habet e6ur Hetruriae,*"^ Weich. -> iaear M8s.t1 
MI23P2567. «,Qttod etiam CriDltne et Meibomine in Maecen. semel c. 2. 
$ 23. habet. At rero mihi pertnaium est laser h. I. mendotum eeae. 
Optime R. Maffene in Corament. rer. urban. lib. XVII. et Gyraldue ten> 
tarant Eear i. e. den«: qnae coniectnra vitioea lectiono laear egreirio iu- 
Tatnr, praeeertim «i «cripteria Aesar^ qnod a P. Crinito temere reiectnm 
extra omnem dnbitationem ponit Snetonine Ang. c. 97.: ut inter deot ra- 
ferreiur quod Aeear^ 1. e. .. Btrueea iingua deu§ vocaretur. Cf. Oio Casa. 
LVI, c. 29." Weich. 6. de Rhoer. p. 34. coniicit Lor Arretine. laeeer 
▼8. laser i-b. - oretintim Sc-bPMI2 „Vid. Duker. et Drakeob. ad Lit. 
IX, 32. in. et X, 37, 4. Schneider. Gr. Lat. I, 2, p. 428. Inacriptioneo 
ap. Grnter. et Orell. praeferunt diplatiaemum.'* Weich. arrentinum ▼!. 

plicem mellU commenorationem. mm pretiotornm etndinm, cniaa 

Mihi ne mel gentium quldem tannm Maeceoat iosimulabatnr ^qni ecrip- 

eeee Tidetnr, niel in meeuiie latet eisee Tidetnr de gemmie anctore 

nomen aiiqnod. Ao forte legendnm Plinio in Elencho libri XXXVII, 

eet genitum? £rat qnum coniice- Vol. i, p. 124. Sili.], angetqne v6 

rem: «icl genttt meum Cilntae, yiXoiov teoteotiae eo qnod illaa 

et iofra: cttlinarum tmarogffa. deliciae adiectia oomioibnt de- 

e6ttr ejr £(rurta cet.] ,,Alltttnm eignat qnati omnea ad Etmriae« 

ad impentnm Maecenatit In gem- Maecenatit eintqne maiomm pa- 

mat timiletqne deliciat lapillo- trioe, nrbet regiooeaqne perti- 

ram ttndinm* ^ Nee diatimnlat neant, ibiqne reperiantnr. .. Mae- 

iptemet hoc epigrammate anper ceoatem lepide appellat ebury rem 

Horatii obitn: per te pretiotam, qnam h. I. non 

Ltigent, o mea otta, te tmoragiliit, lodia ted Etrnria raittatl Perridi- 

BeryUu» quoque et tpte; nec nitentee cnle!*' 

JVuper, eandida margarita^ quaerOf iann' Arretinum] Aeear^ qnod 

2Vee quoe thffnniea iima oerpoUvit apnd Etmtcot tignlficamt^ denm, 

AnelioB nee tatptot /aptliot.'* legendnm etae centena WeicheriQa 



PoNT., qni tic mntaTit Tortnm ae- oblitna ett rem qnandam pmtio- 
cnndnm, nbi Tulgo : BeryUoe quoqme tam fnitae nominaodam. Ijite ad- 
Crel mihi) Flacee legitnr. Cf. Bnr- notaTit haecce: „Pott eboria men* 



mann. Anthol. 11, 224., ed. Meyer. tlonem qnilibet extpectet nnionem, 

82., Itidor. Orig. XIX, 32, 6., gemmam, alintTO pretii lapidem; 

Weichert. I. c. p. 188., qui p. 185. aed nominatnr iaeer Arretinum. Cor 

adootaTlt haecce: „Angnttna in ^rrefinnm dicatnr iaeer^ liqneC: 

^oxofflefuxei teqnentibnt retpicit Arretinm nna ex dnodeclm nrbibua 

Indendo cnm rernm omnit generia Etmriae principalibnt et, nt ez 

deliciotarom tnm ioprinia lapillo- LiTii Ub. X, c. 8. [adde Sil. VII, 



SATURNALIORCM UB. II. CAP. lY. 



237 



inm, GhMrum tmaragde, ioipi figykfvm, beryUe Pdrsenae, car- 

Edd. Tieahg;tpdsb.] 
arrelimum v3. — ntpemuM (tiip. nwm) A. 9upemu§ B. Weichert. ez G. 
alfert «coevas. — tybermum P9. ts6tiriiiiiii» G. — tUniimtm Gt-bP ^ett 



89.] eoiligi licet, natalit Maece- 
DBti : ted laicr quid «ibi hie yelit, 
perobtearani ett . . Qaod otti te- 
tte Plinio N. H. Ilb. XIX, e. 8, t. 
Ift. aactoritate clarittimoiii fait 
ne fnagoificain pretiotamque in 
ntn medicamentltqae (cf. Salmat. 
in Exercitt. Plin. p. 249. et Sprenffel. 
in Beitraeg. t. Getch. der Medicin 
], n. 213 tqq.): tamen nnllo pacto 
addnci pottnm, nt Angnttnm hit 
▼erbit tignificare Toluitte com 
Tanbmanno (ad Plant. Rnd. III, 2, 
Ift; cf. 6. de Rhoer. I. c. et BiU 
lerbeck. in Flora clattica p. 78.) 
credam Maecenatem apnd Etrnriae 
popaloa In eodem ette pretio qno 
•pnd omnet laternitinm (6r. eU- 
anopn ef* Herodot. IV, 169. cnm not. 
Baehr., Boettiger. Archaeol. n. 
Knntt I, p. 226; Arrian. de Ezped. 
Alezandr. III, 28, § 10. £11.).'« ^ 
Tanbmanno, opinor, non tic refra- 
gatnt ettet Weichertnt, niti onra 
fngittet Plininm praeter eum qnem 
eommemoniTit locnm, nbi legitnr: 
Jh hi» proximum dieeiur aueioritate 
laeerpiiiumy ... euiue tveiim no* 
eant later, dicere XXII, 23 t. 49. 
S 101.: ^^Laeer e eUphio profiuene 
quo diximue modo inter esimia 
naturae dona n«merotnm, et 
in fine librl XXXVII. • me in eod. 
Bamh. InTento, $ 204. Sill. : Aernm 
antem tptamm maxsmnm e$t 
pretium ... e terra exeuniibue in 
eoeeo tn laeere (Bamb. a tec. m. 
latare). 

adamas eupemae] ,,Ridicale Ao- 
gottot Maecenatem tic Tocat, qnia 
nollnt ibi reperiotor adamat, nt 
neqoe ebor in Etrnria ant marga- 
ritnm in Tiberi, ut notat in The* 
taoro tno geographico Abrah. Or- 
teliot in Toce infemae.^* Pomt. — « 
,,Lapit ille mazimi ioter gemmat 
pretii, qni in Etraria non reperi- 
tur, tnnien h. I. tnpemat andit, 
qun qnidem Toce a Roroae ineolit 
notator qnicomqoe ad mare tope- 
rom ■• Adriaticum, oti infemas qai 
nd mare infernm t. Tyrrhenom 
natot ett <Forcellin. in Lezico h. 
T.). Me mirum habet qnod Mae- 
cenat non dieatur tn/emat ob Etru- 
riae titnm Tyrrheoo mari Ticinio- 



rem qoaro Hadriatieo. An forte 
retpicitnr tractnt Padannt ad Spi- 
nam et Adrlam otqoe pertinent 
qoem Etrotci parlter tenuitte fe- 
rontor et incolnittoY'* Wbich. — • 
De Adriatieo mari profecto non ett 
cogitandum. Melint C. O. Moelle- 
rot Etratc. p. 876. ad Apennlnnm 
hoe referendnm ette ttatnit, nam 
ttfpemat ett nottrnm „een o6efi 
Aer^ i. e. taepe idero ae „ven der 
Winteremte^^ , nt haec regio oppe- 
natnr calidit illit regionibot in 
quibnt InToniantnr pretiotittlmi 
adnmantet. Cf. Plin. N. H. XXXVII, 
e. 4. t. 15., et ibid. XV, 12. t. 11. 
Supematia (Pertica) e Sahinie ve- 
nttcnt,adqnaeHardninttt perridicnle 
haec adnotaTit: „Qnae ez Sabinit, 
qni tnpernm roare accolobant, tlTO 
Adriaticnm, in urbem ndTeheban- 
tnr,«' et XVI, 89. t. 76. $ 196 tq. Kt 
tn totum deterieree (arboret) ejr hu- 
midie opaeie^e, tpittioret ex apri" 
eie ae diutumae, Ideo Romae infer^ 
na$ abiee $up ernati praeferiur. 
Non tamen ett negandnm tojperna- 
tem Apennini partem ab Etrnria 
ette OTertam, cf. VitmT. 11, 10. 
Citerior eiu$ eurvaiura quae vergit 
ad Struriae Campaniaeque regio- 
net, opriett e$t pote$tatihu$t . . ulte- 
rior autem, ^nae e$t proelinata 
ad euperum mare^ eeptentrionali 
regiani eubieeta eontinetur umbro9ie 
et opaeie perpetuitatibue, . . 2. Ideo 
infematee (abietet) quae ex apricie 
loeie apportantur^ melioree $uni 
quam quae ab epacie de $uperna~ 
iibu$ advekuniur^ 

Tiberinum margariium] „Muelle- 
mt I. e. p. 876. illiut flnvii fontet 

f»ottttlmnm intelligendot centet 
ef. ibid. p 224. et Plin. N. H. III, 
5. t. 9. § 53. Tiberie . . e media 
fere lengiiudine Jpennini^ ftnibue 
^rretrnomm profluit,]: ted nniTerte 
Tiberit andit apnd Romanot amnie 
Tu$eu$. Vid. Sil. Ital. VIII, 362. 
ibiqne Rapert. Intolentiorem for* 
mam margartlnm pm margarita 
(de qna ezponit Charit. Intt. gr. 
I. p. 42 et 83. P c. 17. § 10. et c. 
18. § 36. L. et Ondend. ad Snet. 
Cal. 37.) ab Angutto de indnttria 
tamptam ette potato.*' Wbkh. 



238 



MACROBII 



[343|6ufictiliim * haheas, tva Cwzifuo nAinay iMikayfM moeehamm. 

[?»••. ABGPS. 
lectio anice veni.'* Weich. eUntQnm AT*g]ll3P8 Crinitae. cil&eorvm B. 
cltneerttjn P7. crtneerttM SHII. erineervnt M3. ,,Petttli«ffntiine legen- 
dom pntat Ciltntomm tmaragde. [Sic ettara Ureinoe ad Lir. X, 3, 1.] 
Nam dictne Ciiiniu» IHaecenae. Bmeonine Jib. 4. cap. 6. Facetiaram le- 
git: CUlonum maragde. Cicero c. Salnet. [6, la]: quiequid impudieerum 
ciiionvm.'' Pont. — amagragde e 6 affert fVeich. — toipif Si-gbP (A 
n aec ni.> ,^qaidem praetnii Graecam Tocativi forroaro, qna Angn- 
atna data opera Tidetnr oenc eeee, eamqne nraefernat Butgereiue, Schol- 
tna, Fabricioe, Forcellinine et Mnellerae.'^ Weich. Idem acripeit Figu- 
iorvm pro ▼nlgato figularum. Vid. not. ^ heriUe ASvMlPT. Wniie BPai 
(G a p. m.). -— poreennae B a eec. m.; v-gPS. ^ carfrvncttim A'ol vl 
•n Grr. G „ConiectaTit le. Caeaubonua CBr6«nettittm Italiae^ %al fptu 
Simeo Boeine liceDtine Csrfrimcvittm Toivmnit; Aaoeae, &a/^ Pont. 
„Crinitne et Gjrraldne edidernnt heryUe et earkumeulum Porsemae: et illo 
qoidom kalfea§ et qnae eeqnnntor Graeca plane delevit; hic poet Poree- 
nae poeait pnnctnm novnmqne umXop incepit Habea$, &a xtX.; Schottoe 
habeae de mendo eoepectnm habet; in Caeanboni correctione nomen ita'- 
Uae a conteztn aiieDieeimnm eet, qnippe in qno omoia epeciatim ad 
Etrnriam referri oporteat, et copnla hanc Terbornm compleiionem 
devpdhng factam tnrbai. Oenique Boeine Torbie qoidem audaciue, eed 
eeneu longe commodiue correzit: cor^ttnevivm Toi«mntt; Aaoeoe, Zva 
xtrl. Vid. LIt. IV, 17. Havea» piaeet, neqne tamen licentioe eorrexerie 
oalea». Verum enim vero raihi acmpnlnm iniictt TocatiTue car6ttncttittm. 
Neutrum hnine Tocie non reperitiir: niei forte h. 1. iilad axai Xty6(iBifOip 



Cibtiorum tmaragde] Cilnio re- 
nere ortne erat Maecenae. Cf. Sil. 
Ital. VII, 29. et interpretee ad LW. 
X, 8. Mneller. Etmek. 1, p. 576. — 
Weichertne amaragdnm ait «oee^ 
^loj^ deeignare Tiridie coloria 
gemmae, coll. interprett. ad Iuto- 
nal. VI, 458. 

tatpi jSguiorvm] „Mentionem fign- 
lorum faotam eeee plurimi ezieti- 
mant propter Arretium, cuioe ager 
terra abundabat aptiseima ad co- 
quenda fictiiia, de qnibue Plinine 
N. H. XXXV, c. 12. § 160 S. In ea 
opinione eet 6. de Rhoer, itemquo 
Od. Mnellerne in Etruek. I, p. 246. 
et 376. . . Ego . . nomen proprinm 
deeidero, nomen hominie qui Tivne 
in Etrnecorum rebue etudtieTe fa- 
roam adeptue poet inortem in ma- 
gno eeiet honore. Meditanti raihi 
in mentero Tenit P. 2Vtgi<itve PU 
gttittf, aequalie Ciceronie, praetor 
a. u. c. 695. ... Anniue Vitcrbien- 
eie, ut Crtnitue refert, ftrulo» pro 
poetie dictoe accepit. Inficete!^' 
Wbich. — Eqnidem Muellerum ee- 
qnor, nec quidquam eet quod mo 
dubinm faciat: Arretium eet pa- 
tria fignloram, hi autem non 
ntnntur iaepide (vid. Plin. N. H. 
XXXVII, c. 8. e. 37), quae iocoee 
hic iie tribuitur, eed terra illa rn- 
bra qaae prope Arrctiom cffoditnr 



(Tid. Etrnek. II, p. 944.). Ci:m 
Poreeoa deniqne comroode Inngi 
poeee figuloe docet Martialie epi- 
gramma (XIV, 98.), quod Moelle- 
rae attnlit II, p. 243. Arreiina nir- 
mie ne epemae va%a monemue. Lau'^ 
tu9 erat Tvecie Por$ena fieti- 
it6ve. 

6eryiie Ponenae] Haec addita 
eeee ceneet, Weichertne, „quo for- 
tine Maecenae etiam ob belli ge- 
rendi peritiam et fortitadioein lau- 
detur.^^ Ego maluerim cogitare de 
fictilibue illie Poreenae Taeie, niei 
qnie forte maTult huc referre la- 
pidee quadratoe quibne exstructue 
erat labjrinthns quem fecit eibi 
Poreena rez Etruriae eepulcri 
canea, nt refert Pliniue M. H. 

XXXVI, 13. e. 19. § 91. De berrllo 
Tid. ibid. XXXVII, 6. e. 20. 

car6uttcttittm * Aa6eae] Haec cor* 
rnpta eeee neroo non Tidet. Inter 
ea quae alii tentaTorant mazime 
roihi placet havea§! eed tamen roo 
offendit coninnctiTue poet iropera- 
tiTuro Faloy et Tocativue ear6anctt- 
Ittm. Vide ergo ne legendum eit 
car6ttncuie mas: qnod ei ecriptnm 
erat, facile rontari poterat in car- 
6«aettittm ai^ earbunculum kdn^ ear^ 
buneulum habea», Cf. Plin. N. H. 

XXXVII, 7 e. 25. S 92. : Prineipa- 
tnm fta6cnf ear6ttncttii . . . Prae- 



SATURNAUOBUM LIB. 11. GAP. IV. 



239 



Exceptus est a qaodam eoena satis parea et quasi ootidiaiia. 13 
Nam paeoe nulli se inYitanti negabat Post epulam igitor inopa 
ac sine ullo apparatu discedens vaie dicenti boc tantum insusur- 
ravit: Nan piuabam me tibi twn famUiarenu Cum de Tyriael4 
purpurae quam emi iusserat obscuntate quereretur, dicente ?en- 
ditore: Erige altius et su^fnee, his usua est salibus: Quidf ego, td 
me paptdus Bamanui dieai bene cubum, m tolario anJrtdaturus 

Edd. yicahgtpdsb.3 
probandDm ett** Weicb. — &a avpzBlvm «cerra ca (g in mgO. tfiiA 
crvnmmMa (ceU. Gr. om ) A. tvia, ewttXlm Tutwta Mo. wmei9 rilXm 
nu (cett. 6r. om.; in mg. nSeip invtiXXw^ (enp. o») «Rvra fuUMymk) 
MK ««««y ijutiXlm fi^a Sat2P7. „Forle fra mm^lfm (eoa evwtMfei 
■i mmlie referre nd alterom) ra fjucXuyfutram Nam maiagmata alia mixta 
fniase, alia contusa, patet ei Celto de Hed. V, 18. pag. 250. et alibi.'* 
Zeon. — (uxXciyfueTa ▼-« (g in mg.). ^ moedkanrm com Graecic om. CL 
metAorwn 8. 14. «Metpe t. — Qmd etge r-g. — «m om. A. 



lereo m amni gemere maeeuli op- 
ptUaii ocrtai«, ot feminae languidtus 
rifulgmtes* Fortaece carbiincnii 
gcmmae commemorandae aneam 
dedit carbancolue ille de qoo Vi- 
trnyioe II, 6, 6.: Vii in Csmpofiia, 
inqnit, exufffa terro ctiiie, tic in 
ftrario excocta materia efjieitur 
carbuneulu9» Vtraque autem suni 
egregia m •Crtictiirte cet. Cf. Mnel- 
ler. 1, p. 246. et Weichert. p. 187., 
qni •iiepicatur ineeee in locntione 
car6ttncu/um habere aut •ignificatio- 
nem proverbialem ant eoleninie 
coiacdam formulae vim coll. Publ. 
Syr. ap. Petron. o. 55. Probitae esi 
earbuneulus. Additamentum aotem 
mas^ «i ▼emm ect, cohaeret cnm 
iie qnae eeqanntnr, itdXay^ ame- 
ekarum* 

&a evrr^^l i. e. &a ewr<(/ta>s 
Onm. Cr. £nrip. Troad. 441. mq 91 
cvvtiftm, 

jucXaYfui moeeftanim] In hic Tor- 
bie eeneom qnendam petulantem et 
obeeoenum ineeee censet Weicher- 
tne, haod ecio ao non recte. Kamqne 
(uxXceyfue non tantnm id eigniicai 
qao aliquid molliator, eed eet 
etiam Tocabolnm nanticom, nt 
apod Heeychinm e. t. £icei(fai: tct 
fiaXdygiata rov vsmv, quae in 
Steph. Thee. eic explicantor: „1n- 
telligit fonee complicatoe qnoe la- 
toribos naTinm, qnnm in portn 
■unt, appendnnt naotae, ne attrita 
Inter se detrimentl qiiid capiant 
Angl. Fenders,^^ Hoc ibidem refe- 
rontnr Terba Plntarch. Sjrmpos. I, 2, 
6. p.^618. F. ^iteTtifu dl nai etifay- 
yecMmvtag . . . dXXfjXmv , tivct lUtifiv^ 



xMie fdeefv, mem^ fsdXayf/tsc 
t^g dptttvnlag, et eodem refo- 
renda eeee Tidentor quae panlo 
eopra ibid. legontor Terba Alcinoi do 
doctr. Plat. c. 23. : Tbv TBvevuova dh 
ififfXaviqecevto t^g uatfdUcg xafftv fue^ 
XccKOv rf xal &vcufiov. . . Svetg Ini 
fidXayfia midmea if uaffBla «ara 
r^ ifeev roli ^^ov, et praeterea 
Longini 32, 5. i^ Otov udXayfia^ tif 
6 9vfihg. dn6t iv avvj tf^ffy «7- 
dmea ug wUlxov fLjf Xvfialvntau 
Haec nitnntor Platonie Terbii (Tim* 
p. 70. C.): JTal «£^1 t^ ucc(fdicev 
o^r&ir (%bp nXevfiova') nsfftietfiecev 
otov dXfta fiaXanhVf &a, 6 dvftog 
mfUa iv aitv auftdiot^ nvjdmea eig 
vnsiuov ual dvai^x^P^^f novovea 
ivtov ftaXXov t^ Xoym fiero; ^vftov 
q4vcuxo i&ntfifttBiv, Qoae ei conet- 
deraverie, mihl concedee fidXayfue 
moeeharum dici poiee eum qui li- 
bidlnum impetom atquo intempe- 
mntiam coerceat* Vid. tamen Dioa. 
Caee. LIV, 80. 

13. nuUi se invitanU nega6at] 
Cr. Terent. Phorm. I, 2, 62 «q. 
CMweeraty Vt eibi mus faciat co- 

{ifom. lUa enim se negatj et Hec, 
, 2, 45. liie prtme ee negare, 

ae shte uUo appareUu] ec. intti- 
tntnm. Vid. not. ad § 26. 

14. Brige altius] „Facit ad ioci 
hoioe locem illud Senecae lib. I. 
N. Qn. [5, 12.] Purptiram Tjf- 
riam, fuo melior saturior^e ert, eo 
opartei altius teneaSf ui fulgotem 
suum osiendat^* PonT. 

in solario] i. e. in enmma parto 
domoc, ,.au/ dem SoUer,*' Vid. 
Bccker. Gall. I, p. 94. ed. I. 



MAGROBII 

I5sumf Nomenculatori suo, de cuiu8 oblivione querebaiur, diceuti: 
Ntanquid ad forum mandasf Accipe, inquit, cammendaliiias , quia 

lOtT/tc neminem nosti. Yatinio in prima sua aetate eleganter insul- 
tavit Gontusus ille podagra volebat tamen videri discussisse iam 
vitium, et mille passus ambulare se gloriabatur. Gui Gaesar: 

llNan miror, inquit: dies aliquanto stmt Umgiores. Relata ad se 
magnitudine aeris alieni, quam quidam eques Romanus dum vixit 
excedentem ducenties celaverat, culcitam emi cubicularem in eius 
auctione sibi iussit, et praeceptum mirantibus hanc rationem red- 
didit: Habenda est ad somnum cukita in qua ille, cum taniwn de- 

18 beret, dormire potuit. Non est intermittendus sermo eius quem 
Gatonis honori dedit Yenit forte in domum in qua Gato habi- 
taverat Dein Strabone in adulationem Gaesaris roale existimante 
de pervicacia Gatonis, ait: Quisquis praeseniem statum civitatis 

[MZ]conmutari non volet, et civis et vir bonus esL Satis serio et Ga- 
tonem laudavit et sibi, ne quis adfectaret res novare, consuluit 

[Mm. abgps. 
15. nomen ioculatori A. nomenelaiori c-bP. „Non temere Scrire- 
rio cencente in «cri|itis (ABGyi) reperitnr nommculatori,^^ Poot. Vicf. 
not. — commendaticia§ BGvi. 16. f^atiniut S. — eontuiUB bP. 

eonfusus AB6Sv-zMl23P2567. ,,Lege confiaiut. Gronovios rontutus, ut 
Invenalic [iromo Horatiui Sat. II, 7, 15.j: pott^uam illi iuata podagra 
[cheragra] Contudit articuloe, Ac confit9us eat a eonfindo ti findo^ Martial. 
A, 2. Marmora MciBalae findii caprificus, Item IX, 94. Podagra ckira- 
graque secatur Caius» Atqne ita confissue nihil est alind qnam tecfMf.** 
Haec in di tribuuntur Pontano, sed in neutra ed Pont. ego ea reperi. — 
„Bentleiuf ad Horat. Serm. II, 7, 15. com Gronovio recte lcgendum 
ceneet eontutu». Sic enim apud Horat. I. I. cbiragra dicitur contvnifere 
articulos, et apnd Peri. Sat. V, 61. frangere articulos^* Zenn. — miiii 
om. v-g. 17. ducenties sesteriia S. ducenties LLS ica. ducen- 

ieis L LS hg ig in mg. duceniies'). — eulciiram Svg. — actione A. — 
orationem (puncto pot. snb o) A. — eulciira v-g. 18. de Catonie 

15. Plomenculatori] „Sic dieerte OMattta etl gula eenties eomesse.**^ 
effert Martialie lib. X, epigr. 80. Pont. — Cf. $ 23. Intelligenda 
[23.]: iVomene tt lator mugilem eiiat tunt dncentiee centena eeetertia 
notum. Est et in inecriptiooibne: vel dueentiea centena milia num- 
c. KexATiva c. l, Evnipva NO^ mum. Contra vid. c. 7. § 8. cum 
MmNCVLATOn^ quamvia in Uedem quingentis sesiertiis et infra § 24. 
qnoque monumentie oocurrat non cetttvm, i. e. quingentia milibne et 
•emel nomenclatory ita ut utroqoe centum milia eefltertinm. Cf. Krno- 
roodo hoc nomen nsurpatnm vete- ger. Gramm. p. 739. 

ribut videatur.*' Port. -^ Cf. 18. male eristimanie] „Valet 

Scbneider. Elementarl. p. 171. et de quod apnd Gratoe Xoiooffovvtog. 

re ip«a Becker. I. c. p. 114. et249. Qnomodo et Seneca de vita beata 

comnienrfatttJat] ec. litterae. Cf. snb finem [de otio 5. § 16 ] De quo 

Cic. ad Faro. V, 5, 1. male existimare consueoimus, ck 

16. dincussisse iam viiium] Sie iternm lib. 111. de ira [22, 2.] Qui , . 
saepins dicitnr diecnti nior6tt«, nt deregesuo male existimani, jiu- 
Plin. N. H. XXVIII, c. 7extr., et eal- dierai omnia Aniigonus. Vide item 
eulorum vitia ib. XXXI, 2 «. 8., fe- Ciceronem Epitt. iib. XIII^ ep. ad 
hris ibid. et Celt. II, 17; III, 15. al. Servil. [i. e. ep. 69, 2. ui de se bena 

17. excedentem dueenties] „In exittimct]. Po!«t. — Adde de offl 
editionibni pritcie: dueenties LLS, II, 10,36. Non omnea eos contemnunt 
Et eolent aic qnoqne eeetertia no- de quibus male exisiimanU Vid. 
tare veteree. Omitti tamen honette Casaubon. ad Suet. Ort. 51., ubi ci- 
potest. Martialit [V, 70, 5.]: O tatnr Seneca ep. 31, 9; 68, 5; 107, 



SATURNALIORUM LIB. IL CAP. IV. 



241 



Soleo in Augusto magis mirari quos pertulit iocos quaml9 
ipse quos protulit, quia maior est patientiae quam facundiae Jaus, 
maxime cum aequanimiter aliqua etiam iocis mordaciora pertu- 
lerit Cuiusdam provincialis iocus asper innotuit. Intraverat20 
Romam simillimus Caesari et in se omniura ora converterat. Au- 
gustus perduci ad se hominem iussit, visumque hoc modo inter- 
rogavit: Dic fnihi, adolescens, fuit (diquando mater tua Romae? 
Negavit ille, nec contentus adiecit: Sed pater meus saepe. Tem-21 
poribus triumviralibus Pollio, cum Fescenninos in eum Augustus 
scripsisset, ait: At ego taceo, Non est enim facUe in eum scribere 
qui potest proscribere. Curtius eques Romanus deliciis diinuens,22 
cum macrum turdum sumpsisset in convivio Caesaris, interrogavit, 
an mittere liceret. Responderat princeps: Quidni liceat? Ille per 
fenestram statim misit Aes alientim Augustus cuiusdam senato-23 



Edd. yicabgspdzb.] 
pervieacitt y-g. — re* novas eon». B a p. in ; GT-g^. res nova reeonautuit A. 
19. amirari (del. a) B. admirari 6 80. Intraverat .. »aepe] 

Cf. lo. Sarecb. III, 14. — hominem ad $e ASv-g. 91. PoUio ... pro- 

scribere] Cf. lo. Saresb. 1. c. 22. Curtius ... misit] Cf. lo. Saresb. 

1* c. — deftuena Mss. ri. affluens Sar. — Respondit S. — statim per 



11. Idein eet ac qnod not Tulgo 
dicinius j^raisonniren^^, 

et eivis et vir bonus est] „Iloc 
de Catone Angnsti indicinm expri- 
inere Yoluit Valerinii qubque lib. 
II. tnb rinem [10, 8.j: Quae qui' 
dem (?irt08) effecit^ ut quisquis 
egregium et tonctunt virum eivem^ 
que signiftcare velit^ sub nomine Ca- 
tonis definiat^* Pont. — „Sueton. 
Octav. (87.): Cum (Augnstns in 
epiatolis autograpbiv) horlatur fe- 
renda esse praeseniia qualiaeumque 
sint: Contenti simus^ ait, hoc Ca- 
tane^*" Zbvn. 

ne quis adfectaret res novarc] Sic 
affectare cum infinitivo construitnr 
cum a poetis tum a Qnintiliano V, 
10, 28.: Quid affectet quisque, 
locuples videri an dives} et X, 1, 
97.: Qui esse docli affectant. 

19. aequanimiter] i. e. aeqno 
animo, quod adverbium praeterea 
dicitur legi apud Sulpic dial. I, 
14. et Ammian. XIX, 10. 

20. Sed pater meus saepe] quasi 
spnriuf natus esset Augustu*. 

21. Temporibus triumviralibus] i. 
e. triumviratut tempore. Sic Se- 
neca de ben. II, 11, I.: IUe trium- 
virali proscriptione servatus. 

Pollioj C. Asinius, non Vedint, 
sacvns iste lurco, quem memoravit 
Dio Cass. LIV, 23., nt opinatum 
este Fabricinm refert Weichertna 
1. c. p. 95. 

n. 



ciifR Fescenninus in eum jiugustus 
scripsisset] Tliorbeckini de C. Aal- 
nii Pollionis vita p. 18. hoc factom 
e««e «tatuit a. n. c. DCCXI., qno 
exarserit proscriptio: ted Weicher- 
toa I. c. postea demnm, qunm Pollio 
acto a. d. Kal. Novembr. a. u. c. 
DCCXV. trinmpho in vltam priva- 
tam ot otium ae abdiditaet. Fea- 
cennint veraua illa aetate erant 
feativa convicia. Cf. Mueller. 
Etriiak. II, p. 284 aq. Sen. Med. 
113. Martial. VII, 8,7. 

22. deliciis dtffluens] Sio «cri- 
bendnm e««e pntavi vel invitit co- 
dicibn* maa. Cf. Clcero Lael. 15. 
§ 52. homines deliciis diffluen- 
(et, cnm adnot. M. Seyfferti. 

an miitere lieerei] tanqnam nimia 
macrum ad edendnm. Iloc quidem 
certuin eat, aed quaeri poteat, 
utrnm miitere h. I. idem ait ac 
abiieere, an iocna in eo conaiatat, 
ut Curtiua dixerit ae velle turdnm 
dimittere, nt dimittunt aucnpea 
avea nimia raacraa. Cf. III, 16, 16. 
turdum pinguem, et Terent. Ad. V, 
2, 5.: Miite me, et infra § 26. 
avemque dimisit. 

Responderat] Plnaqnamperfectnm 
poat perfectnm inierrogavit poai* 
tum ita tantnm ezcncari poteat, ut 
dicatur propter «eqnena perfectum, 
misit pro: quum respondisset poai- 
tam e«te. 

16 



242 MACROBII 

ris cari sibi non rogatus oxolverat numerato quadragies. At ille 

24pro gratiarum actione hoc solum ei scripsit: Mihi nihiL Solcbat 

Licinius libertus eius inchoanti opera patrono magnas pecunias 

conferre: quem morem secutus centum promisit per libellum in 

3uo virgulae superductae pars ultra pecuniae dcfectionem proten- 
ebatur vacante infra loco. Gaesar occasione usus priori alterum 
centies sua manu iunxit spatio diligenter expleto et adfectata lit- 

[344]terae similitudine: geminatamque accepit summam dissimulante 
liberto, qui postea coepto alio opcre leniter factum suum Gaesari 
obiecit liuello tali dato: Confero tibi, dominep ad novi operis m- 

25p€nsam qwd videbitur. Mira etiam censoris Augusti et laudata 
patientia. Corripiebatur eques Romanus . a principe, tamquani 
minuisset facultates suas. At ille se multiplicasse coram probavit. 
Mox eidem obiecit -quod ad contrahetidum matrimonium legibus 
lion paruisset. Ille uxorem sibi et tres esse liberos dixit. Tiim 
adiecit: Posthac, Caesar, cdin de honestis hominibus inqmris, hone- 

2Qstis mandfito. Etiam militis non libertatem tantum sed et teme- 
ritatem tulit. In quadam villa inquietas noctes agebat rumpente 
somnum eius crebro noctuae cantu. Prendendam curavit noctuam. 
Miles aucupii peritus et spe ingentis praemii pertUlit. Laudato 
imperator mille nummos dari iussit. Ille ausus est dicere: Malo 
^ vivat, avemque dimisit Quis non miratus eSt non ofienso Cae- 
'^^Tsarc abisse mifitem contumacem? Veteranus, cum die sibidicto 
pericKtaretur, accessit in publico ad Gaesarem, rogavitque ut sibi 
adesset. Ille advocatum quem ex comitatu suo clegerat sino 
mora dedit, commendavitque ei litigator^m. Exclamavit ingei^ti 

[HIss. ABGPS (V inde a § 25.). 
fenestram T-g^. 23. scribit s-z. reBcriptit „B*'. 24. pccunia$ (in 

mg. copias) S. — ultra pee. ad defectionem S. — locum («iip. o") S. — 
propriori yl. — tali oni. S. 25. eidem M««. v-gMl23P2567. idem 

B-bV. — obiecit ASVv-gMl23P56. Bubiecit Bs-bPl27. — liberoB trc8 esse 
G. tres liberos etse}T-g. — Tunc Edd. P. — posthaec AS. posthanc P. 
26. ted eti<hn S. — /n quadam villa .. contumacem] Cf. lo. Sar. 
1. c. — inquiete$ B CG a p. ni.) V. — prehendendam S. — eam tpe g 
in mg. — mox dari tu§8it miUenum (snp. add. fnot.) G. — Male A. — 
inoffenso S. ^ abiitae T-gbP. 27. /eferonus ... videri] Cf. lo. Sar. 

23. quadragiea'] i. e. quadragiea indicare. Nam ea Ti« qna signi- 
ecstcrtioy vel qaadragies centenis ficat cenite< cenfena millia aest. ad- 
milibns nnmmnm. Vid. not. ad § 17. mitti non potest, quia snpra dicturo 

Mihi nihil] Cf. Sen. de benef. II, est centum promisit^ non centies. 

7, I. Hoc non est donare^ sed credi- 25. honestis mandato] i. e. qui 

torea convocare. non calumnientur. 

24. Liciniu8 libertua eiuai] Si Au- 26. aueupii peritua et 8pe ingen- 
gusti fuit libertus, quaeritur unde ti< praemii] Cf. § 13. post epulum 
nomen ei fnerit Licinio? _ tnops ac 8ine ullo apparatu. Sup- 

centum promisit] ScripsU HS. C. plendum est concitalus ve\ simile 

i. e. ceutum scstertia. Cf. Krneger. participium. Sed malim abesse 

Gramm. § 739, 6. particulam el, quam omisit lo. 

ultra pecuniae defectionem] i. e. Saresberiensis III, 14. Idem Tcr- 

ultra numerum pocuniam signi- bum pertulit sic interpretatus est: 

ficantem. ^ captam tulit ad Caeaarem, 

alterum eenties] Centiea Tidetur 27. die aibi dicto] Dicendnm 

hoc loco tantummodo signtim C erat: dicta. 



SATURNALIORUM LIH. IL CAP. IV. 243 

voc» veteranus: At non ego, Caesor, pertclitante te Actiaco bello 
vtcarium quaesivi, sed pro te ipse pugnapi, detexitque inprcssas 
cicatrices. Enibdit Gaesar, venitque in' advocalionem , ut qvfi v^ 
reretor non sup^iVbus tantum sed etiam ingratus videri. Delecta-28 
tus inter coenam erat symphoniacis Toronii Flacci mangonis, at-[345] 
que eos frumento donaVerat, cum in alia acroamata fuisset num- 
mis liberalis: eosdemque postea Toronius aeque.inter c qeparn 
quaerenti Cae^ari sic excu^vit:^^' molas sunt. Sublimis Actiaca29 
victofia revertebatur. Occurrit ei inter gratulantes corvum te- 
nens, quem instUuerat haec dicere: Ave, Caesar victor imperator. 
Hiratus Caesar 'ofriciosam avem viginti milibus nummum emit 
Socius opifici s , ad quem nihil. ex illa liberalitate pervenerat, ad- 
firniavitTaSsari habere illum et alium corvuhi, quem ut adferre 
cogeretur rogavit Adlatus verba quae didicerat expressit: Ave, 
victar imperator Antoni. Nihil exasperatus satis duxit iubere il- 
lum dividere donativum cum contubernali. Salutatiis similiter a30 
psittaco emi euxn iussit Idem miratus in pica hanc quoque red- 
emit Exemplum sutorem pduperem sollicitavit ut corvum insti- 
tn^ret ad parem salutatjonem : qiii impendio' exhaustus saepe ad 
avem non respoQdentem dii^ere solebat: Opera et impensa per\it. 
Aliquando tamen cofvus coepit dicere dictatam salutationem. Hac 
audita dum transit Augustus, respondit: Satis domi salutatorum 
ialium habpo. Superfuit corvQ memoria, ut et illa quibus domi- 
num querentem solebat audirp subtexeret: 'Opera et impensa pe- 
riiL Ad quod Caesar risit^ emique avem lussit ^uanti nullam 
adhuc emerat Solebat descendenti a Palatio Caesan honorificumSl 

Edd. Ticahg^apdzb.] 
1. c. — perielitanie iie add. a sec. in.) A. S8. Turonii ASt-^. „Lege 

Toranii^^ Salmat. Ezercc. Flin. p. 29. b. F. — numinig liberaliB S. fiiim- 
nijt liberaii§ A a p. m.; B. liberaliM nummis v-g. -^ Turonius ASt-^. 

29. in aciiaea vicioria 6. — occurrit (oro. «0 S^* — intiruxerat H. 
'•^ hoe T-g. aic H. — Have s-b. — nummorum a-bP. nummit 6. — 
Have s-b. 30. iueut eum T-g. — JSjrcfnp/ufli auiem S. — in$trueret 

H. — coroue tamen 6. — habeo Pontanoa dicit abease a scripto, adii* 
ciena: „Nec male: comraendat enim dicteria argota iUa broTitas.*' At in 
A lcgitur habeo. — rureueque GV. 31. id fadurum T-g. — 6revc 

28. Toronii Flaee{\ ,,Thoranium t^rat non absimiliter ad Atlicum 

Bppellat Tranqailfiie Augutto [c. [II, ], 9.] Tulliue: Vt Rhodi videre- 

97.]. Item Plinius lib. Vli, rap. 13. tttr moli» poiius quam Moloni ope- 

[S 55.] ct euro imitatne Sulinos ram dedieae,'^ Pont. 
cap. 5. [immo c. 1. p. 6. F. Salm.]/' 29. corvum ienens] „De alio cor- 

PoNT. — Ubique nnnc lcgitnr To- to einemodi sub Tlberio Tid. Plin. 

ramiM, eed apnd Plutarcbum Ser- N. H. X, 43. [s. 60, § 121.]." Zsviv. 
tor. 12. Bat^dviog nominatur lega- donativum] proprie est donum a 

tufl Metelli. Plinii Toraniue etiam noTO impcratore militibns datum. 

fnofigo Tocatur: est ergo Idcm. Sed Vid. Doederl. STnon. IV, p. 143. 
planediTersneeetC.ToraniutSueto- 30. impendioj tara ad operam 

nii, qui totor Aognsti dicitnr fuisee. qnam ad pecuniam impentam est 

Ad mola$ sunt] „Frnmentariae referendum. Cf. Curt. IX, 4, 21. 

Tidelicet. Dicit autem id indigna- He^i $uo parvo impendio immor" 

tue Augutto ThoraniuB, quod puo- talitatem famae daturus. 
roe eymphoniacoe quati molarum Superfuit] i. e. suppetiTit. Cf, c. 5, 

cnratores frumento donaTorat. Lu- § 2. 



244 MACROBII 

[346 aliquod epigramma porrigere Graeculus. Id cum firustra saepe 
fecisset, rursumque eura idem facturnm vidisset Augustus, breve 
sua manu in charta exaravit Graecum epigramma: pergenti deinde 
ad se obviam misit Ille legendo laudare, mirari tam voce quam 
vultu: cumque accessisset ad sellam, demissa in fundam pauperem 
manu paucos denarios protulit quos principi daret: adiectus hic 
sermo: JV^ xtjv 6riv xv%rj(v^ £Bfia6ti' sl tcUov «?xov, TtXiov kdl- 
Sow. Secuto omnium risu dispensatorem Caesar vocavit et se- 
stertia centum milia numerare Graeculo iussit 

[M8«. ABGPSV. 
g-b. „M8. brevi manu «tia" Pont coU. Dig. ^XIIf , 3, 13. hrevi manu 
acceptum a muliere, Add. in dz.: „Legi posse existinio breve^ ut^ sit 
8ub«tantivam, ande nostruni Hrief fluxerit. Isidori gloB8ae: brevi -^ 
gentlui^ qvi breve gerit. E8t in Vopisco in Tita Bonosi [c. 15.]: BreviM 
munerum, Idem Vopiscns in Aareliano [c. 30.]: brevem [al. breve] nomi- 
numy ut ita breve et brevis otrnmqno snbstantive 8umatnr. Seneca ap- 
pellat indicem epist. 39. [§ 2.].'* „Ab omnibns editoribus expressnm 
olim breoe adiectivum. Dum non considerat Pontanos quid Ictis dica- 
tur brevi manu fieri, sic vara yibiam arcuta e8t. Nos, lector, tnnm indi- 
cium appellamus.** Gron. ,^Breve probari nequit. Et8i enim^ breve et 
brevia aliquando pro libello ponitnr In quo qnid scriptum est: id tamen 
h. I. constructio non admittit. Lego igitur brevi et interprctare 6reui(er, 
ex tenipore, subito.*^ Zenn. „Prae8tat frrcve qnod ad epigramma referri 
debet.'^ Weicli. 1. c. p. 101. ^ manu sua in charta exaravit graecum i-g. 
graecum manu sua tn ch, exar, v. — mirari add. in mg. S. — in fun^ 
dum pauperem ASH. in pavperem fundam 8-bP. — whtn cbn Tyxnis V. 
jsHTHN TYXBNisc (reliquis om.) A. tr^ ztjv zvxTiv 6ov M12. vrj T17V 
'ijfVXTi aov S. Mij xiiv ctjv T^^XTiv h in mg. yon aecundum fatum 
tuumauguBte. Si plue haberem^ ptut darem, mb tbn chn tyxbk 
B. fiij riiv aijv rvyriv 8-a, mB tbi9 tyxbn cbts P. fiij Tfjv rvxTJv (om. 
tf^v) P6. ovx rijv rvxfjv 6ovF7. (Jtfj xara rijv rvxfjv aijv v-gb. „Vide- 
tur legendum^ esseaut xaTclr rijv rvxnv aov antr^v amf.'^ Weich. ,,Edit. 
▼ct. (vic) Mij naru rijv rvxrp^ aijv, ZfPaarly ei nUovy idiSow ; non aecun- 
dum fortunam tuam Auguate; $i plu§ haberem^ plua darem. Si addideris 
BlxoVf nXsoVy qnod in recentlori (a-b) reperitur, baut dnbie antiqna lectio 
eet praeferenda. Nam non modo interpretatio adiecta eani probnt; 8ed 
melior quoque efficitnr 8en8tt8. Nam (lij xttTtt rijv rvxTJv aijv referuntnr 
ad antecedentia, ad denarios pauco8 quo8 Caesari Graecolu8 exhibuit, h. 
e. tu maiori praemio 08 dignns, boc pretium non satie tuae fortunae 
Gonvenit.^* Zeun. — idldow, iVon seeundum fortunam tuam AugU' 
Bte: 81 plu8 haberem^ plu9 darem. T-g (G ut in Gr. Non secundum 
fatum tuum cet.). ^^Secundum faetum tuum Auguate ai plu» ha- 
berem. et inaecuto (reliqnia om.) Male cod. Flor/* Gron. in mar^. 

31. exaravit Craecum epigramma] egt, nt vnlgo vij rov jdia. Conf. 

„Snetoniu8 in August. 85. narrat Alciphr. II, 2. Nij ro: fwan^Qia, 

Augustum epigrammata, quorum vn rijv rovrmv rmv ^xcov dnaXXa" 

modicus extet iiber, fere tempore 7171^. Interpretationnm Latinarnm di- 

bnlnei meditatura esse.*' Zbuiv. — versitas ip8a docet deberi eas inter- 

Nnnc vid. Weichcrt. 1. c. p. 89 eqq. polatori. Conf. c. 3. § 16. et huiua 

ct p. 100 sq. libri finem. Similis interpolatio in- 

legendo Zati(/arc] Vid. proleffg. p.xt. venitur c.6. § 5. Minns 8U8pecta mihi 

cumque accessiaaet ad tel/am] in est en qnae legitur Comm. 1,6, 41. 

Ro8tri8, videtur, qao interim vcne- iSldow] Vid. G. Hermann. de 

rat Augii8tu8. Cf. Cic. Phil. 11,34. partic. av I, 13. 

§ 85. Sedebat in RoHris collega di8pensatorem] Fult onaa e ser- 

tuu» .. m sella. .. EseendiB^ aece- vie, apud imperatorc8 interdam in- 

di8 ad sellam. gennue. Vid. Becker. Gallui I, p. 

Nij rijv arjv tvxn»] affirmantit 109. ed. I. Orell. ad ioicr. N. 4002. 



SATURNALIORUM LIR. IL CAP. IV. V. 245 

V. Vultis aJiqua et filiae eius luliae dicta referamus? Sed 1 
si garrulus non putabor, yoIo de moribus feminae pauca praemit- 
tere, ni quisquam vestrum habeat seria et discenda quae proferat. 
Hortantibusque omnibus, ut coepto insisteret, ita de lulia orsus 
est Annum agebat tricesimum et octavum, tempus aetatis, si2 
mens sana superesset, vergentis in senium: sed indulgentia tam 
fortunae quam patris abutebatur, cum alioquin litterarum amor 
multaque eruditio, quod in iila domo facile erat, praeterea mitis 
humanitas minimeque saevus animus ingentem feminae gratiam 
eonciliarent, mirantibus qui vitia noscebant tantam pariter diver- 
sitatem. Non semel praeceperat pater, temperato tamen inter in-3 
dulgentiam gravitatemque sermone, moderaretur profusos cultus 
perspicuosque comitatus. Idem cum ad nepolum turbam simili-[347] 
tudinemque respexerat qua repraesenlabatur Agrippa, dubitare de 
pudicitia filiae erubescebat. Inde blandiebatur sibi Augustus lae- 4 

Edd. Tioahgspdzb.] 

— „»etfertia centum milia Vltium est Latini •erinonis. Lege Beatertium 
milUy vel «t iUud niiiiluin ett, teatertios centtim, nt monuit pater lib. 1. 
Pec. Vet. cap. 4. [p. 48 sq.]*" Gron. — numerari graeeulo a. graceulo 
numerari v-g. 

V. Caput V. Super iocis ac moribue luliaej JuguBti filiae, ch-b. 
Cap, XL De moribua foeminarum. ▼!. 1. ni quia («up. add. quam') V. 

ni quiique A. ne quisquam P. ne quis (add. a tec. m. ni quitquam') G. 
«t qui$que Sf. 2. irigesimum et oGtavttm S. tncettniiim octapvm 

(om. et) a-b. — et tempttt e-bP. ,,In Ed. Tet. abest et, non male.^' Zeun. 

— cum alio: quin S. eum alioqui c-g. •— quae in illa essei h in 
rog. Vnlgatam leciionem probavit Pont. — tcaevut coni. Pont. coll. Gell. 
N. A. XII, 13, 4. — tantvm patere in eadem dioertitaie tcI iant. pa- 
itis ei filiae i/io., Tel tant. apparere pariier dio. coni. Zeun. 3. 
!Vam semel SP7 (M I a p. m.). — praeeeperat ABGPVirM]23P257. prae- 
eeperii P6. praeceperai ei Si-gb. „Eiecte.*^ Zeun. — patri P6, — inter 
itvlrenttam gravitatemque A. inrfii^^entia gravitaieque S. — moiferettfr 
BGV. quatinus moderaretur ca (hg fuatenttt). „Lege ut moderaretur,^^ 
Zenn. — compttit g in rog. — eimiliiudinem (om. ^ue) zb. — pudicitia 
(om. tfe) P. pudicitiam e-z. „Ed. ret. de pudieitia, Melius.^' Zeun. 

numerare Graeculo tutfit] ,,LI' in diumoe commentarios referreiur» 

beralitatem hanc snam nec igno- Quod eumptnm indubie a Lacedae- 

rari Toluit ipee Caesar. Extat in rooniis. Cf. Piutarchus Lycurgo 

epittola eius ad Tiberinm [ap. [c. 20.]." Poht. 

Snetoo. Oct. 71., Weicb. p. 153.J; mirantibue .. iantam pariler di- 

Ego perdidi viginti milia nummum verwiiatem] Cf. Sueton. Oct. 65. Sed 

meo nomine; eed cum effuse in lueu laetum eum atque fidentem et sobole 

Uberalis fuissem, ui soleo plerumque, ei diseiplina domus foriuna de- 

Nam si quas manus remisi cuique siiiuit, iuliasfiliam et neptem omni" 

exegissem^ aui retinuissem quod cui- bus probris contaminaias rele- 

que donavi^ vicissem vel quinqua- goviif et Scn. ep. 5, 6. Quomodo 

ginta miUa. Sed hoe malo. Be- isia tam diversa pariter sunt? 

nignitas enim mea me ad caeiestem 3. profusos cultus] Hoc ad li- 

floriam efferei,"' Pomt. — Cf. etiam centiorem Testitum inprimis vide- 

oet. Oct. 41. tur eeee referendura. Cf. § 5. 

^;,^,.^"?'* *•» •"^ "^r^ ^?,f/ pertpictiotlSalmatiusExercc.Plin. 

mit] ,,Expl.cp ex Suetonio [Oct. /54^., F.^nterpretatur Mnlov^, 

S^ ia '^t d^iir Ce%^T:itt f *.^?^--^, i. { ci"' Pouuli^cui 

!r . /:* !! . ."^ , -'.^ . '^ ' loa in eam conTerterent. Cf. § 6. 

tta tnttitutt, ttt etiam lamficto assue- ..,.,. ^-t r^e s ^ 

faeerei, vetaretque loaui aui agere simtlUudmemque cet.] Cf. § 9. 

quidquam nisi proptuam et quod 4. blandiebatur sibi] „1naiitata 



246 



MAGROBII 



tum in Glia animum usque ad speciem procacitatis , sed reatu 
liberum: et talem fuisse apud maiores Glaudiam credere audebat 
Itaque inter amicos dixit auas habere se filias delicatas, quas ne- 

5cesse haberet ferre, rem publicam et luliam. Yenerat ad eum 
licentiore vestitu, et oculos offenderat patris tacentis. Mutavit 
cultus sui postera die morem, et laetum patrem adfectata severi- 
tate conplexa est At ille, qui pridie dolorem suum continuerat, 
gaudium continere non potuit, et: QtiatUtm hic, ait, in filia Au^ 
gusti probabilior est cultus? Non defuit patrocinio suo lulia his 

6verbis: Hodie enim me patris oculis ornavi, heri viri, Notum et 
illud. Averterant in se populum in spectaculo gladiatorum Livia 
et lulia comitatus dissimilitudine^ QUIPP^ cingentibus Liviam gra- 
vibus viris, haec iuventutis et quidem luxuriosae grege circumsi- 

[Mss. ABGPSV. 
4. haheret (del. t, om. •«) G. ne hahere s-bP. — 4 et 5. . rempuhlicam. 
ei iulia venerat ad eum BV. rempu. lulia venerat ad eum i. luliam et 
Rempuhlicam. lulia venerat ad eum c-g. remp» Ei lulia venit ad eum 
PT. remp, et iulia (ras.) venerata deum 6. remp» et iulia venerata de- 
mum P7. remp, et iulia venerata dominum ASvMl23P26. 5. vc- 

stau ABGvP67. hahitu i-bPSV. — cultu S. — gaudio A. —Etquantum^ 
att, in fil, Aug. prol, ett hic eultm i-g. 6. Averierant ABGsVi-zM13 

(P7 n p. m. averter enf). „Scribe converterant ex aliic cditionibus, irel 
advertcrant.^*' Gron. adverterant M2. converterant bPl5. convertehant 
tP6. — equidem (om. et) G. — luxurioso (G a sec. ia.) vl. — circuntse- 



verbi hlandiri significatio est, h. e. 
credebat, «eo ob indolgentiam in- 
ducebat animam at crederet filiam 
quidem videri impudicam sed re 
etse castam.^' Zbujv. — Freundins 
aifert IJlpian. Dig. XXVI, 7, 3. s. 2. 
Blandiuntur enim §ihi qui pw 
iant honorarios tutores omnino non 
(eneri, et Ovid. Am. II, 11, 54. Cw 
non votis hlandiar ipse meis? 

reatu] i. e. culpa. Cf. Hildebrand. 
ad Apul. Metam. VII, 9. p. 550. — 
Messalam hac voce vrimum usam 
esse retulit Qaiotil. VIII, 3, 34. 

talem fuisse apud maiores Clau- 
diam] Zeunius, qui censet intelligi 
Q. Metelli Celeris uxorera, de 
cnius foeda libidine constet ex 
Cic. pro Caelio, ad Att. II, 1. et 
Pintarcho in Cicerone iisque quae 
Manutius adnotaverit ad Cic. Di- 
vers. V, 2., toto coelo, ut aiont, er- 
rat. Namque hanc fuisse apud 
maiores Augnstus certe dicere non 
potnit, neqne sermo cst de mnliere 
foeda libidine infami, sed de dubia 
fama feminae castae, qualis fuerat 
illa Claudia de qua Suetonius Tib. 
2.: Claudia, inquit, fuit et quae 
navem cum sacris Matris Deum Idacae 
ohhaerentem Tiherino vado extraxii 
precata propa/am, vl ita demtfm se 
sequeretur^ st sibi pudioitia con- 



staret. Cf. Livius XXIX, 14, 12. 
Matronae primores civitatis, int€r 
quas uniu9 Claudiae Quintae in- 
signe est fioinen, accepere: cui du- 
6ta, ut traditur^ antea fama 
clariorem ad posteros iam reli- 
ffioso ministerio pudicitiam fecit; 
Plin. N. H. VII, 35. Piii/tcissima 
femina . . . iudicata est . . religioni$ 
experimento Claudia inducta Ro- 
mam Deum Matre; Lactant. II, 7, 
12. Claudiam feruntj quae sem- 
per impudiea csset kahita ob 
nimios corporis culius, deam 
. . orasse^ tit, si se easiam iudicarei^ 
suum cingulum sequeretur; Sil. Ital. 
XVII, 35. Claudia non aequa po- 
puli male eredita fama. Non recto 
volgo pro virgine Vestoli Claa«> 
diam haberi docoit Dukerus in ad« 
not. ad Livium 1. c. Cf. etiam Cic. 
p. Cael. 14, § 34. et de harnsp. 
resp. 13, § 27. 

5. adfeetata severitate] Cf. Cic. 
de har. resp. I. o. Q. Claudia^ 
euius priscam illam severita- 
tem sacrifieii mirifica tua soror exi- 
stimatur imitata. 

6. Avertcrant in se populum] a 
spectacnlo vel a cetens qui ade- 
rant. Cf. Liv. II, 5, 6. Sed a ceteris 
.. consulis liheri omnium in se 
averierant oeulos. 



SATURNALIORUM LIB. IL CAP. V. 247 

debatur. Ammonuit pater scripto: Videret, qmnium inter duas 
principes femincu interesset, Eleganter illa rcscripsit: Et hi me- 
eum senes fient, Eadem lulia mature habere coeperat canos, quos 7 
legere secrete solebat. Subitus interventus patris aliquando op- 
pressit ornatrices. Dissimulavit Augustus deprehensis super vc- 
stem earum canis: et aliis sermonibus tempore extracto induxit 
aetatis mentionem, interrogavitque filiam, utrum post aliquot an- 
nos cana esse mallet an calva: et cum illa respondissct: Ego,[MS] 
pater, cana esse mah, sic ilii mendacium obiecit: Quid ergo istae 
te caham tam cito faciunt? Item cum gravem amicum audissetS 
lulia suadentem melius facturam si se conposuisset ad exemplar 
patemae frugaiitatis, ait: lUe obhviscitur Caesarem se esse: ego 
memini me Caesaris filiam, Cumque conscii flagitiorum mirarcn- 9 
tur quomodo similes Agrippae fiiios pareret quae tam vulgo po- 
testatera corporis sui faceret, ait: Numquam enim nisi navi vlena 
toUo vectorem. Simile dictum Populiae Marci fiiiae, quae miranti 10 
cuidam, quid esset quapropter aliae bestiae numquam marem de- 
siderarent nisi cum praegnantes vellent fieri, respondit: Bestiae 
enim sunL 

£dd. Ticaligflpdzb.] 
dehatur BGVt. ^ et illa B6 (S in niff. al. iulia), — $crip8ii S. 7. 

seereto ASv-g. — veHem eivt s-bP. „fn Mt. erat earum, «cilicet ornatri- 
ean. Fraecesiit enini ornBtricnni vocalmlam.'^ Pont. — - aliquot die$ 
Cnip. ffnnos) G. — on coloam A. » iUm om. v. iile i. -*- reiponderet 
Sv. ^ iUe (snp. i) B. 8. faeiuram om. P. futuram BOP2. futu- 

rum P5. ^ ad exempla v. ^ me om. S. 9. filioe procrearet v-g. — 
ant eorporie s-^bP. -^ tollo V. 10. marti$ (sap. et) G« — praegnan^ 

tee cum G. 

7. ttiper teetem eornm] Hoc non ventre habaerlt, recipere adalte- 
excatatnr qnidem eo qiiod col- rnm, qaem nomine Decforit intelli- 
lectivo qaem vocant iensa dicitar git. . . . Pfavim anteni pro horto 
atragula vestisy aat (Cic. p. Planc. maliebri metaphorice accipi inqae 
12) 29.) quo$ videtie veste mutata: obflcoenis hafoeri liqaet ex Piauti 
•ed (amen propter eiaemodi dictio- Menaechm. [II, 3, 50.]. Videndns 
nea hoc «ibl induUiflae videtnr etiam Lipaiufl Epistol. qnaest. lib. 
Macrobioi. V, ep. 3. et maxime Andreas Lau- 

8. pate